2 qarasha. Kazinform kúntizbesi. Jylnama
Kazinform oqyrman nazaryna 2 qarashaǵa arnalǵan ataýly kúnder men este qalar oqıǵalar kúntizbesin usynady.
ATAÝLY KÚNDER
Halyqaralyq jýrnalısterge qarsy qylmystyń jazasyz qalýyna toıtarys berý kúni
BUU-nyń halyqaralyq kúnder tizbesine engen. 2013 jylǵy 27 qarashada BUU Bas Assambleıasy «Jýrnalısterdiń qaýipsizdigi jáne qylmystardyń jazasyz qalýy» atty qarardy biraýyzdan qabyldap, 2 qarashany jýrnalısterge qarsy jasalǵan qylmystardyń jazasyz qalýyna qarsy halyqaralyq kún dep jarııalady.
ESTE QALAR OQIǴALAR
1989 jyly Dúngenderdiń alǵashqy respýblıkalyq quryltaı konferentsııasy ótip, onda Almatyda Dúngen mádenı ortalyǵyn qurý týraly sheshim qabyldandy. Ortalyqtyń alǵashqy tóraǵalary bolyp Bakır ıAhııauly Baıahýnov pen Іlııas Nabıevıch Vansvanov saılandy.
1999 jyly Semeı ýnıversıtetine Shákárim Qudaıberdiulynyń esimi berildi. Ýnıversıtet ǵımaratynyń aldyna Shákárimniń eskertkishi ornatyldy.
2001 jyly Ońtústik Qazaqstan oblysynda «Saıası qýǵyn-súrgin qurbandary» mýzeıi ashyldy. Mýzeıdiń maqsaty – qoǵam jáne memleket qaıratkerleriniń, sondaı-aq jappaı qylmys qurbany bolǵan adamdardyń qujattary men fotosýretterin jınaqtaý.
2005 jyly Qazaqstannyń otyn-energetıka kesheniniń serpindi ári turaqty damýyna qolaıly jaǵdaı jasaýǵa járdemdesetin zańdy tulǵalardyń táýelsiz, erikti jáne kommertsııalyq emes birlestigi – «KAZENERGY» qaýymdastyǵy quryldy.
2006 jyly Qazaqstan alǵash ret BUU-nyń Ekonomıkalyq jáne áleýmettik keńesiniń (EKOÁK) múshesi bolyp saılandy. EKOÁK – ekonomıka, áleýmettik damý, densaýlyq saqtaý, mádenıet jáne bilim berý salalaryndaǵy halyqaralyq máselelerdi sheshýge jaýapty BUU-nyń negizgi organdarynyń biri.
2011 jyly «Lokomotıv qurastyrý zaýyty» AQ óndiris alańynan Qazaqstanda qurastyrylǵan 100-shi lokomotıv shyqty. 0100 nómirli teplovoz Qazaqstan táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna oraı shyǵaryldy. Mereıtoılyq TE33A lokomotıvi Aıagóz paıdalaný lokomotıv deposyna tirkeldi.
2015 jyly Astanaǵa Halyqaralyq kórmeler bıýrosynyń týy jetkizildi. EKSPO týyn Qazaqstanǵa Mılanda ótken EKSPO-2015 kórmesindegi Qazaqstan ulttyq sektsııasynyń bas komıssary Ánýarbek Mýsın ákeldi. EKSPO-2015 kórmesin uıymdastyrǵan Italııa Respýblıkasy týdy EKSPO-2017 kórmesin ótkizý mártebesine ıe Qazaqstanǵa saltanatty túrde tabystady.
2015 jyly Londonda Ulybrıtanııa men Qazaqstan ýnıversıtetteriniń alǵashqy forýmy ótti. Tájirıbe almasý alańyna aınalǵan jıynda Qazaqstannyń 35 jáne Ulybrıtanııanyń 32 joǵary oqý ornynyń basshylary júzbe-júz kezdesip, halyqaralyq bilim berý baǵdarlamalaryn júzege asyrý baǵytyndaǵy yntymaqtastyq perspektıvalaryn talqylady.
2016 jyly tarazdyq shahmatshy Madına Dáýletbaeva áıelder arasyndaǵy halyqaralyq grossmeıster ataǵyn resmı túrde ıelendi. Ol Jambyl oblysy tarıhynda bul joǵary dárejege qol jetkizgen alǵashqy shahmatshy atandy.
2016 jyly Qaraǵandydaǵy Juldyzdar alleıasynda Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri Bolat Syzdyqovtyń esimi jazylǵan belgi ashyldy. Bul alleıadaǵy jetinshi belgi boldy.
Bolat Syzdyqov 1956 jylǵy 21 maýsymda Qaraǵandy qalasynda dúnıege kelgen. Bala kezinen mýzykaǵa áýes bolyp, djaz gıtarasy boıynsha bilim alǵan. 16 jasynda Qaraǵandy fılarmonııasyna solıst bolyp qabyldandy. Ár jyldary «Gúlder», «Araı», «A-Stýdıo» ansamblderinde óner kórsetti. 1992 jyly «Mıýzıkola» dýetin qurdy. 2012 jylǵy 5 jeltoqsanda Memleket basshysynyń Jarlyǵymen oǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri» qurmetti ataǵy berildi. 2016 jylǵy mamyrda dúnıeden ótti.
