21 qarasha. QAZAQPARAT KÚNTІZBESІ: ATAÝLY KÚNDER, OQIǴALAR, ESІMDER
ASTANA. 21 qarasha. QazAqparat - QazAqparat oqyrmandaryna 2014 jylǵy 21 qarashaǵa arnalǵan kúntizbesin usynady.
21 qarasha. JUMA
Búkilálemdik sálemdesý kúni. 1973 jyldan atalyp ótedi. Bul kúndi ótkizý ıdeıasyn Amerıkanyń Nebraska shtatynda turatyn aǵaıyndy Maıkl men Braıan Makkormak «qyrǵıqabaq soǵys» órship turǵan kezde, halyqaralyq teketiresti kúsheıtýge qarsylyq pen narazylyq belgisi retinde qabyldaıdy. «Qarapaıym da tıimdi amal tabý qajet», - dep sheshken jigitter aqjarqyn kóńilmen álemniń túpkir-túpkirine sálem hattar jóneltedi. Olar búkil álemde beıbitshilik ornatyp, sol úshin jurttyń bárin kúreske shaqyrý ıdeıalaryn eshkimge tyqpalamaıdy. Tek qana ózderiniń sálemderin alǵandar taǵy bireýlerge túzý sálem berse bolǵany. Ideıa qoldaý tabady. Sodan bastap jyl saıyn 21 qarashada Búkilálemdik sálemdesý, qýanyshty sezimder men kóterińki kóńil-kúıler kúni atap ótiledi.
Dúnıejúzilik televıdenıe kúni. 1996 jyly 21 qarashada BUU shtab-páterinde ótken tuńǵysh Dúnıejúzilik televızııalyq forým qurmetine sol jyly BUU-nyń Bas Assambleıasy jarııalaǵan.
Bosnııa men Gertsegovınadaǵy beıbitshilik týraly ortaq kelisim kúni. 1995 jylǵy 21 qarashada Ogaıo shtatynyń Deıton qalasy mańyndaǵy Raıt-Paterson amerıkalyq áskerı bazasynda, Deıton beıbitshilik kelisimi retinde keńirek tanymal - Bosnııa men Gertsegovınadaǵy beıbitshilik týraly Ortaqnegizdemelik kelisim jasaldy. Sóıtip, 1991 jyly Bosnııa men Gertsegovına arasynda tutanǵan azamattyq soǵys resmı túrde aıaqtaldy. Beıbitshilik konferentsııasy 1995 jylǵy qarashanyń 1-inen 21-ne deıin sozylyp, Bosnııa men Gertsegovına prezıdenti Alııa Izetbegovıch, ıÝgoslavııa Odaqtyq Respýblıkasynyń prezıdenti Slobodan Mıloshevıch, Horvatııanyń prezıdenti Frano Týdjman, sondaı-aq basty amerıkandyq bitistirýshi Rıchard Holbrýk pen amerıkandyq general Ýeslı Klark kelisimderdiń basty keıipkerleri boldy. Resmı kelisimderge Parıjde sol jyldyń 14 jeltoqsanynda qol qoıyldy.
Italııada Madonna della Salıýte kúni. Venetsııadaǵy úlken kanal jaǵasynda hram turǵyzylǵan Madonna della Salıýte qurmetine jyl saıyn atap ótiledi. Shirkeý obadan qutylýdy este qaldyrý maqsatynda 1630 jyly salynǵan.
Mýzykasyz k ún
Shotland mýzykanty men mýzykalyq prodıýser Bıll Dramond bastama kótergen resmı emes shara. Onyń mindeti - mýzykanyń qazirgi qoǵamdaǵy oısyz qoldanylýynyń óner formasy retinde onyń qunsyzdaný máselesine nazar aýdartý.
Osy kúni sharaǵa qatysqan radıostansalar 24 saǵat boıy mýzyka taratpady.
Týrındegi shokolad festıvali
Ol Týrın men onyń mańynda 2003 jyldan beri jyl saıyn ótkizilip keledi. Bul kúnderi shokoladtyń kóptegen túrlerinen dám tatyp, jergilikti shokolatege baǵa berip, táttini qalaı jasaıtynyn kórýge bolady.
ESTE QALAR OQIǴALAR
26 jyl buryn (1988) Máskeýde Aral teńiziniń kúnderi ashyldy. Teńiz aımaǵyndaǵy ekologııalyq jaǵdaı qoǵamnyń alańdaýshylyǵyn týǵyzdy.
9 jyl buryn (2005) qazaqstandyq «Qazaqstan-Antarktıda-2005» sporttyq ekspedıtsııasynyń komandasy Jerdiń eń sýyq qurlyǵyndaǵy ekinshi shyńdy baǵyndyryp, oǵan Qazaqstannyń astanasy qurmetine «Astana» degen at qoıdy. Ekspedıtsııa quramynda kásibı alpınıstermen qatar, áýesqoılar da boldy.
8 jyl buryn (2006) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Ulybrıtanııaǵa resmı sapary barysynda Ulybrıtanııanyń patshaıymy ІІ Elızavetamen, eldiń Premer-mınıstri Tonı Blermen, qarjy mınıstri Gordon Braýnmen jáne Anglııanyń isker toptary ókilderimen kezdesti.
