2011 jyl qorytyndysy: Qazaq sporty qarqyndy damýda

Óıtkeni, jyl basynda-aq dúbirli dúnıe nazary Qazaqstanǵa aýdy. Alǵash ret elordamyz Astana men Almaty qalalarynda TMD men musylman elderi arasynda tuńǵysh qysqy Azıada oıyndary ótti. 27 eldiń úkilegen úmitin arqalaǵan myńǵa jýyq sportshy saıystyń 11 túrinen jarys jolyna shyqty. Baıraqty básekede el namysyn qorǵaǵan sańlaqtarymyz qarsylastaryn san soqtyryp, 32 altyn, 21 kúmis jáne 17 qola medalǵa qol jetkizip, barlyǵy 70 medalǵa ıe bolyp, rekordtyq kórsetkishpen aıaqtady. ıAǵnı, atletterimiz joǵarǵy jeńisterge qol jetkizip, el Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna tamasha tartý jasady. Al 13 altyn, 24 kúmis, 17 qola medalmen (barlyǵy 54 medal) Japonııa ekinshi orynǵa taban tirese, Ońtústik Koreıa sportshylary 13 altyn, 12 kúmis jáne 13 qola medalmen (38 medal) úshinshi orynǵa ıe boldy. Tórtinshi orynǵa 11 altyn, 10 kúmis jáne 14 qola medalmen (35 medal) Qytaı qurama komandasy jaıǵasty. Bir aıta keterligi, «Alaý» konkımen júgirý ortalyǵynda Azııanyń 9 rekordy ornatyldy. Jalpy bul jarystar joǵary deńgeıde ótti, oǵan Olımpıada oıyndarynyń 5 júldegeri, onyń ishinde 2 olımpıada chempıony qatysty. Osylaısha, Qazaqstan joǵary deńgeıdegi mundaı jarysty ótkizýge qabiletti qurlyqtyq elder qataryna qosyldy.

Onyń taǵy bir aıqyn dáleli, taıaýda Brıýsselde Ýnıversıtet sporty halyqaralyq federatsııasy (FISU) daýys berý qorytyndysyn jarııalap, Almaty 2017 jylǵy 28-qysqy Ýnıversıada astanasy atanǵan bolatyn. Demek, halyqaralyq qoǵamdastyq Olımpıadalyq oıynynan keıin aýqymy jaǵynan ekinshi sporttyq sharany ótkizýge Qazaq eliniń qarymy jetetindigin tolyǵymen moıyndap otyr degen sóz. Aıta keterligi, daýys berý qorytyndysynan keıin FISU prezıdenti Klod-Lýı Galen: «Degenmen ýnıversıada - eki aptalyq qana shara emes. Oıyndardy ótkizýge úlken daıarlyq jumystaryn júrgizý qajet. Bolashaqta sizder Ýnıversıada jemisterin uzaq jyldar boıy paıdalanatyn bolasyzdar, odan ári qysqy olımpıadalyq oıyndar ótkizýge ilgeri jyljı alasyzdar», - degen edi.

Ulý jyly boksshylarymyzdan zor nátıje kútemiz

Sharshy alańnyń shańyn qaǵyp, kásipqoı boksta da, áýesqoı boksta da álemge ataǵy jaıylǵan sportshylarymyz da jeterlik. Áýesqoı boksta da talaı bıikterdi baǵyndyrǵan Genadıı Golovkın kásipqoı boksqa aýysqannan beri shashasyna shań juqtyrǵan emes. Alǵashqy jekpe-jegin 2006 jyly 6 mamyrda Germanııadaǵy Nordrheın-Ýestfalende (Nordrhein-Westfalen) ótkizip, Gabor Valoghty (Gabor Balogh) nokaýtpen utqan bergi aralyqta 22 ret sharshy alańǵa shyǵyp onyń birde-birinde jeńilis tappaǵan sportshymyz, tipti qarsylastarynyń 19-yn esinen tandyrǵany da kórermenge jaqsy tanys. Qoıan jylyndaǵy sońǵy jekpe-jegin jeltoqsan aıynda 32 jastaǵy amerıkandyq Lahýan Saımonmen kezdesip, alǵashqy raýnda-aq sulatqandyǵy da este. Aıtpaqshy, keshe ǵana dańqty boksshymyz Aqordada QR Memlekettik hatshysy Qanat Saýdabaevtyń qolynan «Parasat» ordenin aldy.

Kásipqoı boksta óz baǵyn synap júrgen taǵy bir sporshymyz Beıbit Shúmenov WBA nusqasy boıynsha jartylaı aýyr salmaqtaǵy álem chempıonaty ataǵyn qorǵap qaldy. Shilde aıynyń sońǵy kúnderiniń birinde Las-Vegasta ótken tartysty kezdesý barysynda qazaq bylǵary qolǵap sheberi qarsylasy amerıkandyq Dennı Santıagony 9 raýndta tehnıkalyq nokaýtpen jeńgen bolatyn.

