23 NAÝRYZ. QAZAQPARAT KÚNTІZBESІ: ATAÝLY KÚNDER, OQIǴALAR, ESІMDER

23 NAÝRYZ, JEKSENBІ Búkilálemdik meteorologııa kúni. 1950 jylǵy naýryzdyń 23-de BUU-nyń arnaıy mekemesi Búkildúnıejúzilik meteorologııa uıymynyń konventsııasy kúshine endi. 1961 jyldan bastap atap ótiledi. Pákistan Islam Respýblıkasynyń Ulttyq merekesi - Respýblıka kúni. 1956 jyldan bastap atap ótiledi. 1947 jyly burynǵy Brıtan Úndistany turǵyndary dinı-qaýymdyq senimi boıynsha Úndistan jáne Pákistan memleketi bolyp ekige bólindi. Úndistanda - ındýıster, Pákistanda - musylmandar shoǵyrlandy. Pákistan memleketiniń basshysy - Prezıdent. Joǵarǵy zań shyǵarýshy organy - Parlament. Astanasy - Islamabad. 1992 jylǵy naýryzdyń 24-de Qazaqstan Respýblıkasy men Pákistan Islam Respýblıkasy arasynda yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıyldy. ESTE QALAR OQIǴALAR 9 jyl buryn (2005) Almaty ákimdiginiń www.almaty.kz saıty ashyldy. Saıt ońtústik astananyń mádenı eskertkishteriniń tarıhynan bastap ómiriniń barlyq jaqtaryn qamtıdy. Almaty ákimdiginiń jáne onyń bólimshileri men qyzmetteriniń qurylymy berilgen, ákim sheshimderi men talqylanatyn suraqtar jarııalanyp turady. «Suraqtar jáne usynystar» aıdary bar. 8 jyl buryn (2006) Memleket Basshysy Nursultan Nazarbaev «Innovatsııalyq qyzmetti memlekettik qoldaý týraly» Zańǵa qol qoıdy. Atalǵan Zań Qazaqstandaǵy ınnovatsııalyq qyzmetti yntalandyrýdyń quqyqtyq jáne uıymdastyrýshylyq negizderin belgileıdi. 5 jyl buryn (2009) Qyzylorda oblysynda sol aımaqtaǵy birinshi qyzdar fýtbol komandasy quryldy. «Jiger» komandasynyń quramyna 16-17 jastar shamasyndaǵy qyzdar kirdi. 4 jyl buryn (2010) Tarazda Qazaqstannyń halyq ártisi Asanáli Áshimovtyń qatysýymen «Siz kimsiz, Ka myrza?» fılminiń tanystyrylymy ótti. Bul fılm Qazaqstan men Reseı arnaıy qyzmetteriniń halyqaralyq esirtki qylmystyq toptaryn talqandaý jónindegi birlesken operatsııasy týraly baıandaıdy. Fılmniń basty taqyryby - Otanǵa janqııarlyqpen qyzmet etý, adaldyqty, súıispenshilikti tý etý Qart barlaýshy basty rólin somdaǵan KSRO halyq ártisi, belgili akter jáne rejısser Asanáli Áshimov. ESІMDER 89 jyl buryn (1925-1983) qazaqtan shyqqan hımık-metallýrg, tehnıka ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń akademıgi, Jazýshylar odaǵynyń múshesi BÓKETOV Ebineı Arystanuly dúnıege keldi. Soltústik Qazaqstan oblysy Sergeevka aýdanynda (qazirgi Shalaqyn aýdany) týǵan. Qazaq metallýrgııalyq ınstıtýtyn (Q.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıteti) bitirgen. E.Bóketov hımııa salasyna jańa lep qosqan - halkogender men halkogenıdter tehnologııasynyń negizin qalaǵan. Mys quramynan tellýr men selen sııaqty zııandy qaldyqtardy tazartýdyń gıdrohımııalyq jolyn tapqan. Ǵylym men mádenıet salasyndaǵy 50-den astam eńbektiń avtory. Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetiniń rektory bolyp, osy oqý ornyna daryndy ǵalymdardy toptastyrýǵa kóp eńbek sińirdi. Klassıkalyq ádebı shyǵarmalardy da tárjimalaýmen aınalysqan. Eńbek Qyzyl Tý ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan. 1992 jyly akademık E.Bóketov esimi Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetine taǵaıyndaldy. 87 jyl buryn (1927) Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik syılyǵynyń ıegeri, fılologııa ǵylymynyń doktory, professor, KSRO pedagogıka ǵylymdary akademııasynyń korespondent-múshesi, kórnekti ǵalym, Ulttyq Ǵylym akademııasynyń akademıgi, ádebıet synshysy Serik QIRABAEV dúnıege keldi. Qaraǵandy oblysy, Jańaarqa aýdany, Atasý aýylynda týǵan. 