2018 jyly Qazaqstan Ulttyq Banki «Kórnekti oqıǵalar men adamdar» serııasymen 925 synamaly kúmisten jasalǵan nomınaly 5 000 jáne 500 teńgelik «Teńgege 25 jyl» kollektsııalyq monetalaryn aınalymǵa shyǵardy.
2018 jyly Astanada latyn grafıkasyndaǵy «Til-qazyna» respýblıkalyq aqparattyq-tanymdyq gazetiniń alǵashqy sany tanystyryldy. Basylymnyń maqsaty – qazaq álipbıin latyn grafıkasyna kóshirýdi nasıhattaý jáne jańa emle erejelerin túsindirý. Gazettiń «Álipbı», «Rýhanı jańǵyrý», «Kıe», «Ǵalam», «Emle», «Sarap», «Tanym» aıdarlarynda jańa álipbı men túrli tanymdyq materıaldar jarııalanady.
2019 jyly Danelııa Týleshova Qazaqstannyń týrızm elshisi atandy. Endi ol álemdik arenada elimizdiń týrıstik áleýetin tanystyrady. Jas elshini taǵaıyndaý rásimi Qazaqstannyń Jastar jyly aıasynda elordada ótken «ZhasStar» festıvalinde ótti.
2020 jyly Berlınde «Abai Uii» qazaq mádenı-iskerlik úıiniń saltanatty ashylýy ótti. Jıynda Germanııadaǵy qazaq qaýymdastyǵynyń mádenı, iskerlik jáne bilim berý qyzmetin qoldaýǵa baǵyttalǵan birlesken jobalardy júzege asyrý máseleleri talqylandy.
2021 jyly Almatynyń Medeý aýdanynda kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkeri, ǵalym-lıngvıst Nurtas Ońdasynovtyń bıýsti ashyldy. Ol respýblıkanyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna, mádenıet, óner, ǵylym jáne bilim salalarynyń órkendeýine zor úles qosty.
Nurtas Ońdasynov – soǵys jyldary Qazaq KSR Ǵylym akademııasyn damytýǵa uıytqy bolǵan tulǵalardyń biri. Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ınstıtýty men Ulttyq konservatorııanyń ashylýyna yqpal etti. Sondaı-aq shet tilderi, dene shynyqtyrý ınstıtýttaryn jáne oblys ortalyqtarynda muǵalim daıarlaıtyn joǵary oqý oryndaryn ashýǵa bastamashy boldy.
2021 jyly Sátbaev qalasynda «Uly Dala» tarıhı-mýzeı saıabaǵy ashyldy. Saıabaqta Saryarqanyń tarıhı eskertkishteri – Alasha han, Joshy han, Dombaýyl keseneleri, Han ordasy, Aıaqqamyr men Bolǵan ana keseneleriniń maketteri qoıylǵan. Sondaı-aq Ulytaý taýlarynyń shaǵyn úlgileri, Terekti petroglıfteri men «Tórt bosaǵa» atty tórt áıgili bıdiń barelefi tanystyrylǵan.
2023 jyly Astanada ótken Túrki memleketteri uıymynyń X sammıtine Ázerbaıjan, Qyrǵyzstan, Túrkııa, Majarstan, Ózbekstan jáne Túrikmenstan basshylary qatysty.
2024 jyly 17 jastaǵy djıý-djıtsýdan segiz dúrkin álem chempıony Jibek Qulybetova álem birinshiliginde 11-shi altyn medalin jeńip aldy. Ol Grekııada 48 kelige deıingi salmaq dárejesinde baq synap, Grekııa, Mońǵolııa, BAÁ, Frantsııa jáne Izraıl sportshylarymen ótken bes beldesýdiń bárinde jeńiske jetti. Osylaısha sportshynyń álem chempıonattaryndaǵy ataq sany 11-ge jetti. Onyń segizi – djıý-djıtsýdan, úsheýi grepplıngten.
2025 jyly Bangkokte ótken djıý-djıtsýdan áıelder arasyndaǵy álem chempıonatynda Jibek Qulybetova Qazaqstan quramasyna alǵashqy altyn medal syılady. 18 jastaǵy sportshy eresekter arasyndaǵy jarysqa alǵash ret qatysyp, birden chempıon atandy. Buǵan deıin Jibek djıý-djıtsý men grepplıngten jastar arasynda 11 ret álem chempıony atanǵan. Altyn júldege jetý jolynda Indonezııa, Taıland, Ońtústik Koreıa, Frantsııa, Kanada, BAÁ, Reseı jáne Fılıppınniń qara belbeýi bar sportshylarymen beldesti. Sheshýshi kezdesýde otandasy Raıhan Abdýllaevany 48 kelige deıingi salmaqta jeńdi.
