19 tamyz - Oraza aıttyń birinshi kúni

Osy meıram qarsańynda Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy men Orta Azııa múftıler keńesiniń tóraǵasy, bas múftı Sheıh Ábsattar qajy DERBISÁLI jamaǵatqa quttyqtaý joldady.

QazAqparat osy quttyqtaýdyń mátinin taratady.

 Qadirli musylman baýyrlar, qurmetti otandastar!

Meıirimdi, rahymdy Allanyń atymen bastaımyn!

Mine, aılardyń tóresi, kúlli musylman balasy úshin qasıetti Ramazan aıymen qımaı qoshtasatyn kúnge de taıap qaldyq. Elimizdegi barsha musylmandar kúnniń aptapty ystyǵyna qaramastan, shilde men tamyz aıyn jaqsy nıetpen, taqýalyqpen, orazamen ótkizdi. Kezdesken qıyndyqtarǵa sabyr etip, Jaratýshy Iemizdiń razylyǵyna umtyldy. Mı qaınatar ystyqty aýyrsynbaı oraza ustaýǵa tóze alǵan jan, ómirdiń basqa da synaqtaryna sabyrlyq tanyta alatyny sózsiz.

Ramazan - qulshylyq pen sabyr, bereke men birlik, meıirim men qaıyrymdylyq aıy bolsa, úsh kún boıy toılanatyn Oraza aıt meıramy - adamdardyń kóńiline kóktem syılap, janyn jadyratatyn ulyq mereke. Barshańyzdy Islam úmbetiniń eń qasıetti de ulyq merekesi - Oraza aıt meıramymen quttyqtaımyn!

Eńbektegen sábıden eńkeıgen kárige deıin barsha musylman shat-shadyman qýanyshqa bólenetin bul meıram Qazaqstan jurtshylyǵyna da qut-bereke, yntymaq, yrys ákelsin!

Aıt merekesi adamnyń rýhanı ómirine sáýlesin tógip, janǵa jylý berip, júrekterge qýanysh syılaıdy. Sondyqtan jyl saıyn bul meıramdy barsha musylman saǵyna kútedi, erekshe qasterleıdi.

Jalpy musylman jurtshylyǵy jyl saıyn eki ret zor shattyqqa bólenedi. Biri osy oraza aıtynda, ekinshisi - qurban aıty kezinde. Paıǵambarymyz (s.ǵ.s.) Mekkeden Mádınaǵa kóship kelgende, jergilikti halyqtyń meıramdap, kóńil kóterip jatqanyn kórip: «Bul qandaı mereke?» dep suraǵanda: «Bul bizdiń Islamǵa deıin toılap kele jatqan merekelerimiz», - degen jaýap estidi. Sonda Rasýlýlla (s.ǵ.s..): «Alla sizderge budan da ulyq eki meıram berdi. Olar Ramazan jáne Qurban aıttary», - dep osy ıslamı meıramdardyń mártebeli ekendigin bildirgen.

Oraza aıty adamdardy baýyrmaldylyq pen kishipeıildilikke, keshirimdilik pen súıispenshilikke shaqyrady.
Islam sharıǵatynda pitir sadaqasynyń osy aıt qarsańynda berilýi de jaıdan-jaı emes. Oraza aıttyń hadısterde «Ǵıd-ý-lfıtr», ıaǵnı «Pitir meıramy» dep atalýy da sondyqtan. Pitir sadaqalar jaǵdaıy nashar, múmkindigi shekteýli otbasylardy qýanyshqa bólep, aıt meıramynda dastarqan jaıýǵa jaǵdaıy kelmegenderge demeý bolady. Sonymen qatar bul kúni musylmandar marqumdaryn da eske alyp, Alladan olarǵa shapaǵat tilep, duǵa etedi.

Aıt kúniniń ózine tán jarasymdy da saýapty amaldary mol. Aıt kúni oqylǵan namaz da, jasalǵan duǵa da, Alla taǵalany pákteýler de ózgeshe. Óıtkeni bul kúnderi adam júregi aıryqsha tebirenister men syrly tolqýlardy tereń sezinedi. Bul kúni ǵusyl quıynyp, ústine jupar ıis seýip, aıt namazyna qatysý - súnnet. Ár úıde sáni men saltanaty erekshe merekelik dastarqan jaıylady. Musylmandar týǵan-týys, dos-jaran, kórshi-qolańdy aralap, bir-biriniń úıinen dám-tuz tatyp, máre-sáre bolady.

Renjisip qalǵan kisilermen tatýlasý, qandaı da bir kelispeýshiliktiń saldarynan qatynas úzilgen týystardyń úılerin arnaıy aralaý da erekshe mańyzdy. Óıtkeni Alla Taǵala: «Sen keshirim jolyn ustan, jaqsylyqqa buıyr, nadandyqtan bet bur» («Aǵraf» súresi, 199-aıat) dep musylmandardy barynsha keshirimdi bola túsýge shaqyrǵan.

Kúndegi orazasyn qurmamen ashýdy súnnet etken Paıǵambarymyz (s.ǵ.s) aıt namazyna bararda aldymen qurmadan dám tatyp baryp úıinen shyqqandy unatatyn.

Sondaı-aq aıt qurmetine jaıylǵan aq dastarqan basyndaǵy ımanı áńgimeler, dinı suhbattar, «Aıt qutty bolsyn!» degen aqjardy tilekter mereke kúniniń naǵyz kórki, sáni men saltanaty.

San ǵasyrlardan beri ata-ájelerimiz bir-biriniń úıin aralap, aıttyq jep, Quran oqyp, bata qaıyrysqan. Bul - búginde jalǵasyp kele jatqan, áli de saqtala beretin ıgi úrdis.

Dál osy kúni balalardy jańa kıim, táttiler men syılyqpen qýantýdy daǵdyǵa aınaldyrsaq, oraza aıtty olar da asyǵa kútetin bolady.

Jalpy, Oraza aıty qasıetti Ramazan aıy aıaqtalǵanynyń belgisi ǵana emes, ol - bir aılyq qulshylyǵymyzdyń qýanyshy men jemisi. Paıǵambarymyz (s.ǵ.s) bir hadısinde: «Oraza tutqan adam eki ret qýanady: biri - aýyzasharda, ekinshisi - aqyrette ustaǵan orazasynyń saýabyn alǵanda», - degen eken.

Alla taǵala bir aı boıy ustaǵan orazamyzdy qabyl etip, barshamyzǵa eki dúnıe baqytyn násip etkeı! Jaratýshy Iemizdiń sheksiz meıirimine bólenip, árbir qaıyrly isimiz Allanyń quzyrynda qabyl bolǵaı! Rabbymyzdyń rızalyǵyna bólenetin salıqaly amaldardy jasaýǵa asyǵaıyq, baýyrlar!

Sheıh Ábsattar qajy DERBISÁLI,
Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy
men Orta Azııa múftıler keńesiniń tóraǵasy, bas múftı