15 MAMYR. QAZAQPARAT KÚNTІZBESІ: ATAÝLY KÚNDER, OQIǴALAR, ESІMDER

15 mamyr, SEISENBІ

Halyqaralyq otbasy kúni. 1993 jyldan bastap, BUU Bas Assambleıasynyń qararyna sáıkes jyl saıyn atap ótiledi.

Koreıada muǵalim kúni.

ESTE QALAR OQIǴALAR

78 jyl buryn (1934) KSRO Halyq komıssarlary keńesiniń qaýlysymen jalpy bilim berý mektepteriniń úlgileri bekitildi. Úlgige oraı bastaýysh mektep - 1-4 synyp, tolyq emes orta mektep - 1-7 synyp, orta mektep 1-10 synyp bolyp belgilendi.

20 jyl buryn (1992) QR Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń Jarlyǵymen Ulttyq ıadrolyq ortalyǵy men Atom qýaty jónindegi agenttigi quryldy.

20 jyl buryn (1992) Qazaqstan, Armenııa, Qyrǵyzstan, Reseı jáne Ózbekstan memleketteri arasynda ujymdyq qaýipsizdik týraly kelisimge qol qoıyldy.

6 jyl buryn (2006) Almatydaǵy Qysh zaýytynyń aýmaǵynda І-qazaqstandyq «Qala jáne sýretshi: 1/06» atty sımpozıým bastaldy.

54 jyl buryn (1958) ǵaryshqa «Spýtnık 3» atty Keńestik ushý apparaty jiberildi.

23 jyl buryn (1989) Almatyda uly ǵalym, aǵartýshy, shyǵystanýshy, tarıhshy, etnolog, geograf, folklortanýshy Sh.Ýálıhanovtyń eskertkishi ashyldy. Eskertkish avtorlary - músinshi Hakimjan Naýryzbaev pen sáýletshi Shota Ýálıhanov.

148 jyl buryn (1864) «Novaıa zarıa» parfıýmerııa fabrıkasynyń negizi qalandy. Iis sý jasaýdyń ádisin oılap tapqan frantsýz kásipkeri Genrıh Brokar Máskeýde óz sheberhanasyn ashty. Ol kásiporynnyń alǵashqy ónimderi - «Detskoe», «Medovoe», «ıAntarnoe» sabyndary. Sodan keıin neshe túrli ıis sýlar shyǵara bastady. Olardyyń eń tanymaly II Nıkolaı patshanyń zaıyby Aleksandra Fedorovanyń tapsyrysy boıynsha daıyndalǵan «Imperatrıtsanyń súıikti ıis sýy». Ol keıinnen «Krasnaıa Moskva» degen atpen belgili boldy.

13 jyl buryn (1999) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń Jarlyǵymen Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik qupııalardy qorǵaý jónindegi agenttigi quryldy.

5 jyl buryn (2007) Elbasy Nursultan Nazarbaev eńbek qatynastaryn quqyqtyq retteýdiń jańa modelin bekitetin, elimizdiń ekonomıkalyq damýynyń osy zamanǵy talaptaryna jáne eńbek salasyndaǵy halyqaralyq standarttarǵa jaýap beretin Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek kodeksine qol qoıdy.

Sonymen qatar, Elbasy «Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek kodeksin qoldanysqa engizý týraly» Zańǵa, sondaı-aq «Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek máselelerin retteıtin birqatar zańnamalyq aktilerin qoldanystaǵy zańdardy jańadan qabyldanǵan Eńbek kodeksine sáıkestendirýge baǵyttalǵan ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańyna qol qoıdy.

3 jyl buryn (2009) Berlınde Qazaqstannyń Germanııadaǵy jyly aýqymynda «Halyqaralyq baǵdarlamalar ortalyǵy» AQ-nyń («Bolashaq») Germanııadaǵy jáne Eýropadaǵy qurylyqtyq elderdegi ókildikteri resmı túrde ashyldy.

101 jyl buryn (1911) «Atbasar mys kenderi» aktsıonerlik qoǵamynyń rýdnıkterinde jumysshylar ereýilge shyqty.

ESІMDER

94 jyl buryn (1918-1987) jazýshy BOSAQOV Jamal dúnıege keldi.

