2015 jyly Astananyń qol jetkizgen jetistikteri (FOTO)
ASTANA. QazAqparat - 2015 jyly Astana áleýmettik-ekonomıkalyq salada úlken jetistikterge qol jetkizdi. Elordalyq ákimdikte eski jyldyń qorytyndylary shyǵaryldy, tómende bıyl oryn alǵan este qalarlyq oqıǵalardy atap ótpekpiz. Elordamyzda ataýly merekelik datalar merekelendi: Uly Otan soǵysyndaǵy Jeńistiń 70 jyldyǵy, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 20 jyldyǵy, Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵy jáne QR Konstıtýtsııasynyń 20 jyldyǵy.
Bul týraly Astana qalasy ákiminiń resmı portaly habarlady.
Astana Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń saıası bastamalarynyń tabysty júzege asyrylýynyń sımvoly bolyp tabylady. Qazaqstannyń táýelsizdiginiń alǵashqy jyldarynda elordany aýystyrýdy usynǵan Elbasy bolatyn. Búginde elimizdiń saıası jáne ákimshilik resýrstary Astanada shoǵyrlanǵan, qarjy sektory joǵary qarqynmen damýda, elordamyz Qazaqstannyń ǵylymı jáne bilim ortalyǵyna aınalyp keledi.
Bıyl mańyzdy saıası shara - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń kezekten tys saılaýy ótkizildi. Astanada 189 saılaý ýchaskesi uıymdastyryldy, 400 myńǵa jýyq saılaýshy tirkeldi. Saılaý qorytyndysy boıynsha qazaqstandyqtardyń 97,7%-y Nursultan Nazarbaev pen onyń saıası baǵytyn qoldaý úshin daýys berdi.
Tıimdi jáne tabysty jumys úshin jumystyń basym baǵyttaryn anyqtaý qajet. Aqpan aıynyń basynda qala ákimi Ádilbek Jaqsybekov halyq aldynda esep berý kezdesýin ótkizdi. Shara barysynda qalany damytýdyń basty baǵyttary aıqyndaldy. Áleýmettik sala, sonyń ishinde jańa jumys oryndaryn qurý, jumyssyzdyq deńgeıin tómendetý, jumysqa ornalastyrý úshin bos oryndar tizimin keńeıtý - jumystyń basym baǵyty bolyp belgilendi. 2015 jyldyń qorytyndysy boıynsha Astanada jumyssyzdyq deńgeıi respýblıka boıynsha eń tómen kórsetkishke jetip, 4,6% qurady. 18 myńnan astam jumys orny quryldy, 10 myńǵa jýyq adam jumyssyzdyqtan qorǵaıtyn áleýmettik sharalarmen qamtyldy.
Densaýlyq saqtaý salasy da nazardan tys qalmaıdy. 2015 jylǵy 1 qarasha jaǵdaıy boıynsha týý kórsetkishi 2014 jyldyń (29,19) sáıkes merzimimen salystyrǵanda 3,7% ulǵaıdy jáne 1000 adamǵa shaqqanda 30,27 qurady, bul 1478 balaǵa artyq, ıaǵnı, 21765 sábı dúnıege kelgen.
Bıyl Astanada tórt densaýlyq saqtaý nysany paıdalanýǵa berildi - qalalyq balalar juqpaly aýrýlar aýrýhanasy, ambýlatorııalyq-emhana kesheni, BMSK ortalyǵy, onkodıspanserge japsarlas salynǵan ǵımarat.
Jalpy, jyl qorytyndysy boıynsha elordada ekonomıkanyń ónerkásiptik sektorynda oń úrdis baıqalady. Birinshi jartyjyldyqtyń qorytyndysy boıynsha ǵana jalpy óńirlik ónim ótken jyldyń sáıkes merzimimen salystyrǵanda 4,3% ulǵaıdy. Onyń respýblıkalyq kólemdegi úlesi 10,8% qurady. 2015 jyly negizgi kapıtalǵa tartylǵan ınvestıtsııalar 16% artty. Ónerkásiptik óndiris kólemi 5,4% ósip, 273,9 mlrd. teńgeni qurady, buǵan óńdeýshi ónerkásipte ónim óndirýdiń 5,7% ulǵaıýy septigin tıgizdi.
Ústimizdegi jyly elordada tórt jańa iri ónerkásiptik kásiporyn ashyldy, bul jumys oryndarynyń sanyn arttyrýǵa múmkindik berdi. 11 jeltoqsanda Indýstrıalandyrý kúni aıasynda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «GEVO» JShS «Astana Diesel Engines» dızeldik qozǵaltqyshtar shyǵaratyn zaýytty jáne «Astana ıÝtarııa ltd» óndiristik ınnovatsııalyq kompanııa» JShS tigin jabdyqtary men toqyma ónimder shyǵaratyn zaýytty iske qosty. Táýelsizdik kúni qarsańynda Astana qalasy ákimdiginiń qoldaýymen Qazaqstandaǵy alǵashqy «ÝnıverMAG.kz» otandyq ónimder satý ortalyǵy ashyldy.