1951 jyly Qazaqtyń Abaı atyndaǵy pedagogıkalyq ınstıtýtynyń fılologııa fakýltetin bitirgen. Instıtýtty bitirgennen keıin, aspırantýrada oqı júrip, qazaq kórkem ádebıet baspasynyń aǵa redaktory, "Ádebıet jáne óner" jýrnaly redaktsııasynyń bólim meńgerýshisi bolyp istegen. 1952 jyldan 1955 jylǵa deıin S.Qırabaev - "Pıoner" jýrnalynyń redaktory, odan keıin "Sotsıalıstik Qazaqstan" gazeti redaktsııasynyń ádebıet jáne óner bóliminiń meńgerýshisi bolǵan. 1957 jyly kandıdattyq dıssertatsııa, al 1964 jyly fılologııa ǵylymynyń doktory ǵylymı ataǵyna dıssertatsııa qorǵaǵan. Keıin Pedagogıka ǵylymdary akademııasynyń korrespondent-múshesi bolyp, Qazaqtyń Abaı atyndaǵy Memlekettik ýnıversıtetinde kóp jyldar boıy dáris oqyp, qazaq ádebıeti kafedrasyn basqarǵan. 1988-1995 jyldar aralyǵynda M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń dırektory bolyp qyzmet atqarǵan. S.Qırabaevtyń shyǵarmashylyq qyzmeti stýdenttik jyldarynan bastalǵan. 1948 jyldan bastap baspasózde onyń syn maqalalary jıi basyldy. 1956 jyly "Ǵabıden Mustafın" atty monografııasy jaryq kórdi, eki jyldan keıin bul kitap orys tilinde shyqty. Sodan keıin "Spandııar Kóbeev" (1958), "Óner órisi" (1968), "Sáken Seıfýllın" (1973), "Ádebıet jáne dáýir talaby" (1976), "Revolıýtsııa jáne ádebıet" (eki tomdyq, 1977), "Shyndyq jáne shyǵarma" (1981), "Shyndyq jáne sheberlik" (1983), "Ádebıetimizdiń aqtańdaq betteri", "Júsipbek Aımaýytov" (1990) jáne taǵy basqa kóptegen zertteýler men monografııalardyń, ádebı protsestiń ártúrli jaqtaryn áralýan qyrynan sóz etetin kóptegen maqalalardyń, ásirese, birtalaı mektep okýlyqtarynyń avtory retinde qalyń oqyrman qaýymǵa, ádebı-mádenı qoǵamdyq jurtshylyqqa keńinen tanyldy. Ol - Qazaq ádebıettaný ǵylymy salasyndaǵy jetekshi ǵalymdarymyzdyń birinen sanalady. S.Qırabaev "Eńbek Qyzyl tý", "Halyqtar dostyǵy" ordenderimen, "Eńbektegi erligi úshin", t.b. medaldarmen marapattalǵan. 1996 j. Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik syılyǵynyń ıegeri boldy. Fılologııa ǵylymynyń doktory, professor, KSRO pedagogıka ǵylymdary akademııasynyń korespondent-múshesi, kórnekti ǵalym, Ulttyq Ǵylym akademııasynyń akademıgi, ádebıet synshysy Serik Qırabaev - ádebıetke jan - jaqty, bilimimen, mol daıyndyq pen kelgen synshy. 65 jyl buryn (1949) akter, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi MUQAMANOV Myrzahmet dúnıege keldi. Almaty oblysynyń Panfılov aýdanynda týǵan. Almaty estrada-tsırk óneri stýdııasyn bitirgen. 1975 jyldan Taldyqorǵan oblystyq (qazirgi Almaty oblysy) fılarmonııasynyń ánshisi bolǵan. Ol 1978 jyly Búkilodaqtyq halyq ánderi baıqaýynyń laýreaty, 1980 jyly Á.Qashaýbaev atyndaǵy baıqaýdyń bas júldegeri atandy. 61 jyl buryn (1953) fılosofııa ǵylymynyń kandıdaty, Qazaqstan Respýblıkasy Jaratylystaný ǵylymdary akademııasynyń korrespodent múshesi OMAROV Kereı Seıitjanuly dúnıege keldi. Almaty qalasynda týǵan. Almaty shet el tilderi pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirgen. 1988-1990 jyldary - Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń aǵa ǵylymı qyzmetkeri. 1990-1991 jyldary - Grand Canyon University-diń shaqyrylǵan professory. 1991-1993 jyldary - «Qulager» birikken kásipornynyń bas dırektory. 1993 jyldan «Emshan» aktsıonerlik qoǵamynyń prezıdenti, «Atrıona» birikken kásiporny basqarmasynyń tóraǵasy, «TMM International» birikken kásipornynyń atqarýshy dırektory bolǵan. Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen 2 márte marapattalǵan. 