25 sotyq jerdi tegin ári kezeksiz qalaı alýǵa bolady

Jer kodeksinde jeke turǵyn úı qurylysyna (JTQ) beriletin 10 sotyqtan bólek, jeke qosalqy sharýashylyq (JQSh) júrgizý úshin jer berý normasy da qamtylǵan.

Atap aıtqanda, sýarylmaıtyn jerde 25 sotyqqa deıin, al sýarmaly jerde 15 sotyqqa deıin jer alýǵa múmkindik beriledi. Sonymen qatar, azamattar ártúrli maqsatta paıdalaný úshin tegin jer telimin birneshe ret ala alady. Demek, buǵan deıin jeke turǵyn úı qurylysy úshin jer alǵan adamǵa jeke qosalqy sharýashylyq úshin taǵy jer alýǵa ruqsat etiledi. Odan bólek, Kodekste baý-baqsha ósirý nemese saıajaı qurylysy úshin 12 sotyqqa deıin jer berý máselesi de qarastyrylǵan.

Alaıda memleket jer telimin tańdap berýge, onda ınjenerlik jeliler tartýǵa nemese rásimdeý shyǵyndaryn óteýge mindetti emes. Eskeretin taǵy bir mańyzdy jaıt bar – úı mańyndaǵy jer telimi aldymen aqyly túrde jalǵa beriledi de, ony ıgergennen keıin ǵana menshikke tegin ótkiziledi.

Jer telimine kim úmitker bola alady

Jerdi Qazaqstan azamattary ala alady. Jer telimi aýyldyq eldi mekenniń aýmaǵynda bolýy tıis, biraq ótinish berýshiniń tańdalǵan aýylda tirkeýde turý mindetti emes.

JQSh úshin jerdi tegin bir ret alýǵa bolady. Ótinishte basqa jer telimderiniń bar-joǵyn kórsetý qajet. Aýktsıonǵa shyǵarylatyn jerler tizimine engizilgen telimder bul maqsatqa jaramaıdy. Sondaı-aq, joǵaryda atalǵan 25 nemese 15 sotyq degen kórsetkishter zańda belgilengen eń joǵary shek ekenin eskergen jón, ıaǵnı odan artyq kólemde jer berilmeıdi. Al bul normalardan az jer usynylýy ábden múmkin.

Aldymen jer teliminiń túrin anyqtaý mańyzdy

Jer kodeksiniń 102-babyna sáıkes, jeke qosalqy sharýashylyqty júrgizýge arnalǵan jer ýchaskesi úı mańyndaǵy jáne egistikke arnalǵan telimderden turady. 25 nemese 15 sotyq kólemindegi shekteý osy eki bóliktiń jalpy aýdanyna qatysty.

Úı mańyndaǵy jer telimi aýyldyń ishinde bolady. Munda aýyl sharýashylyǵy óndirisimen aınalysýǵa, turǵyn úı jáne sharýashylyq qurylystaryn salýǵa ruqsat etiledi. Al egistikke arnalǵan jer telimi tek aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýge arnalǵan. Onda turǵyn úı salýǵa bolmaıdy. Jerdiń qaı túrge jatatyny ákimniń sheshiminde jáne jerge qatysty qujattarda kórsetiledi.

1-qadam. Naqty bos jer telimin tabyńyz

JQSh úshin bólek kezek joq. Úmitker naqty jer telimin ózi taýyp, dál sol jerdi alý týraly ótinish jasaıdy. Ótinish tirkelse, ol azamattyń kezekte neshinshi turǵanyn bildirmeıdi jáne jer telimin alatynyna kepildik bermeıdi. Eger bos jer bolmasa, jańa tizimderdiń jarııalanýyn baqylap, qaıta ótinish berýge týra keledi.

Jer izdeýdi Biryńǵaı memlekettik kadastrlyq kartadan (BMKK) bastaýǵa bolady.

Budan keıin aýdandyq nemese aýyldyq ákimdik saıtyndaǵy jer qatynastary bólimi men memlekettik múlik tizilimin qarap, tańdalǵan jerdiń bolashaq aýktsıondyq lotqa engizilmegenine kóz jetkizý kerek.

Ákimdikter bos jerler men saýda-sattyq týraly aqparatty toqsan saıyn saıttarda, tizilimde jáne aqparattyq stendterde jańartyp otyrýǵa mindetti. Al berilgen jer telimderi týraly aqparat aı saıyn jarııalanady.

