20 jastaǵy jigit búıregin baspanaǵa aıyrbastamaq

dep jazady «Alash aınasy» basylymy.

Evgenıı esimdi 20 jastaǵy jigit bul áreketke áıeli men balasyn úımen qamtamasyz etý úshin baryp otyrǵandyǵyn aıtypty...

«BloGpost» habaryna bergen suhbatynda Evgenıı «Búırekti qajet etken adamdar habar­lasty. Telefon soqty. Bir anyǵy - olar shetelden ıa Reseıden bolyp otyr. Mundaı qadamǵa sanaly túrde sheshim qabyldadym. Bul asa qaýipti ekenin de bilemin. Maǵan eń bastysy, balamdy aıaǵyna turǵyzý. Ol er jetkende qolynda úıi bolsa deı­min. Basymda baspanam tursa, mundaıǵa barmas edim. Qazir de bári baspana men aqshaǵa tirelip tur» depti.

Qarapaıym halyq úshin úı alý - arman bol­ǵaly qaı zaman?! Búginde baspana máselesi - eldiń eń bir jandy tusy. Úı týraly áńgime qozǵa­sańyz, ashyq turǵan jarasyna bireý tuz salyp jibergendeı qınalady. Onyń ústine, aqjem bolǵan taqyryp. Baspanasyz eldiń qazirgi sıqy - tap bir qarny ashqan balanyń jylap, aqyry esh­kim tamaq bermegen soń, jetim qozydaı mańy­rap-mańyrap, qystyǵyp, býlyqqan keıpin eles­tetedi. Endi she? Bireýler Aıǵa ushyp, odan úles alyp jatyr. Qarapaıym jurttyń jerdegi úıge qoly jetpeı júr.  Aldaǵy ýaqytta da  úı alý sol arman kúıinde qala beretin túri bar.

«KazRıelt-Nedvıjımost»  aqparattyq portalynyń málimetterine súıensek, qarasha  aıynda Qaraǵandy qalasyndaǵy turǵyn úıdiń sharshy metriniń baǵasy 156 742 teńge bolypty. Sóıtip, ortasha eseppen  eki bólmeli páter shama­men ortasha 6 mıllıon teńge. Aılyǵy 40-50 myńnan bastalatyn qarapaıym adamǵa úı  arman bolmaı, qaıtsin? Eger 40 myń aılyǵyńyzdy ishpeı-jemeı jınasańyz, úı baǵasy búgingi quny­men sizdi kútip tursa, onda aldaǵy 15 jyldan soń, eki bólmeli páterińiz bolady eken. Arman bol­maǵanda, nesi qaldy?!

Derekterge júginsek, Qaraǵandy obly­synda 15638 azamat memlekettik turǵynúı qorynan úı alý kezeginde tur. Bul azamat­tar­dy úımen tolyq qamtý úshin jylyna or­tasha 80 myń sharshy metr baspana boı kóte­rýi tıis. Sóıtip, 2020 jylǵa deıin qar­jy­landyrýdyń barlyq kózinen jalpy aýma­ǵy 3 mln sharshy metr bolatyn bas­pana turǵyzý kózdelýde.

Sonyń ishinde, Qaraǵandy qalasynda úı kezeginde turǵan adamnyń sany resmı de­rek­terde búginde 6 myńnan asady. Ol 358 myń sharshy metrdi quraıdy eken. Jalpy, jergilikti bılik birneshe baǵyt bo­ıynsha 2020 jylǵa deıin turǵynúı kezegi tolyqtaı joıylady degen má­limdeme ja­saǵan edi bir kezde. Múmkin. Biraq bul úmi­tin áli de úz­beı, kezekke turǵandar úshin. Al kún­de aýyl­dan aǵylyp kelip jatqan, ıa tir­keýde, ıa ba­syn­da panalar shatyry joq aǵa­ıynǵa qaıt­pek kerek? Úkimet tikeleı mu­ryn­dyq bolyp otyrǵan «Qoljetimdi bas­pana - 2020» baǵ­darlamasynyń ıgiligi jal­paq jurtqa tolyq jete me? Bul da - bir kúrmeýli másele.

Demek, «mádenıetti bomjdardyń» al­daǵy ýaqytta da baspanaly bolýy neǵaı­byl. Ǵaıyptan taıyp, lotereıadan mol aq­sha utyp almasańyz, nemese bir baıshy­kesh­tiń raqymy túsip, bir úı satyp áper­mese, eńbekaqyńyzben baspanaly bola­myn deý - ıt tirlik. «Aılyqpen baıyǵan adam joq» (Qadyr Myrza-áli). Eń bolma­ǵan­da, tórt qabyrǵasyn qalqaıtyp, la­shyq salyp alatyn ultaraqtaı jer alý da - qııa­met. Jergilikti bılikten jer emes, janyn surap otyrǵandaı zar ıleıdi. Jurt jón-josyqsyz óse beretin úıdiń baǵa­syna narazy. «Qorqyt degende, osy­laı qorqyt» dedim be?» degenniń kebin kıip otyr.

Erterekte ǵoı, el áıteýir bir úı alamyz dep úmittenetin. Osy kúni halyq úzilgen úmitin qalaı jalǵaryn bilmeı dal. Eń so­ra­qysy, atpaldaı azamattar erteń bala­syna bomjdyqty mura etip ketýi kádik. Óıtkeni jyljymaıtyn múlik naryǵynda qarapaıym jurttyń asyǵy túgel emes. Qaıtpek kerek mundaıda?! Osy bir teńdeýi bar, biraq sheshýi joq esepten jurt shar­shap-aq tur