19 maýsym. QAZAQPARAT KÚNTІZBESІ: ATAÝLY KÚNDER, OQIǴALAR, ESІMDER

19 maýsym, SEISENBІ

Aljırdiń revolıýtsııa kúni (1965). Aljır Halyq Demokratııalyq Respýblıkasy Soltústik Afrıkada, Jerorta teńiziniń batysynda ornalasqan. Batysynda Marokkomen, Batys Saharamen, ońtústiginde Nıgermen, shyǵysynda Lıvııamen, Týnıspen shektesedi. Ákimshilik jaǵynan 15 ákimshilik ýálaıatqa bólinedi. Astanasy - Aljır qalasy. Resmı tili - arab tili. Aqsha birligi - dınar.

Kýáıt memleketiniń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1961). Kýáıt Batys Azııada, Arabııa túbeginiń soltústik-shyǵysy men Parsy shyǵanaǵynyń 9 aralynda ornalasqan. Astanasy - Ál-Kýáıt. Resmı tili - arab tili. Dini - ıslamnyń súnnıt jáne shııt tarmaqtary. Aqsha birligi - Kýáıt dınary. Kýáıt - Konstıtýtsııaly monarhııa. 1962 jylǵy qarasha aıynda qabyldanǵan Konstıtýtsııa boıynsha memleket basshysy Kýáıt ámiri. Zań shyǵarýshy organy - Ulttyq jınalys (bir palataly parlament) 4 jylǵa saılanǵan 50 depýtattan jáne ámir taǵaıyndaǵan úkimettiń 25 múshesinen turady. Qazaqstan Respýblıkasy men Kýáıt memleketi arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1993 jylǵy qańtardyń 1-inde ornatyldy.

ESTE QALAR OQIǴALAR

17 jyl buryn (1995) Beıjiń qalasynda Abaı kúnderi bastaldy.

11 jyl buryn (2001) Qazaqstanda 184,5 shaqyrymdyq Aqsý-Degeleń temir joly iske qosyldy.

6 jyl buryn (2006) Qazaqstan ınvestıtsııalyq qorynyń «Investfunds.kz» dep atalatyn jańa saıty iske qosyldy.

7 jyl buryn (2005) nemistiń Landesbergen qalasynyń 950 jyldyq mereıtoıy qurmetine oraı 2 280 000 bótelke qaqpaǵynan kólemi 99h64 metr bolatyn órnek jasaldy.

15 jyl buryn (1997) «Shaǵyn kásipkerlikti memlekettik qoldaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy qabyldandy.

7 jyl buryn (2007) Almatyda tuńǵysh ret qart adamdarǵa arnalǵan «Úshinshi urpaq mektebi» ashyldy. Joba qalalyq ákimshiliktiń ishki saıasat departamentiniń qoldaýymen jumys isteı bastady.

Mektep zeınetkerlerge arnalǵan ekologııa jáne áleýmettik qamtamasyz etý salasyndaǵy, zańǵa súıengen saýattylyqty joǵarlatý, ózderiniń densaýlyǵy týraly jańa bilimderdi alýǵa kómektesetin tegin kýrstardy ótkizedi.

«Úshinshi urpaq mektebiniń» ashylýy qart adamdardyń máselelerin kóterip ǵana qoımaı, olardy sheshýge baǵyttalǵan memleket tarapynan qarjylandyrylǵan alǵashqy is-áreket.

5 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń Qaýlysymen Almatyda Dostyq úıinde «Dostyq úıi - Etnosaralyq qatynastardyń máselelerin zertteıtin ortalyǵy» respýblıkalyq memlekettik kásiporyn quryldy.

Ortalyqtyń basty maqsaty ultaralyq qatynastar salasyndaǵy negizgi máselelerdi anyqtaý, jurtshylyq pikiriniń júıeli barlaýyn ótkizý bolyp tabylady.

