16 qańtar. QAZAQPARAT KÚNTІZBESІ: ATAÝLY KÚNDER, OQIǴALAR, ESІMDER

16 qańtar BEISENBІ

AQSh-ta dinı senim bostandy ǵy kúni . Qańtardyń 16-syn Qurama Shtattarda dinı senim bostandyǵy kúni dep jarııalaı otyryp, burynǵy Prezıdent Býsh dinı senimge jáne sol senimdi óz sózderimen isterinde bildirý quqyǵy ol «árbir adamǵa berilgen quqyq» dep atap ótti.

Taılandta muǵalim kúni. 1956 jyly premer-mınıstr Fıld Marshal Pıbýlsonkram bilim salasy qyzmetkerleriniń kásibı merekesin - muǵalim kúnin bekitti.

ESTE QALAR OQIǴALAR

22 jyl buryn (1992) Shvetsııa Koroldigi Qazaqstan Respýblıkasynyń táýelsizdigin moıyndady.

22 jyl buryn (1992) Máskeý qalasynda TMD-ǵa múshe 6 memleket Reseı, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Ýkraına, Belarýs jáne Armenııa basshylarynyń kezdesýi ótti. Kezdesý barysynda 7 kelisimge qol qoıyldy.

90 jyl buryn (1924) alǵashqy tikushaq áýege kóterildi. Ispan ushqyshy P.Peskara áýede 8 mınýt 13 sekýnd bolyp, 1 shaqyrymdaı ushyp ótken.

8 jyl buryn (2006) Qanysh Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetiniń ǵalymdary adam jasýshasymen ulpalardaǵy ár túrli zattardy zertteıtin erekshe apparat-programmalyq keshendi jasap shyǵardy. Atalmysh avtomatty keshen medıtsınalyq dıagnostıkanyń sapasyn joǵarylatady jáne jyldamdyǵyn birneshe dúrkin arttyrady.

7 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaev «Áleýmettik-kásipkerlik birlestikterdi qurý jáne qyzmetterin qamtamasyz etý sharalary týraly» Jarlyqqa qol qoıdy.

7 jyl buryn (2007) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstandyq strategııalyq zertteýler ınstıtýtynda (QSZI) qazirgi saıasat máselelerine arnalǵan tórt monografııa basylyp shyqty.

Bul eńbek halyqaralyq jáne aımaqtyq arenada, sonyń ishinde Qazaqstanda álemdik geosaıasatpen aınalysatyndardyń strategııalyq múddeleri men jańa saıasattaryn, bizdiń elimizdiń Reseı, Qytaı jáne Ortalyq Azııa elderimen shekara qurýdaǵy múddelerin zertteýge arnalǵan.

Tórt monografııanyń ekeýi qazaq tilinde.

6 jyl buryn (2008) Almatydaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Ǵylym akademııasy ǵımaratynyń aldynda ǵulama ǵalym, akademık Álkeı Marǵulanǵa eskertkishtiń ashylý saltanaty boldy.

Álkeı Marǵulan - birtýar, qaıtalanbas tulǵa. Ásirese, onyń elimizdiń tarıhyna, kóne dáýirdi zertteý men etnografııany damytýǵa qosqan úlesi ushan-teńiz. Búgingi tańda, ǵalymnyń urpaqtan-urpaqqa jalǵasyp jatqan ósıeti men óshpes ǵylymı eńbekteri Elbasymyz N.Nazarbaevtyń ózi tikeleı qoldaǵan «Mádenı mura» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda keńinen zerttelý ústinde.

5 jyl buryn (2009) Elbasy Nursultan Nazarbaev «Jumyspen qamtý jáne ataýly áleýmettik kómek máseleleri boıynsha keıbir zańnamalyq aktilerine tolyqtyrýlar men ózgerister engizý týraly» Zańǵa qol qoıdy.

4 jyl buryn (2010) Belgili aıtysker aqyn, marqum Orazaly Dosbosynov týraly «Aıtystyń kórkemdik álemi (O.Dosbosynov shyǵarmalary negizinde)» atty zertteý kitap jaryq kórdi.

Atalǵan zertteý eńbek qazirgi kezeńde kemeline kelgen ádebı tilimizdiń ilgeri basyp, damýyna aqyndyq úlesin qosqan O.Dosbosynovtyń shyǵarmashylyǵyna arnalǵan. Kitapta Orazalynyń aıtystaryndaǵy troptyń túrleri men kórkemdik tásilderdiń erekshelikteri arnaıy qarastyrylyp, burynǵy aqyndar Birjan men Sara, uly Abaı óleńderi, túrki jazba eskertkishteriniń kórkemdik sıpattarymen salystyrylyp qarastyrylǵan.

