20 NAÝRYZ. QAZAQPARAT KÚNTІZBESІ: ATAÝLY KÚNDER, OQIǴALAR, ESІMDER

20 NAÝRYZ, BEISENBІ

Halyqaralyq frankofonııa kúni. Bul - frantsýz tilinde sóıleıtin elderdiń meıramy. Búgingi tańda birneshe kúnge sozylatyn frankofonııa merekesi, kúndelikti frantsýz tilinde sóılesetin álemniń 47 elin biriktiredi. Al osy frankofonııa termınin tuńǵysh ret frantsýzdyq ǵalym-geograf Elıze Reklıý qoldanǵan bolatyn. 1970 jylǵy naýryzdyń 20-y kúni Nıger astanasy Nıameı qalasynda búkilálemdik frankofonııa uıymy quryldy. Uıymnyń negizgi maqsaty barlyq frantsýz tilin súıýshilerdiń basyn biriktirý, frantsýz jáne frankotildes elderdiń mádenıetin taratý jáne tanymal bolýyna járdem berý edi. Ádette osy mereke kúnderi ǵylymı konferentsııalar, fılologııalyq semınarlar, kontsertter, tanystyrylymdar, pikirsaıystar ótedi.

Týnıs Respýblıkasynyń Memlekettik meıramy - Táýelsizdik kúni. 1881 jyldan Frantsııa otary bolyp kelgen Týnıs 1956 jyly táýelsizdigin aldy. Týnıs - Afrıkanyń soltústiginde ornalasqan arab memleketi. Ejelden kele jatqan, tarıhy baı el. Áıgili Karfagen naq qazirgi Týnıstiń aımaǵynda ornalasqan bolatyn. 9,6 mıllıon turǵyny bar memlekettiń basshysy - Prezıdent. Zań shyǵarýshy organy - Parlament. Elde arab jáne frantsýz tili teń dárejede qoldanylady. Qazaqstan Respýblıkasy men Týnıs Respýblıkasy arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy qarashanyń 23-de ornatylǵan.

Búkilálemdik astrologııa kúni. Astrologııa (grek tilinde astron - «juldyz» jáne logos - «sóz, ilim») - jer sharyna jáne adamǵa juldyzdardyń áreket etýi týraly ilim. Astrologııa ejelde qalyptasqan, juldyzdy ǵıbadatpen jáne juldyzdy ańyzben tyǵyz baılanysty. XX ǵasyr aıaǵynda batys juldyzshylary astrologııa kúnin naýryzdyń 20-ynda, astronomııalyq jáne astrologııalyq jyl bastalǵan ýaqytta atap ótýdi usyndy. Kún bul kezde toqty belgisine enedi (kóktemgi kún men túnniń teńesý kúni 20-21 naýryzǵa sáıkes keledi).

Planetarııler kúni. Eń alǵashqy ret 1990 jyly Italııada ótkizilgen. Halyqaralyq mártebege 1994 jyly frantsýzdyq «astronomııa shirkeýi» qoldaǵannan keıin ıe bolǵan. Bir jyldan soń bul meıramdy Eýropanyń basqa elderiniń planıtarııleri qoldady. Kóktemgi kún men túnniń teńesý kúnine taıaý jeksenbide toılanady. Bul meıramdy ótkizý maqsaty - qoǵamdy planetarııler qyzymetimen tanystyrý jáne astronomııalyq bilimdi nasıhattaý.

Jer k úni. Bul kúndi merekeleý alǵash ret 1969 jyly ıÝNESKO-nyń San-Frantsııasko qalasynda ótken otyrysynda aıtyldy. Týra bir aıdan soń ıÝNESKO-dan bólek atalmysh merekeniń balamaly datasy 22 sáýir kúni - Jer kúnin atap ótý ıdeıasy usynyldy. Qazirgi kezde atamǵan merekeniń naqty kúni 22 sáýir bolyp sanalady. Alaıda bul kún naýryzda da, sáýirde de atalyp ótiledi.