Aıta keteıik, jeltoqsan aıynyń basynda Astananyń negizgi kapıtalyna tartylǵan ınvestıtsııalar kólemi 659 780 mln teńgeni qurady, bul 2014 jylmen salystyrǵanda 16% artyq. Astananyń respýblıkalyq kólemdegi úlesi - 10,9%. Ústimizdegi jyldyń qazan aıynda elordada VI «AstanaInvest 2015» halyqaralyq ınvestıtsııalyq forým ótti, oǵan álemniń 56 memleketinen 3500 adam keldi. Forým barysynda 110 astam bıznes-kezdesý ótkizildi, túrli alańdarda jalpy somasy 1,5 mıllıard AQSh dollarynan astam 37 memorandýmǵa qol qoıyldy. Eki kúnniń ishinde delegattar 14 kórme kesheniniń jumysymen tanysty: «SmartAstana» pavılony, «EXPO», «Astanada jasalǵan», «ASTRA» kórmeleri, qalalyq ákimdik basqarmalary jáne ınvestıtsııalyq jobalar.
Turǵyn úı qurylysy - qalalyq bıliktiń jumysynyń m ańyzdy baǵyty. 2015 jyly elordada 1,5 mıllıon sharshy metrge jýyq turǵyn úı paıdalanýǵa berildi, bul ótken jylǵy kórsetkishten 1,6 esege artyq.
Bilim salasy ákimdik jumysynyń mańyzdy baǵyty bolyp qalady. Bıyl elordalyqtar Ulttyq biryńǵaı testileýde de jaqsy nátıje kórsetti. Astana kompozıttik ındeks boıynsha el óńirleriniń arasynda birinshi orynǵa shyqty. Al qatysý koeffıtsıenti boıynsha eń joǵary kórsetkish - 81 ballmen basqa qalalardyń ishinde kósh bastady. Astanalyq oqýshylar birneshe jyldan beri respýblıkalyq olımpıadalarda ǵana emes, sonymen qatar, halyqaralyq jarystarda júldeli oryndar alyp júr. Ótken oqý jylynyń qorytyndysy boıynsha elordalyqtar halyqaralyq jarystar men olımpıadalarda 200 astam júldege qol jetkizdi.
Astanada balalardy orta bilimmen qamtý maqsatynda jyl saıyn zamanaýı mektepter salynady. Bıyl 17 myńnan astam bala mektep tabaldyryǵyn alǵash ret attady, jalpy, jańa oqý jylynda 115 099 oqýshy mektepke bardy. Oqý jylynyń basynda elordada jańadan úsh mektep ashyldy: № 77 mektep-gımnazııasy, № 79 mektep-gımnazııasy, sondaı-aq qazaq jáne aǵylshyn tilderinde oqytatyn daryndy balalarǵa arnalǵan «Astana English school» gımnazııasy.
Qalada mektepke deıingi bilim, balabaqshaǵa kezekti azaıtý máselelerine erekshe nazar aýdarylady. 2015 jyly 7 balabaqsha salyndy, kóktemde jáne kúzde toptaý aıasynda mektepke deıingi mekemelerden oryndar bólindi.
Ústimizdegi jyly qala turǵyndary men qonaqtary birqatar mádenı sharalardy da tamashalady. Astananyń týǵan kúnine oraı aýqymdy halyqtyq serýender, kontsertter men festıvaldar uıymdastyryldy. Qalanyń 17 jyldyǵy «Jan júregim - Astana» uranymen ótti. Elorda kúnin merekeleý aıasynda 40 astam ashyq alańda sporttyq marafondar, qazirgi zamanǵy jáne rok mýzyka festıvaldary, kóshe bıi, jaýyngerlik óner boıynsha halyqaralyq festıvaldar, «Nurly Esil» biregeı pırotehnıkalyq shoýy, Sýly-jasyl jelekte art-fest sharalary uıymdastyryldy, «Dýman» oıyn-saýyq ortalyǵynyń aldyndaǵy alańda etnofýtýrıstik ARKAIM 3D oıyn-saýyq qalasy ornalasty. Mádenı-buqaralyq sharalardy ótkizý barysynda olardy ashyq alańdarda ótkizýge basymdyq berildi. Bul sharany tamashalaýǵa kelgen adamdar sanyn arttyrýǵa múmkindik berdi.
