2021 jyl jaqsylyǵymen jarylqasyn: Zııaly qaýymnyń jańajyldyq tilegi

Jańa jylǵa bes – on mınýt qalǵanda dúnıejúzindegi eki júzden astam memlekettiń Prezıdentteri el turǵyndaryn quttyqtap, keler jylǵa óz mindetterin, qoıǵan maqsattaryn aıtyp quttyqtaıtyn. Bul san jyldar jalǵasqan dástúr. Ár eldiń óz jospary, ózderi aıqyndaǵan baǵdarlamalary bolatyn.

Bıylǵy jyldyń erejesi erekshe. Sol eki júzden astam el Prezıdentteri aıtar sóz birdeı bolmaq.

«Kemedeginiń jany bir» degen ulaǵatty ósıet jer sharynyń bar pendesine ortaq ekendigin kórdik. Dúnıejúzin sharpyǵan koronavırýs ınfektsııasynyń ármen qaraı taralýyna jol bermeý ár el Úkimetiniń basty paryzyna aınaldy. Eki júz Prezıdenttiń tilegi de, jurtyna arnaý sózi de qaýipti pandemııany jeńý bolmaq.

Jańa jyl – jaqsylyqpen kelsin.

Bul tilekter jyl boıy aıtylýda. Elimizdiń sóz ustar azamattarynyń aq nıetin oqıyq. Zııalynyń zerger oıy – bárimizdiń kókeıimizdegi ortaq tilek.

Ulyqpan Sydyqov

Qazaqstannyń Eńbek sińirgen qaıratkeri, fılosofııa ǵylymynyń doktory, professor

Adam jasy ulǵaısa da, rýhy qartaımaýy kerek. Ol úzdiksiz izdenistiń nátıjesi. Qoǵamnyń alǵa damýyna, mynadaı ǵalamdyq dertten arylýyna - meniń de tikeleı jaýapkershiligim orasan zor degen oı, senimnen týyndaıdy.

Senim adastyrmas kompos. Nanym baǵdary.

Ashyǵyn aıtqanda, el azamattary óz memleketinde bolashaq bar bolsa, damý úshin, jeke jáne kásibı turǵydan ósý úshin múmkindikter bolsa ǵana senim artady. Dál qazirgi ǵalamdyq dert muny jalańashtatyp kórsetti.

Memleket pen azamattyń maqsattary ózara senim ornaǵan jaǵdaıda ǵana ulttyq rýh asqaqtap, bolashaqqa umtylǵan qadam qarqyndy bolmaq. Endeshe, Jańa Jylda osy maqsatqa qyzmet etý barshamyzdyń abyroıly boryshymyz bolýy tıis dep sanaımyn.

Ulttyq rýhty oıatý, qalpyna keltirý degen eskini kókseý, konservatızm emes. Mysalǵa, Japonııa ulttyq rýhty berik saqtap qalǵannyń arqasynda jahandaný kóshinen qalmaı, ekonomıkasy, mádenıeti damyǵan myqty memleket retinde qalyptasyp otyr. Hırosımı men Nagasakıdegi atom bombasynyń jarylysy japondardyń rýhanı jańǵyrýyna tyń serpilis berdi. Ol olarǵa myna koronavırýsten kem tımegeni anyq.

Bizde de zamannyń aǵymyna qaraı belgili bir júıege, logıkaǵa, ulttyń negizgi maqsatyna sáıkes ulttyq rýhty jandandyrý, oıatý jumystaryn júrgizý qajet.

Jańa jyldyń alǵashqy on kúndigin Parlament Májilisine jańa depýtattardy saılaýmen bastaımyz. Tańdaýymyz durys bolsa – damýymyz jaqsy bolmaq.

Senimmen keleshekke sergek qadam basaıyq!

Orazáli Sábden

Akademık, qoǵam jáne memleket qaıratkeri

Jyl boıy dana Abaıdy dáriptedik. Kovıd degen tajal da oǵan kedergi bolmady.

Abaı hákim: «Paıda oılama, ar oıla», - dep adamzatty izgilikke shaqyrsa, bul XVI ǵasyrdan bastap «dúnıeniń kóringen syryn» ashyp, tanyp-bilýge den qoıǵan eýropalyqtardyń rýhanı silkinisi úshin de asa mańyzdy bolatyn.

