2026 jylǵy tamyzda álemde birneshe temperatýralyq rekord jańardy
ASTANA. KAZINFORM – 2026 jyldyń kúntizbelik jazy planeta tarıhyndaǵy eń ystyq jazdardyń biri boldy. Tamyz aıynda temperatýra boıynsha taǵy birneshe rekord jańardy, dep habarlaıdy VVS.
Eýropalyq ǵalymdar 10 qyrkúıekte jarııalaǵan málimetke sáıkes, tamyzda jahandyq jylyný 1850–1900 jyldardaǵy ındýstrııaǵa deıingi deńgeımen salystyrǵanda alǵash ret +1,5°C mejesinen asty. Bul – 2015 jylǵy Parıj kelisimi aıasynda álem elderi apatty klımattyq ózgeristerge jol bermeý úshin ustap turýǵa ýaǵdalasqan negizgi mejelerdiń biri.
Jylyný tek aýada ǵana emes, muhıtta da baıqalyp otyr. Bul ǵalymdardy erekshe alańdatady. Sebebi muhıt Jer betiniń 70%-dan astamyn alyp jatyr jáne sońǵy onjyldyqtardaǵy jahandyq jylynýdan týyndaǵan artyq jylýdyń 90%-yn sińirgen.
Eýropalyq orta merzimdi aýa raıyn boljaý ortalyǵynyń (ECMWF) aı saıynǵy esebine sáıkes, jazdyń sońǵy aıynda polıarlyq aımaqtardan tys muhıt betiniń ortasha temperatýrasy tamyz aıy úshin ǵana emes, jyldyń barlyq aılary boıynsha eń joǵary kórsetkishke jetti. Osylaısha, ol 2024 jylǵy naýryzda tirkelgen absolıýtti rekordty qaıtalady.
Bul Tynyq muhıtynda qalyptasyp jatqan El-Nıno qubylysy tolyq kúshine enbeı turyp bolyp otyr. Qazirdiń ózinde ol kúsheıip keledi jáne baqylaý tarıhyndaǵy eń qýatty qubylystardyń birine aınalýy múmkin.
– 2026 jylǵy tamyz klımattyq baqylaý tarıhyndaǵy aıryqsha aı boldy. Ol bir mezgilde tarıhtaǵy eń ystyq tamyz jáne ólsheýler júrgizilgen kezeńdegi eń ystyq aı atandy. Muhıt betiniń rekordtyq temperatýrasymen jáne Batys Eýropadaǵy baqylaý tarıhyndaǵy eń ystyq jazben qatar bul jaǵdaı klımattyń ózgerýi atmosfera men muhıttaǵy ekstremaldy qubylystardy kúsheıtip otyrǵanyn kórsetedi. Onyń saldary álemniń túkpir-túkpirindegi adamdarǵa, ekonomıkaǵa jáne ekojúıelerge barǵan saıyn qatty áser etip keledi, – dedi ECMWF basshylarynyń biri Samanta Berdjess.
Ásirese Batys Eýropa qatty ystyqtan zardap shekti. Mamyr aıynan beri bul óńirde keminde bes qýatty aptap ystyq tolqyny boldy. Frantsııa, Ulybrıtanııa jáne Germanııanyń kóptegen aýdandarynda birneshe aı boıy qalypty jańbyr jaýmaǵan. Shalǵyndar qýrap, ózender tartyldy.
ECMWF málimetinshe, Portýgalııa, Grekııa, Túrkııa jáne Kıprde, sondaı-aq Eýropanyń soltústik-shyǵysy men Reseıdiń batysynda jaz ádettegiden jaýyn-shashyndy boldy.
Al Batys Eýropada 2026 jyldyń jazy baqylaý tarıhyndaǵy eń ystyq jaz bolyp, buǵan deıin 20 jyldan astam ýaqyt buryn ornaǵan rekordtan asyp tústi.
Aıta keteıik, buǵan deıin Italııada 1950 jyldan bergi eń ystyq jaz bolǵany habarlanǵan.
Al 28,54 °C kórsetkishpen Jerorta teńiziniń temperatýrasy 90 jyldyq tarıhı rekordty jańartty.
Sondaı-aq ǵalymdar qazirgi El-Nıno adamzat tarıhyndaǵy eń kúshti qubylystardyń birine aınalýy múmkin ekenin eskertti.