5 jyl buryn (2007) qalalyq máslıhat sheshimimen Semıpalatınsk qalasy resmı túrde Semeı bolyp ózgertildi.

3 jyl buryn (2009) Óskemenniń Ablaketka taýynda Qazaqstannyń memlekettik týy ornatyldy. Elimizdiń basty memlekettik rámizderiniń biri - kólemi 6-da 12 metrlik tý teńiz deńgeıinen 522 metr bıiktikte ornatylǵan. Onyń qasyna úlken áriptermen jazylǵan «Qazaqstan» degen jazý oryn alǵan.

6 jyl buryn (2006) Qyzylordadaǵy qalalyq mádenıet jáne demalys saıabaǵynyń kire berisinde «Syr boıynyń batyrlary» atty qaladaǵy eń úlken eskertkish-monýmenttiń ashylý saltanaty boldy. Eskertkishtiń ashylý rásimine oblys, qala basshylary, ardagerler, qoǵamdyq uıymdardyń ókilderi, jalpy qala jurtshylyǵy qatysty. Mystan jasalǵan batyrlar jıyntyǵynyń monýmentaldy eskertkishi óziniń kúrdeliligimen, músinshi sheshiminiń tosyndyǵy jáne oılylyǵymen, saltanatty aıbarlylyǵymen kórgen adamdy qýantady. Eskertkish avtory - Syr eline belgili músinshi Járken Ismaıylov.

2 jyl buryn (2010) Astanada qazaqtyń uly aqyny ári oıshyly Abaı Qunanbaıulynyń eńseli eskertkishiniń ashylý rásimi ótti.

Sharaǵa Qazaqstan Respýblıkasy Parlament Senatynyń Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev, Májilis Tóraǵasy Oral Muhamedjanov, Astana ákimi Imanǵalı Tasmaǵambetov, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik hatshysy - Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiligi basshysynyń orynbasary Máýlen Áshimbaev, Mádenıet mınıstri Muhtar Qul-Muhammed qatysyp, uly aqyn eskertkishinin aldyna gúl destesin qoıdy. Osydan keıin Qazaqstan Respýblıkasy Parlament Senatynyń Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev sóz sóılep, ultymyzdyń rýhanı aǵartýshysy, halqyna máńgi óshpes mura qaldyryp, qazaq ádebıetin álemdik deńgeıde moıyndatqan, maıtalman klassıgimiz Abaıǵa taǵzym etý biz úshin asa joǵary mártebe ekendigin basa aıtty.

 Eskertkishtiń ashylý rásimine arnaıy kelgen  uly aqynnyń jıeni, Abaı qorynyń dırektory Baltabek Ersálimov, «Abaı qazaq halqynyń kósemi, qazaq halqynyń bet-beınesi, qazaq halqynyń tólqujaty. Búgingi egemen elimizdiń búkil ıdeologııasy Abaıdyń ósıetimen, aqylymen, armanymen júrýi kerek», degen pikirin alǵa tartty. Sonymen qatar ol eskertkish kóńilinen shyqqandyǵyn aıtyp, «naǵyz Abaı atamdy óziniń halqymenen birge kele jatqanyn kórgendeı áser de boldym», deıdi.

Abaı men Beıbitshilik kóshelerinde boı kótergen uly aqynnyń eńseli eskertkishi stılobat, postament jáne músinnen turady. Monýmenttiń jalpy bıiktigi - 17,750 metr, al Abaı músininiń bıiktigi - 7,550 metr. Músindik kompozıtsııanyń barlyq elementteri bir qalypta ázirlenip, taza qoladan quıylǵan. Salmaǵy - 10 tonna. Eskertkish avtory - almatylyq músinshi Bolat Dosjanov.

 Astana ákimdiginiń taratqan aqparatqa sáıkes, aqynnyń týǵan kúnine oraı jyl saıyn uıymdastyrylatyn Abaı oqýlary endi osy jerde ótetin bolady.