8 jyl buryn (2006) 21-22 qarashada Almatyda «Iran jáne Ortalyq Azııa halyqtarynyń tarıhy men mádenıetindegi kitap jáne jazba sóz» halyqaralayq konferentsııasy ótti. Uıymdastyrýshy - QR Ulttyq kitaphanasy janyndaǵy Iran jáne Ortalyq Azııa mádenıetin zertteý jónindegi ortalyq. Konferentsııa jumysyna Qazaqstan, Iran, Reseı, Ózbekstan, Tájikstan jáne Qyrǵyzstannyń mamandary men ǵalymdary qatysyp, tarıh ǵylymdaryn damytýdaǵy jazý men jazba kózderdiń qalyptasý tarıhy, sondaı-aq Qazaqstanda, Iranda jáne de basqa elderde qazirgi kezdegi kitap basyp shyǵarý isterindegi problemalardyń kókeıkesti máselelerin talqylady.
8 jyl buryn (2006) Jıdebaı shatqalynda Semeı oblysyndaǵy Abaı Qunanbaevtyń memlekettik ádebı-memorıaldyq kesheniniń qurylymdy bóliginiń biri - ataqty fılosof, talantty kompozıtor Shákárim Qudaıberdıevtyń respýblıkadaǵy tuńǵysh murajaıy ashyldy. Ekspozıtsııa «Ańshy úıi» dep atalyp, ótken ǵasyrdyń 30-ynshy jyldarynda qýǵyn-súrginge ushyraǵan jazýshynyń ómirbaıany men shyǵarmashylyǵyn tolyqtaı ashatyn materıaldar jınaǵyn toptastyrylǵan. Kópshilik nazaryna onyń Mekkege saparyn rastaıtyn qujattar tuńǵysh ret usynylyp otyr. Sonymen qatar ekspozıtsııaǵa batys jáne shyǵys fılosoftarynyń, tarıhshylarynyń eńbekteri, qazaq jáne orys klassıkteriniń shyǵarmalary qoıylǵan.
9 jyl buryn (2005) Tarazda jerlesimiz ıslam oıshyly, din zertteýshisi, aqyn, aǵartýshy Saıd Mahmud at-Tarazıdi este qaldyrý sharalary bolyp ótti.
Ǵalym turǵan úıge eskertkish taqta ornatý jáne oblys ortalyǵynda bir kósheniń atyn berý týraly sheshim 1995 jyly qarashada Saıd Mahmud at-Tarazıdiń týǵanyna 100 jyl tolýyna arnalyp Taraz qalasynda Qazaqstan jáne Ózbekstan ǵalymdarynyń qatysýymen ótken ǵylymı-praktıkalyq konferentsııada qabyldanǵan bolatyn. Ataqty ǵalym 1923-1930 jyldary turyp, eńbek etken Tarazdaǵy medrese men Ábdiqadyr kóne meshitinde saltanatty jaǵdaıda eskertkish taqta ornatyldy. Qaladaǵy burynǵy Proletar kóshesi endi Saıd Mahmud at-Tarazıdiń esimimen atalady. Ǵalymdy este qaldyrý sharalaryn ótkizýge qaladaǵy ózbek ulttyq ortalyǵy da atsalysty.
7 jyl buryn (2007) Elbasy Nursultan Nazarbaev Slovakııa Respýblıkasynyń І-dárejeli «Qos aq krest» ordenimen marapattaldy. Bul ordendi Bratıslavada N. Nazarbaevtyń atalǵan elge memlekettik sapary aıasynda Slovakııa Prezıdenti Ivan Gashparovıch tabys etti.
Bul orden basqa memleketterdiń azamattaryna Slovakııamen ártúrli salalarda yntymaqtastyq ornatyp, damytýǵa qosqan aıryqsha eńbekteri úshin beriledi. Ordenniń azamattyq jáne áskerı eki túri bar. Olardyń árqaısysy ártúrli dárejeden turady. Eń joǵarysy І-dárejeli bolyp tabylady. Óz kezeginde Slovakııa Prezıdenti I. Gashparovıch te Qazaqstannyń І-shi dárejeli «Dostyq» ordenimen marapattaldy.
7 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Kárim Másimov Mańǵystaý oblysy Munaıly aýdanynda Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵyn ashty.
7 jyl buryn (2007) Elbasy Nusultan Nazarbaevtyń Slovakııaǵa sapary aıasynda eki eldiń Úkimetteri arasynda birqatar eki jaqty qujattarǵa qol qoıyldy.
Atap aıtqanda, Qazaqstan Úkimeti men Slovakııa Úkimeti arasynda ınvestıtsııany yntalandyrý jáne ózara qorǵaý týraly kelisimge, Qazaqstan Úkimeti men Slovakııa Úkimeti arasynda uıymdasqan qylmyspen, lańkestikpen, esirtki zattarynyń zańsyz aınalymymen, psıhotropty zattarmen jáne olardyń prekýrsorlarymen jáne basqa da qylmys túrlerimen kúrestegi yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıyldy. Sondaı-aq QR Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi men Slovakııanyń Mádenıet mınıstrligi arasynda mádenı yntymaqtastyq boıynsha ózara túsinistik týraly memorandýmǵa, QR Densaýlyq saqtaý mınıstrligi men Slovakııanyń Densaýlyq saqtaý mınıstrligi arasynda medıtsına salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly birlesken málimdemege qol qoıyldy.
