24 tamyz. Kazinform kúntizbesi. Jylnama

ATAÝLY KÚNDER

Halyqaralyq qyzyq mýzyka kúni

Bul erekshe mereke jyl saıyn Nıý-Iork kompozıtory jáne mýzykant Patrık Granttyń bastamasymen atalyp ótedi, ol óz shyǵarmalarynda klassıkalyq jáne tanymal mýzykadan bastap postpank, ambıent jáne etnıkalyq mýzykaǵa deıin ártúrli mýzyka janrlaryn biriktiredi.

Oǵash mýzyka kúniniń basty maqsaty — mýzykanttar men kompozıtorlardy jaılylyq aımaǵynan shyǵyp, janrlar men stıldermen tájirıbe jasaýǵa yntalandyrý, sondaı-aq tyńdaýshylardy radıo nemese teledıdarda estilmeıtin erekshe mýzykamen tanystyrý. Halyqaralyq tańǵalarlyq mýzyka kúni — bul shekarany ilgeriletý jáne barlyq jańa jáne ádetten tys nárselerge ashyq bolý kúni.

ESTE QALAR OQIǴALAR

1996 jyly Almaty oblysy, Jambyl aýdany, Qarakestek aýylynda Súıinbaı aqynnyń mekeni, aqyn shyǵarmalary beınelengen jádigerlerden turatyn Súıinbaıdyń ádebı-memorıaldyq murajaıy ashyldy. Murajaı aldyndaǵy alańda aqynnyń eskertkishi ornatylǵan, onyń avtory B.Ábishev.

1998 jyly kompozıtor Nurǵısa Tilendıevke «Halyq qaharmany» joǵary ataǵy berildi. Nurǵısa Tilendıev (1925-1998) — dırıjer, kompozıtor, dombyrashy, KSRO jáne Qazaq KSR halyq ártisi, Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen ártisi.

1999 jyly Bishkekte Shanhaı bestiginiń — Qazaqstan Respýblıkasy, Qytaı Halyq Respýblıkasy, Qyrǵyz Respýblıkasy, Reseı Federatsııasy jáne Tájikstan Respýblıkasynyń memleket basshylarynyń sammıti ótti, onyń qorytyndysy boıynsha Bishkek deklaratsııasy qabyldandy. qol qoıdy. Sammıt barysynda Nursultan Nazarbaev, Tszıan Tszemın jáne Asqar Aqaev Qazaqstan, Qytaı jáne Qyrǵyzstannyń memlekettik shekaralarynyń túıisý núktesi týraly úshjaqty kelisimge de qol qoıdy.

2012 jyly Semeıden 50 shaqyrym jerde batyr beıitiniń janyna qazaq halqynyń tarıhyndaǵy ataqty jaýyngerlerdiń biri — jońǵarlarǵa qarsy shaıqastarǵa belsene qatysqan Kúshikbaıǵa eskertkish ornatyldy. Eskertkish batyrdyń dýlyǵasyna, dombyra men aqqýǵa uqsaıdy. Qurylymy temirbetonnan jasalyp, mańǵystaýlyq taspen qaptalǵan.

2012 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki nomınaldy quny 500 teńgelik «Álemniń áıgili meshitteri» serııasynan «Faısal» jáne «Zahır» eskertkish altyn monetalaryn aınalymǵa shyǵardy.

Feısal meshiti (Pákistan, Islamabad) — álemdegi eń úlken meshitterdiń biri. Islam álemindegi áıgili meshit kólemi men sáýletiniń arqasynda ǵana tanymal boldy. Onyń aýdany 5000 sharshy metrdi quraıdy jáne 300 000 senýshilerdi qabyldaı alady.

2016 jyly Belgradta qazaqtyń uly aqyny Jambyl Jabaev eskertkishiniń resmı ashylý saltanaty ótti. Saltanatty shara barysynda Qazaqstan men Serbııa basshylary Jambyl Jabaevtyń bıýstine gúl shoqtaryn qoıdy.

2016 jyly Halyqaralyq Olımpıada komıtetiniń (HOK) prezıdenti Tomas Bah Gennadıı Golovkınge HOK-tyń sporttyq jetistikteri men sport álemindegi jeńisi úshin olımpıada belgisin jiberdi. Tósbelgi olımpıada sımvoly — bes saqına jáne Afına 2004 — qazaq boksshysy qatysqan Olımpıadany bildiredi. Ol kúmisten jasalǵan.

2017 jyly oblystyq muraǵat Astanada ótken «Qazaqstannyń jańa tarıhy — Qazaqstan tarıhynyń jańa belesteri» kórmesinde sırek jáne biregeı materıaldardy — meshitter men shirkeýlerdiń metrıkalyq kitaptaryn, qazaq tarıhy boıynsha anyqtalǵan qujattar men qujattardyń kóshirmelerin usyndy.