ESІMDER

79 jyl buryn (1933-1971) ushqysh-ǵaryshker, Keńes Odaǵynyń Batyry PATsAEV Vıktor Ivanovıch dúnıege keldi.

Aqtóbe qalasynda týǵan. Penza ındýstrııa ınstıtýtyn bitirgen. Ortalyq aerologııa observatorııasynda jáne konstrýktorlyq bıýroda jumys istegen. 1969 jyly ǵaryshkerler otrıadyna qabyldanǵan. 1969 jyly maýsymnyń 6-30-y kúnderi G.Dobrovolskıı, V.Volkovpen birge «Soıýz-ІІ» ǵarysh kemesimen jáne «Salıýt» orbıtalyq stantsııasymen synaqshy-ınjener retinde ǵaryshqa ushqan. 23 táýlik 18 saǵat 21 mınýt 43 sekýndqa sozylǵan ǵarysh saparynda orbıtaldyq stantsııa júıelerin tekserý baǵdarlamasy oryndalyp, ǵylymı tájirıbeler júrgizilgen. Ushý jospary aıaqtalyp Jerge qoný kezinde ǵarysh kemesi kabınasynyń tumshalylyǵynyń (germetıkalyǵy) buzylýyna baılanysty Patsaev jáne ekıpajdyń basqa músheleri qaza tapqan. Ǵaryshker Qyzyl alańdaǵy (Máskeý) Kreml qabyrǵasyna jerlengen. Aqtóbe qalasynda qola músin ornatylǵan. Patsaev esimi Aı kraterine, oqý oryndaryna, KSRO Ǵylym akademııasy ǵylymı-zertteý kemesine, kóshelerge berilgen.

389 jyl buryn (1623-1662) frantsýz fızıgi, matematık, fılosof jáne dinı jazýshy PASKALЬ Blez dúnıege keldi.

128 jyl buryn (1884-1976) qazaqtyń áıgili halyq aqyny, ánshi, kompozıtor, Qazaqstannyń  eńbek sińirgen óner qaıratkeri ÁZІRBAEV Kenen dúnıege keldi.

Jambyl oblysynyń Qordaı aýdanynda týǵan. K.Ázirbaev - qazaq ónerindegi sal-serilik jáne aıtyskerlik dástúrlerdi úzbeı, HH ǵasyrdyń 70-jyldaryna deıin jetkizgen ónerpaz. Ákesi Ázirbaı, sheshesi Uldar da ánshi, dombyrashy edi. Ár jyrdy áýeli ata anasynan úırengen Kenen 11 jasynan dombyraǵa qosylyp, óz janynan óleń, án shyǵara bastady. «Boztorǵaı», « Kóksholaq», «Bulbul», «On altynshy jyl», «Qaıran elim», «Attan» ánderin shyǵaryp, «Álı batyr», «Qyrǵyzbaı» dastandaryn jyrlady. Qazaq, qyrǵyz arasyndaǵy belgili jıyndarǵa qatysyp,  aıtysqa tústi, án saıysyna aralasty. Memleket qaıratkerleri O.Jandosov, J.Báribaev, T.Bokın, taǵy basqalarmen tanys-bilis boldy. Uly Otan soǵysy jyldarynda mádenı-úgit brıgadasyn quryp, el aralap, halqymyzdan shyqqan batyr ul-qyzdarymyzdyń erligin, jeńisin jyrlady. «Biz jeńemiz», «Súıgenim-aı, kúıgenim-aı», «Tórt batyr» sııaqty kóptegen óleń, jyrlar shyǵardy. 50-70 jyldary beıbit ómirdi, respýblıka tabystaryn, zamandastaryn beıneleıtin óleń, terme, tolǵaý dastandary týdy. 150-deı  án tolǵap, onyń óleńin jazdy.