7 jyl buryn (2007) Bratıslavada Qazaqstan men Slovakııa arasynda Qaraǵandy oblysyndaǵy bıoetanol óndiretin zaýyt qurylysy týraly kelisimge qol qoıyldy.
Bul qujatqa «Saryarqa» Áleýmettik kásipkerlik korporatsııasy» UK» aktsıonerlik qoǵamy men «Korleıa ınvest» slovakııalyq kompanııasy «Qazaqstan - Slovakııa: ınvestıtsııalyq yntymaqtastyqtyń jańa perspektıvalary» atty bıznes-forýmda qol qoıdy.
7 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N. Nazarbaev Slovakııa Respýblıkasynyń «Altyn Bıatek-2007» qurmetti mereıtoılyq nagradasymen marapattaldy.
5 jyl buryn (2009) Mınskidegi orta mektepke Muhtar Áýezovtiń esimi berildi.
M.Áýezov atyndaǵy №143 orta mektep Mınskiniń Zavodskoı aýdanyndaǵy qazaq jazýshysynyń atyndaǵy kóshede ornalasqan. 2005 jyly mektep aýmaǵyna Belarýs elinde qaza tapqan qazaqstandyq jaýyngerlerge arnalǵan eskertkish ornatylǵan bolatyn.
2009 jyldyń maýsym aıynda Qazaqstan Premer-Mınıstri Kárim Másimovtiń Belarýs Respýblıkasyna jasaǵan resmı saparynyń barysynda osy mektepte M.Áýezovke arnalǵan bareleftiń saltanatty ashylý rásimi ótti.
Áýezov Muhtar Omarhanuly (1897-1961) - qazaq ádebıetiniń klassıgi, jazýshy, qoǵam qaıratkeri, fılologııa ǵylymynyń doktory, professor, Qazaq KSR Ǵylym akademııasynyń akademıgi, Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri. Shyǵys Qazaqstan oblysy Abaı aýdanynda týǵan.
Jazýshy óziniń shyǵarmashylyq jolynda talaı janrǵa, taqyrypqa iz salyp, qyrýar, ocherk, áńgime, pesalar jazǵan, tamasha aýdarmalar jasaǵan, ádebı synǵa, ádebıet tarıhyn zertteý jumysyna belsene atsalysyp, kóptegen maǵynaly maqalalar jarııalaǵan, baıandamalar jasaǵan, oqýlyqtar quraǵan, joǵary oqý oryndarynda dáris berip, teorııalyq bilimin jetildirip otyrǵan.
3 jyl buryn Qaraǵandy oblysyna jasaǵan jumys saparynyń barysynda QR Prezıdenti N.Nazarbaev «Arselor Mıttal Temirtaý» AQ-da boldy.
Memleket basshysy eldiń Indýstrııalandyrý kartasyna engizilgen júıe qurýshy kásiporynnyń eki iri ınvestıtsııalyq jobasynyń iske qosylýyna qatysty. Ol - №2 domen peshin qalpyna keltirý men daıyndamalardy toqtaýsyz quıatyn mashınanyń qurylysy.
3 jyl buryn Tájikstanda Sh.Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» AQ-nyń qoldaýymen TR-daǵy QR elshiligimen uıymdastyrylǵan Qazaqstan kınosynyń kúnderi ótti. Tájikstandyq kórermender «Qazaqfılm» kınostýdııasynyń fılmderi: rejısserler Sergeı Bodrov, Talǵat Temenov pen Ivan Passerdiń «Kóshpendiler», rejısser Aqan Sataevtyń «Lıkvıdator», rejısser Farhat Sharıpovtyń «Alqyzyl qoıan týraly» jastar kartınasyn jáne rejısser Rústem Abdrashovtyń «Balalyq shaǵymnyń aspany» fılmderin kórdi.
3 jyl buryn Qazaqstan men Frantsııa ýrandy qaıta óńdeý boıynsha zaýyttyń qurylysyna 10 mln. AQSh dollaryn ınvestıtsııalady.
Frantsýz tarapy aktsııalardyń 49 paıyzyna, al qazaqstandyq tarap sáıkesinshe 51 paıyzyna ıelik etedi. «Qazatomprom» men «Areva» frantsýz kompanııasy Shyǵys Qazaqstan oblysynyń qala úlgisindegi Úlbi aýylynda zaýyt qurylysyn bastaý týraly kelisimge qol qoıdy.
3 jyl buryn Qazaqstan ulttyq ekonomıkasynyń kósh basyna «Samuryq-Qazyna» UÁQ shyqty - onyń kiristeri 2010 jyly 3,6 trln. teńgeni qurady, olar keler jylǵa deıin 23,9 paıyzǵa ósti.
Reıtıngte ekinshi oryn «Teńizshevroılǵa», úshinshi oryn ENRC kompanııasyna buıyrdy.
