17 qyrkúıek. Kazinform kúntizbesi. Tulǵalar týǵan kún

Búgin, 17 qyrkúıek kúni tulǵalardan kimder dúnıege kelgen? Kazinform oqyrmandaryna esimder kúntizbesin usynady.

kalendar kúntizbe
Foto: Kazinform/ Midjourney

Sát TOQPAQBAEV, Qazaqstannyń Halyq qaharmany, general-polkovnık, ulttyq qaýipsizdik organdarynyń ardageri

Sát TOQPAQBAEV
Foto: madeniportal.kz

Ol 1939 jyly Almaty oblysynda dúnıege kelgen. 1963 jyly S. M. Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń zań fakýltetin támamdaǵan. 1964 jyly KSRO Memlekettik qaýipsizdik komıtetiniń Mınsk qalasyndaǵy № 302 Joǵary mektebin, al 1971 jyly KSRO SІM Joǵary dıplomatııalyq mektebin bitirgen.

Eńbek jolyn 1956 jyly Almaty oblysy Іle aýdanyndaǵy «Komsomol» kolhozynda jumysshy bolyp bastaǵan. 1957-1958 jyldary Býrýndaı kirpish zaýytynda vagonshy-jumysker bolyp eńbek etti. 1963 jyly Almaty oblystyq prokýratýrasynyń tergeýshisi qyzmetine taǵaıyndaldy. 1963 jyldyń qyrkúıek aıynan bastap KSRO MQK № 302 Mınsk mektebiniń kýrsanty, KSRO MQK kadrlyq ofıtseri, jedel ókilden QazKSR MQK basqarmasynyń bastyǵy laýazymyna deıingi qyzmet jolyn ótken. 1991 jyldyń qarasha aıynan bastap Almaty qalasy jáne Almaty oblysy boıynsha QR MQK Basqarmasynyń bastyǵy boldy. 1993 jyldyń maýsym aıynan bastap QR UQK tóraǵasynyń birinshi orynbasary, 1993 jyldyń jeltoqsan aıynan bastap QR UQK tóraǵasy qyzmetin atqardy. 1995 jyly QR Prezıdenti Kúzet qyzmetiniń bastyǵy, QR Respýblıkalyq gvardııasynyń qolbasshysy mindetin atqarýshy bolyp taǵaıyndaldy. 1997 jyldyń naýryz aıynan bastap Qazaqstan Respýblıkasy Respýblıkalyq gvardııasynyń qolbasshysy qyzmetin atqardy. 1999 jyldyń qazan aıynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Qorǵanys mınıstri bolyp taǵaıyndalyp, eldiń qorǵanys qabiletin nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan memlekettik saıasatty júzege asyrýǵa atsalysty. 2001 jyldyń jeltoqsan aıynan Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń keńesshisi qyzmetin atqardy. Sonymen qatar Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres jáne memlekettik qyzmetshilerdiń qyzmeti jónindegi komıssııaǵa, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Azamattyq máseleleri jónindegi komıssııaǵa tóraǵalyq etti.

2007-2011 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń IV shaqyrylym depýtaty bolyp, Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń múshesi retinde zań shyǵarý jumysyna qatysty.

Sát Toqpaqbaev memlekettik qaýipsizdik, qorǵanys jáne quqyq qorǵaý salalaryndaǵy kóp jylǵy eńbegi úshin birqatar memlekettik nagradamen marapattalǵan. 1997 jyly «Dańq» ordenimen, 2008 jyly III dárejeli «Barys» ordenimen, 2019 jyly I dárejeli «Barys» ordenimen marapattaldy. 2024 jyly oǵan «Halyq qaharmany» ataǵy berilip, aıryqsha erekshelik belgisi — «Altyn juldyz» jáne «Otan» ordeni tabystaldy.

Sondaı-aq ol «Astana», «Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdigine 10 jyl», «Qazaqstan Konstıtýtsııasyna 10 jyl», «Astanaǵa 10 jyl», «Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdigine 20 jyl», «Ulttyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýge qosqan úlesi úshin», «Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń ardageri» medaldarymen, sondaı-aq KSRO, Reseı Federatsııasy, Tájikstan jáne Qyrǵyz Respýblıkasynyń medaldarymen marapattalǵan.

Ǵalym BAINAZAROV, Ulttyq banktyń alǵashqy tóraǵasy, qarjyger, bankır, ekonomıst

Ǵalym BAINAZAROV
Foto: kazpravda.kz

1944 jyly Torǵaı oblysynda dúnıege kelgen. 1969 jyly Almaty halyq sharýashylyǵy ınstıtýtyn «ekonomıst» mamandyǵy boıynsha támamdaǵan.

