2 qańtar. QAZAQPARAT KÚNTІZBESІ: ATAÝLY KÚNDER, OQIǴALAR, ESІMDER

2 qańtar BEISENBІ

Shveıtsarııada Áýlıe Bertold kúni. Jańa jyldyq merekeden keıin - Áýlıe Bertold kúni - Bern qalasynyń qalanǵanyna oraı atalyp ótedi. Eldiń astanasy - Bernniń 1191 jyly Býrgýndııa úkimetiniń Besinshi Tserınger Bertold gertsoginiń qaýly shyǵarýymen negizi qalandy.

ESTE QALAR OQIǴALAR

4 6 jyl buryn (1968) «Vechernıı Almaty» qalalyq gazetiniń alǵashqy sany jaryq kórdi. Basylym qala ákimshiligi men máslıhatynyń, qoǵamdyq jáne mádenı uıymdarynyń turmysyndaǵy jańalyqtardy, kásipkerlik, iskerlik, saýda jáne kólik salasyndaǵy aqparattardy jarııalap turady.

2 2 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasynyń Injenerlik akademııasy qurylyp, onyń prezıdenti bolyp qoǵam jáne memleket qaıratkeri, tehnıka ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ǵylym akademııanyń akademıgi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri Ómirbek Joldasbekov saılandy.

2 2 jyl buryn (1992) Norvegııa koroldigi Qazaqstan Respýblıkasynyń táýelsizdigin moıyndady.

2 2 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasy Eýropadaǵy Qaýipsizdik pen yntymaqtastyq jónindegi uıymǵa múshe boldy.

7 jyl buryn (2007) Qazaqstan Ramsar konventsııasyna qol qoıǵan 154-shi el boldy. 2007 jylǵy qańtardyń 2-inde qujatqa qol qoıyldy, tórt aıdan keıin mamyrdyń 2-inde kúshine endi. Qazaqstannyń alǵashqy Ramsar obektisi - Aqmola oblysyndaǵy Teńiz-Qorǵaljyn kólderiniń júıesi - halyqaralyq máni bar sýly-sazdy jerler tizimine 1976 jyly qazanda engizilgen. Ramsar kishi granttar qoryn qosa Konventsııaǵa birigý jumystary Birikken Ulttar Uıymynyń damý baǵdarlamasynyń (BUUDB - PROON) Astanadaǵy ókilderi men Halyqaralyq qustardy qorǵaý odaǵynyń kómegimen jáne de Ulybrıtanııadaǵy qustardy qorǵaý Koroldik uıymy men Qazaqstandaǵy bıoalýandyqty saqtaý qaýymdastyǵymen júzege asyryldy.

8 jyl buryn (2006) Pavlodarlyq aqyn Tatıana Okolnıcheıdiń «Zolotoe moe gorene» atty kitaby jaryq kórdi. Avtordyń poezııasymen pavlodarlyqtar burynan tanys - Tatıana kóp jyldar boıy «Zvezda Prıırtyshıa» atty oblystyq gazettiń ádebı betterine shyǵady. T.Okolnıcheıdiń lırıkasy beıneli jáne taza. Avtor óziniń kóptegen óleńderin Ertiske, týǵan jeriniń tabıǵatyna arnaıdy. Óleń joldarynda - eski Pavlodardaǵy balalyq shaq kezindegi aǵashtan jáne samannan jasalǵan úıler, merekelerde birge qydyrǵan aqkóńil kórshiler týraly eske túsirýler jazylǵan.

6 jyl buryn (2008) Belgili pavlodarlyq aqyn Vıktor Semerıanovtyń jańa kitaby jaryq kórdi. «Rıtmy vremen» atty jınaqqa avtordyń ár jyldary jazǵan eń úzdik shyǵarmalary kirdi. Oǵan engen poemalar «Jasybaı batyr týraly jyrlar», «Máshhúr tóbesi», «Maýsym», «Qysqy kempirqosaq». «Men Qazaqstanda turamyn» degen poema aqynnyń jáne Reseı men Qazaqstan halyqtarynyń taǵdyryna arnalǵan.

