27 qańtar. QAZAQPARAT KÚNTІZBESІ: ATAÝLY KÚNDER, OQIǴALAR, ESІMDER

27 qańtar. DÚISENBІ

Holokost qurbandaryn eske alýdyń halyqaralyq kúni. 1945 jyly qańtardyń 27-sinde Osventsım kontslageri tutqyndary azat etilgen bul kúndi birqatar elder atap ótedi. Osventsım kontslageri saıası tutqyndar úshin 1940 jyly salyndy. Temir jol torabyna jaqyn ornalasqan lagerde 40-qa jýyq túrli nysan - baraktar, gaz kameralary, krematorıılar men adamdarǵa tájirıbe júrgiziletin zerthanalar boldy. Kún saıyn munda myńdaǵan adam tıelgen birneshe eshalon keletin. Olardy joıý úshin natsıster Tsıklon-B ýly gazyn oılap tapty. Bul gaz alǵash ret birneshe júz keńestik áskerı tutqyndarǵa synaldy. Osventsım «ajal fabrıkasy» degen atqa kezdeısoq ıe bolǵan joq. Lager jumys istegen 5 jyldyń ishinde munda 28 ulttyń 1,5 mıllıon adamy qaza boldy. 1979 jyly ıÝNESKO kontslagerdi halyqaralyq mańyzdaǵy eskertkishter tizimine engizdi.

Reseı áskerı dańq kúni - Lenıngradtyń qorshaýdan bosaǵan kúni. 1944 jyly lenıngradtyqtar nemis-fashısterdiń 900 kúndik qorshaýyna asqan erlikpen tótep berdi. Jyr alyby Jambyl óziniń «Lenıngradtyq órenderim» óleńimen qorshaýdaǵylardyń rýhyn kóterdi. Dál osy kúni Lenıngrad qalasy jaýdan azat etildi.

Ultshyldyqtyń qurbandaryn eske alýdyń halyqaralyq kúni. 1945 jylǵy qańtardyń 27-inde Osventsım lageriniń tutqyndaryn bosatqan kúnine oraı birqatar elderde atalyp ótedi.

ESTE QALAR OQIǴALAR

2 2 jyl buryn (1992) Óskemendegi mys-qorǵasyn kombınatynda salmaǵy 10,5 kg Qazaqstannyń tuńǵysh altyn kesegi óndirildi.

19 jyl buryn (1995) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaev Davosta (Shveıtsarııa) ótken Búkilodaqtyq ekonomıkalyq forýmǵa qatysty. Forým barysynda bolyp ótken kóptegen kezdesýlerdiń arasynan Elbasynyń Eýropanyń birneshe memleketi, Amerıka, Azııa memleketteriniń basshylarymen jáne birneshe iri halyqaralyq qarjy uıymdarynyń basshylarymen kezdesýin atap ótýge bolady. Áńgimeler barysynda ózara tıimdi yntymaqtastyqty damytý joldary qarastyryldy.

18 jyl buryn (1996) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń «Ken jáne kendi paıdalaný týraly» Jarlyqqa qol qoıyldy.

8 jyl buryn (2006) «Qazposhta» aktsıonerlik qoǵamy Áýbákir Ysmaıylovtyń shyǵarmashylyǵyna arnalǵan «Beıneleý óneri» serııasynyń poshta markasyn aınalymǵa engizdi. Markada sýretshiniń 1928 jyly salǵan Abaı portreti beınelengen. Sońǵy 10 jyl tóńireginde G.Ysmaılovanyń «Qyz Jibek», S.Kalmykovtyń «Fantastıkalyq natıýrmort», H.Naýryzbaevtyń «Shopan portreti», J.Shárdenovtiń «Bıik taýlar», M.Kenbaevtyń «Asaýǵa quryq salý», A.Ǵalymbaevanyń «Kesedegi qymyz», S.Aıtbaevtyń «Baqyt» sııaqty týyndylary «Beıneleý óneri» serııasymen poshta markalarynda beınelengen bolatyn.

8 jyl buryn (2006) Qaraǵandyda Qajylar odaǵy quryldy. Ortalyq meshitte ótken jınalys barysynda birigý týraly sheshim qabyldandy. Negizgi maqsattary - sharıǵatty ımamdarǵa túsindirýde kómek kórsetý.

4 jyl buryn (2010) Máskeýde Dańqty qolbasshy, Keńes Odaǵynyń Batyry, jazýshy Baýyrjan Momyshulynyń 100 jyldyq mereıtoıyna oraılastyrylǵan «Ańyz batyr» («Legendarnyı batyr») atty jınaǵy jaryq kórdi.

