2026 jyly azamattyq-quqyqtyq shartpen jumys istegende qandaı qujattardy talap etý kerek
ASTANA. KAZINFORM – 2026 jyly Qazaqstanda azamattyq-quqyqtyq sıpattaǵy sharttar zańdy ári qoldanýǵa bolatyn qural bolyp qala beredi. Olar burynǵydaı jobalyq jumystardy, birrettik qyzmetterdi jáne merdigerlik mindetterdi oryndaý úshin paıdalanylady. Alaıda jaǵdaı ózgerdi: memleket azamattyq-quqyqtyq sıpattaǵy sharttar eńbek shartyn almastyrý úshin qoldanylatyn jaǵdaılarǵa qatań qaraı bastady. Kazinform engizilgen jańashyldyqtardyń qyr-syryn zerttep kórdi.
Bıznes pen frılanserlerge arnalǵan platformanyń bas dırektory Anastasııa Ýskovanyń aıtýynsha, engizilgen ózgeristerdiń basty nátıjesi — tapsyrys berýshi men oryndaýshy arasyndaǵy qatynastardyń qalaı baǵalanatynynda.
– Mundaǵy negizgi logıka qarapaıym. Azamattyq-quqyqtyq shart – nátıje týraly, al eńbek sharty – protsess týraly. Eger qujattardan tapsyrys berýshiniń naqty bir nátıjeni satyp alǵany jáne sol nátıjeniń qabyldanǵany kórinse, onda qatynastar azamattyq-quqyqtyq aıada qalady. Al eger qujattar adamnyń jumyspen qamtylǵanyn kórsetse – tólemderdiń turaqtylyǵy, naqty jumys kestesi, «shtattaǵy qyzmetker sııaqty» mindetterdi oryndalsa, shart ataýyna qaramastan, ol eńbek sharty retinde qarastyryla bastaıdy. Sondyqtan 2026 jyly azamattyq-quqyqtyq shart boıynsha jabýshy qorytyndy qujattar sheshýshi mánge ıe bolady. Olar bir suraqqa naqty jaýap berýi tıis: tapsyrys berýshi naqty neni aldy jáne ne úshin tóledi. Bir ǵana joldan turatyn formaldy akt endi beıtarap qujat bolyp sanalmaıdy, kerisinshe álsiz tusqa aınalady, - dedi Anastasııa Ýskova.
Onyń aıtýynsha, oryndalǵan jumystardyń aktisi áli de negizgi qujat bolyp qala beredi, biraq ol naqty nátıjeni shyn máninde sıpattaǵan jaǵdaıda ǵana kúshinde bolady.
– «Qyzmetter tolyq kólemde kórsetildi» degen sııaqty jalpy formýlırovkalar endi jetkiliksiz. Aktide naqty ne istelgeni anyq kórsetilýi kerek: qandaı esep daıyndaldy, qandaı faıl tapsyryldy, qandaı jumys oryndaldy, tapsyrys berýshi naqty neni qabyldaǵany jazylady. Nátıje neǵurlym naqty sıpattalsa, kompanııanyń ustanymy soǵurlym berik bolady. Tájirıbede taldaý, marketıng, IT, konsaltıng sekildi materıaldyq emes qyzmetter sóz bolǵanda bir ǵana akt jetkiliksiz. Mundaı jaǵdaılarda qujattar jınaqtalady: shart, tehnıkalyq tapsyrma, qorytyndy esep nemese nátıje faıldary, kelisý men qabyldaý jónindegi hat almasý. Qujattardan ne nárse tapsyrys berilgeni, ne istelgeni jáne qalaı qabyldanǵany anyq kórinse, daýlasý áldeqaıda qıyn bolady, - dep atap ótti A. Ýskova.
2026 jyly salyq máselesi de erekshe nazardy talap etedi. Eger oryndaýshyda jeke kásipker nemese ózin-ózi jumyspen qamtyǵan tulǵa mártebesi bolmasa, tapsyrys berýshi burynǵydaı salyq nysany bolyp qalady. Ol jeke tabys salyǵyn ustap qalyp, mindetti áleýmettik tólemderdi aýdarady.
Sonymen birge, esep aıyrysýǵa, tıisinshe jabýshy qujattarǵa tikeleı áser etetin ózgerister kúshine enedi. Jeke tabys salyǵy boıynsha bazalyq salyqtyq shegerim aıyna 30 AEK-ke deıin ulǵaıtyldy, al azamattyq-quqyqtyq shart boıynsha áleýmettik aýdarymdardy esepteý bazasynyń tártibi ózgerdi: tómengi shek alynyp tastalyp, joǵarǵy shek qana qaldy.
Sarapshy túsindirgendeı, is júzinde bul qarapaıym, biraq mańyzdy bir jaıtty bildiredi: aktilerde kórsetilgen somalar naqty ustalymdar esepteletin sandarmen sáıkes kelýi kerek. 2026 jyly kelisimder, aktiler men býhgalterlik esep arasyndaǵy kez kelgen sáıkessizdik burynǵydan da aıqyn kórinetin bolady.
Ózin-ózi jumyspen qamtyǵan tulǵalarmen azamattyq-quqyqtyq shart boıynsha jumys istegende salyq jáne áleýmettik mindettemelerdi oryndaýshy óz rejımi aıasynda ózi tóleıdi, biraq bul tapsyrys berýshi úshin jaýapkershilik joq degendi bildirmeıdi.
– Báribir kompanııaǵa oryndaýshynyń mártebesin jáne mámileniń jasalǵanyn rastaıtyn qujattar qajet. Shart, akt, ózin-ózi jumyspen qamtyǵan mártebesin rastaý jáne tabystyń tirkelýi – kem degende osy qujattar bolýy kerek. 2026 jyly qatynastardyń formaldy ataýy emes, faktorlardyń jıyntyǵy baǵalanady, - dep atap ótti Anastasııa Ýskova.
Osylaısha jańa jaǵdaıda azamattyq-quqyqtyq shart – jumysshyny jeńildetilgen túrde jaldaý emes, naqty mindetter men nátıjelerge arnalǵan qural. Jabýshy qujattar kompanııanyń shynymen de azamattyq-quqyqtyq modelde jumys istep otyrǵanynyń basty dáleli bolady.
Eske sala keteıik, buǵan deıin