Tek baıýdy oılap, materıalıstik, ateıstik jolǵa túsken olar rýhanı álemnen sol kezden bastap qol úze bastaǵan. Bul kúni sol teris ustanymmen kelgenderdiń rýhanı jan-dúnıesi qatty daǵdarysqa túsip otyr. Qazir azǵyndap, rýhanı qasiretke urynýynyń sebebi de osy. Dúnıe - álemge koronavırýs pandemııasynyń taralýynda da úlken qupııa, sana túsinbes tylsym jatyr.

Bul qasiretten jerdegi tiri pendeler qalaısha qutyla almaq. Qutylýdyń joly «dúnıeniń kórinbegen syryn» tanyp-bilýde jatyr dep oılaımyn. Oǵan qol jetkizý qıyn. Óıtkeni, keıngi birneshe ǵasyrdan astam ýaqyt ishinde adamdardyń dúnıege ashkózdigi, bar dúnıetanymy taza materıalıstik tanymmen qalyptasty. Ony buzý – qıynnyń qıyny. Búgingi kenetten kelgen koronavırýs tekten – tek adamzat urpaǵynyń bolashaǵyna qaýip tóndirip otyrǵan joq. Oılanatyn, dúnıe qýýdy doǵaratyn kez keldi. Bári ózimizge qatysty.

Rýhanııat joǵarydan jasalmaıdy. Meniń oıym tek Úkimetke qarap otyrmaı, qolynan is keletin, jaǵdaıy bar azamattar Qazaqstannyń keń baıtaq dalasynda móldirep jatqan rýhanı qundylyqtardy jańadan ashyp, izgilik jolyna bastasa deımin. Keler 2021 jyl qazaq úshin nur ústine nur jaýdyrar jaqsylyqqa toly bolsyn!

Nesipbek Aıtuly

Aqyn, Memlekettik syılyqtyń laýreaty

Shyǵarmashylyǵymnyń asyl arqaýy ult rýhynyń bolmys-bitimimen qabat órilip, óleńdi kıe tutqan qara orman halyqtyń bólinbes yrysy syndy qasterli qubylysqa aınalǵan. Bútkil adamzattyń tulǵasyna aınalǵan áıgili nemis aqyny, talantyna álem bas ıgen klassık-jazýshy, fılosof, ǵalym jáne óz zamanynyń yqpaldy memlekettik qaıratkeri Iogann Geteniń «Otandy otty júrekpen súıý kerek» degen. Qazir Germanııa álemdegi alpaýyt memleket. Kezinde aınalasyndaǵy jaýlarymen jyl on eki aı arpalysyp táýelsizdigin qorǵap qalǵan. Aqyn aqyndy túsinedi. Men qazaqtyń ataqty batyrlarynyń barlyǵy týraly dastan jazdym. Gete de ultty jaýdan qorǵaǵan nemis batyrlary týraly kóp jyr jazǵan. Erlerdiń erligi jyrlaý – ultymyzdyń ulylyǵyn pash etý degen. Geteni zerteýshiler myndaı epızodti eske alady. 1827 jyldyń mamyrynda ótken arnaıy jıynda Gete: «Adam balasynyń boıyndaǵy ǵalamat qýanysh pen erekshe baqyt shýaǵyn – týǵan jerge súıispenshilik seziminen kóremiz deıdi. Otandy súıý – onyń sýyǵyna shydap, ystyǵyna kúıý. Jer men elińdi jaýlaǵan basqynshynyń tozaǵyna qarsy turý, erik – jigerińdi oıatyp dushpanyńdy qýyp shyǵý, sol sáttegi azattyqtyń peıishtegideı jánnátine bólený. Shattyqtyń shyrqaý shyńy - óz Otanyńnyń zańdary seni qorǵaıtynyn kórý. Adam úshin odan artyq baqyt bolmaıdy», - dep oıyn túıgen.

Bir jaǵy koronavırýs halqymnyń mazasyn alsa, ekinshiden keıbir balaq bıtter jerime kóz alartyp shabalańdady. Sol kezde aqyn júregi de shydamady. Sondaı tebireniste týǵan óleńimde – halqymnyń óresi bıik ekenin, dushpanǵa da, pandemııaǵa da qarsy turar jeńisti jigerin jyrladym.

Jańa jylǵa qutyqtaýym sol bolsyn. Oqyńyzdar. Biz birgemiz – berekeli elim.

