19 qazan. Kazinform kúntizbesi. Tulǵalar týǵan kún

Búgin, 19 qazan kúni tulǵalardan kimder dúnıege kelgen? Kazinform oqyrmandaryna esimder kúntizbesin usynady.

kalendar kúntizbe
Foto: Freepik

Asqar JAMBAKIN, «Ksell» AQ basqarma tóraǵasy

Asqar JAMBAKIN
Foto: Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý mınıstrligi

1985 jyly Almaty qalasynda dúnıege kelgen. Almaty energetıka jáne baılanys ınstıtýtyn kóp arnaly telekommýnıkatsııa júıeleri, baılanys kásiporyndaryndaǵy ekonomıka jáne menedjment (2007); Manchester ýnıversıtetin, menedjment jáne aqparattyq júıeler mamandyǵy boıynsha bitirgen (2009).

Eńbek joly: «Eır Kazahstan» JAQ, «GSM Kazakhstan» AQ jáne «Qazaqtelekom» AQ baılanys torabynda birinshi sanatty baılanys tehnıgi (2003-2007); «Mobaıl Telekom-Servıs» JShS (NEO, Tele2) ınjeneri, aǵa ınjeneri (2007-2008); «HSBC Bank Kazakhstan» AQ bank júıelerin damytý bóliminiń bastyǵy, tsıfrlyq marketıng bóliminiń bastyǵy (2010-2011); «Qazaqstannyń Damý Banki» AQ ádisnama jáne bıznes-protsester bóliminiń bastyǵy, bıznes-protsester bóliminiń jáne korporatıvtik damý bóliminiń dırektory (2011-2014); Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq bankinde damý jáne tólem júıelerin basqarý departamentiniń dırektorynyń orynbasary (2014-2016); «Qazkommertsbank» AQ-ta dırektordyń orynbasary, operatsııalardy damytý jáne tutynýshylyq tájirıbe jónindegi dırektory (2016-2017); Qazaqstan Respýblıkasy Bas prokýratýrasynyń jobalyq keńsesiniń basshysy (2017); «Zerde» ulttyq aqparattyq-kommýnıkatsııalyq holdıngi tóraǵasynyń keńesshisi (2017-2018); BI Group — BelnTech, SMARTTAX JShS tsıfrlyq bólimshesinde tutynýshy tájirıbesin strategııalaý jáne tsıfrlandyrý salasynda basshylyq qyzmetterdi atqardy (2018-2019); Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstri orynbasarynyń shtattan tys keńesshisi (2019-2020); «Aitu — Tólem sheshimderi» JShS bas dırektorynyń orynbasary (2020); Qazaqstan Respýblıkasynyń tsıfrlyq damý, ınnovatsııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi vıtse-mınıstri (2020-2024).

Qazirgi laýazymynda 2024 jyldyń shildesinen bastap qyzmet etip keledi.

Raqymjan QOShQARBAEV, Reıhstagqa 1945 jylǵy 30 sáýirde birinshi bolyp Jeńis týyn tikken qazaq ofıtseri, Halyq Qaharmany

Raqymjan QOShQARBAEV
Foto: Kazinform

1924 jyly Aqmola oblysynyń Tselınograd aýdanynda týǵan. 1942 jyly áskerge alynyp, 1944 jyly Frýnzedegi (Bishkek) jaıaý ásker ýchılışesin bitirgen.

1944 jyly qazan aıynan bastap 1-Belarýs maıdanyndaǵy Idrıtsk atqyshtar dıvızııasy quramynda 150-shi vzvodty basqaryp, Polsha jáne Germanııa jerlerindegi shaıqastarǵa qatysty.

Leıtenant R. Qoshqarbaev Berlın operatsııasy kezinde asqan erlik kórsetti. 30 sáýirde ol jaýynger G. Býlatov ekeýi Keńes áskerleri arasynan Reıhstagqa alǵash bolyp Jeńis týyn tikti.

Soǵystan keıingi jyldary Elba boıyndaǵy keńestik okkýpatsııalyq ásker bóliminde qyzmet atqardy. 1947-1967 jyldary Aqmola oblystyq atqarýshy komıtetiniń nusqaýshysy, Qazaq KSR Mınıstrler keńesi janyndaǵy qonys aýdarýshylar jónindegi bas basqarmasynyń ınspektory. 1967 jyldan «Almaty» qonaq úıiniń dırektory qyzmetin atqarǵan.

Qyzyl Tý, І dárejeli «Otan soǵysy» ordenderimen, kóptegen medalmen marapattalǵan.

Tóregeldi ShARMANOV, Qazaq taǵamtaný akademııasynyń prezıdenti, ǵalym, gıgıenıst-nýtrıtsıolog, Qazaqstandyq dıetologııa mektebiniń negizin qalaýshy, medıtsına ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi

Tóregeldi ShARMANOV
Foto: Kazinform

1930 jyly Qaraǵandy oblysynyń Ulytaý aýdanynda týǵan. Qaraǵandy memlekettik medıtsına ınstıtýtyn jáne onyń aspırantýrasyn bitirgen.