Japonııadaǵy kóktemgi tepe-teńdik kúni. Japonııada1948 jyldan beri 20 jáne 21 nýaryz kúni kóktemgi tepe-teńdiktiń ornaýyna baılanysty toılanatyn mereke. Japon tilinde bul mereke Hıgan dep atalady. Japondyqtan bul kúni tabıǵattyń oıanýyn atap ótip, kóktemdi qarsy alady.

Búkilálemdik torǵaılar kúni. Bul mereke torǵaı degen kishkentaı qustyń bary týraly halyqqa keńinen nasıhattýa úshin belgilengen. Úndilik Nature Forever Society qaýymdastyǵy usynǵan bul kúndi kóptegen halyqaralyq uıymdar qoldap, sodan beri birneshe jyl qatarynan merkelenip keledi.

Halyqaralyq baqyt kúni. BUU bastamasymen atalyp ótilip kele jatqan mereke. 2012 jyly bul kúndi Býtan koroldigi usyndy. Uıymnyń Bas Assambleıasy óziniń razolıýtsııasynda baqytqa umtylý adamzattyń negizgin qalaýshy kúsh ekenin atap ótip, bul kúni kóterińki kóńil kúı syılaıtyn sharalardy júzege asyrý qajettigin alǵan tartqan.

BUU-nyń resmı tilderiniń kúni. BUU-da uıymnyń barlyq qujattaryn qabyldaýda paıdalanylatyn negizgi resmı alty til bar.2010 jyly ıÝNESKO-nyń usynysymen ár tilge arnalǵan arnaıy estelik kúni bekitilgen bolatyn.

ESTE QALAR OQIǴALAR

7 9 jyl buryn (1935) «Tóte oqý» degen atpen aptalyq gazettiń alǵashqy sany jaryq kórdi. Gazettiń alǵa qoıǵan maqsaty mektepterge, muǵalimderge, óz betterinshe saýat ashýshy adamdarǵa is júzinde kómek berý boldy. 1939 jyldan «Saýatty bolýǵa kómekshi» degen atpen, latynshadan orys grafıkasyna kóshýge baılanysty 1940 jyldan «Jańa jazý» degen atpen shyqty. 1952 jyldyń qarasha aıynan «Qazaqstan muǵalimi» degen atpen jaryq kórdi.

Bastaýysh jáne orta mektepterdiń muǵalimderi men pedagogıkalyq joǵary oký oryndarynyń stýdentterine arnalǵan.

5 3 jyl buryn (1961) Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesi Prezıdıýmnyń Jarlyǵymen Aqmola qalasynyń (1830-1961) ataýy Tselınograd (1961-1992) dep ózgertildi.

1998 jylǵy 6 mamyrda Elbasynyń jarlyǵmen Qazaqstan Respýblıkasynyń astanasy - Astana qalasy bolyp ataldy, al 20 mamyrda «Kazaqstan Respýblıkasy astanasynyń mártebesi týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy qabyldandy.

2 2 jyl buryn (1992) respýblıka táýelsizdiginiń sımvolyna aınalǵan «Altyn Sarbaz» atty Qazaqstannyń alǵashqy poshta markasy shyǵaryldy. Dál osy kezden qazaqstandyq markalar dúnıe júzi poshta tizbelerindegi poshta mınıatıýralary arasynda jáne fılatelıster katalogtarynda óz ornyn tapty. Qazirgi kúnge deıin 300 jýyq markalar men bloktar shyǵaryldy.

1 2 jyl buryn (2002) Shyǵys Qazaqstan oblystyq Jastar jáne balalar uıymy qaýymdastyǵy tirkeldi.

8 jyl buryn (2006) QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasynda demokratııalyq reformalar baǵdarlamasyn ázirleý men naqtylaý jónindegi memlekettik komıssııa týraly» Jarlyqqa qol qoıdy. Memlekettik komıssııa Qazaqstannyń saıası júıesin jańartý jáne elimizdegi demokratııalyq ózgeristerdi tereńdetý máseleleri jónindegi jalpyulttyq úndesýdi damytý maqsatynda quryldy.