Uly Otan soǵysyndaǵy Jeńistiń 70 jyldyǵyna oraı Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń qatysýymen «Jeruıyq» parkinde general Ivan Panfılovqa arnalǵan eskertkish ashyldy. Bıiktigi 2,5 metrlik eskertkish qoladan jasalǵan. Onyń ortasynda gúl qoıýǵa arnalǵan plıta bar. Shyǵys jaǵynda alleıanyń boıymen tabıǵı granıtten Máskeý túbindegi shaıqasta qaza tapqan 28 jaýynger-panfılovshyǵa arnalǵan eskertkish taqtalar ornalasqan. Jeńistiń 70 jyldyǵyna arnalǵan áskerı parad sońǵy jyldardaǵy eń aýqymdy sherý boldy. Oǵan qatysqan jeke quram men áskerı tehnıkanyń sany rekordtyq kórsetkishke jetti. Áskerı parad memlekettik telearnalardan, sondaı-aq, qalanyń bes alańynda (jańa Oqýshylar saraıy, «Qazaqstan» SK janyndaǵy «Stýdenttik» park, qalalyq ákimdik aldyndaǵy alań, Qoshqarbaev kóshesinde «Haıvıll» TK qarsy «Báıterek» monýmentiniń aldyndaǵy alań) tikeleı kórsetildi.
Bıylǵy ataýly datalardyń biri - Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 20 jyldyǵy. 6 aqpanda Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda Qazaqstan halqy Assambleıasy jylynyń saltanatty ashylýy ótti. Shara aıasynda Astana ákimi Ádilbek Jaqsybekov «20 izgi is» Qazaqstan halqy Assambleıasy estafetasynyń sımvoly -Taıqazandy Aqmola oblysyna usyndy. Birneshe aı boıy Taıqazan elimizdiń óńirlerin aralap, «izgi isterge» toltyrylyp, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń HHІІ sessııasynyń ashylýy qarsańynda Astanaǵa ákelindi.
«QHA - 20 izgi is» aktsııasy aıasynda elimizde 35 myńnan astam adamǵa kómek kórsetildi. Sonymen qatar, 2 500 shara ótkizilip, oǵan 620 myńnan astam adam qatysty. Bul aktsııalar halyqtyń áleýmettik osal toptaryna, Uly Otan soǵysynyń ardagerlerine, kóp balaly otbasylarǵa, balalar úılerine áleýmettik qoldaý kórsetýge baǵyttaldy.
Qyrkúıek aıynyń ortasynda respýblıkamyzdyń óńirlerniń 1,5 myńnan astam ókili Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵyn atap ótýge arnalǵan merekelik sharalarǵa qatysý úshin Astanaǵa keldi. «Qazaq eli» alańyndaǵy etnoaýylda oblystardan 50 kıiz úı tigildi. Olardyń árqaısysy óz óńiriniń ereksheligin kópshilikke pash etti. Úsh kún boıy qala turǵyndary men qonaqtary úzdik shyǵarmashylyq ujymdardyń ónerin, teatrlandyrylǵan qoıylymdar, halyqtyń qoldanbaly óner elementterin jáne qazaq qolónerin tamashalady. Mereke qonaqtary ulttyq taǵamdardan dám tatyp, aǵashtan jasalǵan zattar men áshekeılerdi, zergerlik buıymdardy, keramıka, mýzykalyq aspaptar, kartınalar men ulttyq kıimderdi kóre aldy. Budan basqa, kelýshiler ulttyq sporttyq jarystarda sheberlik baıqasty.
Bıylǵy jyl sporttyq jetistiktermen de este qalady. Qazaqstandyq fýtbol tarıhynda alǵash ret «Astana» fýtbol klýby ÝEFA Chempıondar Lıgasynyń toptyq kezeńine shyqty. Elordalyq fýtbolshylar «Astana - Arena» stadıonynda belgili eýropalyq komandalarmen kezdesip, joǵary sheberlikterin kórsetti. Fýtbol maýsymynyń qorytyndysy boıynsha «Astana» FK qazaqstandyq Premer-lıga chempıony atandy.
Bıyl ótken mańyzdy sharalardyń biri retinde «Barys - Arena» kópfýnktsıonaldy muz saraıynyń ashylýyn, dzıýdodan lıtsenzııalyq álem chempıonatyn ótkizýdi, buqaralyq sporttyq marafondar men jarystardy atap ótýge bolady.
Kúrdeli ekonomıkalyq jaǵdaıdy eskere kele, aldaǵy jyl da ońaı bolmaıdy. Biraq qalalyq bılik áleýmettik-ekonomıkalyq damý qarqynyn saqtap qalý mindetin alǵa qoıyp otyr.memleket barlyq áleýmettik mindetterdi oryndap jatyr, jáne osy baǵyttaǵy jumystar 2016 jyly da jalǵasyn tabady. Qalalyq kommýnaldyq ınfraqurylymdy damytýǵa, elordany abattandyrýǵa jáne qoǵamdyq tártipti qamtamasyz etýge, bıznes salasy men ınvestıtsııalyq jobalarǵa qolaıly jaǵdaı jasaýǵa erekshe nazar aýdarylady.
Elordany damytý barlyq baǵyttar boıynsha jalǵasady.
"Astana qalasynyń turǵyndary men qonaqtaryn kele jatqan Jańa jylmen quttyqtaımyz!", - delingen habarlamada.