Alaıda kartada bos turǵan jerdiń bári berile bermeıdi. Óıtkeni, keı ýchaskeler jol, mektep nemese ınjenerlik jeliler úshin rezervke qoıylǵan bolýy múmkin. Ne bolmasa, kúzet aımaǵynda ornalasýy nemese qala qurylysy qujattaryna sáıkes kelmeýi yqtımal. Sondyqtan jer telimin aldyn ala jer qatynastary jáne sáýlet bólimderinde teksergen durys. Telimniń sýarmaly nemese sýarylmaıtyn jer ekenin de atalǵan bólimderde naqtylaýǵa bolady.

2-qadam. Ótinish pen syzbany daıyndańyz

Eń aldymen, ótinish pen jer teliminiń syzbasy qajet. Ótinishte jerdi alý maqsaty, boljamdy aýdany, ornalasqan jeri, qalaǵan quqyq túri, basqa jer teliminiń bar-joǵy, baılanys derekteri kórsetiledi.

Úı mańyndaǵy jer telimi úshin bastapqyda jerdi ýaqytsha paıdalaný, ıaǵnı jalǵa alý quqyǵy suralady. Menshik quqyǵy keıin rásimdeledi.

Kadastrlyq karta negizinde daıyndalǵan syzbada boljamdy shekaralar, aýdany jáne naqty baǵdarlar kórsetiledi. Kórshi kadastrlyq ýchaskeler men kireberis joldy da belgilegen jón. Bul jerdiń basqa telimmen shatastyrylýyna jol bermeıdi. Biraq mundaı syzba tek siz surap otyrǵan aýmaqty shamamen kórsetedi. Naqty koordınattar keıin jerge ornalastyrý jobasynda belgilenedi.

3-qadam. Ótinishti tıisti ákimdikke berińiz

Ótinish telim ornalasqan aýmaqtaǵy ákimdikke beriledi. Onlaın ótinish berý úshin memlekettik qyzmetterdiń ishinen «Saýda-sattyqty (aýktsıondardy) ótkizýdi talap etpeıtin, memlekettik menshiktegi jer ýchaskelerine quqyqtardy satyp alý» qyzmetin tańdap, «Onlaın tapsyrys berý» batyrmasyn basý qajet.

Odan keıin eLicense portaly ashylady.

eLicense portalynda mynadaı tártippen jalǵastyrasyz: «Qyzmetter» - «Jer qatynastary» - «Ruqsattar» - qajetti qyzmet - jeke tulǵalarǵa arnalǵan birinshi kezeń. Budan keıin ákimdikti tańdap, ótinish formasyn toltyryp, syzbany tirkep, ótinishke ETsQ arqyly qol qoıasyz. Avtorızatsııany eGov Mobile arqyly da jasaýǵa bolady.

Áıtse de, bul jerde «Kezekke qoıý» qyzmetin tańdaı almaısyz. Sebebi, ol jeke turǵyn úı qurylysyna arnalǵan. Internet bolmaǵan jaǵdaıda qujattardy HQKO nemese ózine-ózi qyzmet kórsetý sektorlary arqyly tapsyrýǵa bolady. Memlekettik qyzmet tegin kórsetiledi.

4-qadam. Komıssııa qorytyndysyn kútińiz

Ákimdik jer telimin, onyń aımaqtarǵa bólinýin jáne shekaralaryn tekseredi. Materıaldar jer jáne sáýlet qyzmetterinen ótip, keıin jer komıssııasynyń qaraýyna jiberiledi.

Memlekettik qyzmet reglamentine sáıkes, birinshi kezeń 12 jumys kúninde júzege asady. Sodan soń, komıssııa qorytyndysy daıyn bolady. Bas tartylǵan jaǵdaıda sebebi kórsetiledi.

Sonymen qatar, Jer kodeksiniń 43-babyna saı, komıssııa ótinishti 15 jumys kúnine deıin qarastyrýǵa quqyly.

Bul merzimge jerge ornalastyrý jobasyn daıyndaý jáne shekaralardy belgileý ýaqyty kirmeıdi. Ótinishińiz tolyq maquldanbaı turyp, jerge ornalastyrý jobasyna tapsyrys berýge asyqpaǵan jón. Óıtkeni, tipti komıssııanyń oń qorytyndysy shyqsa da, ol ázirge jerge menshik quqyǵyn bermeıdi.

5-qadam. Jergeornalastyrýjobasynatapsyrysberińiz

Ótinish maquldanǵannan keıin jerge ornalastyrý jáne geodezııalyq jumystardy júrgizetin oryndaýshyny azamattyń ózi tańdaıdy. Maman jer teliminiń koordınattaryn, naqty aýdanyn, kórshiles ýchaskelerdi, shekteýlerdi, servıtýttardy anyqtaıdy. Jobany jer qatynastary jónindegi organ bekitýi kerek.