7 jyl buryn (2007) Turar Rysqulov atyndaǵy Qazaq ekonomıkalyq ýnıversıtetinde Qazaqstan Respýblıkasynyń adamgershilik damýy týraly BUU-nyń damý baǵdarlamasynyń aqparattyq portalynyń jáne oqýlyqtarynyń tusaý keser rásimi ótti.

Oqýlyqtardy Qazaqstan Respýblıkasynyń Bilim jáne ǵylym mınıstrligi maquldaǵan.

Olardy daıyndaýǵa Qazaqstandaǵy BUU júıesiniń sarapshylary, joǵarǵy oqý oryndarynyń oqytýshylary jáne de elimizdiń memlekettik organdarynyń qyzmetkerleri at salysty.

7 jyl buryn (2007) Almatyda Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik syılyǵynyń ıegeri, Qazaqstan jáne KSRO halyq ártisi Ámına Ómirzaqovaǵa (1919-2006) arnalǵan kitaptyń tusaýkeser rásimi ótti.

Kitap «Qazaqstan» baspahanasynyń «Ǵıbratty ǵumyr» serııasynan 2 myń 500 dana bolyp shyqty. Onyń avtory tanymal jazýshy Seıilǵazy Ábdikárimov.

Ámına Ómirzaqova teatrda jáne kınoda 200-deı róldi tamasha somdady, sonyń ishindegi basym rólderi ana beınesi bolǵan.

6 jyl buryn (2008) Almatyda Dinmuhamed Ahmetuly Qonaev týraly «Tulǵa» atty orys tilindegi estelikter kitabynyń tusaýkeseri ótti.

Kitapta uly tulǵanyń qyzmettes áriptesteriniń, kóz kórgen eńbek adamdarynyń, qoǵam qaıratkerleriniń estelikteri berilip, Dinmuhamet Ahmetulynyń azamattyq tulǵasy, adamgershilik qasıetteri, kisilik kelbeti, qyzmettegi beınesi kórinis tapqan. Sonymen qatar buǵan deıingi eńbekterde bolmaǵan Qonaevtar otbasynyń qundy sýretteri berilgen.

2000 danamen shyqqan týyndy «Sanat» baspasynyń dırektory, belgili qalamger Serik Ábdiraıymulynyń qurastyrýymen jaryq kórgen. Kitaptyń tanystyrylymyna qatysqan Keńes Aýhadıev, Roza Ahmetqyzy, Eldar Qonaev, t.b áriptesteri men týystary estelikter aıtty. Kitaptyń qurastyrýshysy Serik Ábdiraıymulynyń sózine qaraǵanda, Qonaev jaıly qandaı pikir aıtsaq ta jarasady. «Biz áli Dımekeń jaıly jan-jaqty aıta almaı jatyrmyz. Ol bolashaqtyń isi ǵoı dep oılaımyn. Búgingi kitapta ártúrli saladaǵy Dımash Ahmetulymen birge qyzmet istep, kózin kórgen qarapaıym jumyskerden Elbasy Nursultan Ábishulynyń estelikterine deıin berilgen», dedi jazýshy. Buǵan deıin uly tulǵanyń óz qalamynan týǵan qazaq-orys tilderindegi «Ótti dáýren osylaı», «Aqıqattan attaýǵa bolmaıdy» shyǵarmalary, sondaı-aq Serik Ábdiraıymulynyń «Elý jyl el aǵasy» atty eńbegi jaryq kórgen bolatyn.

6 jyl buryn (2008) Astanadaǵy «Rıksos» qonaqúıinde senator, jazýshy Ǵarıfolla Esimniń «Jar jaǵasy» atty kitabynyń tanystyrylymy ótti.