4 jyl buryn (2010) Almatyda qala kósheleriniń birine belgili memleket jáne qoǵam qaıratkeri Turǵanbek Qataevtyń esimi berildi. Endi Abaı dańǵyly men Básenov kóshesiniń arasyndaǵy 1200 metrlik «16-shy lınııa» kóshesiniń aty Turǵanbek Qataevtyń esimimen atalady. Turǵanbek Qataev - Qazaqstan Respýblıkasynyń belgili memleket jáne qoǵam qaıratkeri elimizdiń joǵary bilim berý salasyn damytýǵa zor úles qosqan edi. 1974-1983 jyldary respýblıkanyń bilim mınıstrligin basqardy. Almatyda 2009 jyly ómiriniń sońǵy jyldaryn ótkizgen úıge memorıaldyq taqta qoıylǵan bolatyn.

ESІMDER

11 5 jyl buryn (1899-1974) akter, ulttyq teatr óneriniń negizin qalaýshylardyń biri, KSRO jáne Qazaq KSR Memlekettik syılyqtarynyń laýreaty, Qazaqstannyń halyq ártisi ÓMІRZAQOV Elýbaı dúnıege keldi. Qostanaı oblysynyń Taran aýdanynda týǵan. Bolashaq akterdiń talantyn erte tanyp, ónerge baýlyǵan ári ony oqýǵa úıretken sol kezderi aýyl ustazy, jazýshy-dramatýrg B.Maılın bolatyn. 1923-1925 jyldary Orynbor qalasyndaǵy Qazaqtyń halyq aǵartý ınstıtýtynda oqyǵan. 1924 jyly Orynborda qoıylǵan M.Áýezovtyń «Eńlik-Kebegi» men J.Erdanaevtiń «Malqambaıynda» ol Abyz ben Malqambaı rólderinde oınady. 1925 jyly Qyzylorda qalasynda Qazaq memlekettik drama teatry qurylǵanda A.Abdýllın, Q.Badyrov, S.Baıǵojın jáne S.Ospanovpen birge E.Ómirzaqov ta alǵashqy ult teatrynyń irgetasyn qalap, onyń órken jaıýyna mol úles qosty. 1927 jyly Máskeý qalasynda ótken etnografııalyq kontsertke qatysty. 1931 jyly teatrdyń bes jyldyq merekesine baılanysty E.Ómirzaqov respýblıkanyń tuńǵysh halyq ártisi ataǵyna ıe boldy. Ol qazirgi Qazaqtyń memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatryn uıymdastyrýshylardyń biri, osy teatr sahnasynda qoıylǵan M.Áýezov pen I.Katsyktyń «Aıman-Sholpan» jáne B.Maılın men E.Brýsılovskııdiń «Jalbyr» sııaqty mýzykalyq spektaklderinde halyq ókili, tapqyr Jaras pen kúzetshi Qaıraqpaıdyń rólin oryndady. 1930-1940 jyldary drama teatrda oınaýmen ǵana shektelmeı, radıo men fılarmonııaǵa estradalyq kontsertter men kıno óneriniń damýyna da qyzý at salysty, tabıǵı talantynyń ár qyrynan tanyldy. Halyq óneriniń qaınar kózinen nár alǵan akter áıgili halyq batyry Amangeldiniń, sondaı-aq Jaras pen Dárkembaıdyń beınesin sheberlikpen somdady. Ómirzaqov oınaǵan rólderiniń sany 150-den astam, akterlik sheberliginiń ereksheligi sózinen góri sahnalyq qımyl-qozǵalysy men mımıkasynda, ol árbir keıipkeriniń minezin, tabıǵatyn ishki sezim dúnıesine laıyqtap, óziniń búkil dene bitimin qubyltyp, qulpyrtyp oınaýǵa óte sheber sahna sýretkeri boldy. Ol halyq ánderin («Shápıbaıaý», «Kerbesti», «Naq-naq», «Qyzdar-aý», «Zýlatshy-aı», taǵy basqa) sheber oryndaýshy retinde de belgili. 1936-1956 jyldary Máskeý qalasynda ótken qazaq ádebıeti men óneriniń onkúndigine qatysty. 1976 jyly «Ustazdarym - dostarym» atty eńbegi jaryq kórdi. Almaty qalasyndaǵy Qabanbaı batyr kóshesindegi № 89 úıge memorıaldyq taqta ornatylyp, akter esimimen kóshe jáne Qostanaı oblystyq fılarmonııasy ataldy. Birneshe orden, medaldarmen marapattalǵan.