3 jyl buryn QR Tuńǵysh Prezıdenti murajaıynyń kúmbezdi zalynda Qazaqstan táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan kórme ashyldy. Biregeı tarıhı qujattardyń, muraǵat sýretteri, gazette jarıalanǵan maqalalar men eksponattar QR táýelsizdigin alý úderisin, onyń qalyptasýy men nyǵaıýy, sonymen birge Qazaqstannyń álemdik arenadaǵy jetistikterin kórsetedi.
3 jyl buryn QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Qaraǵandy oblysyna jasaǵan jumys saparynyń barysynda Qaraǵandydaǵy jańa meshitke bardy. Qaraǵandynyń ońtústik-shyǵysyndaǵy jańa meshit 4000 adamǵa eseptelgen. Onyń qurylysyna 1,7 mlrd. teńge jaratyldy. Jobany oblystyń kásiporyndary men uıymdary qarjylandyrdy.
2 jyl buryn Parıjdeı Elıseı saraıynda Qazaqstan jáne Frantsııa prezıdentteri Nursultan Nazarbaev pen Fransýa Ollandtyń kezdesýi ótti. Memleket basshysynyń Frantsııa Respýblıkasyna jasaǵan jumys saparysynyń aıasynda ótken kezdesýde N.Nazarbaev pen F.Olland saıası, ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalardaǵy ózara yntymaqtastyqtyń mańyzdy máselelerin talqylady.
2 jyl buryn Astanada, QR Ulttyq akademııalyq kitaphanasynda «Tamasha adamdardyń ómiri» serııasynyń aıasynda shyǵarylǵan «Shákárim» kitabynyń tanystyrylymy ótti. Shákárim Qudaıberdiuly - belgili qazaq aqyny, jazýshy, aýdarmashy, sazger, tarıhshy jáne HІH ǵasyrdyń sońy-HH ǵasyrdyń basyndaǵy oıshyl. «Alash» ult-azattyq qozǵalysyna qatysqan, ol Stalındik repressııanyń qurbanyna aınaldy.
2 jyl buryn Almatyda QR Tuńǵysh Prezıdenti qorynyń ǵımaratynda «Tuńǵysh Prezıdentke arnalady...» degen kitap kórmesi ashyldy. Kórmede Qazaqstannyń Birinshi Prezıdentiniń ómiri men qyzmeti, táýelsizdiktiń qalyptasý jyldary, ishki jáne álemdik arenadaǵy ekonomıkalyq jáne saıası jetistikteri, zamanaýı tarıhtaǵy Ult kóshbasshysynyń roli týraly kitaptar tanystyryldy.
2 jyl buryn Óskemendegi Shyǵys Qazaqstan oblystyq sáýlet jáne tabıǵı-landshaftty murajaı-qoryǵynda «Nursultan Nazarbaev. Tulǵa jáne saıasatker» kórmesiniń saltanatty tanystyrylymy ótti. Ekspozıtsııa tek Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdentiniń murajaı qorlarynan ǵana emes, sonymen birge, N.Nazarbaevtyń qatysýmen ótken jyldarda túsirilgen aq-qara tústi sýretter jınaqtaldy.
2 jyl buryn Pavlodarda «Elin súıgen, eli súıgen Elbasy» fotokórmesi ashyldy. Stendterde Memleket basshysynyń ómirinen alynǵan tarıhı oqıǵalar, onyń bıografııasymen jáne eldegi jáne sheteldegi oqıǵalarmen baılanysty tarıhı oqıǵalar kórsetilgen.
Pavlodarlyq fotosýretshi Aleksandr Parhomenkonyń 30 jumysy ekspozıtsııanyń bir bóligine aınaldy.
Bir jyl buryn ıÝNESKO-nyń shtab-páterinde Bas assambleıadaǵy memleketter tarapynyń dúnıejúzilik mádenı jáne tabıǵı murany qorǵaý boıynsha Konventsııanyń aıasynda Dúnıejúzilik mura komıtetiniń múshelerin saılaý ótti.
Barlyǵy 12 bosatylatyn orynǵa 22 úmitker boldy. Daýys berý qorytyndysy boıynsha, ıÝNESKO aıasynda júrgizilgen shara, belsendi jumysty sátti júrgizýdiń nátıjesinde jáne onyń túrli organdarynyń arqasynda Qazaqstan birinshi ret 2013-2017 jyldarǵa arnalǵan kezeńge Dúnıejúzilik mura komıtetiniń múshesi bolyp saılandy.
Bir jyl buryn teleradıotaratý salasyndaǵy ulttyq operator - «Qazteleradıo» AQ telekommýnıkatsııalyq qaýymdastyqqa kirdi.
ESІMDER
66 jyl buryn (1948) kınotanýshy, stsenarııshi AINAǴULOVA Kúlshara Bilálqyzy dúnıege keldi.
Shyǵys Qazaqstan oblysynda týǵan. Máskeý qalasyndaǵy Kınematografııa ınstıtýtyn bitirgen. 1971-1974 jyldary - «Jańa fılm» jarnamalyq kıno bıýlleteni redaktsııasynyń redaktory. 1974-1987 jyldary - Ádebıet jáne óner ınstıtýty teatr, kıno bóliminiń kishi ǵylymı qyzmetkeri. 1990-1996 jyldary - KSRO Kıno qory janyndaǵy Kınoprokat shyǵarmashylyq-óndiristik birlestigi Qazaq bólimshesiniń tóraıymy. 2001 jyldan Qazaq ulttyq óner akademııasynda oqytýshy bolyp isteıdi. Aınaǵulova negizinen derekti kıno máselesimen shuǵyldanyp, M.Begalın, Sh.Aımanov, t.b. kıno qaıratkerleri jaıynda zertteý-eńbekter, kıno týraly kóptegen maqalalar men derekti fılm stsenarıılerin jazdy.