Onyń ánshilik, kompozıtorlyq bolashaǵyna ánshi-jyrshylardyń, dombyrashy-kúıshilerdiń áseri zor boldy.  Ásirese, Jambyl, Sarybas, Balýan Sholaq, Shashýbaı syndy belgili ánshi-aqyn, kompozıtorlardan úlgi-ónege aldy. Aqyn-kompozıtordyń «Boztorǵaı», «Kóksholaq», «Bazar-Nazar», taǵy basqa ánderi halyq súıip aıtatyn máńgilik rýhanı qazynaǵa aınaldy. K.Ázirbaev sondaı-aq Qaraǵandy kenshileriniń, Balqash mys qorytýshylarynyń, Shymkent qorǵasynshylarynyń, Kaspıı balyqshylarynyń, Túrksib  temir jol qurylysshylarynyń arasynda bolyp, sol alyp qurylystardyń jetistikterin shabytpen jyrlady.

Kompozıtordyń án shyǵarmashylyǵynyń negizgi taqyryby - el ómiri. Ol el ómirindegi mańyzdy oqıǵalar men tarıhı kezeńderge árqashan qulaq túrip, oǵan óz úlesin qosyp otyrdy. Ázirbaevtiń kompozıtorlyǵy jaıynda Qazaqstan óner zertteýshileri  A.Jubanov, B.Erzakovıch eńbekter jazdy. 

Ázirbaev aıtys janryna  erte aralasyp, Shalıpa, Látıpa, Keneqoja, Ábdiǵalı, Bopıpa, Esdáýlet aqyndarmen sóz jarysyna tústi. Ol qazaq halqynyń aıtys óneriniń nasıhatshysy, osy ónerdi keıingi urpaqqa jetkizýshi tálimger-ustaz da  bola bildi. Onyń «Shópke barǵanda», «Qudalar», «Álı batyr», «Qyrǵyzbaı», «Kenebaı-Kerbez», «Burynǵy ótken batyrlar», «Jalǵyz qaz», «Jambyl - jyr» atty tolǵaý, dastandary bar. Bul shyǵarmalary - aqynnyń epıkalyq dástúrge qurylǵan kórkem dúnıeleri. K.Ázirbaev halqymyzdyń aýyz ádebıeti nusqalaryn esinde mol saqtaǵan, onyń aıtýynan jazyp alynǵan folklorlyq muralar Qazaqstan Ǵylym akademııasy M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń Qoljazbalar ortalyǵynda saqtaýly.

Ol - jyr alyby Jambylmen jarty ǵasyrdaı birge júrip, jańa dáýirdi asqaqtata jyrlaǵan zamana jyraýy. Buǵan eki júzden astam óleń, arnaý, tolǵaýlary aıǵaq. Bul týyndylary áldenshe ret jınaq bolyp jarııalandy.

1984 jyly aqynnyń 100 jyldyq merekesi ótkizildi. Tańdamaly shyǵarmalarynyń 2 tomdyǵy jáne «Shyrqa, daýysym», orys tilinde «Pesnı gor ı stepeı» kitaptary jaryq kórdi. Derekti kıno-telefılmder túsirildi.

Kenen Ázirbaevtiń esimi Jambyl oblysy Qordaı aýdanyndaǵy Qasyq orta mektebine, Almaty qalasyndaǵy bir kóshege, Jambyl qalasyndaǵy kınoteatrǵa berilgen. Almaty konservatorııasynyń jáne Shymkent mádenıet ınstıtýtynyń úzdik stýdentteri úshin Ázirbaev atyndaǵy stependııa berilgen. Jambyl oblysynda aqyn uzaq jyldar boıy turǵan meken Kenen aýyly atanady. Onda K.Ázirbaevtiń murajaı úıi jumys isteıdi.

«Eńbek Qyzyl Tý», 2-i márte «Lenın», «Qurmet belgisi» ordenderimen marapattalǵan.   

112 jyl buryn (1900-1938) memleket qaıratkeri, jazýshy JÚSІPBEKOV Hamza dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysynyń Nura aýdanynyda týǵan. Marksızm-lenınızm kýrsyn bitirgen.