Eńbek jolyn 1969 jyly Torǵaı bólimshesi Memlekettik bankiniń kredıt ınspektory qyzmetinen bastaǵan. 1969-1976 jyldary atalǵan bólimshede eńbek etip, keıin onyń basqarýshysy qyzmetin atqardy. 1976-1985 jyldary Arqalyq qalalyq Memlekettik bank basqarmasynyń bastyǵy boldy.

1985-1987 jyldary Qazaq respýblıkalyq Memlekettik bank kontorasy bastyǵynyń orynbasary, keıin basqarma bastyǵy qyzmetterin atqardy. Bank júıesi qaıta uıymdastyrylǵannan keıin, 1987-1992 jyldary Qazagroónerkásip banki tóraǵasynyń birinshi orynbasary, 1992-1994 jyldary QR Ulttyq memlekettik bankiniń basqarma tóraǵasy boldy. 1994-1995 jyldary QR Premer-mınıstriniń keńesshisi, 1995-1996 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiliginiń ekonomıkalyq saıasat bóliminiń keńesshisi qyzmetterin atqardy. 1996-1998 jyldary «Qazposhtabank» JAQ sheteldik ınvestıtsııalar departamentiniń dırektory, 1997-1998 jyldary «ATREM» qarjy-ınvestıtsııalyq kompanııasynyń bas dırektory boldy. 1999-2002 jyldary «Halyqtyq jınaqtaýshy zeınetaqy qory» JAQ-nyń prezıdenti qyzmetin atqardy. 2000-2002 jyldary QR Kólik quraldarynyń júrgizýshileri odaǵynyń Ortalyq keńesi tóraǵasynyń keńesshisi, 2002-2004 jyldary QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty bolyp saılanyp, Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń múshesi retinde qyzmet atqardy. 2005-2007 jyldary Parlament Májilisi Tóraǵasynyń hatshylyǵyn basqardy. 2007 jyldan bastap QR Parlamenti Májilisi apparatynyń aqparattyq-taldaý bóliminde konsýltant qyzmetin atqardy.

2005 jyly «Parasat» ordenimen marapattalǵan. Sondaı-aq «Memlekettik bank úzdigi» belgisimen, Qazaq respýblıkalyq Memlekettik bank kontorasynyń jáne Torǵaı oblystyq atqarý komıtetiniń Qurmet gramotalary tabystalǵan.

Tımýr JAQSYLYQOV, Qazaqstan Respýblıkasynyń Belarýs Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi, TMD Jarǵylyq organdary janyndaǵy turaqty ókili

Tımýr JAQSYLYQOV
Foto: gov.kz

1968 jyly Shyǵys Qazaqstan oblysynda dúnıege kelgen. 1993 jyly M. V. Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetin tarıhshy mamandyǵy boıynsha bitirgen. 1997 jyly Frantsııanyń Strasbýrg qalasyndaǵy Saıası zertteýler ınstıtýtynyń magıstratýrasyn eýropalyq zertteýler mamandyǵy boıynsha támamdap, magıstr dárejesin alǵan. 2003 jyly Qazaq ekonomıka jáne qarjy ınstıtýtyn ekonomıst mamandyǵy boıynsha bitirgen.