7 5 jyl buryn (1939-2002) kompozıtor, Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri SAǴATOV Mansur dúnıege keldi. Batys Qazaqstan oblysynyń Jánibek aýdanynda týǵan. Almaty konservatorııasynyń kompozıtorlyq fakýltetin bitirdi. 1963-1974 jyldary - Qazaq radıosy mýzyka redaktsııasynyń redaktory, bas redaktory. 1974-1986 jyldary Qazaq KSR Mádenıet mınıstrliginiń repertýarlyq-redaktsııalyq alqasynda qyzmet istedi. 1977 jyldan Almaty konservatorııasynda ustazdyq etti. Kompozıtordyń týyndylary qazaq mýzyka ónerinde eleýli oryn alady. Onyń «Sımfonııa», skrıpka men orkestrge arnalǵan kontsert, «Aqyn tolǵaýy», «Merekelik kantata» kantatalary, «Dıalogtar» poemasy, «Mergen» sımfonııalyq kúıi, «Álııa» baleti, t.b. mýzykalyq shyǵarmalary bar. Sondaı-aq Saǵatov halyq arasyna keń taraǵan ánder men romanstardyń («Dombyraǵa qol soqpa», «Názik gúl», t.b.) avtory. Kóptegen spektaklder men fılmderge mýzyka jazdy.

60 jyl buryn (1954) Qazaqstan Respýblıkasy Respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýyn baqylaý jónindegi esep komıtetiniń tóraǵasy MÝSIN Aslan Esbolaıuly dúnıege keldi. Aqtóbe oblysy Alǵa aýdany Bestamaq aýylynda dúnıege kelgen. 1975 jyly Almaty halyq sharýashylyǵy ınstıtýtyn ekonomıst mamandyǵy boıynsha bitirdi. Eńbek jolyn 1975 jyly Aqtóbe oblysynyń statıstıka basqarmasynda bastady. 1976-1977 jyldary Keńes armııasy qatarynda azamattyq boryshyn ótedi. 1977 jylǵy mamyr-1979 jylǵy qańtar aralyǵynda Aqtóbe oblysynyń statıstıka basqarmasynda qyzmetin jalǵastyrdy. 1979-1991 jyldary Aqtóbe oblystyq partııa komıtetinde nusqaýshydan hatshyǵa deıingi laýazymdardy atqardy. 1991-1993 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Monopolııaǵa qarsy kúres memlekettik komıtetiniń Aqtóbe oblysy boıynsha tóraǵasy. 1993 jylǵy maýsym - 1994 jylǵy jeltoqsan aılary aralyǵynda - Aqtóbe oblysy ákimshiligi basshysynyń orynbasary, birinshi orynbasary - oblystyq ekonomıka basqarmasynyń bastyǵy. 1994 jylǵy jeltoqsan - 1995 jylǵy qyrkúıek aralyǵynda - Aqtóbe oblystyq ekonomıka basqarmasynyń bastyǵy. 1995 jylǵy qyrkúıek - 2002 jylǵy sáýir aralyǵynda - Aqtóbe oblysynyń ákimi. 2002 jylǵy sáýir - 2006 jylǵy qazan aralyǵynda - Atyraý oblysynyń ákimi. 2006 jylǵy 4 qazannan bastap Qazaqstan Respýblıkasy Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstri bolyp taǵaıyndaldy. 2007 jylǵy 10 qańtardan bastap osy laýazymdy Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń vıtse-premeri laýazymymen qosa atqardy. 2007 jylǵy 18 tamyzda kezekten tys saılaýda «Nur Otan» Halyqtyq Demokratııalyq partııasynan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty bolyp saılandy. 2007 jylǵy 2 qyrkúıek - 2008 jylǵy 13 qazan aralyǵynda - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń Tóraǵasy. 2008 jylǵy 13 qazannan bastap Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiliginiń Basshysy. 2009 jylǵy 15 mamyrdan bastap «Nur Otan» HDP Saıası keńesiniń jáne bıýrosynyń múshesi. 2012 jylǵy 21 qyrkúıekten bastap Respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýyn baqylaý jónindegi esep komıtetiniń Tóraǵasy. «Qurmet» (1999 ), III dárejeli «Barys» (2004), II dárejeli «Barys» (2010) ordenderimen, mereıtoılyq jáne estelik medaldarymen, sondaı-aq «Halyqtar dostyǵy» ordenimen (RF, 2004) marapattalǵan. 8 9 jyl buryn (1925-1999) Keńes Odaǵynyń Batyry QAIYRBAEV Mahmet dúnıege keldi. Semeı oblysy Besqaraǵaı aýdanynda týǵan. 1942 jyly ásker qataryna shaqyryldy. Tankige qarsy joıýshy-artıllerııa polkiniń batareıa komandıri boldy. 1944 jyly Shaýlıaı qalasynyń (Lıtva) túbinde bolǵan urysta asqan erliktiń úlgisin kórsetti. Quramynda aǵa leıtenant Mahmet bar 15 keńes áskeri jaýdyń 3 tankisin, avtomatshylardyń úlken tobyn joıdy. Osy erligi úshin Mahmet Qaıyrbaevqa 1945 jyly Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵy berildi. 1945 jyly Dzerjınskıı atyndaǵy Áskerı akademııasy janyndaǵy kýrsty bitirgen. Onyń batareıasynyń 76 mıllımetrlik zeńbiregi Pavlodar oblystyq tarıhı-ólketaný murajaıynda saqtaýly. 1946 jyly zapasqa shyǵyp, elge oralǵannan keıin aýdandyq atqarý komıtetterinde jumys istedi. Aqtoǵaı aýdanyn basqardy. Pavlodar oblystyq partııa komıtetiniń ekinshi hatshysy boldy. 1976-1982 jyldary Pavlodar oblystyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy bolyp jumys istedi. Lenın, Oktıabr Revolıýtsııasy, Aleksandr Nevskıı, 1- jáne 2-dárejeli Otan soǵysy, Eńbek Qyzyl Tý ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan. Onyń esimi Pavlodardaǵy bir kóshege jáne Balalar sport mektebine berilgen.