Kitap «Kıe» lıngvoeltaný ınnovatsııalyq ortalyǵynyń baspasynda 1000 dana taralymmen jaryqqa shyqqan. Kitaptyń avtory ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-dyń fılologııa fakýltetiniń qazaq ádebıeti kafedrasynyń izdenýshisi Áıgerim Álimjanova.

1 jyl buryn (2013) Qazaqstan Respýblıkasynyń Shvetsııa Koroldigimen dıplomatııalyq qatynastaryn nyǵaıtý maqsatynda Memleket basshysy «Shvetsııa Koroldiginde Qazaqstan Respýblıkasynyń Elshiligin ashý týraly» Jarlyqqa qol qoıdy.

ESІMDER

114 jyl buryn (1900-1989) alpınızm jáne týrızmnen sport sheberi, GTO belgisiniń Qazaqstandaǵy alǵashqy ıegeri ZIMIN Vıktor Matveevıch dúnıege keldi.

Taý, shańǵy jáne velosıped týrızmin uıymdastyrýshy.

1930-1963 jyldary Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýty dene tárbıesi kafedrasynyń meńgerýshisi boldy.

1932 jyly Kamenskıı ústirtinde Qazaqstandaǵy alǵashqy shańǵyǵa arnalǵan tramplın saldy. 1934 jyly Kishialmaty shyńyna kóterilgen birinshi topqa, 1935 jyly Komsomol shyńyna kóterilgen buqaralyq alpınıadaǵa jetekshilik etti. Sol jyldyń qazan aıynda respýblıkalyq alpınıster men týrıster klýbyn uıymdastyrdy.

1935 jyly 12 adamnan turatyn alpınıster tobymen Talǵar shyńyna, 1938-1940 jyldary Іle Alataýy shyńdaryna alǵash ret jol saldy.

1940 jyly Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtynda respýblıkanyń bas mektepterine oqytýshylar daıyndaıtyn dene tárbıesi bólimshesin ashty. Osy bólimsheniń negizinde 1945 jyly Dene tárbıesi ınstıtýty ashyldy.

V.Zımın esimi Qazaqstan Respýblıkasynyń sport ardagerleri altyn kitabyna engizilgen.

64 jyl buryn (1950) aktrısa, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi KENJEBEKOVA Almahan Nurpeıisqyzy dúnıege keldi.

Almaty oblysy Raıymbek aýdanynda týǵan.

Almaty Respýblıkalyq estrada stýdııasyn bitirgen.

1975 jyldan B.Rımova atyndaǵy Almaty oblystyq qazaq drama teatrynyń aktrısasy.

Teatr sahnasynda Maqpal (Ǵ.Músirepov «Qozy Kórpesh - Baıan sulý»), Marjan, Bopaı (M.Áýezovtiń «Qaragóz», «Han Kene»), Tolǵanaı, Áje, Jámıla, Hadısha (Sh.Aıtmatovtyń «Ana - Jer-Ana», «Aq keme», «Jámıla», «Armanym, Áselim») obrazdaryn somdady.

49 jyl buryn (1965) QR Prezıdenti Ákimshiligi Basshysynyń orynbasary DONAQOV Talǵat Sovetbekuly dúnıege keldi.

1965 jyly Semeı oblysynda týǵan. 1987 jyly S.M.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń zań fakýltetin jáne KSRO Ǵylym akademııasy Memleket jáne quqyq ınstıtýtynyń (Máskeý q.) aspırantýrasyn bitirgen. Zań ǵylymdarynyń kandıdaty.

Aspırantýrany bitirgennen keıin Qazaqstan Ǵylym akademııasynyń júıesinde jumys istedi. 1992-1994 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesiniń apparatynda, 1994 jylǵy sáýirden Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Ákimshiliginde qyzmet etti. 2000-2002 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstriniń birinshi orynbasary. 2002 jylǵy naýryzdan bastap Prezıdent Ákimshiliginde jumys isteıdi. 2008 jyldyń 14 aqpanynda Memleket basshysynyń Jarlyǵymen Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Ákimshiligi Memlekettik quqyq bóliminiń meńgerýshisi bolyp taǵaıyndaldy. 2008 jyldyń qazanynda Memleket basshysynyń Jarlyǵymen Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Ákimshiligi Basshysynyń orynbasary bolyp taǵaıyndaldy.

«Qurmet» ordenimen, medaldarmen marapattalǵan.

48 jyl buryn (1966) QR Indýstrııa jáne jańa tehnologııalpar mınıstrliginiń Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıtetiniń tóraǵasy QANEShEV Birjan Bısekenuly dúnıege keldi.