Qazaq jáne orys tilinde shyǵarylǵan jınaqqa halyq batyry Baýyrjan týraly qazaq jazýshylary Sherhan Murtaza, Eleı Álimjanov, Muqamedjan Katımhannyń estelik shyǵarmalary jáne Máskeýdiń muraǵattarynda saqtalǵan buryn jarııalanbaǵan Baýyrjan Momyshulynyń kúndelikteri kirdi.

4 jyl buryn (2010) Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstrliginde Birikken Ulttar Uıymynyń 2010-2015 jyldardy qamtıtyn ıÝNDAF baǵdarlamasynnyń tanystyrylymy ótti. Baǵdarlamanyń tanystyrylý rásimine memlekettik organdar men Parlament ókilderi jáne BUU-nyń agenttikteriniń qyzmetkerleri qatysty.

2010-2015 jyldardy qamtıtyn ıÝNDAF baǵdarlamasynyń maqsaty Qazaqstan Úkimeti men BUU basty úsh strategııalyq baǵyt boıynsha birlesip qımyldamaq. Úsh baǵytyń birinshisi azmattardyń ekonomıkalyq-áleýmettik baqýattylyǵyn qamtýǵa baǵyttalsa, ekinshi baǵyt tıimdi memlekettik basqarý sharalaryna qatysty. Al úshinshi baǵyt qorshaǵan ortany qorǵaý salasymen baılanysty bolyp otyr.

4 jyl buryn (2010) Almatyda Qaıyrymdylyq qorlary qaýymdastyǵynyń kezekti otyrysynyń sheńberinde «Qazaqstandaǵy qaıyrymdylyq» - blagovkz.org. atty ulttyq aqparattyq portaldyń tanystyrylymy boldy. Saıt Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdenti Qorynyń qarjylaı qoldaýmen quryldy.

Jobanyń maqsaty - azamattar men uıymdardyń tıimdi kommýnıkatsııalary úshin platformalar qurý, elimizdegi qaıyrymdylyq qyzmetke tartý, qaıyrymdyq uıymdarmen jáne bastaýshy toptardyń tıimdiligin arttyrý, qaıyrymdylyq ınstıtýttarǵa azamattyq qatysýlardyń mádenıetin damytý jáne qoldaý, Qazaqstannyń qaıyrymdylyq ómirine turǵyndardyń belsendi qatysýyna aqparattyq sharttar qurý.

Qaıyrymdylyq qorlary qaýymdastyǵy qaıyrymdylyq jobalardy iske asyratyn 12 kommertsııalyq emes uıymdardy biriktiredi.

3 jyl buryn (2011) Memleket basshysy «2011 jyldy Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy dep jarııalaý týraly» Jarlyqqa qol qoıdy.

3 jyl buryn (2011) elordada 7 Azııa oıyndary saıtynyń tanystyrylymy ótti.

155 jyl buryn (1859) Ottava Kanadanyń astanasy bolyp jarııalandy.

66 jyl buryn (1948) Wire Recording Corporation of America kompanııasy jasaǵan magnıtofondar alǵash ret satylady. Olardyń quny - 149,5 dollar.

ESІMDER

214 jyl buryn (1800-1880) Orta júz rýy Arǵyn taıpasynyń ataqty bıi, sheshen CAQQULAQ BI dúnıege kelgen.

Aqmola oblysynyń Ereımentaý aýdanynda týǵan.

Shyn aty Sábden, Qanjyǵaly Bógenbaı batyrdyń shóberesi. Sheshendik ónerimen, ádil sheshimderimen syı-qurmetke ıe bolǵan. Jasynan zerdeli de zerek ósken ol 12-13 jasynan ákesi Bapan bıdiń qasynda júrip, sheshendik ónerin ushtaǵan, el bıleý isine aralasqan. Ol 16 jasynda sol óńirde sheshendik aty shyqqan Baıdaly bımen saıysqa túsip, Baıdalynyń «qulaǵyń netken saq edi» degen sózinen keıin «Saqqulaq» atanyp ketken.

Saqqulaq bıdiń «Saqqulaqtyń Shoqanǵa bergen batasy», «Aqyl týraly», «Shoqannyń Saqqulaq bıge qoıǵan saýaldaryna bergen jaýaby», «Tórt nárseden qashyq qyl», «Musanyń ólimine aıtqany», «Orman-toǵaı jer syny», «Jaqsy qatyn alsańyz dúr-shekerdi», «Qyz kúninde balań-balań», «Shoqannyń qaryndasyna aıtqany», Shoqan qazasyna oraı «Bul da bir ǵalymnyń biri edi-aý», «Shyńǵysqa óz aýzynan aıtqan kóńili», «Batyrdyń basy orda qalar», «Baıdaly bıge aıtqany», «Ǵylym týraly», «Musaǵa aıtqany», «Músetke aıtqany», taǵy basqa kóptegen sheshendik sózderi bar.