70 jyl buryn (1944) amerıkandyq akter, rejısser jáne komedııalyq jazýshy REMIS Harold Allen dúnıege keldi .
AQSh-tyń Chıkago qalasynda týǵan.
Mıssýrı shtaty Sent-Lýıste qalasyndaǵy Vashıngton ýnıversıtetiniń túlegi.
Onyń uzaq ári jemisti shyǵarmashylyq qyzmetine kóz júgirtsek, «Ohotnıkı za prıvıdenııamı» fılmindegi Igon Spengler men «Nashıvkı» fılmindegi Rassel Zıskı beınelerin kórermender eń sátti dep tanydy. Sondaı-aq, Remıs atalǵan eki beınefılm stsenarııleriniń jazylýyna óz úlesin qosty.
Onyń jazýshylyq jáne rejısserlik qyzmetine keletin bolsaq, onyń basty jumystary - «Malchık dlıa golfa», «Den sýrka» jáne «Analızırýı eto» sııaqty komedııalar. Remıs rolderdiń birin ózi somdaǵan «SSTV» telehıkaıasynyń stsenarııin jazdy. Komedııalyq janr basym bolǵanymen, Remıstiń fılmderi jalpy qoǵam ómirindegi ózekti máselelerdi qozǵaıdy. Al onyń fılmderiniń negizinde jatqan tereń oı mysqyl jáne boı sergitetin urandarmen tustasyp jatyr. Sondaı-aq, Remıs eńbekteriniń basty ereksheligi sýyryp salma komedııany engizýinde jatyr. 2002 jyly Harold Remıs «Kak zarabotat 20 mıllıonov baksov» fılmin túsirý jumystaryn júrgizý kezinde prodıýserlik qyzmetti taǵy bir márte baıqap kórdi. 2005 jyly ol «Ledıanoı ýrojaı», al 2007 jyly - «S kem by otvedat syra» fılmine prodıýserlik etti.
104 jyl buryn (1910-1996) tiltanýshy-ǵalym, fılologııa ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Ulttyq ǵylym akdemııasynyń korrespondent múshesi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri YSQAQOV Ahmedı Ysqaquly dúnıege keldi. Shyǵys Qazaqstan oblysy Abaı aýdanynda týǵan. Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtyn, KSRO Ǵylym akademııasy KSRO halyqtarynyń tili jáne jazba ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. Eńbek jolyn bastaýysh mektepte muǵalimdikten bastap, «Lenın týy» gazetiniń ádebı qyzmetkeri, pedagogıkalyq ýchılışeniń oqytýshysy boldy. 1942-1947 jyldary - Qazaq pedagogıkalyq jáne muǵalimder ınstıtýttarynyń oqytýshysy. 1947-1951 jyldary Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ınstıtýtynyń oqytýshysy. 1951-1953 jyldary -Qazaq KSR Ǵylym akademııasy Til, ádebıet ınstıtýtynyń dırektory. 1953-1955 jyldary - Qazaq memlekettik qyzdar ınstıtýtynyń kafedra meńgerýshisi. 1955-1961 jyldary - Qazaq SSR Aǵartý Mınıstrligi Pedagogıka ǵylymdarynyń Qazaq KSR Aǵartý mınıstrligi Pedagogıka ǵylymdarynyń Ybyraı Altynsarın atyndaǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory. 1961-1996 jyldary - Qazaq KSR Ǵylym akademııasy Til bilimi ınstıtýtynyń bólim meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. Ǵylymı-zertteý eńbekteri negizinen qazaq tiliniń morfologııalyq qurylymyn zertteý máselelerine arnalǵan. «Abaı tili sózdigi» men 10 tomdyq «Qazaq tiliniń túsindirme sózdiginiń» jalpy redaktsııasyn basqarǵan. Oryssha-qazaqsha, Qazaqsha-oryssha sózdikteriniń avtory jáne birlesip shyǵarǵan redaktory.
Halyqtar dostyǵy, Qyzyl Tý, «Qurmet belgisi» ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.
44 jyl buryn (1970) Qazaqstan Respýblıkasy Kásipkerleriniń forýmy keńesiniń tóraǵasy, «Raimbek Group» holdıngi kompanııalarynyń Dırektorlar keńesiniń tóraǵasy BATALOV Raıymbek Ánýaruly dúnıege keldi.
Almaty qalasynda týǵan. Qazaq memlekettik sáýlet-qurylys akademııasyn bitirgen.
1992-1998 jyldary - «Raıymbek» kompanııasy dırektorynyń orynbasary, bas dırektory. 1998-2004 jyldary -- «Raıymbek» kompanııasynyń prezıdenti, «Raıymbek» kompanııalar toby Dırektorlar keńesiniń tóraǵasy, «Raimbek Group» JShS prezıdenti qyzmetterin atqarǵan. 2001-2003 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Kásipkerler keńesiniń múshesi bolǵan. 2004 jyldan - qazirgi qyzmetinde.