1958-1962 jyldary Qaraǵandy oblysy Ulytaý aýdanynda ortalyq aýrýhananyń bas dárigeri. 1962-1968 jyldary Qazaqstan Densaýlyq saqtaý mınıstriniń Ólkelik patologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda bólim meńgerýshisi. 1968-1971 jyldary — Aqtóbe medıtsına ınstıtýtynyń rektory. 1971-1982 jyldary Qazaq KSR Densaýlyq saqtaý mınıstri. 1973-1984 jáne 1988 jyldan — KSRO Medıtsına ǴA-nyń Taǵam ınstıtýty Qazaq bólimshesiniń dırektory (qazirgi Qazaq taǵamtaný akademııasynyń prezıdenti). 1985-1988 jyldary Búkilodaqtyq «Taǵamtaný suraqtary» atty jýrnalynyń bas redaktory jáne Máskeý qalasyndaǵy Dárigerlerdiń biliktiligin jetildirý ınstıtýtynyń taǵamtaný kafedrasynyń meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. 1995 jyldyń mamyr aıynan — Qazaqstannyń Profılaktorııalyq medıtsına akademııasynyń negizin qalaýshysy jáne onyń prezıdenti. 1997 jyldan bastap «Zdorove ı bolezn» jýrnalynyń bas redaktory.

Negizgi ǵylymı eńbekteri tamaqtaný fızıologııasyna arnalǵan. Ol tamaqtaný tártibiniń buzylý sebepterin zerttep, adam denesinde aqýyz, dárýmen jetispeý jóninde tujyrym jasady, meshel aýrýynyń damý mehanızmin ashty. Onyń basshylyǵymen emshektegi balalarǵa arnalǵan «Bóbek», «Arýana», «Antıholesterın» taǵam qospalary shyǵaryldy. Onyń bastamasymen 1978 jyly Dúnıejúzilik densaýlyq uıymy (DDU) men ıÝNISEF-tiń Halyqaralyq Almaty konferentsııasy ótip, onda medıtsına sanatynyń alǵashqy járdemniń ulttyq júıesin uıymdastyrýdyń ustanymdary alǵash ret tujyrymdalǵan Almaty deklaratsııasy qabyldandy. Onyń jetekshiligimen 60-qa jýyq doktorlyq jáne 170-ten astam kandıdatttyq dıssertatsııalar qorǵaldy.

«Qazan revolıýtsııasy», «Halyqtar dostyǵy», «Parasat» ordenderimen marapattalǵan. DDU-nyń L. Bernard atyndaǵy syılyǵyn (2005) jáne «Qazaqstan Respýblıkasynda taǵam týraly ǵylymnyń irgeli de qoldanbaly aspektilerin daıyndaý» eńbekter toptamasy úshin Qazaqstan Memlekettik syılyǵynnyń ıegeri jáne «Ǵylym» nomınatsııasyndaǵy «Platına Tarlany» táýelsiz syılyǵynyń ıegeri.

Raqymjan OTARBAEV, jazýshy-dramatýrg, Shyńǵys Aıtmatov atyndaǵy Halyqaralyq qoǵamdyq akademııanyń akademıgi, professor, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri

 Rahymjan OTARBAEV
Foto: adebiportal.kz

1956 jyly Atyraý oblysynda dúnıege kelgen. Oral pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirgen.

Eńbek joly: «Oral óńiri» gazetiniń tilshisi (1978); Atyraý oblysynyń Teńiz aýdanynda qazaq tili men ádebıeti pániniń muǵalimi (1978-1980); «Lenın joly» gazetiniń (Atyraý oblysy, Qurmanǵazy aýdany) tilshisi (1980-1981); Qazaq KSR Teledıdar jáne radıo habarlaryn taratý jónindegi memlekettik komıtetiniń redaktory (1981-1985); «Qazaq ádebıeti» gazetiniń tilshisi (1985-1989); «Jalyn» jýrnalynyń ádebı, kórkem jáne qoǵamdyq-saıası bóliminiń redaktory (1989-1994); Qazaqstan Respýblıkasynyń Qyrǵyz Respýblıkasyndaǵy (Bishkek) elshiliginiń attashesi (1994-1996); «Egemen Qazaqstan» respýblıkalyq gazetiniń Qyrǵyz Respýblıkasyndaǵy arnaıy tilshisi (1996-1997); Aqtaýdaǵy «Qazaqstan teledıdary jáne radıosy» respýblıkalyq korporatsııasynyń basshysy (1997-1999); Mahambet atyndaǵy Atyraý oblystyq qazaq drama teatrynyń dırektory (1999-2002); Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiliginiń sektor meńgerýshisi (2005-2009); Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq akademııalyq kitaphanasynyń bas dırektory (2009-2010); Mahambet atyndaǵy Atyraý oblystyq akademııalyq qazaq drama teatrynyń kórkemdik jetekshisi, «Aqjaıyq» jýrnalynyń bas redaktory (2013-2018).

Jazýshy qalamynan týǵan «Sher», «Juldyzdar qulaǵan jer», «Jaıyq jyry», «Qarasha qazdar qaıtqanda», «Daýysyńdy estidim», «Otverjennyı mır» týyndylary jáne tańdamaly shyǵarmalar jınaǵy jaryq kórgen. Shyǵarmalary túrik, arab, aǵylshyn tilderine aýdarylǵan. «Sultan Beıbarys», «Bas», «Nashaqor jaıly novella», «Nurjaýǵan-ǵumyr», «Syrym batyr», «Mustafa Shoqaı» sekildi kóptegen pesalary respýblıkalyq jáne shetel teatrlarynda qoıyldy.