Almaty oblysynyń Jarkent qalasynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń fılologııa fakýltetin bitirgen. Eńbek jolyn 1936 jyly Panfılov aýdanyndaǵy mektepterden bastap, kóp jyldar boıy muǵalim, oqý isiniń meńgerýshisi, mektep dırektory, aýdandyq oqý bóliminiń meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. 30 jyldaı «Jazýshy» baspasynda uıǵyr ádebıeti redaktsııasynyń meńgerýshisi bolǵan. Alǵashqy áńgimeleri 1952 jyly uıǵyr jazýshylarynyń «Dostyq» atty jınaǵyna engen. Onyń «Qaınam», «Dúrbeleń», «Nazýgým» pesalary respýblıkalyq uıǵyr teatry sahnasynda qoıylyp keledi. Býbenovtyń «Aq qaıyń», T.Semýshkınniń «Alastalǵan Alıtet» (ekinshi kitaby), I.Shamıakınniń «Tereń aǵyn», A.Kadrııdiń «Ótken kúnder» atty povester men áńgimelerin uıǵyr tiline aýdarǵan. Jazýshynyń «Halyq jyrshysy», «Dúrbeleń», «Tańǵy samal», «Muǵalimder», «Bizdiń Sýlhı» povesteri men romandary jaryq kórgen.

84 jyl  buryn (1928) fılologııa ǵylymynyń doktory, professor, Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri ORALBAEVA Nurjamal Oralbaıqyzy dúnıege keldi.

Pavlodar oblysynyń Baıanaýyl aýdanynda týǵan. Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtyn, Qazaq KSR Ǵylym akademııasy Til bilimi ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. 1952-1975 jyldary - Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtynyń oqytýshysy, dotsenti, professory. 1975-1989 jyldary -  Qazaqstan Ǵylym akademııasy A.Baıtursynov atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri. 1989 jyldan qazirgi Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń kafedra meńgerýshisi, prorektory, professory bolǵan. Onyń qazaq tiliniń grammatıkasy, jalpy til bilimi máselelerine arnap jazǵan 100-den asa ǵylymı maqalasy bar.

84 jyl buryn (1928) bıologııa ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi DOSJANOV Turǵanbaı Nurlanuly dúnıege keldi.

Jambyl oblysynda týǵan. Almaty zootehnıkalyq-mal dárigerlik ınstıtýtyn bitirgen. 1955-1957 jyldary - Qazaq mal dárigerlik ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń kishi, aǵa ǵylymı qyzmetkeri. 1957-1967 jyldary - Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ınstıtýty zoologııa kafedrasynyń dotsenti, meńgerýshisi, rektordyń oqý isi jáne ǵylymı jumystar jónindegi orynbasary. 1967-1994 jyldary - Zoologııa ınstıtýtynyń zerthana meńgerýshisi, dırektordyń ǵylymı jumystar jónindegi orynbasary, dırektory. 1995 jyldan Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ǵylym akademııasy Zoologııa ınstıtýtynyń bas ǵylymı qyzmetkeri bolǵan. Dosjanovtyń ǵylymı zertteýleri jyly qandy janýarlardyń ektoparazıtteriniń ekologııasyn,  taralýyn jáne olardyń adam men janýarlarǵa tıgizetin zııanyn anyqtaýǵa baǵyttalǵan. Ǵalym oqyra bıologııasyn zerttegen.  Odan arylý sharalaryn belgilip, qansorǵysh shybyn túrlerine sıpattama bergen. Onyń «Mýhı-krovosokı», «Mýhı-jıgalkı», «Zoologıcheskaıa naýka v Kazahstane» degen eńbekteri bar.

 79 jyl buryn (1933-1984) balalar aqyny KÁRBOZIN Jánibek dúnıege keldi.

Almaty oblysynyń Jambyl aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń fılologııa fakýltetin bitirgen soń, «Baldyrǵan», «Pıoner» jýrnaldarynda qyzmet atqarǵan. 1953 jyly «Qazaqstan pıoneri» gazetinde «Erkinniń báteńkesi» atty tuńǵysh óleńi jaryq kórgen. Almaty oblysynyń Jambyl, Kúrti aýdandarynda uzaq jyldar ádebıet pániniń muǵalimi, mektep dırektorynyń oqý isi jónindegi orynbasary, mektep dırektory bolǵan. Onyń «Kerbaqbaı», «Qolqanat», «Qarabek pen qaraqshy» t.b. pesalary, «Báısheshek», «Meniń sheberhanam», «Bizdiń Beken qaıda eken?», «Bizdiń aýyl balalary», «Tampaıdyń hıkaıalary», «Bir shoq gúl», «Bizdiń aýyl balalary» óleńderi men poemalary jaryq kórgen.

 74 jyl buryn (1938) hımııa ǵylymynyń doktory, professor ZAKARINA Nella Asqarqyzy dúnıege keldi.

