23 sáýir: Túrkııanyń Parlament kúni qalaı balalar kúnine aınaldy
ASTANA.KAZINFORM — Túrkııanyń 23 sáýir kúngi ulttyq merekesi parlamentarızm sımvolynan ulttyq egemendik pen halyqaralyq balalar yntymaǵyn biriktiretin Balalar kúnine aınaldy.
Túrkııanyń eń mańyzdy merekeleriniń biriniń tarıhy 1920 jyly 23 sáýirde Túrkııanyń Uly Ulttyq Májilisiniń (TUUM) ashylýynan bastalady — bul jańa memlekettiń qalyptasýyndaǵy betburys sáti bolǵan kez. Bir jyldan keıin, 1921 jyly, bul kún resmı túrde ulttyq mereke bolyp jarııalandy, bul onyń ulttyq egemendiktiń sımvoly retindegi mańyzyn nyǵaıtty.
Bul sheshim eki baptan turatyn arnaıy zańmen resimdeldi. Onda parlamenttiń ashylý kúni ulttyq mereke ekeni jáne zańdy oryndaýǵa TUUM-nyń ózi jaýapty ekeni anyq kórsetilgen. Osylaısha, 23 sáýir jańa Túrkııa Respýblıkasynyń alǵashqy resmı merekesi boldy.
Mustafa Kemal Atatúrik bul kúnniń ózgerýinde erekshe ról atqardy. 1929 jyly ol bul kúndi balalarǵa arnap, Túrkııany erekshe etetin dástúrdi qalyptastyrdy: ol balalarǵa jeke ulttyq mereke bergen alǵashqy el boldy.
Ýaqyt óte kele merekeniń maǵynasy keńeıe tústi. 1935 jyly ol «Ulttyq egemendik kúni» dep ózgertildi, keıinirek, 1983 jyly ol aqyry «Ulttyq egemendik jáne balalar kúni» bolyp ataldy. Bul úılesim eldiń bolashaǵy bolashaq urpaqtarǵa tıesili degen ıdeıany aıqyndaıdy.
Túrkııa Parlamentiniń muraǵatynda sol dáýirden qalǵan biregeı qujattar áli de bar: saltanatty ashylý týraly habarlandyrýlardan bastap halyq egemendigi qaǵıdatyn bekitetin alǵashqy sózder men qararlarǵa deıin. Bul materıaldar tarıhı oqıǵanyń eldiń ótkenin, búginin jáne bolashaǵyn biriktiretin tiri dástúrge qalaı aınalǵanyn baqylaýǵa múmkindik beredi.
Merekelik dástúrler de erekshe sıpatqa ıe boldy. Tipti Atatúrik tusynda da memlekettik laýazymdardy balalarǵa tapsyrýdyń sımvolıkalyq dástúri paıda boldy. Bir kún boıy mektep oqýshylary parlament músheleriniń, mınıstrlerdiń, tipti prezıdenttiń oryndyǵyna otyryp, kezdesýlerge qatysyp, óz ıdeıalaryn bildiredi, bul bolashaq urpaqqa degen senimniń kúshti sımvolyna aınaldy.
1970 jyldardyń aıaǵynan bastap mereke halyqaralyq deńgeıde tanyldy: ártúrli elderden balalar Túrkııaǵa kele bastady, bul 23 sáýirdi mádenı almasý men dostyq alańyna aınaldyrdy.
Búgin, 23 sáýir — «Ulttyq egemendik jáne balalar kúni» Túrkııada tanymal mereke retinde toılanady. El boıynsha mektep qoıylymdary, sherýler, kontsertter jáne teatrlandyrylǵan qoıylymdar ótkiziledi. Kósheler jalaýlarmen bezendirilgen, al stadıondar men alańdar merekelik is-sharalarǵa toly.
Aıta keteıik, Túrkııanyń memlekettik qaryzy 14 trln lıradan asty.