Áýesqoı boksta baǵyn synap júrgen saıypqyran jerlesterimizden joǵary nátıje kútkenimizben, Qoıan jyly kóńil tolarlyqtaı nátıjege qol jetkize almaǵany ókinishti-aq. Naqty mysal keltirer bolsaq, Ázerbaıjan astanasy Baký qalasynda ótken sońǵy álem chempıonatynda bylǵary qolǵap sheberlerimiz Serik Sápıev pen Ádilbek Nııazymbetov kúmis oljalasa, Ǵanı Jaılaýov pen Ivan Dychko qorjynǵa qola medal saldy. Sonymen qatar osy jarys barysynda Qazaqstan ulttyq quramasy keler jyly Londonda ótetin olımpıada oıyndarynyń 5 joldamasyn enshiledi. Este bolsa, taǵy 1 joldamany aǵymdaǵy jyldyń mamyrynda WSB jarystarynda Qanat Ábýtálipov jeńip alǵan bolatyn. Aıtpaqshy, WSB jarystary demekshi, mamyrdyń 6-7 kúnderi Qytaıdyń Gýıang qalasynda «Astana arlandary» men «Parıj ıýnaıted» komandalary arasynda Búkilálemdik boks serııasynyń aqtyq saıysy ótken bolatyn. Alǵashqy synda qazaqstandyqtar Frantsııadan kelgen qarsylastarynan 3:2 esebimen basym tústi. Onda «Astana arlandarynyń» qorjynyna grýzııalyq Georgıı Kılanovty upaı sanymen utqan Qanat Ábýtálipov (54 kg), Stefan Nevastyń bapkerlerin jarysty alǵashqy raýndta-aq aıaqtatýǵa májbúr etken Qanat Islam (73 kg) jáne horvatııalyq Sep Hrvojeden basym túsken Ramjon Ahmetov (+91 kg) 3 upaı salǵan edi. 7 mamyrda olardyń qataryn 61 kelidegi Abdelkadyr Shadıdi jeńgen Erjan Músápirov (47:48, 46:49, 48:49) tolyqtyrdy. Ókinishke qaraı, qalǵan úmit artqan boksshylarymyz jeńilip qaldy. Máselen Mirjan Rahymjanov ırlandııalyq Djon Djozef Nevıngten, 73 kelide Baqyt Sársekbaev Mıshel Tavaresten, 85 kelide Marat Moldagereev Abdýlkader Býhenıadan, asa aýyr salmaqta ózbekstandyq Sardor Abdýllaev horvatııalyq Fılıpp Hrgovıchten utylyp qaldy. Al birinshi kúngi jekpe-jekt Mereı Aqshalov Rashıd Azzedınge (61 kg), Rýslan Myrsataev Tonı Iokaǵa (+91 kg) ese jiberdi. Osylaısha qorytyndy esep 6:4 bolyp aıaqtalyp, «Parıj ıýnaıted» Halyqaralyq áýesqoı boks qaýymdastyǵy uıymdastyrǵan Búkilálimdik boks serııasy jobasynyń alǵashqy jeńimpazy atandy. Olarǵa WBS kýbogy men 500 myń AQSh dollary kólemindegi syıaqy berildi. Al «Astana arlandary» klýby 150 myń dollardy qanaǵat tutty.

Endi bylǵary qolǵap sheberlerimizden 2012 jylǵy London olımpıadasynan júldeli oryndardan kórinýin qalaımyz.

Qazaq aýyr atletterin álem moıyndaıdy

Aýyr atletterimiz de halyqaralyq baıraqty básekede el namysyn óz deńgeılerinde qorǵap júr. Aǵymdaǵy jyly Frantsııanyń astanasy Parıjde ótken aýyr atletıkadan álem chempıonatynda eki altyn, 2 kúmis medaldi qanjyǵaǵa baıladyq. 94 keli salmaq sanatynda eki jattyǵýdyń qorytyndysy boıynsha 407 kelini baǵyndyrǵan Beıjiń olımpıadasynyń chempıony I.Ilın osylaısha úshinshi márte álem chempıony atandy. Julqa kóterýde 181 keli kóterip, besinshi orynǵa turaqtaǵan ol serpe kóterýde óziniń álemniń úzdik sportshysy ekendigin dáleldep 226 kelini baǵyndyrdy. Aıta keterligi, dál osyndaı salmaqty ýkraındyq Artem Ivanov ta kótergen bolatyn. Degenmen bizdiń sportshydan salmaǵynyń 140 gramǵa aýyr bolýyna baılanysty kúmis medaldi qanaǵat tutty. Al qola medal ırandyq Saıd Mohammadpýr Karkaraǵa buıyrdy.