48 jyl buryn (1966) «Qazaqstan jol ǵylymı-zertteý ınstıtýty» AQ-nyń prezıdenti, tehnıka ǵylymdarynyń doktory, professor, Halyqaralyq kólik akademııasynyń akademıgi, Ulttyq geotehnıka qoǵamynyń, Halyqaralyq topyraqtar mehanıkasy jáne geotehnıkalyq qurylys qaýymdastyǵynyń, Amerıka ulttyq geografııa qoǵamynyń múshesi TELTAEV Baǵdat Burhanuly dúnıege keldi. Jambyl oblysy Merke aýdanynda týǵan. Almaty avtomobıl-jol ınstıtýtyn, Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasy Mehanıka jáne mashınataný ınstıtýtynyń doktorantýrasyn bitirgen. 1991-1996 jyldary - Almaty avtomobıl-jol ınstıtýtynyń oqytýshysy, aǵa oqytýshysy. 1996-2002 jyldary - Qazaq kólik jáne kommýnıkatsııa akademııasynyń aǵa oqytýshysy, dotsenti, professory, bólim meńgerýshisi. 2002 -2006 jyldary - Muhamedjan Tynyshbaev atyndaǵy Qazaq kólik jáne kommýnıkatsııalar akademııasy avtomobıl joldaryn jobalaý, salý jáne paıdalaný kafedrasynyń meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. 2006 jyldan bastap - qazirgi qyzmetinde. «Óleńbaıan» atty óleńder, balladalar jáne poemalar jınaǵy 1997 jyly jaryq kórdi. 1990 jyly Qazaqstan Jazýshylar odaǵy uıymdastyrǵan tuńǵysh respýblıkalyq jas aqyndar músháırasynyń laýreaty, 2001 jyly ótken Artyǵalı Ybyraevqa arnalǵan respýblıkalyq jyr músháırasynyń júldegeri. 37 jyl buryn (1977) Qaraǵandy oblysy ákiminiń orynbasary MUHAMBETOV Ǵabıt Muhambetuly dúnıege keldi. 1999 jyly ál-Farabı atyndaǵy qazaq memlekettik ulttyq ýnıverstıtetin, 2001 jyly Qazaq memlekettik zań akademııasyn bitirdi. Ekonomıka ǵylymdarynyń doktory. Eńbek jolyn 1997 jyly «Kazkommertssekıýrıtız» AAQ saýda jáne ınvestıtsııa departamentiniń qarjy taldaýshy retinde bastady. 1998 jyldan bastap «Nova -svınets» JShS kommertsııalyq dırektory qyzmetin atqardy. 1999 jyly «Qazaqstan standarttaý, metrologııa jáne sertıfıkattaý ortalyǵy» RMK monıtorıng jáne syrtqy baılanystar bóliminiń mamany bolyp istedi. 2000 jyldyń qańtarynan bastap Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne saýda mınıstrligi standarttaý, metrologııa jáne sertıfıkattaý jóninde komıtetiniń tehnıkalyq saıasat, standarttaý jáne memlekettik qadaǵalaý bóliminiń bas maman qyzmetin atqardy. 2000 jyldyń qarashasynan bastap Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne saýda mınıstrligi standarttaý, metrologııa jáne sertıfıkattaý jóninde komıtetiniń zań shyǵarý jáne is júzinde qoldanylatyn metrologııa bólimin basqardy. 2001 jyldan bastap Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrliginiń táýekelderdi baqylaý bóliminiń bastyǵy laýazymyna taǵaıyndaldy. 2002 jyldan bastap óz eńbek jolyn Qazaqstan Respýblıkasy Ekonomıka jáne saýda mınıstrliginiń standarttaý, metrologııa jáne sertıfıkattaý jóninde komıteti basqarmasynyń bastyǵy qyzmetinde jalǵastyrdy. 2003 j. bastap 2005 jylǵa deıin «Qazaq metrologııa ınstıtýty» RMK bas dırektory boldy. 2005 jyldyń qazanynan bastap Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne saýda mınıstrligi (búginde Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligi) Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıtetiniń tóraǵasy bolyp qyzmet atqardy. 2011 jyldyń 21 qańtarynan bastap Qaraǵandy oblysy ákiminiń orynbasary bolyp taǵaıyndaldy. 3 mereıtoılyq medaldarmen marapattalǵan.113 jyl buryn (1900-1989) egıpet sáýletshisi Hasan FATHI dúnıege keldi. 104 jyl buryn (1910-1998) japon kınorejısseri, stsenarıst, prodıýser Akıra KÝROSAVA dúnıege keldi. 88 jyl buryn (1926-2005) keńestik jáne grýzın akteri GOMIAShVILI Archıl Mıhaılovıch dúnıege keldi.