22 qazan. Kazinform kúntizbesi. Tulǵalar týǵan kún
Búgin, 22 qazan kúni tulǵalardan kimder dúnıege kelgen? Kazinform oqyrmandaryna esimder kúntizbesin usynady.
Abaı ASYLOV, «Alataý Jaryq Kompanııasy» AQ basqarma tóraǵasy
1968 jyly dúnıege kelgen. 1987-1992 jyldary Abaı atyndaǵy Qazaq memlekettik pedagogıkalyq ýnıversıtetin fızıka jáne ınformatıka pánderiniń oqytýshysy mamandyǵy boıynsha, 1995-1998 jyldary ál-Farabı atyndaǵy Qazaq memlekettik ulttyq ýnıversıtetin quqyqtaný mamandyǵy boıynsha, 2001-2004 jyldary Agrotehnıkalyq ýnıversıtetti ınjener-mehanık mamandyǵy boıynsha, 2012-2014 jyldary M. H. Dýlatı atyndaǵy Taraz memlekettik ýnıversıtetin elektr energetıkasy mamandyǵy boıynsha bitirgen.
Eńbek joly: 1993-1995 jyldary Moıynqum aýdandyq ákimshiliginde hatshy-referent, 1995-1997 jyldary Jambyl oblystyq ІІB bastyǵynyń áleýmettik-tárbıe jumysy jónindegi orynbasary, 1998-1999 jyldary Taraz qalasy ákiminiń apparatynda bas maman boldy. 1999-2007 jyldary Jambyl oblysy boıynsha Kóliktik baqylaý komıteti basqarmasynyń bas mamany, 2007-2008 jyldary «Allel-Agro» AQ dırektorynyń orynbasary qyzmetterin atqarǵan. 2009-2010 jyldary jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasy dırektorynyń orynbasary, 2011-2012 jyldary Taraz ınnovatsııalyq ýnıversıtetiniń prorektory qyzmetine taǵaıyndaldy. 2012-2013 jyldary Batýrov atyndaǵy «Jambyl GRES» dırektorynyń orynbasary, 2013 jyly «Alataý Jaryq Kompanııasy» AQ materıaldyq-tehnıkalyq jabdyqtaý basqarmasyn basqardy. 2013-2015 jyldary «AlmatyEnergoSbyt» JShS bas dırektorynyń orynbasary, 2015-2016 jyldary bas dırektory, 2016-2022 jyldary Qantaev atyndaǵy «Moınaq sý elektr stantsııasy» AQ basqarma tóraǵasy boldy.
Qazirgi qyzmetin 2022 jylǵy mamyrdan beri atqaryp keledi.
Baýyrjan ORYNBASAROV, «Qazaqstan temir joly» UK» AQ basqarma tóraǵasynyń birinshi orynbasary
1970 jyly Qyzylorda oblysynda dúnıege kelgen. 1993 jyly Almaty temirjol kóligi ınjenerleri ınstıtýtyn «Tasymaldaý protsesterin basqarý» mamandyǵy boıynsha bitirgen.
Eńbek joly: 1993-1994 jyldary Batys Qazaqstan temir jolynda jumys istegen. 1994-1997 jyldary Qyzylorda, Almaty-2 stantsııalarynda kezekshi, Almaty temir jol bólimshesinde poıyz dıspetcheri bolǵan. 1997-2004 jyldary «Qazaqstan temir joly» RMK-da jol dıspetcheri, jetekshi ınjener, bas maman, Tasymaldaý bas basqarmasynyń bólim bastyǵy, bas dırektordyń birinshi orynbasarynyń kómekshisi jáne keńesshisi, tasymaldaý úderisin úılestirý basqarmasynyń bas ınjeneri qyzmetterin atqarǵan. 2004-2010 jyldary «QTJ» UK» AQ-da Tasymaldaý dırektsııasynyń jáne Magıstraldy jeli dırektsııasynyń bas ınjeneri, Qaraǵandy jol bólimshesiniń, Tasymaldaý úderisi dırektsııasynyń jáne Almaty jol bólimshesiniń dırektory boldy. 2010-2014 jyldary «Qazaqstan temir joly» UK» AQ-nyń basqarýshy dırektory — bas ınjeneri, paıdalaný jumysy jónindegi basqarýshy dırektory qyzmetine taǵaıyndalǵan. 2014 jyly «Qaztemirtrans» AQ basqarma tóraǵasynyń mindetin atqardy (prezıdent). 2014-2016 jyldary «Qazaqstan temir joly» UK» AQ vıtse-prezıdenti, 2016-2017 jyldary bas ınjeneri, 2017-2018 jyldary ınfraqurylymdyq jobalar jónindegi vıtse-prezıdent qyzmetterin atqarǵan. 2018-2021 jyldary ınfraqurylym jónindegi basqarýshy dırektor ári Magıstraldy jeli dırektsııasy fılıalynyń dırektory, 2021 jylǵy sáýirden 2022 jylǵy qańtarǵa deıin «Qazaqstan temir joly» UK» AQ basqarma tóraǵasynyń birinshi orynbasarynyń mindetin atqardy. 2022-2026 jyldary óndiristik úderister jónindegi basqarýshy dırektor boldy.