6 qarasha kúni jarys jolyna shyqqan Qazaqstan sportshysy Zúlfııa Chınshanlo 53 keli salmaq sanatynda julqa kóterýde de, serpe kóterýde de eń úzdik sportshy ekenin dáleldep, qossaıys nátıjesinde álemniń eki dúrkin chempıony atanǵan bolatyn. Zúlfııa Chınshanlo 2009 jylǵy álem chempıony, Gýanchjoýda ótken Azııa oıyndarynyń kúmis júldegeri, Qazaqstannyń úsh dúrkin chempıony.

63 keli salmaq sanatynda jarys jolyna shyqqan M.Maneza julqa kóterýde 109 kelini baǵyndyryp kishi qola medalǵa, al serpe kóterýde 139 kelini eńserip kishi altyn medalǵa ıe boldy. Eki saıystyń qorytyndysynda úlken kúmis medaldy qanjyǵasyna baılady. Ókinishtisi, serpe kóterý saıysynda 147 kelige tapsyrys bergen qazaqstandyq sportshy ony erkin eńsergenimen, tóreshiler taraby esepke almaı qoıdy. Al osy salmaq sanatynda álem chempıony atanǵan reseılik Svetlana Tsarýkaeva julqa kóterýde 117 kelini baǵyndyryp, álem rekordyn jańartty. Este bolsa, dál osy sportshy 2009 jyly Ońtústik Koreıanyń Koıan qalasynda ótken álem chempıonatynda M.Manezamen birdeı salmaqty baǵyndyrǵanymen óz salmaǵynyń bizdiń sportshydan sál aýyr bolýyna baılanysty kúmis júldeni qanaǵat tutqan edi.

Al 69 keli boıynsha jarys jolyna shyqqan Irına Nekrasova 9-shy, Jazıra Japarqul 17-shi orynǵa turaqtaǵan bolatyn.

75 kelige deıingi salmaq sanatynda jarys jolyna shyqqan qazaqstandyq aýyr atlet Svetlana Podobedova eki saıystyń qorytyndysy boıynsha 287 kelini baǵyndyryp, kúmis júldege ıe boldy. Julqa kóterýde 131 kelini baǵyndyrǵan ol osy saıystyń kishi altyn medalin, al serpe kóterýde 156 kelini kóterip kishi kúmis medalin qanjyǵasyna baılady. Eki saıystyń qorytyndysy boıynsha úlken altyn medal 293 kelini kótergen reseılik sportshy Nadejda Evstıýhınaǵa, al qola medal koreılik Kım ıÝn Jý-ǵa buıyrdy. Osy salmaq sanatynda óner kórsetken Qazaqstannyń taǵy bir sportshysy Anna Nurmahambetova 7-shi orynǵa taban tiredi.

Sonymen qatar 105 keli salmaqta elimizdiń namys qorǵaǵan Sergeı Istomın 9-shy, al Vladımır Sedov 13-orynǵa turaqtady.

Jalpy sanamalap aıtar bolsaq, qazaq sportynyń jetistigi budan da kóp ekendigine esh kúmánimiz joq. Keıingi jyldary memleket tarapynan qarjylaı qoldaý taýyp otyrǵan qaı sport salasyn alyp qarasańyz da órleý ústinde ekendigin baıqaý qıyn emes. Máselen, taıaýda Brazılııanyń Kaldas-Novas qalasynda ótken 8-18 jas aralyǵyndaǵy jasóspirimder men qyzdar arasyndaǵy shahmattan álem chempıonatynda eki qyzymyz, atap aıtqanda Bıbisara Asaýbaeva men Jansaıa Ábdimálik jer sharynyń 79 elinen kelgen jasóspirim shahmatshylar arasynda altynnan alqa taǵyndy. Olımpıada baǵdarlamasyna enbese de, búkil álemde qarqyndy damyp kele jatqan kıkbokstyń fýl-kontakt júıesi boıynsha álem chempıonatynda da jerlesterimiz jaman nátıje kórsetken joq. Qazaqstan quramasy sapynda óner kórsetken 13 sportshy 1 altyn, 3 kúmis jáne 4 qolany oljalap, komandalyq esepte myqtylar qatarynan myǵym oryn aldy. Hokkeı, basketbol, voleıbol, úlken tennıs, qol kúresi, kúres túrleri, erejesiz jekpe-jek syndy sporttardan da júldeli oryndardan kórinip júr.

Qoryta aıtqanda, qazaq sportynyń damý deńgeıi joǵarlap keledi. Oǵan sońǵy ýaqytta baspasóz bet­terinde jarııalanǵan ústimizdegi jylǵy álem chempıo­nat­tarynda memlekettiń jeńip alǵan medaldary jaıyndaǵy tolyq aqparat dálel. Olımpıada baǵdarlamasyna engen sport túrlerinen sportshylarymyz 2 altyn, 7 kúmis jáne 6 qola medal enshilep, álemniń 200-den astam komandalary arasynda 22-shi ornynan kórinip otyr. Bul Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyn endi ǵana atap ótip otyrǵan jas memleketimizdiń zor jetistigi desek te bolady.