Kitaptyń birinshi bóliminde Adam ata men Haýa ana, Platon, Shyńǵys han jaıly, Keńes ókimeti kezindegi oqıǵalar men 30-shy jyldardaǵy asharshylyqqa baılanysty novellalar toptastyrylsa, ekinshi bólimde Qorqyt ata, Qoja Ahmet ıAsaýı, Rýmı, Júsipbek Aımaýytov, Ýılıam Folkner, Shyńǵys Aıtmatov jaıyndaǵy esseler bar.

Shyǵarmalarda kóbine adam men onyń bolmysy týraly tolǵanystar, fılosofııalyq kórkemdik dúnıetanym, sımvolıkalyq mazmun, sezim, oı, til, kórkemdik logıka sııaqty dúnıelerdiń barlyǵy da bir ıdeıaǵa tańylǵan.

5 jyl buryn (2009) «Qazposhta» AQ kóktem merekesi qarsańynda Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵynda «Naýryz» serııaly poshtalyq markany aınalymǵa shyǵardy.

Markalarda Naýryz meıramyn toılaýǵa baılanysty kórinister beınelengen. Ol tórt túspen bezendirilgen ofsettik tásilmen basylǵan. Ólshemi - 50 h 38 mm, tırajy - 30 000 dana. Markalar Beıjiń poshtalyq tólem belgiler fabrıkasynda basyldy. Bezendirýshi - Nıkolaı Sokolov.

4 jyl buryn (2010) Lev Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde Tuı-uquq jáne Terkin atty baıyrǵy túrki eskertkishteriniń ashylý saltanaty ótti.

Túrki qaǵanatynyń bas qolbasshysy bolǵan Tuı-uquq atty batyr tulǵanyń erlik isteri týraly baıandaıtyn eki tas ustyny Kúltegin eskertkishiniń janynda ornalassa, Birikken túrki qaǵanatyn qurǵan El-etmish Bilge Tur-aıyn esimine arnalǵan Terkin ustynynyń birinshi eskertkishi Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń «Jazý tarıhy» murajaıynda qoıyldy.

Tuı-uquq (646 - 738 j.j.) - Elteris Qutluǵ qaǵanmen birge 679 jyly Tan patshalyǵyna qarsy kóterilip, II Túrki qaǵanatyn ornatqan tulǵa. Ol úsh birdeı qaǵannyń - Elteris Qutluǵ, Qapaǵan jáne Bilge qaǵannyń keńesshisi ári qaǵanat áskeriniń bas qolbasshysy bolǵan.

Zııaly qaıratker «el abyzy» atanǵan. Tuı-uquq - shyǵysta Tan patshalyǵynyń soltústigindegi Shandýnǵa, al batysta Temir qaqpaǵa (Derbent) deıingi aralyqta 10 myń shyqyrymdyq joryq jasap, 22 márte alapat soǵysqa qatysyp, ataq-dańqqa bólengen qaharman sardar. Atalǵan eskertkish qazirgi Mońǵol jerindegi Týl darııasynyń boıynda 739 jyly ornatylǵan. Eskertkishterdi jasandy tastan qashap shyǵarǵan almatylyq sheber - Qyrym Altynbekuly.

Eskertkishtiń ashylý saltanatynan keıin uly qolbasshy, túrki tarıhynyń jarqyn tulǵasy Kúltegin batyrdyń ómirine arnalǵan derekti fılm kórsetildi.

2 jyl buryn (2012) Túrkııadaǵy Qazaqstannyń elshiliginde Qazaq-Túrik dıplomatııalyq qarym-qatynasynyń ornaǵanyna 20 jyl tolýyna arnalǵan saltanatty shara ótti.

2 jyl buryn (2012) Berlınde qazaqstandyq bastamany qoldaý maqsatynda «Jasyl kópir» sharalary ótti. Oǵan Eýropanyń bedeldi tabıǵatty qorǵaýmen aınalysatyn uıymdary qatysty.

153 goda nazad (1861) Argentınadaǵy zilzala kezinde tutas Mendos qalasy joıylyp ketti. Jer silkinisi kezinde qala halqynyń úshten ekisi qaza tapty.