Bizder úshin Otan jalǵyz, Tý jalǵyz,

Qorǵamasaq nesin ul bop týǵanbyz?!

Kindigimiz tar qapasta kesilip,

It kóılekti qandy jaspen jýǵanbyz.

Bizdiń Otan ólip, qaıta tirilgen,

Bizdiń Baıraq qulap, qaıta tigilgen.

Opat bolǵan erler rýhy oıanar,

Otan degen lebiz shyqsa tilimnen.

Otanmenen aspandaǵy Kún egiz,

Ekeýiniń amandyǵyn tileńiz.

Jas azamat, bul Otannyń qadirin,

Bodandyqta bolǵan bizder bilemiz!

Kerek qylsa jolynda onyń qurbanbyz,

Bárine de beldi bekem býǵanbyz.

Keýdeńdegi jalǵyz júrek sekildi,

Qazaq úshin Otan jalǵyz, Tý jalǵyz!

Sáýle DOSJAN

jazýshy, QR Eńbek sińirgen qaıratkeri, «Alash» halyqaralyq ádebı syılyǵynyń ıegeri

2019- Tyshqan jyly meniń jylym edi. Múshelge kirdim. Jyl óte jaqsy bastalǵan edi...

«Qasiret pen Taǵdyr» romanynyń ekinshi kitabyn bastaǵam. Jarym janymda, bala-shaǵam aman. Aldyma kóktem shyǵa taǵy da Semeı óńirin sharlaımyn ǵoı degen maqsat qoıyp júrgem.

Kóktem shyǵa Álemge taraǵan indet – Tájtajal meniń elime bet aldy. Ómirimizdiń astań-kesteńin shyǵardy, ómirge kózqarasymyzdy ózgertti, admdarmen qarym-qatynasymyzǵa tusaý saldy. Bizge birinshi baılyq – densaýlyq ekenin, babalarymyz aıtqandaı basy amannyń –maly túgel ekenin uqtyrdy. Ekonomıkamyz shatqaıaqtap, eldigimizge syn boldy.

Jazdyń ortasynda ultymyzǵa ardaqtylarymyzdan, aǵaıyn-týystarymyzdan aırylyp qan jyladyq...

Qansha rýhanı júdep, janym jaraly bolsam da «Qasiret pen Taǵdyr» romanynyń ekinshi kitaby – «Úzilmegen úmitti» aıaqtadym. Romannyń arasynda «Aýyldan shyqqan mıllıoner» atty hıkaıatty aıaqtadym. «Tyshqan jylǵy dúrbeleń» degen ertegiler toptamasy jazyldy.

Taǵy bir qýanyshtysy – memlekettik tapsyryspen «Tańdamaly» jınaǵymnyń 1- tomyna poezııamdy engizip, «Folıant» baspasynan kitabym shyqty.

QR Prezıdentiniń Jarlyǵymen «Halyq Alǵysy» medalin jáne Qazaqstan kitaphanashylary alıansynyń «Halyq qurmeti»» medaline ıe boldym.

Mine, jyl sońyna qaraı Qazaqstan Jazýshylar Odaǵynyń jyl qorytyndysynda eńbekterim baǵalanyp, «Úlken úıdegi úreı» men «Qasiret pen Taǵdyr» romandaryma «Halyqaralyq Alash ádebı syılyǵy» berilip, Almaty qalasynyń ákimi – Baqytjan Saǵyntaevtyń grantyna ıe boldym.

Mine, ótken jylǵa ókpem joq. Kele jatqan 2021 jyl jaqsylyq ákelsin dep tileımin elime de otbasyma da. Jamandyqtyń, aýyrlyqtyń bári ótken jylmen ketsin. Jyl basynda ótetin saılaý sabyrmen ótsin. El aman bolsyn, el ishinde biz aman bolaıyq. Baıaǵy úlkender aıtqandaı – Alla Patshaǵa sabyr bersin!

Qasymhan Begmanov,

aqyn, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri

Mynaý tarıh qoınaýyna súńgip bara jatqan 2020 jyl – álem tarıhynda «karanovırýs» degen atpen tańbalanyp qaldy. Pandemııa - barlyq salalarǵa óz zııanyn tıgizdi. Halyqtyń densaýlyǵyn, qaýipsizdigin basty nazarda ustap «Úıde otyr», «Biz birgemiz», «Jaqynyńa janashyr bol» dep urandatyp kelemiz.

