24 aqpan. QAZAQPARAT KÚNTІZBESІ: ATAÝLY KÚNDER, OQIǴALAR, ESІMDER

24 AQPAN, DÚISENBІ

Estonııanyń Táýelsizdik kúni - Eston Respýblıkasynyń ulttyq merekesi (1918).

Qazaqstan Respýblıkasy men Eston Respýblıkasy arasynda dıplomatııalyq qatynas 1992 jyly mamyrdyń 27-sinde ornaǵan.

Rýmynııanyń ulttyq merekesi - Ulttyq jalaý kúni. Ol 1998 jyldan beri atalyp ótiledi.

ESTE QALAR OQIǴALAR

22 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasy Mınıstrler kabıneti Qazaq memlekettik balalar jáne jasóspirimder teatryna Qazaqstannyń halyq jazýshysy, Qazaqstan Ǵylym akademııasynyń akademıgi Ǵabıt Músirepovtiń esimin berý týraly sheshim qabyldady.

22 jyl buryn (1992) «Qazaqkıno» memlekettik kontserni quryldy.

97 jyl buryn (1917) Torǵaı dalasynda ataqty Doǵal shaıqasy bolyp ótti. Amangeldi Imanov bastaǵan ult-azattyq qozǵalysyndaǵy eń iri shaıqas sanalady. Shaıqasta Amangeldimen qatar, onyń jaýynger serikteri Ybyraı Atambekov, Keıki Kókimov erekshe erlik kórsetti.

9 jyl buryn (2005) Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kitaphanasynda muǵalim Qanat Ibragımovtyń «Qazaq tili» atty kitabynyń tusaýkeser rásimi ótti. Avtor óziniń kitabynda shet tildi oqytý ádisin paıdalandy. Onyń oqýlyǵy orys mektepterinde oqıtyndarǵa arnalǵan. Oqýlyq úsh kitaptan jáne praktıkalyq jattyǵýlarǵa arnalǵan aýdıodıskiler. Oqýlyqtyń baspageri Halyqaralyq Qoǵamdyq KATEV qory.

5 jyl buryn (2009) Astanadaǵy Qazirgi zaman óneri murajaıynda halyq sýretshisi Ábilhan Qasteevtiń 105 jyldyǵyna arnalǵan onyń shyǵarmalarynyń kórmesi ashyldy. Sýretshiniń jeke kórmesinde 17 óner týyndysy qoıylǵan, onyń ishinde 4 keskindeme, 12 grafıka jáne 1 músin jumysy bar.

4 jyl buryn (2010) elordada Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi, «Qazaqstan halqynyń rýhanı damý qory» AQ jáne «El» prodıýserlik ortalyǵynyń uıymdastyrýymen «Qazaqtyń dástúrli 1000 kúıi» atty dombyra kúıleri antologııasynyń tusaýkeseri ótti.

Atalǵan sharaǵa qatysqan Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstri Muhtar Qul-Muhammed búgingi kún shyn máninde qazaq tarıhyndaǵy «aıtýly kún» ekendigin atap ótip, Elbasynyń tapsyrmasyna oraı «Mádenı mura» memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde, Memleket basshysynyń alǵysózimen halqymyzdyń 1000 jyldyq mádenı murasy, dombyraǵa, sybyzǵyǵa, qobyzǵa arnalǵan 1000 úzdik tańdaýly kúıleriniń antologııasy shyǵyp otyrǵandyǵyn jetkizdi. Antologııany jaryqqa shyǵarǵan «Qazaqstan halqynyń rýhanı damý qory» aktsıonerlik qoǵamy.

2000 danamen jaryq kórgen antologııa elimizdiń kitaphanalaryna, murajaılaryna tegin taratylmaq. Antologııa eki bólikten turady. Birinshi kitapta elimizge esimi tanymal kúıshilerdiń ómirbaıandary, olardyń týyndylarynyń shyǵý tarıhy sııaqty maǵlumattar qazaq, orys jáne aǵylshyn tilinde berilse, kelesi kitapshanyń ishinde kúı jazylǵan 41 dısk ornalasqan. Olar Shyǵys Qazaqstan, Jetisý, Arqa, Qarataý, Syr óńiri, Batys Qazaqstan, Mańǵystaý kúıshilik dástúri, qazirgi zaman kúıleri, sybyzǵy, qobyz kúıleri degen taqyryptarǵa bólinip berilgen.