Saratov oblysynda týǵan. Saratov polıtehnıkalyq ınstıtýtyn, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy ulttyq joǵary memlekettik basqarý mektebin, AQSh-taǵy Massachýsets tehnologııalyq ýnıversıteti A.Sloýn atyndaǵy menedjment mektebin bitirgen.

1990-1994 jyldary - Saratov oblystyq avtokólik paıdalaný kásipornynyń esepshisi, kásiporyn dırektorynyń orynbasary. 1994-1997 jyldary - Oral qalalyq ákimshiliginiń bólim meńgerýshisi, Batys Qazaqstan oblystyq ákimshiligi ónerkásip jáne qarjy bólimi meńgerýshisiniń orynbasary, «Bóbek» balalar qorynyń Batys Qazaqstan ókildiginiń atqarýshy dırektory. 1997-1999 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Strategııalyq josparlaý agenttiginiń bas mamany, bólim bastyǵy, strategııalyq josparlaý jónindegi departament basqarmasynyń bastyǵy, Qazaqstan Respýblıkasy Strategııalyq josparlaý jáne reformalar jónindegi agenttigi strategııalyq josparlaý jáne baqylaý departamenti dırektorynyń orynbasary. 1999-2001 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy kólik jáne kommýnıkatsııa vıtse-mınıstri,Qazaqstan Respýblıkasy kólik jáne kommýnıkatsııa mınıstrligi baılanys jáne aqparat jónindegi komıtettiń tóraǵasy. 2001-2003 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Qaýipsizdik keńesi hatshylyǵynyń meńgerýshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiligi ishki saıasat bóliminiń meńgerýshisi. 2003-2004 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Aqparattandyrý jáne baılanys jónindegi agenttik tóraǵasy. 2007-2008 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrligi halyqaralyq aqparattandyrý komıtetiniń tóraǵasy. «Samuryq» memlekettik aktıvterin basqarý jónindegi Qazaqstan holdıngi» AQ atqarýshy dırektory.2008-2009 jyldary - Batys Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary qyzmetterin atqarǵan. 2008-2012 jyldary «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory» AQ basqarma tóraǵasynyń keńesshisi. 2012-2013 jj Mańǵystaý oblysy ákiminiń orynbasary boldy. 2013 jyldyń qyrkúıeginen - qazirgi qyzmetinde.

«Qurmet» ordenimen, «Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdigine 10 jyl» mereıtoılyq medalimen, «100 letııa jeleznodorojnogo transporta» medalimen marapattalǵan.

41 jyl buryn (1973) Astana qalasy memlekettik fılarmonııasynyń Memlekettik kvartetiniń ártisi MYŃTAEV Ernar Ázimqululy dúnıege keldi.

Jambyl oblysynda týǵan. Qurmanǵazy atyndaǵy Almaty memlekettik konservatorııasynyń orkestr fakýltetin bitirgen, vıolonchelshi, kontserttik oryndaýshy, orkestr ánshisi, oqytýshy, kameralyq ansambldiń ártisi.

1995 jylǵy jeltoqsannan - Jambyl atyndaǵy Qazaq memlekettik fılarmonııasynyń Memlekettik shekti aspaptar kvartetiniń ártisi.

«Daryn» memlekettik jastar syılyǵynyń, D.Saharov atyndaǵy halyqaralyq syılyqtyń, Halmamedov atyndaǵy halyqaralyq vıolonchelshiler konkýrsynyń (Túrikmenstan), Halyqaralyq vıolonchelshiler konkýrsynyń (Moldova), «Altyn kúzá halyqaralyq kameralyq mýzyka konkýrsynyń, (Ýkraına), D.Shostakovıch atyndaǵy shekti aspaptar kvartetteri halyqaralyq konkýrsynyń, Bellını atyndaǵy halyqaralyq kameralyq mýzyka konkýrsynyń (Italııa), Halyqaralyq shekti aspaptar kvartetteri konkýrsynyń (Bordo, Frantsııa), Halyqaralyq kameralyq mýzyka konkýrsynyń (Osaka, Japonııa) laýreaty. «Halyqaralyq «Shabyt» festıvaliniń laýreaty jáne QR Prezıdenti kýbogynyń ıegeri (Astana). «Eren eńbegi úshin» medalimen, Ispanııa patshaıymy Sofııa tapsyrǵan «Ispanııadaǵy jyldyń úzdik kvarteti» dıplomynyń ıegeri.