51 jyl buryn (1963) «Qazaqstandyq turǵyn úı-qurylys korporatsııasy» AQ basqarma tóraǵasy ÁITEKENOV Qaırat Medybaıuly dúnıege keldi.
Qostanaı qalasynda týǵan. Almaty halyq sharýashylyǵy ınstıtýtyn, QR Prezıdenti janyndaǵy Ulttyq joǵary memlekettik basqarý ýnıversıtetin bitirgen, Japonııada taǵylymdamadan ótti.
1985-1989 jyldary - Qostanaı naýbaıhana ónerkásibi óndiristik birlestiginde eńbekti jáne eńbekaqyny uıymdastyrý bóliminiń eńbek jónindegi aǵa ınjeneri, ekonomıst.1989-1990 eyldary - QLKJO Qostanaı oblystyq komıteti stýdenttik jasaqtar oblystyq shtabynyń ınjeneri. 1990-1993 jyldary - QLKJO Qostanaı oblystyq komıtetiniń sharýashylyq eseptegi jastar jáne stýdentter jasaqtary birlestiginiń dırektory, jastar jáne stýdenttik jasaqtar sharýashylyq eseptegi birlestiginiń bas býhgalteri.1993-1994 jyldary - Qostanaı oblystyq ákimshiligi ákimi apparatynyń bas mamany. 1995-1996 jyldary - Qostanaı oblystyq baǵa jáne monopolııaǵa qarsy saıasat komıteti tóraǵasynyń orynbasary. 1997 jyly - QR stategııalyq josparlaý agenttiginiń maqsattar men basymdyqtardy qalyptastyrý departamentiniń taldaý jáne aqparat bóliminiń bas mamany. 1997-1998 jyldary - Strategııalyq josparlaý jáne reformalar agenttiginiń strategııalyq taldaý departamentiniń strategııalyq baqylaý basqarmasynyń adamı damýǵa taldaý bóliminiń bastyǵy. 1998 jyly - QR Ekologııa jáne tabıǵat resýrstary mınıstrliginiń ekologııa komıteti tóraǵasynyń orynbasary. 1998-1999 jyldary - Respýblıkalyq qorshaǵan ortany qorǵaý qory memlekettik qorynyń dırektory. 1999 jyly - Qorshaǵan ortany qorǵaý memlekettik qorlaryn basqarý departamentiniń dırektory., QR Tabıǵı resýrstar jáne qorshaǵan ortany qorǵaý mınıstrliginiń basqarý jáne qarjy departamentiniń dırektory. 1999-2002 jyldary - Tabıǵı resýrstar jáne qorshaǵan ortany qorǵaý mınıstrliginiń qorshaǵan ortany qorǵaý komıtetiniń tóraǵasy, ekologııalyq saıasat departamentiniń dırektory. 2002-2003 jyldary - QR Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstrliginiń salalyq organdar shyǵynyn josparlaý departamentiniń dırektory. 2003-2006 jyldary - QR ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý vıtse-mınıstri. 2006-2007 jyldary - QR týrızm jáne sport vıtse-mınıstri. 2007 jyly - «Qazyna» basqarma tóraǵasynyń memlekettik organdarmen jumys jáne operatsııalyq qyzmet jónindegi orynbasary. 2008-2011 jyldary - «Samuryq-Qazyna» UÁQ AQ basqarma múshesi - basqarýshy dırektory. 2011-2012 jyldary - QR Ekonomıkalyq damý jáne saýda mınıstrliginiń kásipkerlikti damytý komıtetiniń tóraǵasy. Qazirgi qyzmetinde - 2012 jylǵy qyrkúıekten beri.
«Astana» (1998), «Qazaqstan Respýblıkasynyń táýelsizdigine 10 jyl» (2001), «Qazaqstan Konstıtýtsııasyna 10 jyl» (2005), «Qazaqstan Parlamentine 10 jyl» (2005) medaldarymen marapattalǵan..
64 jyl buryn (1950) «Lokomotıv» aktsıonerlik qoǵamynyń depo dırektory OSPANOV Bolat Musaǵajyuly dúnıege keldi.
Semeı oblysynda týǵan. Almaty temirjol kóligi ınstıtýtyn, «Qaınar» ýnıversıtetin bitirgen.
1967-1988 jyldary - Aıagóz lokomotıv deposynda slesar, mashınst kómekshisi, mashınıst, mashınıst-nusqaýshy, daıyndaý tsehynyń aǵa sheberi, depo bastyǵynyń kómekshisi. 1988-1996 jyldary - Semeı temirjol bólimshesinde bastyqtyń orynbasary, lokomotıv bóliminiń bastyǵy, bólimshe bastyǵynyń birinshi orynbasary. 1997-2001 jyldary - Shar jáne Semeı lokomotıv depolarynyń bastyǵy. 2001 jyldan - «Lokomotıv» AQ - Almaty paıdalaný lokomotıv deposy fılıalynyń dırektory.