5 9 jyl buryn (1955) Parlament Májilisiniń depýtaty - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisi Áleýmettik-mádenı damý komıtetiniń múshesi SEIІTMAǴANBETOVA Gúlnár Súleımenqyzy dúnıege keldi. Mańǵystaý oblysy Mańǵystaý aýdany Tuşyqudyq aýylynda týǵan. Qazaq Hımııa-tehnologııa ınstıtýtyn, Máskeýdegi joǵary partııa mektebin, Orta Azııa ýnıversıtetin bitirgen. Instıtýtty bitirgennen keıin 1976-1981 jyldary «Tuşyqudyq» keńsharynda qurylys sheberi bolyp jumys istegen. 1981-1988 jyldary - Qazaqstan LKJO Mańǵystaý aýdandyq komıtetiniń ekinshi hatshysy, birinshi hatshysy, Qazaqstan LKJO Mańǵystaý oblystyq komıtetiniń ekinshi hatshysy, Qazaqstan Kompartııasy Beıneý aýdandyq komıtetiniń hatshysy. 1988-1990 jyldary Máskeý Joǵary partııa mektebinde oqyǵan. 1990-1991 jyldary - Qazaqstan Kompartııasy Mańǵystaý oblystyq komıtetiniń jaýapty uıymdastyrýshysy. 1991-1999 jyldary - Mańǵystaý aýmaqtyq memlekettik múlik jáne jekeshelendirý komıtetiniń bas ınjeneri, Jekeshelendirý jónindegi bıýro dırektorynyń orynbasary, bólim bastyǵy. 1999-2005 jyldary - Mańǵystaý oblystyq Kommýnaldyq menshikti basqarý jónindegi departament dırektorynyń orynbasary, dırektory, Mańǵystaý oblystyq Qarjy departamentiniń dırektory. 2005-2007 jyldary - Mańǵystaý oblysy ákiminiń orynbasary. 2007-2011 jyldary - tórtinshi saılanǵan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty. 2012 jylǵy 20 qańtardan bastap - besinshi saılanǵan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty. «Nur Otan» Halyqtyq Demokratııalyq partııasynyń múshesi.