1920-1922 jyldary Omby, Aqmola gýbernııalarynda, Kókshetaý ýezinde jaýapty qyzmetter atqarǵan. 1922-1926 jyldary - BK(b)P Aqmola, Bókeı gýbernııalyq komıtetteriniń bólim meńgerýshisi, jaýapty hatshysy. 1927-1932 jyldary - BK(b)P Qazaq ólkelik komıteti baqylaý komıssııasynyń alqa múshesi jáne jaýapty hatshysy. 1933-1937 jyldary - Qazaqstan kásipodaqtar keńesiniń tóraǵasy, Qazaq AKSR ádilet halyq komıssary, kommýnaldyq sharýashylyq halyq komıssarynyń orynbasary, Marksızm-lenınızm ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń qazaq bólimshesiniń aýdarmashysy, Qazaq memlekettik kórkem ádebıet baspasynyń dırektory qyzmetterin atqarǵan.

1925-1937 jyldary merzimdik baspasózde ádebı-syn maqalalary, áńgimeleri, ocherkteri jarııalanǵan. «Qarsaqbaı» atty kitaby jaryq kórdi. N.Ostrovskııdiń «Qurysh qalaı shynyqty» romanyn qazaq tiline aýdarǵan.

H.Júsipbekov 1937 jyly kúzde «halyq jaýy» degen jalǵan aıyppen tutqyndalyp, atý jazasyna kesildi.

62 jyl buryn (1950) QR Prezıdenti Ákimshiliginiń Іs basqarýshysy ÚMBETOV Serik Ábikenuly dúnıege keldi.

Almaty oblysynyń Jambyl aýdanynda týǵan. Almaty mal dárigerlik ınstıtýtyn bitirgen.

Kúrti aýdanyndaǵy «Jeltorańǵy» keńsharynyń dırektory, Kegen aýdandyq agroónerkásip birlestiginiń tóraǵasy qyzmetterin atqarǵan. 1992-1999 jyldary - Kúrti aýdanynyń ákimi, Almaty oblysy ákiminiń orynbasary, birinshi orynbasary, ákimi. 1999-2005 jyldary - Jambyl oblysynyń ákimi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Aýyl sharýashylyq mınıstri. 2005 jyldan - Almaty oblysynyń ákimi. Qazirgi qyzmetinde - 2011 jylǵy sáýirden beri. .

«Parasat» ordenimen marapattalǵan. Jambyl oblysynyń Qurmetti azamaty.

56 jyl buryn (1956) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstannyń strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrligi janyndaǵy Syrtqy saıasat jónindegi konsýltatıvtik keńes tóraǵasynyń orynbasary, shyǵystanýshy, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty, saıasattaný ǵylymynyń doktory, Qazaqstan Respýblıkasy Áleýmettaný ǵylymy akademııasynyń korrespondent múshesi, Qazaqstan Respýblıkasy Saıasattaný ǵylymy akademııasynyń akademıgi jáne vıtse-prezıdenti SYROEJKIN Konstantın Lvovıch dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Máskeý memlekettik ýnıversıteti janyndaǵy Afrıka jáne Azııa elderi ınstıtýtyn, KSRO Ǵylym akademııasy Qıyr Shyǵys ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. 1986-1991 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasy Uıǵyrtaný ınstıtýtynyń kishi, aǵa ǵylymı qyzmetkeri. 1991-1996 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasynyń Shyǵystaný ınstıtýty Qytaı bóliminiń meńgerýshisi. 1996-1997 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri. 1997-1998 jyldary -«Kazakhstan» aqparattyq-taldaý ortalyǵyynyń baǵdarlamalar jetekshisi. 1998-2000 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýty dırektorynyń birinshi orynbasary. 2000-2005 jyldary - «Kontınent» jýrnaly aqparattyq-taldaý bóliminiń jetekshisi, «RR jáne saıası taldaý ortalyǵy» JShS-iniń prezıdenti, Tıimdi ınvestıtsııalardy zertteý agenttigi Saraptama ortalyǵynyń basshysy, Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasy Shyǵystaný ınstıtýtynyń bas ǵylymı qyzmetkeri qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde 2006 jyldan bastap isteıdi.