«Uly Petr» ordenimen (RF), «Qazaqstan temir jolyna 100 jyl» (2004), «Eren eńbegi úshin» (2005), «Astananyń 10 jyldyǵy», «Qazaqstan Respýblıkasynyń táýelsizdigine 20 jyl» medaldarymen, QR Parlamenti Senatynyń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.
66 jyl buryn (1948) M.Áýezov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq drama teatrynyń aktrısasy HADJIEVA Rashıda Ǵalıakbarqyzy dúnıege keldi.
Aqmola qalasynda týǵan. KSRO Lenın ordendi Memlekettik akademııalyq Kishi teatry janyndaǵy M.S.Şepkın atyndaǵy Máskeý teatr ýchılışesiniń akterlik fakýltetin bitirgen.
1972 jyldan - torǵaı mýyzkalyq drama teatrynyń aktrısasy, 1976 jyldan - Ǵ.Músirepov atyndaǵy Balalar men jasóspirimder teatrynyń aktrısasy. 1983 jyldan - Jezqazǵan drama teatrynyń aktrısasy. Qazirgi qyzmetinde - 1996 jyldan beri.
«Mahabbat týraly poema» (Maqpal), «Kúıeýińizdi satyńyz» (Elena), «Qamar sulý» (Gúljan), «Qosh bol, mahabbat!» (Sálıma), «Apa» (Qamajaı), «Eski úımen qoshtasý» (Nazgúl), «Máńgilik bala beıne» (Qatsha, Uzynǵaısha), «Romeo ı Djýletta» (Kapýlettı), «Júreıik, júrek aýyrtpaı» (Báıbishe), «Qara kempir» (Qara kempir) spektaklderinde oınady.
KSRO Joǵarǵy Keńesiniń qurmet gramotasymen marapattalǵan. «Tarlan» táýelsiz syılyǵynyń laýreaty. QR eńbek sińirgen ártisi. Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri.
96 jyl buryn (1918-2001) teatr jáne kıno akteri, KSRO halyq ártisi GLÝZSKII Mıhaıl Andreevıch dúnıege keldi
72 jyl buryn Qazaqstannyń Kúzet uıymdary qaýymdastyǵynyń prezıdenti Baekenov Bolat Ábdirahmanuly ómirge keldi . Ol 1942 jyly Atyraý qalasynda týǵan.
1960 j. Oral qalasy aýyl jáne orman sharýashylyǵyn mehanızatsııalaý tehnıkýmyn bitirisimen Qaraǵandy oblysy Saran qalasyna joldamamen jiberildi. Jergilikti qalalyq DOSSAF avtoklýbynyń meńgerýshisi, odan keıin avtobazda avtomehanık bolyp istep, sonymen birge avtoklýb kýrsynda sabaq ótkizdi. Keńes áskeri qatarynda merzimdi qyzmet atqardy (1961 -62), 1964 jyldyń jeltoqsan aıynan Saran qalalyq halyqqa bilim berý bólimi mekteparalyq oqý-óndiristik sheberhanasynyń meńgerýshisi boldy. 1966-73 j. komsomol jáne partııa jumystaryn atqaryp, Saran qalalyq komsomol komıtetiniń birinshi hatshysy, Saran qalalyq partııa komıteti uıymdastyrý bóliminiń meńgerýshisi boldy. 1971 j. Qaraǵandy oblysy komsomol komıtetiniń ekinshi hatshysy bolyp saılanyp, Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetiniń tarıh fakýltetin syrttaı bitirdi. 1973 j. Qazaqstan KP Ortalyq komıtetiniń sheshimimen KSRO Memlekettik kaýipsizdik komıteti Joǵary mektebiniń basshylyq kuramdaryn daıyndaý kýrsyna jiberilip, ony bitirgen soń memlekettik qaýipsizdik komıteti Qaraǵandy oblystyq basqarmasy qarsy barlaý bólimi bastyǵynyń orynbasarlyǵyna taǵaıyndaldy. 1977-80 j. Qaraǵandy oblpartııa komıteti ákimshilik organdar bóliminiń meńgerýshisi qyzmetin atqardy. Sol jyly Qazaqstan KP Ortalyq komıtetiniń sheshimimen memlekettik qaýipsizdik organdaryna qaıta jiberilip, memlekettik qaýipsizdik komıtetiniń Almaty oblysy basqarma bastyǵynyń orynbasary bolyp taǵaıyndaldy. 1982-85 j. KSRO Memlekettik qaýipsizdik komıteti Inspektorlyq basqarmasynyń aǵa ınspektory, 1985-87 j. - memlekettik qaýipsizdik komıteti Kókshetaý oblysy basqarmasynyń bastyǵy. 1988-90 j. - Qazaq KSR memlekettik qaýipsizdik komıteti tóraǵasynyń orynbasary, 1990-91 j. - memlekettik qaýipsizdik komıteti Almaty oblysy basqarmasynyń bastyǵy, 1991 j. kazanda QR Prezıdentiniń Jarlyǵymen Qazaqstan memlekettik qaýipsizdik komıtetiniń (1992 j. shildesinen QR UQK) tóraǵasy bolyp taǵaıyndaldy. 1993 j. jeltoqsanynan 1994 j. qazan aralyǵy - qaýipsizdik Keńesiniń hatshysy mindetin atqardy. 1994 j. qazan - 1995 qarasha aralyǵynda - QR ІІM, 1997 naýryzda - Memleket basshysynyń Jarlyǵymen QR Prezıdenti Kúzet qyzmeti bastyǵy bolyp taǵaıyndaldy. Baekenov 2001 j. mamyrynda qyzmetinen bosatý jáne jasyna baılanysty QR memlekettik qaýipsizdik komıtetinen zapasqa shyǵarý jóninde raport berdi. Otstavkaǵa shyqqan soń ustazdyq qyzmetpen aınalysyp, Qazaq gýmanıtarlyq zań ýnıversıteti Almaty zań akademııasyn basqardy. Qazirgi kúnderi QR Kúzet uıymy qaýymdastyǵyn basqarady. Baekenov QR UQK-niń Qurmetti qyzmetkeri, professor, Saran qalasynyń Qurmetti azamaty. Qurmet ordeni, kóptegen medaldarmen marapattalǵan.