«Qurmet» ordenimen, «Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdigine 10 jyl», «Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııasyna 10 jyl», «Astananyń 10 jyldyǵy», «Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdigine 20 jyl» merekelik medaldarymen marapattalǵan.

8 8 jyl buryn (1926) jazýshy, aqyn, balalar dramatýrgy, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, ál-Farabı atyndaǵy Qazaq Ulttyq ýnıversıtetiniń professory, Qazaq KSR jáne KSRO oqý isiniń ozaty TABYLDIEV Ádibaı dúnıege keldi. Jambyl oblysy Turar Rysqulov atyndaǵy aýdanynda týǵan. Taraz qalasyndaǵy pedagogıkalyq ýchılışeni, qazirgi Abaı atyndaǵy Almaty ulttyq pedagogıka ýnıversıtetin, Ybyraı Altynsarın atyndaǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. 1968-1980 jyldary «Qazaq sovet entsıklopedııasy» Bas redaktsııasy Fılosofııa-pedagogıka redaktsııasynyń aǵa redaktory, Til-ádebıet redaktsııasynyń meńgerýshisi bolǵan. 1980 jyldan Qazaq Ulttyq ýnıversıtetiniń jalpy pedagogıka jáne etnostyq pedagogıka kafedrasynda etnopedagogıka, pedagogıka jáne oqytý-tárbıeleý ádistemeleri boıynsha dáris berip keledi. Ol 1959 jyly shyqqan «Bóbekke sóz» jınaǵynan bastap, 2000 jyly jaryq kórgen «Qaıyrly tań, balalar!» tandamaly jınaǵyna deıingi aralyqta balalarǵa arnap 31 kitap shyǵardy. Sondaı-aq balalarǵa arnalǵan taqpaq, ertegi, sketch, ınstsenırovka, pessa, ıntermedııa, qoıylym janrlarynda shyǵarma jazyp, qazaq balalar ádebıetin damytýǵa eleýli úles qosty. Satıra janrynda da qalam tartyp, satıralyq epıgrammalar men sketchter, qysqa áńgimeler jazdy. Onyń «Alyptardyń alyby», «Bárekeldi, Kirpi», «Ǵajaıyp baq» sııaqty ertegi pesalary respýblıkalyq qýyrshaq teatrynda qoıyldy. Aqynnyń onnan asa qoıylymdary respýblıkalyq teledıdar, radıo qorlarynda saqtalyp, únemi kúndelikti baǵdarlamalarda berilip keledi. Kórnekti ustaz negizinen ulttyq-tárbıeniń ǵylymı teorııalyq máselelerin zertteýmen aınalysady. Onnan asa ǵylymı-ádistemelik oqý-quraldary negizinen oqýshylardy, stýdentterdi tárbıeleý, oqytý máselesine arnalǵan. Sóıtip, ol qazaq etnopedagogıkasy ǵylymynyń negizin qalaýshylarynyń biri boldy. «Ulttyq tárbıe ıirimderi», «Qazaq etnopedagogıkasy», «Qazaq etnopedagogıkasy jáne oqytý ádistemesi», «Etnopedagogıkalyq oqylymdar» jáne basqa da onnan astam oqý quraldarynda qazaq etnopedagogıkasy - ulttyq mádenıetimizdiń ǵylymı kórsetkishi, qaınar kózi ekendigin jan-jaqty taldap kórsetken. Ulaǵatty ustazdyń «Ádep álippesi» atty oqý quraly -respýblıkanyń barlyq qazaq mektepterinde jeke pán retinde, tárbıe quraly retinde jáne «Halyq taǵylymy», «Taǵylym», «Qazaq etnopedagogıkasyn oqytýdyń ádistemesi» taǵy basqa ǵylymı monografııalyq eńbekterin joǵary mektep oqytýshylary oqý-tárbıe isine keńinen paıdalanýda. Ybyraı Altynsarın atyndaǵy syılyqtyń ıegeri, Birneshe medal, Qurmet gramotalarmen marapattalǵan.