400-den astam ǵylymı eńbektiń avtory.

46 jyl buryn (1966) Lev Gýmılev atyndaǵy ulttyq Eýrazııa ýnıversıtetiniń oqý-ádistemelik jumys jónindegi prorektory, Lev Gýmılev atyndaǵy ulttyq Eýrazııa ýnıversıteti «Alash» mádenıet jáne rýhanı damý ınstıtýtynyń dırektory, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor, memlekettik «Daryn» Jastar syılyǵynyń, Qazaqstan Respýblıkasy Jýrnalıster odaǵynyń Sultanbek Qojanuly atyndaǵy syılyǵynyń, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti stıpendııasynyń ıegeri QAMZABEKULY Dıhan dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysy Túlkibas aýdanynda týǵan. Abaı atyndaǵy Qazaq memlekettik pedagogıka ınstıtýtyn (Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıka  ýnıversıteti) bitirgen. 1990-1996 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Ǵylym akademııasy Muhtar Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri. 1996-2000 jyldary - Lev Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ýnıversıteti Qazaq ádebıeti kafedrasynyń meńgerýshisi. 2000-2001 jyldary - Lev Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ýnıversıtetiniń aǵa ǵylymı qyzmetkeri. 2001-2004 jyldary - Qazaq ulttyq Mýzyka akademııasy Til jáne ádebıet kafedrasynyń meńgerýshisi. 2004-2005 jyldary - Lev Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti Gýmanıtarlyq ınstıtýtynyń dırektory qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde 2005 jyldan bastap isteıdi.

Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenttigine úmitkerlerdiń memlekettik tildi bilý deńgeıin anyqtaý jónindegi Lıngvıstıkalyq komıssııanyń múshesi, Qazaqstan Respýblıkasy Premer-mınıstri janyndaǵy Memlekettik til saıasatyn odan ári jetildirý jónindegi komıssııanyń múshesi, Ádebıet jáne óner salasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik syılyǵyn berý jónindegi komıssııanyń múshesi, Respýblıkalyq Onomastıka komıssııasynyń múshesi, Astana qalasy Onomastıka komıssııasynyń múshesi, Qazaqstan halqy Kishi assambleıasynyń múshesi, Lev Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti «Habarshysynyń» (gýmanıtarlyq serııa) jaýapty redaktory, «Lev Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti ǵalymdary» ǵylymı anyqtamalyǵynyń jaýapty redaktory. «Smaǵul Sádýaqasuly», «Rýhanııat», «Alash jáne ádebıet», «Paıym» atty monografııalardyń, «Aǵartýshylyq jáne ádebıet» oqý quralynyń, Júsipbek Aımaýytovtyń 5 tomdyǵyn, Smaǵul Sádýaqasulynyń 2 tomdyǵyn, Qoshke Kemeńgeruly tańdamaly shyǵarmalarynyń, Qoshke Kemeńgerulynyń 3 tomdyǵynyń avtory.

«Qazaqtyń Qoshkesi», «Astana týraly bata», «Kózdiń qarashyǵyndaı» derekti fılmderi stsenarııiniń avtory. 450-ge jýyq jýrnal men gazet maqalalarynyń, 150-den astam tele-radıo materıaldarynyń avtory.

«Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııasyna 10 jyl» mereıtoılyq medalimen, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń alǵys hatymen, Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne Ǵylym mınıstrliginiń Ybyraı Altynsarın atyndaǵy tós belgisimen marapattalǵan.