2 jyl buryn (2012) Óskemende 1944 jyly Polotsk qalasyn alýda qaza bolǵan Keńes Odaǵynyń Batyry Іzǵutty Aıtyqovty eske túsirýge arnalǵan kesh ótti.

ESІMDER

119 jyl buryn (1895-1963) jazýshy IVANOV Vsevolod Vıacheslavovıch dúnıege keldi.

Semeı oblysynda týǵan. Uly Otan soǵysyna qatysqan. Shyǵarmalary 1915 jyldan jaryq kórgen. 1921 jyldan Petrogradta (Sankt-Peterbor) turǵan. Uly Otan soǵysy jyldary «Izvestııa» gazetiniń tilshisi bolǵan.

«Partızany», «Tsvetnye vetra», «Bronepoezd 14-69», «Sızıf, syn Eola» povester men áńgimelerdiń, «Golýbye peskı», «Kreml» romandarynyń, «Pohojdenııa fakıra», «My ıdem v Indııý», «Istorııa moıh knıg» ómirbaıandyq shyǵarmalardyń avtory.

110 jyl buryn (1904-1938) memleket jáne qoǵam qaıratkeri NURPEIІSOV Sadyq dúnıege keldi.

Qostanaı oblysynda týǵan. Qostanaı gýbernııalyq komsomol komıtetiniń bólim meńgerýshisi, qazaq ólkelik komsomol komıtetiniń birinshi hatshysy, Jambyl oblysy Merki aýdandyq partııa komıtetiniń birinshi hatshysy, Qaraǵandy oblystyq partııa komıtetiniń ekinshi hatshysy qyzmetterin atqarǵan. KSRO Joǵarǵy Keńesiniń 1-shi shaqyrylym depýtaty bolǵan. 1938 jyly repressııaǵa ushyrap, 1939 jyly aqpannyń 25-inde atylǵan.

90 jyl buryn (1924-1974) bıshi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi, alǵashqy balet ártisteriniń biri BEKBOSYNOV Almas dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Óner jolyn kórkemónerpazdar úıirmesinen bastady. 1939-1959 jyldary Qazaq fılarmonııasynda, Qazaq akademııalyq opera jáne balet teatrynda bıshi bolǵan. Ol teatr sahnasynda Aıdar (I.Nadırov «Kóktem»), Qambar (V.Velıkanov «Qambar - Nazym»), Kvazımodo (Ts.Pýnı «Esmeralda»), Gıreı (B.Asafev «Baqshasaraı burqaǵy»), Gans (A.Adan «Jızel»), t.b. partııalardy, sonymen qatar «Qyz Jibek», «Jalbyr», «Abaı», «Birjan - Sara», t.b. operalaryndaǵy bı nómirlerin oryndady. 1959 jyly bıshiler trýppasynyń quramymen AQSh-ta bolyp, óner kórsetti.

«Qurmet belgisi» ordenimen marapattalǵan.

66 jyl buryn (1948) kúıshi, dombyrashy, sazger, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri,Qazaqstan Komsomoly syılyǵynyń laýreaty ÁBІLTAI Shámil Bısenǵalıuly dúnıege keldi.

Atyraý oblysynyń Inder aýdanynda týǵan. Atyraý mýzykalyq ýchılışesin, Almaty konservatorııasyn bitirgen. 1972-1985 jyldary Qazaq fılarmonııasynda kúıshi-lektor bolyp qyzmet istegen. 1985-1988 jyldary Qazaq radıosy mýzykalyq redaktsııasynyń bas redaktory bolǵan. 1994 jyldan Halyqaralyq Qurmanǵazy qorynyń tóraǵasy. «Ulytaý» atty kúı kitaby men «Ordabasy» kúıler kúıtabaǵy jaryq kórgen. Ol Qazaq teledıdarynda «Úkili dombyra», «Dombyra dastan» baǵdarlamalaryn júrgizgen. «Domalaq ana», «Shaqshaq Jánibek», «Beket ata», «Qydyr kezgen Qyzylqum», «Elbasy» kúıleriniń, «Qoja Ahmet ıAsaýı», «Jer urany Ulytaý», «Ordabasy», «Qurmanǵazy - kúı dúldúli», «Mustafa Shoqaı týraly tolǵaý», «Túrkistan» mýzykalyq tolǵaýlarynyń avtory. Іzmir qalasynda (Túrkııa) ótken túrik halyqtarynyń dúnıejúzilik quryltaıynda ozan (jyrshy) ataǵyn alǵan.