102 jyl buryn (1912) Peterborda jaryq jaryq arqyly kórsetiletin jarnamany ornatýǵa ruqsat etildi.

93 jyl buryn (1921) Kanzas-sıtıde Ýolt Dısneıdiń qatysýymen túsirilgen alǵashqy mýltfılm prokatqa shyqty.

80 jyl buryn (1934) Kılıa aılaǵynda ınjener Germanııanyń áskerı-teńiz ǵylymı zerthanasynyń jetekshisi Rýdolf Kýhnold alǵash ret radardy synaqtan ótkizdi.

ESІMDER

14 5 jyl buryn (1869) mýzyka synshysy, etnograf, kompozıtor, Qazaqstannyń halyq ártisi ZATAEVICh Aleksandr Vıktorovıch dúnıege keldi.

Reseıdiń Orel oblysynda týǵan. Reseıdiń Orel qalasyndaǵy áskerı gımnazııany bitirip, Varshavadaǵy (Polsha) «Varshavskıı dnevnık» atty úkimettik gazettiń mýzyka jáne teatr bólimin basqardy. 1920 jyly Qazaqstannyń sol kezdegi astanasy Orynborǵa kóship keldi. Osy kezeńnen bastap ol ǵasyrlar boıy aýyzsha taralyp kelgen qazaq halqynyń mýzyka murasyn notaǵa túsirip, ulttyq án-kúılerdiń saqtalyp qalýyna zor múmkindik jasady. Halyqtyń kásibı ánshi-kúıshileriniń shyǵarmashylyq qyzmetin, oryndaýshylyq sheberlikterin zerttep, óte qundy maǵlumattar jınady. Aqan seri, Birjan sal, Abaı, Jaıaý Musa, Úkili Ybyraı, Qurmanǵazy, Muhıt, Dáýletkereı, Táttimbet, t.b. shyǵarmalaryn alǵash ret jaryqqa shyǵardy. Etnograftyń «Qazaq halqynyń 1000 áni» kitabynyń 1-shi basylymy 1925 jyly, 2-shi basylymy 1963 jyly shyqty. 1931 jyly «Qazaqtyń 500 án-kúıi», 1971 jyly «Pesnı raznyh narodov», jarııalanbaǵan «Qazaq mýzykasynyń 3-tomy» dep atalatyn jınaqtarynda qazaq halqynyń klassıkalyq án, kúıleriniń úlgileri mol oryn alǵan. Munda qazaq mýzykasynyń kóptegen teorııalyq jáne tarıhı máseleleriniń beti ashyldy. Ol qazaqtyń kásibı mýzykasynyń («Qazaq mýzykasy» atty fortepıanalyq shyǵarmasy) negizin salýshylardyń biri. 1925-1927 jyldary fortepıanalyq pesalar tsıklin, 1925 jyly «Halyq taqyrybyna jazylǵan mınıatıýralar», 1927 jyly «Qazaqtyń halyq ánderi taqyryby boıynsha fortepıanoǵa arnalǵan psalar» jazdy. 3ataevıch qazaq mýzykalyq folklorynyń jınalý dástúrin qalyptastyryp, odan ári A.Jubanov, E.Brýsılovskıı, B.Erzakovıch, M.Tólebaev, L.Hamıdı, t.b. jalǵastyrdy.

12 5 jyl buryn (1889-1984) aqyn Halıma ÓTEǴALIEVA dúnıege keldi.

Batys Qazaqstan oblysynyń týmasy. «Aqyndar jyly», «Maqtanyshym - óz elim», «Ana jyry», «Áje áldıi» óleńder jınaqtarynyń avtory. Óleńderi 1938 jyldan bastap aýdandyq jáne oblystyq gazetterde jarııalana bastady. Kenen, Esdáýlet, Bolman aqyndarmen aıtysqa túsken. Respýblıkalyq aqyndar aıtysynyń júldegeri boldy.

