1986 jylǵy Jeltoqsan kóterilisin sotsıalıstik júıege qarsy kúrestiń bólinbes bólshegi retinde qarastyrý kerek - tarıhshy Serik Máshimbaev
ALMATY. Qazannyń 12-si. QazAqparat /Erlik Erjanuly/ - «Bıyl Shyǵys Eýropa men Ortalyq Azııadaǵy burynǵy sotsıalıstik respýblıkalardaǵy revolıýtsııalyq qozǵalystardyń jeńisine 20 jyl tolady.
Olardy 1986 jyly Almatyda bolғan Jeltoқsan kөterilisinen bөlip қarastyrýғa bolmaıdy. Jeltoқsan - olardyң bastamasy», deıdi ҚazAқparat tilshisine bergen sұhbatynda Қazaқtyң әl-Farabı atyndaғy ұlttyқ ýnıversıteti tarıh fakýltetiniң jalpy tarıh kafedrasynyң professory Serik Mәshimbaev.
Bұrynғy sotsıalıstik respýblıkalardaғy revolıýtsııalar әr elde әrtүrli boldy. Kөbinde beıbit jolmen өtti. Mysaly, Chehoslavakııada ol «barқyt revolıýtsııasy», Vengrııada «nәzik revolıýtsııasy» dep ataldy. Biraқ olardyң sıpaty әrқıly boldy. Polshadaғy, Rýmynııadaғy revolıýtsııalar jұmysshy tabynyң tikeleı partııaғa, үkimetke қarsy kүresiniң negizinde jүzege asty.
«Әrıne, Shyғys Eýropadaғy keıbir elderde revolıýtsııalyқ қozғalys erterek bastaldy. Әıtse de demokratııalyқ jaңarý jolyna tүsý kezeңi 1985 jyly ortalyқ partııa komıtetiniң sәýir plenýmynan keıin bastaldy. Onyң alғashқy jaңғyryғy - Қazaқstanda jastardyң beıbit sherý jasap alaңғa shyғýy. Өkinishke қaraı, osy bastama men onyң dүnıejүzilik tarıhı maңyzyn biz әli ashyp aıta almaı jүrmiz. Bұl oқıғa emes, jaңғyryғy dүnıejүzine jetken kөterilis edi. Biz demokratııa үshin kүrestik. Sondyқtan basқa elder de ereýildik қozғalystarғa shyқty. 1986 jyldan keıin Polshada, Chehoslavakııada, Vengrııada, Bolgarııada bolғan jaғdaılardyң eshқandaı өzgesheligi joқ. Bәrimiz totalıtarlyқ jүıege қarsy kүrestik. Sol sebepti de olardy jүıege қarsy kүrestiң bөlinbes bөlshegi retinde қarastyrý kerek», deıdi tarıh ғylymynyң doktory Serik Mektepұly.
Ғalymnyң paıymdaýynsha, olardyң tүpki maқsaty sotsıalızmnen bas tartyp demokratııalyқ jolғa, naryқtyқ ekonomıkalyқ қatynasқa tүsý boldy. Ol kүni bүginge deıin өz maңyzyn joıғan joқ. Totalıtarlyқ, avtorıtarlyқ jүıege қarsy kүreste қarýsyz-aқ demokratııalyқ jolғa өtýge bolatynyn tүsindirip bere alady. Odan alar sabaқ әli de kөp. Sondyқtan da bұl revolıýtsııalyқ қozғalystardyң dүnıejүzilik tarıhtaғy rөli өte zor.