Qazirgi qyzmetin 2026 jylǵy tamyzdan beri atqaryp keledi.
«Qurmet» ordenimen (2011), «Parasat» ordenimen (2016), Qazaqstan Respýblıkasynyń mereıtoılyq medaldarymen, vedomstvolyq nagradalarmen jáne «Qurmetti temirjolshy» belgisimen marapattalǵan.
Toqtar ÚSІPÁLIEV, Túrkistan oblysynyń energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń basshysy
1972 jyly Túrkistan oblysy Saıram aýdanynda dúnıege kelgen. 1996 jyly Qazaq memlekettik sáýlet-qurylys akademııasyn qurylys ekonomıkasy jáne basqarý mamandyǵy boıynsha ınjener-ekonomıst, 2006 jyly Ortalyq Azııa ýnıversıtetin ınjener mamandyǵy boıynsha bitirgen.
Eńbek joly: 1997-1998 jyldary sáýlet jáne qala qurylysy basqarmasynyń ınspektory, 1998-1999 jyldary óndiristik josparlaý basqarmasynyń basshysy, 1999-2002 jyldary sáýlet jáne qala qurylysy basqarmasynyń jarnama jónindegi ınjeneri jáne ekonomıkalyq taldaý men smetalyq normalaý basqarmasynyń bas mamany qyzmetterin atqarǵan. 2002-2009 jyldary Ońtústik Qazaqstan oblysynyń óńirlik sáýlet-qurylys baqylaýy jáne lıtsenzııalaý basqarmasynyń bólim basshysy, memlekettik sáýlet-qurylys baqylaýy basqarmasy basshysynyń jáne oblystyq qurylys basqarmasy basshysynyń orynbasary boldy. 2013-2014 jyldary «QazMTOGrýpp» kompanııasy dırektorynyń orynbasary qyzmetine taǵaıyndaldy. 2014-2016 jyldary «Taý-Ken Samuryq» AQ-nyń uıymdyq qamtamasyz etý departamentiniń dırektory, 2016-2018 jyldary Ońtústik Qazaqstan oblysynyń qurylys basqarmasy basshysynyń orynbasary, 2018-2025 jyldary Túrkistan oblysynyń qurylys basqarmasynyń basshysy boldy.
Qazirgi qyzmetin 2025 jylǵy sáýirden bastap atqaryp keledi.
Asylhan QOJAHMETOV, Qazaqstan Respýblıkasy Quryltaıynyń depýtaty
1984 jyly Aqmola oblysynda dúnıege kelgen. 2006 jyly L. N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetin bitirgen.
Eńbek joly: 2006-2011 jyldary «Aq jol» QDP Astana qalalyq fılıalynyń mamany, 2011-2012 jyldary partııa ortalyq apparatynyń óńirlik bóliminiń konsýltanty, 2012-2014 jyldary bólim dırektorynyń orynbasary, 2014-2018 jyldary dırektory qyzmetterin atqarǵan. 2017-2026 jyldary «Intrast» JShS dırektory, 2018-2021 jyldary «Aq jol» QDP Ortalyq keńesiniń óńirlik jumys jónindegi hatshysy, 2021-2026 jyldary partııanyń Ulttyq keńesi hatshysy — apparat basshysy bolǵan.
Qazirgi qyzmetin 2026 jylǵy tamyzdan beri atqaryp keledi.
2020 jyly «Eren eńbegi úshin» medalimen marapattalǵan.
Gennadıı ShIPOVSKIH, Qazaqstan Halyq Keńesiniń múshesi
1989 jyly Qyzylorda oblysynda dúnıege kelgen. 2017 jyly I.Ábdikárimov atyndaǵy Qyzylorda agrotehnıkalyq kolledjin mashınıst kómekshisi mamandyǵy boıynsha, 2020 jyly M. Tynyshbaev atyndaǵy Qazaq kólik jáne kommýnıkatsııalar akademııasyn bitirgen. «Turan» ýnıversıtetiniń magıstratýrasynda bilim alǵan.
Eńbek joly: 2010-2013 jyldary Qyzylorda lokomotıv deposynda jyljymaly quram slesari, 2013-2016 jyldary lokomotıvterdi paıdalaný jónindegi depoda mashınıst kómekshisi bolǵan. Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń VI shaqyrylym depýtaty, Ekologııa jáne tabıǵatty paıdalaný máseleleri jónindegi komıtettiń múshesi qyzmetin atqarǵan. 2021-2026 jyldary Parlament Senatynyń depýtaty, Halyqaralyq qatynastar, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń múshesi bolǵan.
Qazirgi qyzmetin 2026 jylǵy qyrkúıekten beri atqaryp keledi.
«Astanaǵa 20 jyl», «Qazaqstan Respýblıkasynyń táýelsizdigine 25 jyl», «Qazaqstan halqy Assambleıasyna 20 jyl», «Eren eńbegi úshin» medaldarymen marapattalǵan.