10 4 jyl buryn (1910-1980) qazaq ádebıetiniń zertteýshisi, fılologııa ǵylymdarynyń doktory BÓJEEV Muratbek dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysynda týǵan. Saratov memlekettik ýnıversıtetin, Máskeý pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirgen.

Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtynyń (Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtet), E.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetiniń oqytýshysy, Qazaq KSR Ǵylym Akademııasy Til jáne ádebıet ınstıtýtynyń kishi ǵylymı qyzmetkeri, Qazaq KSR ǴA-nyń Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń (Ahmet Baıtursynov atyndaǵy Til bilimi ınstıtýty) aǵa ǵylymı qyzmetkeri bolǵan.

Ǵylymı eńbekteriniń negizgi taqyryby - ádebıettaný máseleleri, qazaq folklory, Abaıdyń aqyndyq mektebi.

Bójeev qazaq ádebıetiniń 6-tomdyq tarıhyn jáne M.Áýezovtyń 12-tomdyq shyǵarmashylyq jınaǵyn baspaǵa ázirleýge, ǵylymı túsinikterin jazýǵa qatysty. «Qurmet belgisi» ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

100 jyl buryn (1914-1973) ánshi, Qazaqstannyń halyq ártisi ÚMBETBAEV Ánýarbek Beısembaıuly dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Almaty konservatorııasyn bitirgen. Óner jolyn kórkemónerpazdar úıirmesinen bastaǵan. 1930 jyldary jańadan uıymdastyrylǵan Qazaq radıosynda ánshilik qyzmet atqardy. 1931-1937 jyldary Keńes áskeri qatarynda bolyp, Qazaqtyń atty ásker polkiniń ansamblin basqardy. 1935 jyly Tashkent qalasynda ótken áskerı okrýgtiń festıvalinde 1-shi júlde aldy. 1937 jyly Qazaq akademııalyq opera jáne balet teatry janyndaǵy 2 jyldyq stýdııany bitirgennen keıin, sol teatrda ánshi-solıst qyzmetin atqardy. 1942-1944 jyldary 2-shi dúnıejúzilik soǵys jyldary kontserttik brıgada quramynda maıdandaǵy jaýyngerlerge mádenı qyzmet kórsetti. Ol 1946 jyly Birjan (M.Tólebaev «Birjan -Sara»), Aıdar, Tólegen (A.Jubanov, L. Hamıdı «Abaı», «Tólegen Toqtarov»), Tarǵyn, Qaıraqbaı, Dýman (E.Brýsılovskıı «Er Tarǵyn», «Jalbyr», «Dýdaraı»), Baqı (Q.Qojamııarov «Nazýgým»), Jek (N.Jıganov «Altynshash»), Kavardossı (Dj.Pýchchını «Toska»), t.b. partııalaryn oryndap, ulttyq opera óneriniń ósip, órkendeýine mol úles qosty. Sondaı-aq, Úmbetbaev qazaq halyq ánderin («Aqqum», «Býryltaı», «Qarakóz», «Aǵashaıaq», t.b.), qazaq kompozıtorlarynyń shyǵarmalaryn da babyna keltire oryndady.

«Qyzyl Tý», «Qurmet belgisi» ordenderimen marapattalǵan.

8 3 jyl buryn (1931-1996) ǵalym, geologııa ǵylymdarynyń kandıdaty, KSRO Memlekettik syılyǵynyń ıegeri QYDYRBEKOV Latıf Ómirbekuly dúnıege keldi.

Aqmola oblysy Qorǵaljyn aýdanynda týǵan. Máskeý geologııa-barlaý ınstıtýtyn bitirgen. 1962-1965 jyldary - Qazaq KSR-i Geologııa mınıstriniń kómekshisi, 1969-1974 jyldary - Qazaq KSR-i Geologııa mınıstriniń birinshi orynbasary qyzmetterin atqarǵan. 1994 jyldan ómiriniń sońyna deıin «Altyngeo» aktsıonerlik qoǵamynyń vıtse-prezıdenti boldy. Ol Aqtoǵaı, Aıdarly mys ken oryndaryn jáne Aqbaqaı altyn kendi aýdanyn barlaýǵa jáne ashýǵa úlken úles qosqan. Qazaqstan metallýrgııasynda jańa shıkizat bazasyn qurǵany úshin L.Qydyrbekovke 1986 jyly KSRO Memlekettik syılyǵy berildi.

