Qazaqstan túrki elderiniń saýda-ónerkásip palatalary odaǵyna tóraǵa boldy
ASTANA. KAZINFORM – Astanada túrkitildes elderdiń saýda-ónerkásip palatalary odaǵynyń ІІІ jalpy otyrysy bastaldy. Bul túrki álemindegi ekonomıkalyq yntymaqtastyqty nyǵaıtatyn mańyzdy alań jáne 2026 jylǵy odaqqa tóraǵalyq Ázerbaıjannan Qazaqstanǵa berildi.
2019 jyly Túrki memleketteri uıymyna múshe jáne baıqaýshy elder arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq, óndiristik, ınvestıtsııalyq, tehnologııalyq yntymaqtastyqty damytý úshin túrki memleketteriniń saýda-ónerkásip palatalary odaǵy qurylǵan edi. Qazirgi ýaqytta odaq quramyna Ázerbaıjan, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Túrkııa, Ózbekstan, Túrikmenstan jáne baıqaýshy memleket retinde Majarstan kiredi.
Belgilengen tártipke sáıkes, odaqqa tóraǵalyq jyl saıyn rotatsııalyq negizde Bas assambleıa sheshimimen bekitiledi. 2026 jyly tóraǵalyq Qazaqstan Respýblıkasyna berildi jáne bir jylǵa Túrki saýda-ónerkásip palatasynyń prezıdenti bolyp «Atameken» QR UKP Tóralqa tóraǵasy Raıymbek Batalov taǵaıyndaldy.
– Búginde túrki ekonomıkalyq keńistigi 180 mıllıonnan astam halyqty qamtıdy jáne aıtarlyqtaı óndiristik, resýrstyq ári adamı resýrsqa áleýetke ıe. Sonymen birge, ishki óńirlik saýdanyń úlesi áli de jalpy taýar aınalymynyń 10 paıyzynan aspaıdy. Bul aldaǵy ósim úshin úlken múmkindik beredi, - dedi R. Batalov.
Qazaqstan úshin túrki baǵyty – syrtqy ekonomıkalyq saıasattyń basym baǵyttarynyń biri. 2025 jyldyń qańtar-qazan aılarynyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstannyń túrki elderimen taýar aınalymy 11 mlrd AQSh dollaryna jetip, 10 paıyzdan astamǵa ósken.
Eksport 16,6 paıyzǵa ulǵaıyp, shamamen 7,9 mlrd AQSh dollaryn qurady. Al ımport bir mezgilde shamamen 3 paıyzǵa qysqarǵan. Saýda balansy 4,8 mlrd AQSh dollaryna deıin jaqsaryp, tek sandyq ósimdi ǵana emes, saýda qurylymynyń da jaqsarǵanyn kórsetti.
– Ásirese bul dınamıka ónimderdiń qosylǵan quny joǵaryraq túrlerin jetkizýdi keńeıtý arqyly qalyptasty. Astyq, kúnbaǵys maıy, metallýrgııa jáne munaı-hımııa ónimderi, azyq-túlik pen óńdelgen materıaldar eksporty edáýir ósti. Yntymaqtastyq geografııasy onyń turaqtylyǵy men tereńdigin aıǵaqtaıdy. Túrkııa men Ózbekstan Qazaqstannyń túrki elderimen taýar aınalymynyń úshten ekisinen astamyn qalyptastyrady. Oǵan qosa, Qyrǵyzstanmen, Ázerbaıjanmen, Túrikmenstanmen jáne Majarstanmen ózara is-qımyl nyǵaıyp keledi, bul ekonomıkalyq baılanystardy ártaraptandyrýǵa jáne óńiraralyq yntymaqtastyqty keńeıtýge kómektesedi, - dedi palata tóraǵasy.
Otyrysqa qatysýshylar aldaǵy kezeńge arnalǵan negizgi yntymaqtastyq baǵyttaryn da talqylady. Basymdyqtardyń qatarynda – ónerkásiptik kooperatsııany jáne birlesken jobalardy damytý, Túrki ınvestıtsııalyq qory quraldaryn tıimdi paıdalaný, saýda-tehnıkalyq kedergilerdi azaıtý, sondaı-aq halyqaralyq baǵyttar men kólik dálizderin damytý arqyly kóliktik-logıstıkalyq ózara baılanystylyqty kúsheıtý bar.
Aıta keteıik, buǵan deıin túrki elderi birlesip dári-dármek satyp alý tetigin damytatynyn jazǵanbyz.