69 jyl buryn (1945) gollıvýd aktrısasy, «Oskar» syılyǵynyń laýreaty Goldı HOÝN (Goldı Shtýdlendgehoýn dúnıege keldi.
66 jyl buryn (1948) lıvan memlekettik jáne áskerı qaıratkeri, Lıvan prezıdenti (2008 jylǵy 25 mamyrdan beri) Mıshel SÝLEIMAN dúnıege keldi.
57 jyl buryn Qanat Zekenuly Sákıev dúnıege keldi. Ol 1957 jylǵy 21 qarashada týǵan. «Nur Otan» partııasynyń múshesi, medıtsına ǵylymynyń doktory, joǵary sanatty dáriger.
1980 jyly Qaraǵandy memlekettik medıtsına ınstıtýtynyń sanıtarlyq-gıgıenalyq, 2006 jyly Pavlodar qalasynyń Innovatsııalyq Eýrazııalyq ýnıversıtetiniń «Memlekettik jáne jergilikti basqarý» fakýltetin bitirdi.
Qaraǵandy memlekettik medıtsına ınstıtýtyn bitirgennen keıin 1980 jyldyń tamyz aıynan bastap 1981 jyldyń qazanyna deıin Pavlodar qalasynyń medıtsına ýchılışesinde sanıtarlyq-gıgıena pániniń oqytýshysy bolyp jumys istedi.
1981 jyldyń qarashasynan bastap 1981 jyldyń jeltoqsanyna deıin Qaraǵandy qalasynyń Sovet aýdanynyń sanıtarlyq-epıdemıologııalyq stansasynda epıdemıolog-dáriger qyzmetin atqardy. 1982 jyldyń qańtar aıynan bastap 1985 jyldyń tamyz aıyna deıin Pavlodar oblysynyń Ertis aýdandyq dezınfektsııalyq stansasynyń bas dárigeri boldy. 1985 jyldyń tamyz aıynan bastap 1989 jyldyń qyrqúıek aıyna deıin Pavlodar oblysynyń Krasnokýtsk aýdandyq sanepıdstantsııasynyń bas dárigeri.
1999 jyldyń qazanynan bastap 1999 jyldyń naýryz aıyna deıin Pavlodar qalalyq dezınfektsııalyq stansasynyń bas dárigeri. 1999 jyldyń naýryzynan bastap qarasha aıyna deıin Pavlodar oblystyq sanepıdstansasy asa qaýipti juqpaly aýrýlar bóliminiń meńgerýshisi.
1999 jyldyń qarasha aıynan 2001 jyldyń qyrqúıegine deıin Pavlodar qalalyq Bas memlekettik sanıtarlyq dáriger. 2001 jyldyń qyrqúıeginen bastap 2003 jyldyń tamyzyna deıin Pavlodar oblystyq Bas memlekettik sanıtarlyq dáriger.
2003 jyldyń tamyzynan bastap Pavlodar qalalyq bas memlekettik dárigeri. 2009 jyldyń sáýirinde Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas memlekettik sanıtarlyq dárigeri - Qazaqstan Respýblıkasynyń Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Memlekettik sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qadaǵalaý komıtetiniń tóraǵasynyń orynbasary qyzmetine taǵaıyndaldy.
2009 jyldyń 16 qazanynan bastap 2013 jyldyń 11 qazanyna deıin Qazaqstan Respýblıkasynyń Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Memlekettik sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qadaǵalaý komıtetiniń Pavlodar oblysy boıynsha departamentiniń dırektory laýazymyna taǵaıyndaldy.
Turǵyndardyń sanıtarlyq-epıdemıologııalyq saýlyǵyn qamtamasyz etý isinde sińirgen kóp jylǵy jemisti eńbegi úshin «Qazaqstan Respýblıkasy densaýlyq saqtaý isiniń úzdigi» tósbelgisimen marapattaldy.
Pavlodar oblysy aldynda sińirgen eren eńbegi úshin «Oblys aldynda sińirgen eńbegi úshin» tósbelgisimen marapattaldy.
2013 jyldyń 13 qarashasynan bastap QR DSM «Eńbek gıgıenasy jáne kásibı aýrýlar ulttyq ortalyǵy» RMQK dırektory.