Bul jyldyń qazaq úshin eń basty jańalyǵy – daraqylyqtan aryltyp jatyr. (Qazaqtyń qonaqjaılylyǵy men daraqylyqty aıyra bilýimiz kerek).

Ekinshiden, ózińe, óz basyńa kerek qujattary (kez kelgen anyqtamalardy) alý úshin memlekettik mekemelerdi jaǵalamaı-aq elektrondy kiltiń arqyly úıińde otyryp alýdy búgingi kún talabyna oraı jappaı úırendik.

Bárinen de buryn – keýdemde otbasylyq qundylyqtar orala ma degen úmit bar. Áke-sheshe qashyqtan jumys isteý barysynda úılerinde otyryp balalaryna kóp kóńil bóle bastady. Adam adamnan, baýyr baýyrdan, áke-sheshe bala-shaǵasynan jat bolyp bara jatqan myna zamanda bul indettiń kelýi bir Alladan ba degen de oı keledi. Alla alda tek jaqsylyqtar jibersin dep tileımiz.

Keler jyl tek jaqsylyqtarymen qýantsyn dep tileımin. Bas aman, den saý bolsa áli-aq rýhymyz kóteriledi. Biz qazir Ulttyq rýhqa jaqyndap qaldyq. Ustazdarymyz aıtatyn Ulttyq rýh birneshe satydan turady. Eń tómengi satysy – qaryn qamy men jyltyraq kıimdi ǵana oılaı alatyn sana. Odan keıin «kedeı baı bolsam, baı qudaı bolsam» degen sana. Qazir shamamen osy satyda turmyz. Biraq artta qalǵan táýelsizdigimizdiń 29 jyly men osy jıyrmasynshy jyldy bólek qosqanda rýhymyz biraz satyǵa kóterildi-aý dep shamalaımyn. Endigi kóteriler satymyz – ult qamyn oılaıtyn ulttyq qundylyqtardy qozǵaıtyn, qoǵamda silkinis, naqty betburystar jasaıtyn ýaqyt keldi. Tilegim de osy.

Mahat Sadyq

Jýrnalıst, QR eńbek sińirgen qaıratkeri

Jyl sońy jer planetasy turǵyndarynyń taǵdyryn tarazy talqysyna salýda. Álemdegi 218 elinde 76 mln KVI dertine shaldyqandar tirkeldi. 1 mln 700 adam qaıtys boldy. Bul syrqattanǵandardyń 2,2%.

Planetadaǵy osy elderdi tolyq aralap, árqaısynda úsh kúnnen toqtasańyz, 800 táýlik kerek eken. ıAǵnı úsh jylǵa sozylatyn ýaqyt.

Qarjysy shash – etekten shashylyp jatqan baılar koronavırýs indetinen sharshap, pandemııa taramaǵan turǵylyqty jerdi izdep tappaýdy – sonyń dáleli. Maska kımegen, burynǵydaı ertegi zamanǵa oralý asyl armanǵa aınaldy. Іzdegenińdi tabatyn Gýglge júginip «Kovıd – 19» joq jerdi surap kórdik. Biz ǵana emes, ondaı jumaqty izdeýshiler tym kóp eken. Jalpy pandemııa tirkelmegen degen on el bar kórinedi. Onyń segizi Tyńyq muhıttaǵy araldar. Jyl buryn bútkil álemmen qarym – qatynasty tolyq toqtatqan jabyq qamaldar. Sosyn Túrkimenstan men Soltústik Koreıa. Baıqaǵanymyzdaı barar jer, basar taý qalmaǵan.

Sýyǵyna shydap, ystyǵyna kúıseń – kindik qanyń tamǵan topyraqtyń qasıetti boıǵa qýat darytpaq, pále – jamannan saqtamaq. Týǵan jerdiń tútini deımiz. Sol tútin – janǵa shıpa, dertke dárý bolsyn.

Kele jatqan jyl qutty jyl bolǵaı barshamyzǵa! Ótkenniń enshisinde qalǵannyń sabaǵyn alyp, ıgiligin izgilikpen júrek túkpirine jasyryp, tek alǵa jetelegen sebepter jaýǵan jyl bolǵaı! Sáttilik serigimizge aınalyp, mol tabystarǵa kenelgen jyl bolǵaı!

BAR AÝYRTPAShYLYQ OSY JYLDA QALYP, JAŃA JYLDA JAQSYLYQ BOLSYN!