41 jyl buryn (1973) «Bank Kassa Nova» AQ basqarma tóraǵasy QÝANYShEV Talǵat Jumanuly dúnıege keldi.

Qazaq memlekettik basqarý akademııasyn bitirdi. 1994 jyldan «Igilik-bank», «Alfa-bank», «Bank Turan Álem» bankterinde jumys jasady. 1997 jyldan - «ATFBank» AQ-da vekseldik aınalym basqarmasynyń bastyǵy, dırektordyń orynbasary, kommertsııalyq departament dırektory, basqarýshy dırektory, keńesshi, basqarma tóraǵasynyń birinshi orynbasary. 2006 jyldan - «ATFBank» AQ basqarma tóraǵasy. Qazirgi qyzmetinde - 2009 jylǵy qarashadan beri. 39 jyl buryn (1975) «Qazaqstan» ulttyq telearnasynyń jýrnalısi, tetejúrgizýshi, avtor, prodıýser jáne birqatar tele- jáne radıo baǵdarlamalaryn júrgizýshi QALIEVA Saltanat Jańbyrshyqyzy dúnıege keldi.

Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıetiniń TV-jýrnalıstıka fakýltetin, NHK (Japonııa) janyndaǵy televızııalyq sheberlik (prodıýser) kýrsyn bitirgen. TV-da 17 jasynan beri. Eńbek jolyn oblystyq televıdenıede dıktor bolyp bastady, odan keıin - Qazaq televızııasynyń 2-sanatty dıktory. Keıinnen «Astana radıosynda» dıdjeı, «Tań», «Astana», «Qazaqstan» telearnalarynda reporter jáne jańalyqtar júrgizýshisi.

37 jyl buryn (1977) QR Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Jastar isi komıteti tóraǵasynyń mindetin atqarýshy ÓTEShEV Nurlan Súleımenuly dúnıege keldi.

1998 jyly Qazaq memlekettik zań ýnıversıtetin úzdik bitirip, osy ýnıversıtettiń magıstratýrasyna tústi. 2000 jyly Qazaq memlekettik zań ýnıversıtetiniń tárbıe jumysy jónindegi pororektory bolyp taǵaıyndaldy. QazMZÝ rektorynyń 12 magıstranttarynyń biri boldy. «Talapker» mýnıtsıpaldyq jastar qozǵalysynyń tóraǵasy, «Jastar tańdaýy» QB teńtóraǵasy, «Almaty qalasy jastar uıymdary qaýymdastyǵy» ZTB prezıdenti, QR Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń tárbıe jumysy jáne jastar saıasaty departamentiniń dırektory, «Qazaqstan jastar Kongresi» ZTB atqarýshy dırektory boldy. QR Parlamenti Májilisiniń depýttattyǵyna daýysqa tústi. 2009 jylǵy mamyrdan «Nur Otan» HDP «Jas Otan» Jastar qanaty» atqarýshy hatshysy. Qazirgi qyzmetinde - 2012 jylǵy tamyzdan beri.

115 jyl buryn (1899-1983) norveg shańǵyshysy, kóp dúrkin olımpıada chempıony Iohan GRETTÝMSBROTEN dúnıege keldi.

105 jyl buryn (1909-1999) ıtalıan rejısseri, stsenarıst, prodıýser jáne akter Rıkkardo FREDA dúnıege keldi.

82 jyl buryn (1932) frantsýz kompozıtory, pıanıst, dırıjer Mıshel Jan LEGRAN dúnıege keldi.