Eńbek jolyn 1985-1987 jyldary Ertis geologııalyq barlaý ekspedıtsııasynda jumysshy bolyp bastady. 1993-1996 jyldary Semeı bıznes jáne kásipkerlik ınstıtýtynyń atqarýshy rektory boldy. 1997-1998 jyldary Qazaqstan Respýblıkasynyń Strategııalyq josparlaý jáne reformalar agenttiginiń bas mamany, bólim bastyǵy qyzmetin atqardy. Al 1998-1999 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiliginiń Taldaý jáne strategııalyq zertteýler ortalyǵynyń sektor meńgerýshisi bolyp eńbek etti. 1999-2002 jyldary QR Qaýipsizdik Keńesiniń Taldaý ortalyǵynyń sektor meńgerýshisi boldy. 2002-2003 jyldary QR Prezıdenti Ákimshiliginiń Júıelik zertteýler ortalyǵy basshysynyń orynbasary qyzmetine taǵaıyndaldy. 2003-2004 jyldary QR Indýstrııa jáne saýda mınıstrliginiń Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirý máseleleri jónindegi departamentiniń dırektory; 2004-2005 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne saýda mınıstrliginiń Dúnıejúzilik saýda uıymy máseleleri jónindegi Jeneva qalasyndaǵy ókilder tobynyń jetekshisi; 2005 jyldary QR Syrtqy ister mınıstrliginiń Shveıtsarııa Konfederatsııasyndaǵy turaqty ókildiginiń birinshi hatshysy, 2005-2006 jyldary Almaty qalasyndaǵy «Marketıngtik-taldamalyq zertteýler ortalyǵy» AQ basqarýshy dırektory boldy. 2006 jyly QR Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstrliginiń «Ekonomıkalyq zertteýler ınstıtýty» RMK bas dırektory qyzmetine taǵaıyndaldy. 2006-2007 jyldary Astana qalasy ákiminiń apparatyndaǵy «Elorda turaqty damý ortalyǵy» MKK dırektory, 2007 jyly «Elorda turaqty damý ortalyǵy» JShS dırektory boldy. Al 2007-2008 jyldary Astana qalasynyń Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý departamenti dırektorynyń mindetin ýaqytsha atqarýshy, dırektory qyzmetine taǵaıyndaldy. 2008-2009 jyldary Astana qalasy ákiminiń orynbasary, 2009-2010 jyldary QR Indýstrııa jáne saýda vıtse-mınıstri, 2010 jyly QR Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń Investıtsııalar komıtetiniń tóraǵasy qyzmetin atqardy. 2010-2012 jyldary «Qazaqstannyń ınvestıtsııalyq qory» AQ basqarma tóraǵasy, 2012-2014 jyldary QR Ekonomıkalyq damý jáne saýda vıtse-mınıstri, 2014-2017 jyldary QR Ulttyq ekonomıka mınıstriniń orynbasary, 2017-2021 jyldary Qazaqstan Respýblıkasynan Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa Alqasynyń múshesi, 2017-2018 jyldary Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııanyń ekonomıka jáne qarjy saıasaty jónindegi mınıstri, 2018 jyly QR Prezıdentiniń kómekshisi, 2019-2021 jyldary Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııanyń ekonomıka jáne qarjy saıasaty jónindegi mınıstri boldy. 2021-2024 jyldary QR Ulttyq ekonomıka birinshi vıtse-mınıstri qyzmetin atqardy.

Qazirgi qyzmetin 2024 jyldyń maýsym aıynan beri atqaryp keledi.

«Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqty qurýǵa qosqan úlesi úshin» І dárejeli medalimen (2015) jáne «Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqty damytýǵa qosqan úlesi úshin» medalimen (2019) marapattalǵan.

Tımýr PІRІMBETOV, Qazaqstan Respýblıkasynyń Qasıetti Taq janyndaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ierýsalım, Rodos jáne Malta Áýlıe Ioannynyń Egemendi Áskerı Gospıtalerler Ordeniniń janyndaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi

Tımýr PІRІMBETOV
Foto: QR SІM

1973 jyly Almaty qalasynda dúnıege kelgen. 1996 jyly Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin bitirgen.

Eńbek joly: Dıplomatııalyq qyzmetin 1997 jyly Syrtqy ister mınıstrliginiń Eýropa jáne Amerıka departamentinde referenti qyzmetinen bastap, sodan keıin attashe jáne úshinshi hatshy bolyp jumys istedi. 1999-2004 jyldary Qazaqstan Respýblıkasynyń Ispanııa Koroldigindegi Elshiliginiń úshinshi hatshysy, ekinshi hatshysy qyzmetterin atqardy. 2004 jyldan bastap 2018 jylǵa deıin Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiliginde aǵa sarapshy, bas ınspektor, sektor meńgerýshisi boldy. 2009 jyldan bastap 2018 jyldyń naýryzyna deıin — Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdent Protokoly bastyǵynyń orynbasary qyzmetine taǵaıyndaldy. 2018-2019 jyldary Qazaqstan Respýblıkasynyń Reseı Fderatsııasyndaǵy Elshliginiń Keńesshi-ýákili, 2019-2023 jyldary Qazaqstan Respýblıkasynyń Latvııa Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi boldy. 2023-2024 jyldary QR Meksıka Qurama Shtattaryndaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi qyzmetine taǵaıyndaldy.

Qazirgi qyzmetin 2024 jyldyń qarasha aıynan bastap atqaryp keledi.

Nazgúl ESTEÝSІZOVA, Qazaqstannyń mıkroqarjy ombýdsmeni

Nazgúl ESTEÝSІZOVA
Foto: ARRFR

1983 jyly Almaty oblysynda dúnıege kelgen. 2005 jyly T.Rysqulov atyndaǵy Qazaq ekonomıkalyq ýnıversıtetin «álemdik ekonomıka» mamandyǵy boıynsha bitirgen. 2018-2020 jyldary D.Qonaev atyndaǵy Eýrazııalyq zań akademııasyn «quqyqtaný» mamandyǵy boıynsha támamdaǵan. 2024 jyly «Q» UNIVERSITY ýnıversıtetinde «quqyqtaný» (ǵylymı-pedagogıkalyq baǵyt) mamandyǵy boıynsha bilim alǵan. 2025 jyly Reseı Federatsııasy Syrtqy ister mınıstrliginiń Máskeý memlekettik halyqaralyq qatynastar ınstıtýtyn (MGIMO) bitirgen.