36 jyl buryn (1976) «Daryn» memlekettik Jastar syılyǵynyń, «Altyn Juldyz» syılyǵynyń, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Buqaralyq aqparat quraldary salasyndaǵy syılyǵynyń laýreaty BOQASh Ǵalym Qabdýluly dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysy Maqanshy aýdanynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin bitirgen. Pákistanda, Úndistanda, Japonııada eńbek ótilinen ótken. 1999-2001 jyldary - ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti Shyǵystaný fakýltetiniń hındı jáne ýrdý tilderiniń oqytýshysy. 2000-2001 jyldary - «Qazaq ádebıeti» gazetiniń halyqaralyq sholýshysy, «Habar» agenttigi» JAQ-ynyń Pákistandaǵy arnaýly tilshisi. 2001-2005 jyldary - «Qazaqstan» respýblıkalyq teleradıokorporatsııasy» AQ qoǵamdyq-saıası baǵdarlama redaktsııasynyń jetekshisi, Aqparattyq-taldaý baǵdarlamasynyń dırektory jáne «Mezgil» saraptamalyq baǵdarlamalarynyń júrgizýshisi, basqarma tóraǵasynyń orynbasary. 2005-2006 jyldary - Almaty qalasy ákiminiń orynbasary. 2009-2010 jyldary - Irandaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Elshiliginiń keńesshisi bolǵan. 2010 jyldyń sáýir aıynan bastap Pragadaǵy (Chehııa) «Svobodnaıa Evropa-Radıo Svoboda» Radıosynyń Qazaq redaktsııasynda qyzmet atqarady.

«Hronıka ýtrachennogo sveta» derekti fılmi stsenarııiniń avtory.

49 jl buryn (1963) Rıdder qalasynyń ákimi  SAPARGALIEV Manarbek Qadylǵumaruly  dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Ulan aýdanynda týǵan. Almaty halyq sharýashylyǵy ınstıtýtyn bitirgen.

1988 - 1989 jyldar aralyǵynda Almaty qalasy Frýnze aýdanynyń Memlekettik saqtandyrý ınspektsııasynyń aǵa ekonomısi, 1989 - 1990 jyldar aralyǵynda Almaty qalasy Frýnze aýdanynyń Memlekettik saqtandyrý ınspektsııasy bastyǵynyń orynbasary - damytý bóliminiń bastyǵy, 1990 - 1991 jyldar aralyǵynda Almaty qalasy Frýnze aýdanynyń Memlekettik saqtandyrý ınspektsııasy bastyǵynyń orynbasary, 1991 - 1992 jyldary Almaty qalasy Frýnze aýdanynyń Memlekettik saqtandyrý ınspektsııasynyń bastyǵy, 1992 - 1996 jyldary Almaty qalasy №6217 Jınaq bankisiniń Frýnze bólimshesi bastyǵynyń orynbasary, 1996 - 1997 jyldar aralyǵynda «Aral» shıpajaıynyń vıtse - prezıdenti, 1997 - 1999 jyldar aralyǵynda Almaty qalasy ákimi apparatynyń ekonomıka jónindegi komıteti tóraǵasynyń orynbasary, 1999 - 2001 jyldary Almaty qalasy Almaly aýdany ákiminiń orynbasary, 2001 - 2005 jyldary Almaty qalasy memlekettik satyp alý departamenti dırektorynyń birinshi orynbasary, 2005 - 2006 jyldary Almaty qalasy Bostandyq aýdany ákiminiń orynbasary, 2006 - 2007 jyldary Shyǵys Qazaqstan oblysy Óskemen qalasynyń ákiminiń birinshi orynbasary, Shyǵys Qazaqstan oblysy Óskemen qalasynyń ákimi, 2007 - 2008 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi qarjy basqarmasynyń bastyǵy, 2009 jyly Almaty qalasy Bostandyq aýdany ákiminiń orynbasary qyzmetterin atqarǵan.
2009 jyldyń qazan aıynan bastap Tarbaǵataı aýdanynyń ákimi qyzmetine taǵaıyndalǵan.
2011 jyldyń mamyrynan Rıdder q. ákimi bolyp taǵaıyndaldy