Eńbek Qyzyl Tý, «Qurmet belgisi» ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

79 jyl buryn (1935-2011) Qazaqstan Halyq jazýshysy, Qazaq KSR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty MOLDAǴALIEV Tumanbaı dúnıege keldi.

Almaty oblysy Enbekshiqazaq aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) fılologııa fakýltetin támamdaǵan.

Eńbek jolyn «Lenınshil jas» (qazirgi «Jas alash») gazetinde ádebı qyzmetker bolýdan bastaǵan. «Pıoner» jýrnalynyń ádebı qyzmetkeri, «Jazýshy» baspasynyń redaktory, aǵa redaktory, «Baldyrǵan» jýrnalynyń jaýapty hatshysy qyzmetterin atqarǵan. «Baldyrǵan» jýrnalynyń bas redaktory boldy.

Tuńǵysh óleńder jınaǵy 1957 jyly «Stýdent dápteri» degen atpen jaryq kórdi. Sodan bergi ýaqyt ishinde aqynnyń qyryqtan astam kitaby basyldy. Birneshe jınaqtary orys tilinde Máskeý, Almaty baspalarynan shyqty. Orys jáne batys klassıkteriniń, sondaı-aq týysqan respýblıkalar aqyndarynyń ólenderin qazaqshalaǵan.

N.Tilendıevtiń, Sh.Qaldaıaqovtyń, Á.Beıseýovtyń kóptegen ánderine óleń jazǵan («Qustar qaıtyp barady», «Ánim sen ediń», «Ertis valsi», «Shaqyrady kóktem», t.b).

«Parasat» ordenimen, medaldarmen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Gramotasymen marapattalǵan. Respýblıka Komsomoly syılyǵynyń, Búkil Túrki dúnıesi aqyndarynyń Fızýlı atyndaǵy Halyqaralyq syılyǵynyń ıegeri.

64 jyl buryn (1950) «Tabıǵat» Qazaqstannyń kásiporyndary men qaýymdastyqtary ekologııalyq odaǵynyń tóraǵasy ELEÝSІZOV Mels Hamzauly dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. S.M.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Almaty birikken avıajasaǵynda bortserigi, komsomol komıtetiniń hatshysy, Almaty qalasynyń Oktıabr aýdanynda jedel komsomol jasaǵynyń komandıri boldy, 1978 jyldan «Jetisý» aıaq kıim fabrıkasynda, Almaty temirjolynyń baılanys dıstansasynda jasady. 1982 jyldan - «Zerger» birlestigi bas dırektorynyń orynbasary. 1984 jyldan «Almaty» keńsharynyń bas ınjeneri, «Qazgıprovodhoz» ınstıtýty dırektorynyń orynbasary.

Qazirgi qyzmetinde - 1989 jyldan beri.

Qoǵamdyq konstrýktorlyq bıýro qurdy, «Ideıa bar» degen jýrnal shǵardy. Ken oryndarynda ekologııalyq saraptamalar júrgizýge qatysty. Qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy ıÝNEP (BUU) syılyǵynyń laýreaty. Kopengagende jáne Kankýnda ótken jahandyq klımat jylynýy jónindegi Búkilálemdik samıttterge qatysýshy.

62 jyl buryn (1952) QR Konstıtýtsııalyq Keńesiniń múshesi BELORÝKOV Nıkolaı Vasılevıch dúnıege keldi.

99 jyl buryn (1915-1997) keńestik jáne reseı pıanısi, HH ǵasyrdyń uly mýzykanttarynyń biri RIHTER Svıatoslav Teofılovıch dúnıege keldi.