7 8 jyl buryn (1936) jazýshy, dramatýrg, aýdarmashy, Qazaqstan Respýblıkasy Jazýshylar odaǵynyń múshesi, Halyqaralyq aqparat akademııasynyń akademıgi, Dáýlet Serikbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtetiniń Qurmetti professory, Semeı qalasynyń, Baıanaýyl aýdanynyń Qurmetti azamaty, SÁRSEKE Medeý Sapauly dúnıege keldi. Shyǵys Qazaqstan oblysy Abaı aýdanynda týǵan. Almaty ken-metallýrgııa ınstıtýtyn (qazirgi Qanysh Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıteti) bitirgen. Eńbek jolyn «Lenınshil jas» gazetinen bastap, biraz ýaqyt jumysshy jastar bólimin basqardy. 1959 jyly Semeı tsement zaýytyna aýysyp, qatardaǵy ınjenerden tehnıkalyq bólim bastyǵyna deıingi qyzmetterdi atqardy. 1963 jyly Óskemende «Sotsıalıstik Qazaqstan» (qazirgi Egemen Qazaqstan) gazetiniń menshikti tilshisi bolyp istedi. Al 1965 jyldan beri ádebı jumysqa birjola aýysyp, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń Semeı oblysaralyq bólimshesiniń jaýapty hatshysy mindetin otyz jyldan astam ýaqyt atqardy. Eń alǵashqy ǵylymı fantastıkalyq povesi «Ǵajaıyp sáýle» degen atpen 1959 jyly jaryq kórgen. Sodan bergi ýaqyttarda jazǵan «Jetinshi tolqyn», «Ot jáne atom», «Aıshyqty mezet» povesteri men áńgimeleri, «Týǵan jerdiń asyly» novellalary, «Jańǵyryq», «Kómbe» romandary, orys tilinde «Vzryv» t.b. jınaqtary jaryq kórgen. A.Belıaevtiń «Qos mekendi adam» romanyn qazaq tiline aýdardy. Dramatýrgııa salasynda da jemisti eńbek etip, «Shyńǵys hıkaıasy», «Jarylys» jáne «Zańdy neke» dramalaryn jazdy. Qalamgerdiń esimin Odaqqa jáne shet el oqyrmanyna tanytqan kúrdeli de súbeli týyndysy - «Molodaıa gvardııa» baspasynyń «JZL» serııasy boıynsha 1980 jyly jaryq kórgen «Sátbaev» ǵumyrnamasy. Ult aspanyna jarqyrap shyqqan birtýar tulǵa akademık Qanysh Sátbaev ómiri men uly isin ulyqtaýǵa Medeý Sárseke qyryq jyldan astam ǵumyryn sarp etken. Osy jolda jazýshy Máskeý, Sankt-Peterbor, Tomsk, Tashkent qalalarynyń muraǵattaryn erinbeı aqtardy. Kitaptyń ana tilinde jazylǵan alǵashqy nusqasy 1975 jyly bıleýshi partııanyń Ortalyq komıteti tarapynan qııanatty tejeýge túsip, baspahanada toqtatylǵany - keshegi ámirshil júıeniń qoldan jasaǵan qyspaǵy boldy. Alaıda qaısar jazýshy alǵa ustaǵan betinen qaıtpady, kókeıkesti eńbegin áýeli Máskeýde, qazaqsha túpnusqasyn 1988 jyly Almatyda jarııalady. Sodan beri ol 9 márte qaıta basylyp shyqty. Kitaptyń taralymy ótken jyldyń aıaǵynda 316 myń danaǵa jetti, onyń oryssha basylymy dúnıe júziniń 112 eline taraǵan. «Qurmet» ordenimen, «Eńbektegi erligi úshin» medalimen, «Kenshi dańqy», «Qurmetti ken barlaýshy» qurmetti tósbelgilerimen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