Eńbek jolyn 2005 jyly «Temirbank» AQ-da bastap, bas banktiń táýekel-menedjeri, Kredıt komıtetiniń múshesi, Almaty qalasyndaǵy jeke jáne zańdy tulǵalarǵa qyzmet kórsetý ortalyǵynyń bastyǵy jáne fılıal dırektorynyń orynbasary qyzmetterin atqardy. 2010-2015 jyldary «Qazaqstannyń turǵyn úı qurylys jınaq banki» AQ-da kredıttik ótinimderdi anderraıtıngteý sektorynyń meńgerýshisi, Kredıt komıtetiniń múshesi jáne Qyzmet kórsetý ortalyǵynyń bastyǵy bolyp jumys istedi. 2015-2020 jyldary «Jedel» JShS-da bas dırektordyń keńesshisi, óndiris jónindegi bas dırektordyń orynbasary jáne qarjy dırektory qyzmetterin atqardy. 2021-2022 jyldary «Kollektorlyq agenttik „Ulttyq óndirip alý qyzmeti“ JShS-nyń ótinishtermen jáne memlekettik organdarmen jumys jónindegi departamentin basqardy. 2022-2024 jyldary „Qazaqstannyń kollektorlar ulttyq palatasy“ ZTB tóraǵasy qyzmetin atqardy.

2024 jyldyń jeltoqsan aıynan bastap qazirgi qyzmetinde. 

Arman JÚDEBAEV, Temirbek Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasynyń rektory

Arman JÚDEBAEV
Foto: primeminister.kz

1985 jyly Almaty oblysynyń Qapshaǵaı qalasynda (qazirgi Qonaev) dúnıege kelgen. Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasynyń mýzyka fakýltetin, dombyra bólimin bitirgen. Dırıjer, óner magıstri.

Eńbek jolyn 2009 jyly Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasynyń ulttyq aspaptar stýdenttik orkestrinde oqytýshy, jetekshi jáne bas dırıjer qyzmetterinen bastady. 2013-2018 jyldary Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq halyq aspaptary orkestriniń bas dırıjeri boldy. 2017-2018 jyldary Dına Nurpeıisova atyndaǵy Atyraý oblystyq qazaq akademııalyq halyq aspaptar orkestriniń kórkemdik jetekshisi ári bas dırıjeri qyzmetin atqardy. 2018-2023 jyldary Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasynyń rektory boldy. 2023 jyly QR Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń Mádenıet komıtetiniń tóraǵasy, keıin QR Mádenıet jáne sport vıtse-mınıstri qyzmetterin atqardy. 2023-2024 jyldary QR Mádenıet jáne aqparat vıtse-mınıstri boldy.

Qazirgi qyzmetin 2024 jyldyń qańtar aıynan bastap atqaryp keledi.

Elegen QAIYRJANOV, otandyq qylmystyq quqyq, krımınologııa ǵylymdarynyń negizin qalaýshylardyń biri, Qazaqstan krımınologııalyq qaýymdastyǵynyń qurmetti professory

 KAIRJANOV Elegen Iztleýovıch
Foto: alpolac.edu.kz

1933 jyly Atyraý oblysynda dúnıege kelgen. 1954 jyly Almaty memlekettik zań ınstıtýtyn bitirip, sol jyly Sverdlovsk qalasynda arnaıy daıarlyqtan ótti. 1966 jyly S. M. Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń kúndizgi aspırantýrasyn bitirgen.

Eńbek jolyn 1954 jyly Qazaq KSR Memlekettik qaýipsizdik komıtetinde qyzmet etýden bastady. 1964-1973 jyldary Qazaq KSR Ǵylym akademııasynyń Fılosofııa jáne quqyq ınstıtýtynda kishi, keıin aǵa ǵylymı qyzmetker bolyp jumys istedi. 1973-1987 jyldary KSRO Іshki ister mınıstrliginiń Qaraǵandy jáne Omby joǵary mektepterinde zerthana bastyǵy jáne kafedra bastyǵy qyzmetterin atqardy. 1987-1995 jyldary Qazaq memlekettik ýnıversıtetinde krımınalıstıka kafedrasynyń, qylmystyq quqyq jáne krımınologııa kafedrasynyń meńgerýshisi, sondaı-aq zań fakýlteti dekanynyń mindetin atqarýshy boldy. 1995 jyly «Qaınar» ýnıversıtetiniń birinshi vıtse-prezıdenti qyzmetin atqardy.

200-den astam ǵylymı eńbek jarııalaǵan, onyń ishinde 22 monografııasy bar. Onyń jetekshiligimen 10 zań ǵylymdarynyń doktory jáne 50-den astam zań ǵylymdarynyń kandıdaty daıarlanǵan.