2017 jyly Sh. Chokın atyndaǵy Qazaq energetıka ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda tehnıka ǵylymdarynyń doktory, professor, akademık, energetıka ǵalymy jáne el energetıka ǵylymynyń negizin qalaýshy Shafık Chokınge eskertkish ashyldy. Ol Qazaq energetıka ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń alǵashqy dırektory boldy. Akademık Chokınniń basshylyǵymen ınstıtýt eldegi eń iri jáne eń progressıvti energetıkalyq zertteý mekemeleriniń birine aınaldy, onyń biregeı eksperımenttik qondyrǵylary bar, olardyń kópshiligi álemde teńdesi joq boldy. Onyń tikeleı qatysýymen Qazaqstannyń energetıka salasyn, Ertis-Qaraǵandy ​​kanalyn jáne Qapshaǵaı sý elektr stantsııasyn jobalaýdyń keshendi ǵylymı-tehnıkalyq boljaý júıesi jasaldy.

2020 jyly Atyraýda altyn jáne kúmis artefaktileri bar sırek kezdesetin jerleý orny tabyldy. Ony erekshe etetin nárse — onyń eki qabatty bolýy. Tómengi jerleý orny bizdiń zamanymyzǵa deıingi ekinshi ǵasyrǵa, sarmat kezeńine jatady. Joǵarǵy jerleý orny áldeqaıda keıinirek, XI–XII ǵasyrlarda, pechenegter kezeńinde jasalǵan.

2021 jyly Moldova Respýblıkasynyń aýmaǵynda alǵash ret ańyzǵa aınalǵan «Sherpen kópiriniń» bıiginde Uly Otan soǵysynda qaza tapqan qazaqstandyq jaýyngerlerge arnalǵan granıt eskertkishi ashyldy. Eskertkishte shaıqastarǵa qatysqan áskerı bólimderdiń esimderi máńgilikke jazylǵan. Eskertkish «Dańq joly» halyqaralyq patrıottyq jobasy aıasynda jasalǵan.

2021 jyly AQSh-tyń Oklahoma-Sıtı qalasynda baıdarka jáne kanoede esýden AQSh-tyń ashyq chempıonaty ótti. Oǵan álemniń jetekshi sportshylary qatysty. Mundaı jarystar tarıhynda alǵash ret Qazaqstan baıdarkamen esý mektebiniń ókili Ánýar Akchýrın qatysyp, amerıkalyq Gevın Rospen birge ekilik kanoede 200 metrlik esýde jeńiske jetti. Jalpy alǵanda, qazaqstandyq sportshy bir altyn jáne tórt kúmis medal jeńip aldy.

2023 jyly Astanada alǵash ret jasóspirimder men kadetter arasynda djıý-djıtsýdan álem chempıonaty ótti. Bul jarystarda almatylyq 12 jasar Aılın Murzaǵalı keremet jetistikke jetip, jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterildi. Djıý-djıtsýdan 2023 jylǵy álem chempıonatynyń qorytyndysy boıynsha bolashaǵynan úmit kúttiretin daryndy sportshy Aılın Mýrzaǵalı tórt jekpe-jek ótkizip, senimdi jeńiske jetip, altyn medalǵa qol jetkizdi. Onyń qarsylastary Slovenııa, Birikken Arab Ámirlikteri, Qazaqstan jáne Slovakııa ókilderi boldy.

2024 jyly Horvatııanyń Zadar qalasynda djıý-djıtsýdan ótken álem kýbogynda qazaqstandyq Jibek Qulymbetova altyn medal jeńip aldy. Djıý-djıtsý jáne grepplıngten segiz dúrkin álem chempıony, Samat Ramazanov atyndaǵy Akademııanyń sportshysy, kúlgin belbeý ıegeri 48 kelige deıingi salmaqta (21 jasqa deıin) synǵa tústi. Djıý-djıtsý jarysy «ne-vaza» dıstsıplınasy boıynsha 20-dan astam eldiń sportshylary arasynda ótti. Jibek Qulymbetova djıý-djıtsýdan jeti dúrkin álem chempıony, grepplıngten álem chempıony, sambodan álem chempıonatynyń qola júldegeri, grepplıngten AIGA jáne djıý-djıtsýdan Azııa chempıonatynyń jeńimpazy, kóptegen halyqaralyq jáne respýblıkalyq jarystardyń jeńimpazy jáne júldegeri.

2025 jyly Kókshetaýda erekshe sporttyq shara, Qazaqstanda osyndaı jalǵyz jarys — «Kókshetaý jalyndary» túngi jartylaı marafony ótti. Elimizdiń túkpir-túkpirinen 1100-den astam qatysýshy jaǵalaýdaǵy sóre syzyǵyna shyqty. Kókshetaý turǵyndary, Aqmola oblysynyń júgirý áýesqoılary, sondaı-aq Qostanaı, Petropavl, Astana jáne basqa da qalalardyń sportshylary úsh qashyqtyq — 5, 10 jáne 21 shaqyrym boıynsha júgirýge qatysty.