7 3 jyl buryn (1941) aqyn, Mahambet Ótemisov atyndaǵy syılyqtyń laýreaty, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi, Qazaqstan Sáýletshiler odaǵynyń múshesi, Qazaqstan Respýblıkasynyń eskertkishterdi qorǵaý qoǵamynyń qurmetti múshesi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri NAZARBEK Saıyn dúnıege keldi. Mańǵystaý oblysynda týǵan. V.I.Lenın atyndaǵy Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtyn (qazirgi Qanysh Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıteti) bitirgen. Atyraý oblysy Mahambet aýdanynyń, Shyǵys Qazaqstan oblysy Abaı aýdanynyń Qurmetti azamaty. Shákárim Qudaıberdıev atyndaǵy Semeı Memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtynyń Qurmetti professory. 1964-1969 jyldary - V.I.Lenın atyndaǵy Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtynyń oqytýshysy. 1975-1980 jyldary - qurylys mekemesiniń qyzmetkeri. 1980-1989 jyldary - Almaty qurylys tehnıkýmynyń oqytýshysy qyzmetterin atqarǵan. 1992-2002 jyldary - Mańǵystaýda «Taraz» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigin quryp, Qazaqstannyń túkpir-túkpirinde zırattyq sáýlet eskertkishterin turǵyzýǵa kirisedi. 1992 jyly Mańǵystaý óńirinde Abyl aqynǵa, Dosan batyrǵa kúmbezder turǵyzyp, 1993-1995 jyldary Shyńǵystaýda «Abaı-Shákárim» munarasyn, Omarhan - Nurjamal (Muhtar Áýezovtyń ata-anasy), Toqtamys batyr kúmbezderin, Dildá, Áıgerim, Aqylbaı, Shákir Ábenov saǵanalaryn turǵyzyp, 1996-1997 jyldary Qarataý óńirinde «Domalaq ana»,1999-2010jyldary Atyraý oblysynda «Han Ordaly Saraıshyq», Sultanmahmýt Toraıǵyrov kesenelerin, Jańaózende «Dańq» alleıasyn saldy. «Paryz», «Abaı basqan Jıdebaı topyraǵy», «Sherqala» atty óleńder jınaǵy, «Abaı iship úlgermegen ý», «Mahambettiń bir kúni», «Eń asyl mura» atty dramalyq shyǵarmalary, «Abaı», «Nurym», «Aqtanym», «Syrlasym bol», «Meniń Aq Ordam», «Uly Dala Uldary» atty jınaqtary jaryq kórgen. Sondaı-aq «Adaı shejiresi» atty segiz tomdyq eńbektiń jınaqtalyp, jazylýyna basshylyq etken. «Qurmet» ordenimen, «Qazaqstan Konstıtýttsııasyna 10 jyl» mereıtoılyq medalimen, Mańǵystaý oblysy Ákiminiń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

6 3 jyl buryn (1951) ánshi, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen ártisi NURMAǴAMBETOVA Sulýshash Quljabaıqyzy dúnıege keldi. Almaty oblysy Raıymbek aýdanynyń Narynqol aýylynda týǵan. Almatydaǵy estrada óner stýdııasyn bitirgen. 1973-1995 jyldary - «Qazaqkontserttiń» ánshisi, 1995-1996 jyldary - «Jazıra» ansambliniń ánshisi, 1996-1998 jyldary - Qurmanǵazy atyndaǵy akademııalyq halyq aspaptary orkestriniń quramynda óner kórsetken. 1998-2003 jyldary - oblystyq Súıinbaı atyndaǵy fılarmonııanyń ánshisi boldy. 2003 jyldan - qazaq estradasynyń ánshisi. Ánshiniń repertýarynda qazaq kompozıtorlarymen birge qyrǵyz, qaraqalpaq, orys, túrikmen halyqtarynyń 250-den astam ánderi bar. Ol ánderdiń 150-i Qazaq radıosynyń Altyn qorynda. Ol Aljırge, Ózbekstanǵa, Qytaı Halyq respýblıkasyna, Polshaǵa, taǵy basqa shet el qalalaryna gastroldik saparǵa shyǵyp, óner kórsetken. 2010 jyly Shyǵys Qazaqstan oblysynyń aýdandary men qalalarynda shyǵarmashylyq kontsert bergen. «Altyn kollektsııa» ánder jınaǵy jaryq kórgen. Jınaqqa ánshiniń oryndaýyndaǵy 109 án kirgizilgen. «Eren eńbegi úshin»medalimen marapfttalǵan.