Bul jumystardyń aqysyn ótinish berýshiniń ózi tóleıdi. Jer shekaralaryn belgileý, sáıkestendirý qujatyn daıyndaý jáne quqyqty tirkeý de aqyly bolýy múmkin. Sondyqtan aldyn ala jol qatynasyn, sý men elektr energııasyna qosylý múmkindigin teksergen jón. Jeke turǵyn úı qurylysy aýmaǵynda memleket ınjenerlik jeliler tartýǵa mindetti bolsa, al jeke qosalqy sharýashylyq úshin Úkimet ondaı jaýapkershilik almaıdy.

6-qadam. Ákimdik sheshimin alyp, jaldaý quqyǵyn tirkeńiz

Bekitilgen jerge ornalastyrý jobasy jáne ony bekitý týraly buıryq dál sol memlekettik qyzmettiń ekinshi kezeńine usynylady. Osy kezden bastap ákimdik úsh jumys kúninde sheshim qabyldaýy tıis. Oń sheshim shyǵarylsa, jer paıdalaný týraly shart qosa beriledi. Al bas tartylsa, dáleldi sebebi kórsetiledi.

Sheshim qabyldanǵannan keıin jaldaý shartyna qol qoıylady, jerdiń shekaralary bekitiledi, sáıkestendirý qujaty alynady, jyljymaıtyn múlikke quqyq tirkeledi.

Osy rásimder aıaqtalǵanǵa deıin qurylys jumystaryn bastaýǵa bolmaıdy.

7-qadam. Jerdi ıgerip, menshikke rásimdeńiz

Taǵy bir esińizge salaıyq, úı mańyndaǵy jer telimi bastapqyda aqyly túrde jalǵa beriledi. Jerdi ıgerý sharttary men merzimi ákimdik sheshiminde jáne jaldaý shartynda kórsetiledi. Eldi meken sheginde qurylys nysandaryn salýǵa arnalǵan jerdi jalǵa alý quqyǵy keminde úsh jylǵa beriledi.

Jerdi ıgerý talaptary oryndalsa, úı salynsa jáne jer jeke qosalqy sharýashylyq úshin paıdalanyla bastasa, azamat jer telimin menshikke tegin berý týraly ótinishin ákimdikke usyna alady. Odan keıin jańa sáıkestendirý qujaty alynyp, menshik quqyǵy tirkeledi.

Al egistikke arnalǵan jer telimi tek aýyl sharýashylyǵy óndirisi úshin paıdalanylýy tıis. Jer ıgerilmese nemese nysanaly maqsatyna saı paıdalanylmasa, memleket jer telimin májbúrli túrde keri alyp qoıýy múmkin.

Ótinishten ne sebepti bas tartylýymúmkin

Komıssııa myna jaǵdaılarda jer berýden bas tartýy yqtımal:

• jer telimi basqa tulǵaǵa tıesili bolsa;

• basqa ýchaskeniń shekarasymen kirse;

• rezervke qoıylǵan bolsa;

• nysanaly maqsaty basqa bolsa;

• aýktsıonǵa shyǵarylatyn jerler tizimine engizilse;

• azamat JQSh úshin jerdi buǵan deıin tegin alǵan bolsa;

• ótinishte jalǵan málimet kórsetilse;

• qajetti derbes derekterge qol jetkizýge kelisim berilmese;

• azamat sot sheshimi boıynsha jeri májbúrlep alynǵan tulǵalar tiziliminde bolsa.

Eń bastysy, komıssııa ótinishten nelikten bas tartqanynyń dálelin kórsetýi tıis. Eger daýly másele jer komıssııasynyń hattamalyq sheshimine qatysty bolsa, Jer kodeksine sáıkes, ony alǵan sátten bastap jeti jumys kúni ishinde sotqa júginýge bolady.

Al ákimdiktiń túpkilikti bas tartýyna nemese áreketsizdigine qatysty basqa tártip qoldanylady. Sotqa deıingi shaǵymdy quqyq buzýshylyq anyqtalǵan kúnnen bastap úsh aıdan keshiktirmeı berý qajet.

Memlekettik qyzmet kórsetýge qatysty shaǵym bes jumys kúni ishinde qaralady. Jaýapty alǵannan keıin, sheshimge daý keltirý nemese ákimdikti belgili bir áreket jasaýǵa mindetteý týraly talap-aryzdy sotqa, ereje boıynsha, bir aı ishinde berý kerek.

Aıta keteıik, buǵan deıin Abaı oblysynda 10 sotyq jer alý úshin kezekte qansha adam turǵanyn jazǵanbyz.

Sonymen birge, Shymkentte tegin 10 sotyq jer kezeginde 280 myńnan astam adam tur.