Omar ShORAıAQULY, aqyn
1878 jyly qazirgi Qyzylorda oblysynyń Qarmaqshy aýdanynda dúnıege kelgen. 17 jasyna deıin aýyl moldasynan saýat ashyp, keıin bilimin óz betinshe tolyqtyrǵan. Shyǵys mádenıetin tereń meńgergen. 1896 jyly jumys izdep Qazalyǵa kelip, tatar saýdageri Námekeı Býltashevqa qyzmetke turǵan. Toǵyz jyl eńbek etken soń, 1905 jyly týǵan aýylyna oralǵan.
Týǵan aýylyna oralǵannan keıin Omar aqyndyq ónerge den qoıdy. Onyń «Qoıshy men ury», «Bolysqa», «Jastarǵa ósıet» sekildi óleńderi halyq arasyna keń tarady. Terme, tolǵaý, mysal, arnaý óleńderi men «Qara shekpen», «Taý eli», «Jarly Tálip», «Kedeı», «Esenjolǵa», «Qulahmetke», «Kúmisbaıǵa», «Naǵashym», «Armanym» atty shyǵarmalarynda gýmanızmdi, eńbekqorlyqty jyrlap, ómirdiń san qyryn tolǵady. Qarasaqal Erimbet, Nurmahan, Sháke, Zaýbaı jáne Júsip Taýbaıulymen aıtystary da belgili.
Omar Shoraıaquly Qazan tóńkerisiniń jeńisin alǵashqylardyń biri bolyp jyrlady. Keńes ókimetin ornatýǵa belsene qatysyp, birneshe jyl bolystyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy jáne sýdıa qyzmetterin atqardy. Jastyq shaǵyndaǵy aýyr eńbekten syrqatqa shaldyǵyp, 1924 jylǵy 14 maýsymda qaıtys boldy.
Onyń shyǵarmalary «Úsh ǵasyr jyrlaıdy», «Bes ǵasyr jyrlaıdy», «Aıtys» jınaqtarymen qatar, 1985 jyly jaryq kórgen «Shaıyr» atty jeke kitapqa da engen.
Ábdijámil NURPEIІSOV, áıgili qazaq jazýshysy, qoǵam qaıratkeri, pýblıtsıst, Qazaqstannyń halyq jazýshysy, KSRO jáne Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi
1924 jyly Qyzylorda oblysynda dúnıege kelgen. Máskeýdegi M. Gorkıı atyndaǵy Ádebıet ınstıtýtyn bitirgen.
Eńbek joly: 1962-1964 jyldary «Juldyz» jýrnalynyń bas redaktory, 1992-2000 jyldary Qazaq PEN-klýbynyń prezıdenti, 2000 jyldan bastap «Tań-Sholpan» jýrnaly redaktorlar keńesiniń tóraǵasy bolǵan.
Shyǵarmalary 1949 jyldan bastap jarııalandy. 1950 jyly maıdan ómirin sýretteıtin «Kýrlıandııa» avtobıografııalyq romanyn shyǵardy. 1958 jyldan bastap Birinshi dúnıejúzilik jáne Azamat soǵysy jyldaryndaǵy Qazaqstan ómirin beıneleıtin «Qan men ter» trılogııasyn jazdy. Trılogııanyń «Ymyrt» atty birinshi kitaby 1961 jyly, «Sergeldeń» atty ekinshi kitaby 1964 jyly, «Kúıreý» atty úshinshi kitaby 1970 jyly jaryq kórdi.
Áleýmettik máselelerdi keńinen qamtýy, psıhologııalyq taldaýynyń tereńdigi men ulttyq keıipkerlerdiń dara beınesi Aral balyqshylary týraly bul trılogııany qazaq ádebıetinde ǵana emes, búkil keńes ádebıetindegi eleýli týyndyǵa aınaldyrdy. Shyǵarmada Nurpeıisov qazaq halqynyń tarıhyn, ádet-ǵurpyn, salt-dástúrin, tilin jáne rýhanı álemin sheber beınelegen. Trılogııa álemniń kóptegen tiline aýdarylǵan. «Qan men ter» romanynyń jelisimen Almatydaǵy M. Áýezov atyndaǵy Qazaq drama teatrynyń sahnasynda spektakl qoıylyp, kórkem fılm túsirildi. Nurpeıisov A. Chehov pen M. Gorkııdiń áńgimelerin, N. Hıkmettiń pesalaryn qazaq tiline aýdarǵan.
Máskeý halyqaralyq ádebı qorynyń «Za chest ı dostoınstvo» syılyǵynyń, M. Sholohov atyndaǵy halyqaralyq syılyqtyń jáne Jambyl atyndaǵy respýblıkalyq syılyqtyń laýreaty. «Qyzyl Juldyz», «Eńbek Qyzyl Tý», «Qurmet belgisi» ordenderimen, medaldarmen jáne RKFSR Joǵarǵy Keńesi Prezıdıýmynyń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.