Onyń sheshendik naqyl sózderinen eldik pen erlik, ǵylym, bilim, jaqsylyq pen jamandyq týraly tereń fılosofııalyq oı-túıinderdi baıqaýǵa bolady.

Basqa bı-sheshenderdeı emes, Saqqulaq bı ózi aıtqan bılik sózderi men basqa bılerdiń ataly sózderin, baǵaly oılaryn únemi qaǵazǵa túsirip júrgen.

70 jyl buryn (1944) aqyn ÝLЬMER Elza Albertovna dúnıege keldi.

Almaty oblysynda týǵan. Almaty pedagogıkalyq shet tilder ınstıtýtyn bitirgen. Qazaq radıosynda nemis tilindegi habarlar redaktsııasynyń meńgerýshisi, «Froındshaft» gazetiniń menshikti tilshisi, «Noıes leben» gazetiniń tilshisi bolyp istegen. Onyń týyndylary «Moı Kazahstan», «Dalekıe jýravlı», «Blızkıe dalı» atty jalpy jınaqtarǵa, «Qazaqstan» baspasy shyǵarǵan nemis jazýshylarynyń úsh tomdyq antologııasyna engen.

6 6 jyl buryn (1948) K.Baıseıitova atyndaǵy Ulttyq opera jáne balet teatrynyń (Astana qalasy) dırektory ÁLPIEV Tóleýbek Nyǵmetuly dúnıege keldi.

Máskeý konservatorııasy janyndaǵy Mýzykalyq ýchılışeni jáne Almaty konservatorııasyn bitirgen. 1977-1985 jyldary - Qazaq memlekettik fılarmonııasy sımfonııalyq orkestriniń ártisi. 1985-1988 jyldary - «Qazaqkontsert» birlesigi dırektorynyń orynbasary, dırektory. 1988-1989 jyldary - Qazaq memlekettik fılarmonııasynyń dırektory jáne kórkemdik jetekshisi. 1989-1992 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Mádenıet jónindegi memlekettik komıteti tóraǵasynyń orynbasary. 1992-1994 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet mınıstriniń orynbasary bolǵan.

«Qurmet» ordenimen marapattalǵan.

60 jyl buryn (1954) fılosofııa ǵylymynyń kandıdaty, saıasattaný ǵylymynyń doktory, professor IBATOVA Láılá Myrzáliqyzy dúnıege keldi.

Qostanaı qalasynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (qazirgi Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti ) bitirgen. 1986 jyldan Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń (qazirgi Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) aspıranty, oqytýshysy, aǵa oqytýshysy, dotsenti, doktoranty, professory, saıasattaný kafedrasynyń meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. Ǵalymnyń bir kitaby jáne 50-den astam ǵylymı jarııalanymy bar.

52 jyl buryn (1962) oqpen atýdan Qazaqstan quramasynyń bas bapkeri VOHMıANIN Vladımır Anatolevıch dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysy Temirtaý qalasynda týǵan. Qazaq memlekettik dene shynyqtyrý ınstıtýtyn bitirgen (1993), jattyqtyrýshy-oqytýshy. 1993 jyldan - ShUKD jattyqtyrýshy-oqytýshysy. 2007 jyldan - Kýveıt quramasynyń jattyqtyrýshysy. 2001 jyldan beri - oqpen atýdan Qazaqstan qurama komandasynyń bas jattyqtyrýshysy. Sporttyq oqpen atý federatsııasynyń vıtse-prezıdenti. Qazaqstan oqýshylary spartakıadasynyń jeńimpazy (1975); KSRO Kýbogynyń qola júldegeri (1980, Sýhýmı), 2 márte Álem (1982,1986) jáne Eýropa chempıony (1982,1987); oqpen atýdan Barselonada ótken XXV Olımpıada oıyndarynyń (1992), Atlantada ótken XXVI Olımpıada oıyndarynyń qola júldegeri (1996); XII Azııa oıyndarynyń (Hırosıma, 1994), oqpen atýdan Azııa chempıony (Djakarta, 1995); jeke jáne toptyq komandada 4 márte KSRO chempıony; 2 márte álem rekordshysy; Álem kýbogy fınalynyń kúmis júldegeri (Mıýn- hen, 1993); Álem kýbogy fınalynyń jeńimpazy (Shveıtsarııa, 1996); Álem kýbogynyń kúmis jáne qola júldegeri (Lýgano, 1997); XI Ortalyq Azııa oıyndarynyń jeńimpazy (1998). Barselonadaǵy (1992), Atlantadaǵy (1996) Olımpıada oıyndarynyń qola júldegeri; 2 márte álem chempıony (1982, 1986), Eýropa chemgshony (1982, 1987); Azııa chempıony (1994, 1995, 2000); KSRO 4 márte chempıony; 2 márte álem rekordshysy. QR oqpen atý boıynsha Eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy. QR Eńbek sińirgen sport sheberi (1992). «Eren eńbegi úshin» (1995), «Qazaqstan Respýblıkasynyń táýelsizdigine 10 jyl» (2001) medaldarymen; QR Prezıdentiniń Qurmet gramotasymen (2001) marapattalǵan.