4 4 jyl buryn (1969) QR Tótenshe jaǵdaılar vıtse-mınıstri SMAILOV Janbolat Amangeldiuly dúnıege keldi. Tselınograd oblysy Astrahan aýdany Jarsýat aýylynda týǵan. Tselınograd ınjenerlik-qurylys ınstıtýtyn (1993), L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetin (2005) bitirgen.Ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty. «Nur Otan» HDP múshesi

Eńbek jolyn 1991 jyly «Avtomotoservıs» Tselınograd oblystyq kásipornynda ekspedıtorlyqtan bastady. Odan keıin «Kazavtomotoservıs» oblysaralyq bazasynda ınjener bolyp jumys istedi. 1995 jyldan bastap «Aqmolatransagenttigi» AQ prezıdent bolyp taǵaıyndaldy. 1997 jyldan bastap «Bulandy kareri» AQ prezıdenti bolyp qyzmet atqardy. 2003 jyldan 2004 jylǵa deıin Aqmola oblystyq máslıhatynyń depýtaty boldy. 2004 jylǵy 20 mamyrdan 2005 jylǵy aqpanǵa deıin - Aqmola oblysy Shortandy aýdanynyń ákimi. 2005 jylǵy aqpannan 2008 jylǵy mamyrǵa deıin Aqmola oblysy Stepnogorsk qalasynyń ákimi. 2008 jylǵy mamyr-qazan aralyǵynda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiliginiń memlekettik ınspektory. 2008 jylǵy qazannan bastap Soltústik Qazaqstan oblysy ákiminiń birinshi orynbasary. 2010 jylǵy sáýirden bastap QR Tótenshe jaǵdaılar vıtse-mınıstri.

52 jyl buryn (1962) Abaı atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatrynyń bas dırektory, QR eńbek sińirgen ártisi NES І PBAEV Ǵabıt Tóleýtaıuly dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Eki márte Lenın ordendi P.I. Chaıkovskıı atyndaǵy Máskeý memlekettik konservatorııasynyń fortepıano Mýzyka fakýltetin (1985) organshy, pıanıst mamandyǵy boıynsha; P.I. Chaıkovskıı atyndaǵy Máskeý memlekettik konservatorııasynyń aspırantýrasyn bitirgen (1987). Qurmanǵazy atyndaǵy ulttyq konservatorııasynyń dotsenti (2004), Qurmetti professory (2008). Qurmanǵazy atyndaǵy ulttyq konservatorııasynyń 60 jyldyǵyna arnalǵan «Qurmanǵazy atyndaǵy ulttyq konservatorııasynyń tarıhy» atty mereıtoı basylymynyń avtory (2004).

1985 jyldan - Jambyl atyndaǵy Qazaq memlekettik fılarmonııasynyń organshysy. 1997 jyldan - Qurmanǵazy atyndaǵy ulttyq konservatorııasynyń oqý jumysy jónindegi prorektory, 2002 jyldan - strategııalyq damý jáne uıymdastyrý jumys jónindegi prorektory. 2005 jyldan beri Jambyl atyndaǵy Qazaq memlekettik fılarmonııasynyń organshysy. Qazirgi qyzmetinde - 2012 jylǵy aqpannan beri. Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri (2001).

47 jyl buryn (1967) QR Qarjy mınıstrliginiń Qarjylyq baqylaý komıteti tóraǵasynyń orynbasary ShAINAZAROVA Sholpan Bolatqyzy dúnıege keldi.

Almaty qalasynda dúnıege kelgen. 1988 jyly Almaty halyq sharýashylyǵy ınstıtýtyn býhgalterlik esep jáne qarjylyq-sharýashylyq qyzmetti taldaý mamandyǵy boıynsha bitirdi. Eńbek jolyn Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtynda býhgalter-ekonomıst laýazymynan bastady, onda 1993 jylǵa deıin jumys istedi. Baqylaý organdaryndaǵy qyzmetin 1993 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Bilim mınıstrliginiń Ekonomıka jáne qarjy bas basqarmasynda bastady, odan 1994 jyly memlekettik qarjylyq baqylaý júıesine aýysty, munda ár túrli laýazymdyq qyzmetterdi atqardy. 2003 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Qarjylyq baqylaý komıtetiniń memlekettik mekemelerindegi Bıýdjettik rásimderdiń atqarylýyn baqylaý basqarmasynyń bastyǵy bolyp taǵaıyndaldy.2008 jyldyń sáýir aıynda Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Qarjylyq baqylaý komıteti tóraǵasynyń orynbasary bolyp taǵaıyndaldy.

51 jyl buryn (1963) belgili kınoakter, prodıýser, Reseı kınoakterleri gıldııasynyń prezıdenti JIGÝNOV Sergeı Vıktorovıch dúnıege keldi.