54 jyl buryn (1960) Qaraǵandy oblysynyń Jańaarqa aýdanynyń ákimi OMAROV Ǵabdyrahman Igilikuly dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysynda týǵan. Qaraǵandy polıtehnıkalyq ınstıtýtyn, Qaraǵandy qarjy ınstıtýtyn bitirgen. 1985-1992 jyldary - №2 Qaraǵandy avtobýs parkiniń aǵa ınjeneri, kásipodaq komıtetiniń tóraǵasy. 1992-2001 jyldary - Qaraǵandy oblysy avtokólik jáne tas joldar qyzmetkerleri kásipodaǵy oblystyq komıtetiniń tóraǵasy. 2001-2009 jyldary - Qaraǵandy qalasyndaǵy Qazybek bı aýdany ákimdiginde bas maman, ishki saıasat jáne áleýmettik sala bóliminiń bastyǵy, ákim orynbasarynyń mindetin atqarýshy, aýdan ákimi. 2009-2010 jyldary - Qaraǵandy qalasy TKSh, jolaýshylar kóligi jáne avtojoldar bóliminiń bastyǵy. 2010-2011 jyldary - Qaraǵandy oblysy Aqtoǵaı aýdanynyń ákimi. Qazirgi qyzmetinde - 2011 jylǵy qarashadan beri.

61 jyl buryn (1953) QR-nyń Ortalyq-azııalyq aımaqtyq esirtki zattarynyń zańsyz aınalymymen, elitkish zattarmen jáne olardyń prekýrsorlarymen kúres jónindegi aqparattyq úılestirý ortalyǵynyń ókiletti ókili BULǴAQBAEV Bolatbek Aqylbaıuly dúnıege keldi.

Almaty oblysynda týǵan. KSRO ІІM Qaraǵandy joǵary mektebin (1974), RF ІІM Akademııasyn (1994) bitirgen, zańger-quqyqtanýshy, MBA, general-maıor. 1974-75 - Qaskeleń AІІB tergeýshisi. 1975-1977 - Qaraǵandy oblatqarýkomy ІІB asa mańyzdy ister jónindegi ınspektory, aǵa ınspektory. 1977-1980 - KSRO ІІM Kıev joǵary mektebiniń adıýnkti. 1980-1983 - KSRO ІІM Qaraǵandy joǵary mektebinde oqytýshy, aǵa oqytýshy. 1983-1989 - Jambyl AІІB ınspektory, aǵa ınspektor, KMUKB bastyǵy Basqarma bastyǵynyń orynbasary, Almaty oblysynyń ІІB shtab bastyǵynyń orynbasary.1990-1992 - Qazaqstannyń ІІM bólim bastyǵynyń orynbasary, shtab bastyǵynyń orynbasary. 1992-1994 - Prezıdent Apparaty men Mınıstrler Kabıneti zańnama bólimi bastyǵynyń orynbasary. 1994-1996 - QR QM Bas salyq ınspektsııasy bastyǵynyń orynbasary - Salyq polıtsııasy bas basqarmasynyń bastyǵy. 1996-2000 - Qazaqstannyń Kólik ınspektsııasy bastyǵynyń orynbasary, basqarma bastyǵy, «Qaljat» keden termınalynyń bastyǵy. 2000-2001 - QR Prezıdentiniń Ákimshiligi Memlekettik-quqyqtyq bóliminiń memlekettik ınspektory. 2001 - QR ÁM Tirkeý qyzmeti komıtetiniń tóraǵasy. 2001 jyldyń qarashasynan - QR Qarjy polıtsııasy agenttiginiń tóraǵasy. 2004-2005 - Almaty qalasy boıynsha QPD bastyǵy.

2008 jyldan BUU Esirtki jáne qylmystylyq basqarmasynyń (ıÝNODK) aýqymdy jobalarynyń biri - Qazaqstandaǵy Ortaazııalyq jergilikti aqparattyq úılestirý ortalyǵynyń (TsARIKTs) tóraǵasy. Mılıtsııa qyzmetkerine arnalǵan qazaqsha-oryssha sóılesý sózdigin birinshi bolyp qurastyrdy.

80 jyl buryn (1934) keńestik jáne reseılik teatr jáne kıno akteri, KSRO halyq ártisi LANOVOI Vasılıı Semenovıch dúnıege keldi.

11 3 jyl buryn (1901-1973) Kýba prezıdenti jáne dıktator Rýben Fýlhensıo BATISTA-I-SALЬDIVAR dúnıege keldi.

60 jyl buryn (1954) keńestik jáne reseılik fýtbolshy, jattyqtyrýshy JÝPIKOV Vasılıı Mıhaılovıch dúnıege keldi.

132 jyl buryn (1882-1943) keńestik sýretshi LENTÝLOV Arıstarh Vasılevıch dúnıege keldi.