49 jyl buryn (1965) Qazaqstan Respýblıkasy Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstrliginiń vıtse-mınıstri QUSAIYNOV Marat Ápsemetuly dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysynda týǵan. 1988 jyly Almaty halyq sharýashylyǵy ınstıtýtyn «Ónerkásipti josparlaý» mamandyǵy boıynsha, 1997 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń janyndaǵy Memlekettik basqarý Ulttyq Joǵary Mektebin «Memlekettik basqarý» mamandyǵy boıynsha oqyp bitirdi.

Eńbek jolyn 1988 jyly Qyzylorda qalalyq atqarý komıtetiniń apparatynda bólim nusqaýshysy bolyp bastady. 1997 jylǵy shildeden bastap Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstri Keńsesinde aqparattandyrý bóliminde makroekonomıkalyq taldaý jáne aqparat sektorynyń konsýltanty, odan keıin jınaqtaý taldamalyq bóliminiń konsýltanty boldy. 2000 jyldyń tamyzynan bastap Qazaqstan Respýblıkasy Strategııalyq josparlaý agenttiginiń Áleýmettik-ekonomıkalyq taldaý departamenti dırektorynyń orynbasary, dırektory laýazymdaryn atqardy. Qazaqstan Respýblıkasy Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstrliginiń apparatynda 2002 jyldyń jeltoqsanynan bastap Departament dırektory laýazymynda qyzmet isteı bastady. 2006 jyldyń aqpanynda Qazaqstan Respýblıkasy Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý vıtse-mınıstri bolyp taǵaıyndaldy.

2010 jyldyń naýryzynda Qazaqstan Respýblıkasy Ekonomıkalyq damý jáne saýda vıtse-mınıstri bolyp taǵaıyndaldy.

«Eren eńbegi úshin» medalimen, «Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııasyna 10 jyl» merekelik medalimen, Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń Alǵys hatymen marapattalǵan.

42 jyl buryn (1972) Shymkent qalasy ákiminiń orynbasary NARYMBETOV Bahadyr Mádáliuly dúnıege keldi­

1993-1998 jyldary ál-Farabı atyndaǵy QazUMÝ-de saıasattaný oqytýshysy mamandyǵy boıynsha bilim aldy. Odan keıin Saryaǵash qalasyndaǵy №13 kásiptik-tehnıkalyq ýchılışede ustaz. 2001 jyldan bastap Saryaǵash aýdany ákimi apparatynda, OQO aqparat jáne qoǵamdyq kelisim basqarmasynda, QR Mádenıet, aqparat jáne qoǵamdyq kelisim mınıstrliginiń oblystyq ishki saıasat departamentinde, QR Prezıdenti ákimshiliginiń ishki saıasat basqarmasynda maman, bas maman bolyp qyzmet atqardy. 2006-2008 jyldary oblystyq ishki saıasat basqarmasynyń bastyǵy. 2008-2009 jyldary QR Prezıdentiniń baspasóz qyzmeti uıymdastyrý sektorynyń meńgerýshisi bolyp istedi. QR Ádilet mınıstrligi dinı ister jónindegi komıteti tóraǵasynyń orynbasary Qazirgi qyzmetinde 2010 jyldyń naýryz aıynan beri.

258 jyl buryn (1756-1791) uly avstrııalyq kompozıtor Volfgang MOTsART dúnıege keldi.

66 jyl buryn (1948) kórnekti orys jáne amerıkan baletmeısteri jáne balet ártisi BARYShNIKOV Mıhaıl Nıkolaevıch dúnıege keldi.