Almaty qalasynda ýtǵan. M.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1960-1969 jyldary - Qazaq KSR Ǵylym akademııasy Hımııa ǵylymdary ınstıtýtynyń kishi ǵylymı qyzmetkeri. 1969 jyldan Qazaqstan Ǵylym akademııasy Organıkalyq katalız jáne elektrohımııa ınstıtýtynyń aǵa, jetekshi ǵylymı qyzmetkeri, zerthana meńgerýshisi bolǵan. ǵalymnyń negizgi ǵylymı eńbekteri katalızdik gıdrogendeý jáne gıdrokrekıng máselelerine arnalǵan. Ǵalymnyń 250-den astam ǵylymı eńbegi, 40 avtorlyq kýáligi pen patenti bar.

 59 jyl buryn (1953) BUU Bas hatshysynyń orynbasary, BUU-nyń Jenevadaǵy bólimshesiniń bas dırektory, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty, saıasattaný ǵylymynyń doktory TOQAEV Qasym-Jomart Kemeluly dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Máskeý memlekettik halyqaralyq qatynastar ınstıtýtyn bitirgen. 1991-1992 jyldary - KSRO Syrqy ister mınıstrliginiń Dıplomatııalyq akademııasynyń tyńdaýshysy. 1984 jyldan KSRO Syrqy ister mınıstrliginiń ortalyq apparatynda, Sıngapýr Respýblıkasyndaǵy KSRO elshiliginde qyzmet etken. 1992-1994 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Syrqy ister mınıstriniń orynbasary, birinshi orynbasary. 1994-1999 jyldary - Syrqy ister mınıstri. 1999-2002 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri. 2002-2003 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy, 2003-2007 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrqy ister mınıstri bolǵan. 2007 jyly qańtar aıynan -QR Prezıdentiniń jarlyǵy boıynsha Parlament Senatynyń depýtaty. 2007 jyldyń qańtarynan Parlament Senatynyń tóraǵasy bolyp saılandy. Ol Qazaqstannyń memlekettik shekaralaryn anyqtap bekitýge, álemniń iri ıadrolyq memleketterinen qaýipsizdik kepildigin alýǵa, N.Nazarbaevtyń bastamasymen qurylǵan Azııadaǵy ózara yqpaldastyq jáne senim sharalary jónindegi keńestiń iske asyrylýyna jáne basqa da strategııalyq mańyzy bar is-sharalardy júzege asyrýǵa belsendi at salysty.

«Parasat», «Qazaqstannyń tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaev» ordenderimen jáne birneshe medalmen marapattalǵan.

 44 jyl buryn (1968) aqyn SÁRSEK Jaras dúnıege keldi.

Almaty oblysynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka fakýltetin bitirgen. 1990-1992 jyldary - «Órken» gazetiniń tilshisi. 1992-1994 jyldary - «Jas qazaq» gazetiniń bólim bastyǵy. 1996-2000 jyldary - «Parasat» jýrnalynyń tilshisi, bólim bastyǵy. 2000-2002 jyldary «QazAqparat» baspasy janynan shyǵatyn «Qazaqstan» jýrnalyn uymdastyrýshylardyń biri, Almaty oblystyq «Jetisý» gazetiniń qyzmetkeri. Qazirgi ýaqytta Qazaqstan Jazýshylar odaǵy basqarmasynyń poezııa jónindegi ádebı keńesshisi bolyp qyzmet atqarady. Tyrnaqaldy týyndylary respýblıkalyq basylymdarda 1990 jyldan bastap jaryq kóre bastady. Óleńderi «Tolqynnan tolqyn týady», «Jas aqyndar antologııasy» sııaqty ujymdyq jyr jınaqtaryna engen. Birneshe respýblıkalyq jyr músháıralarynyń júldegeri. «Kerýen kóship barady», «Júregimniń ishindegi júregim» atty jyr jınaqtary jaryq kórgen.

 83 jyl buryn (1929) qoǵam qaıratkeri, aýyl sharýashylyǵy ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ǵylym jáne tehnıka qaıratkeri, Qazaqstan Memlekettik syılyǵynyń laýreaty MEDEÝBEKOV Qılybaı Úsenuly dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Qazyǵurt aýdanynda týǵan. Máskeý aýyl sharýashylyǵy akademııasyn bitirgen. Ol respýblıkanyń ǵylymı-zertteý mekemelerinde ǵylymı jumystarmen aınalysyp, basshylyq qyzmetter atqarǵan. 1997 jyldan Mal sharýashylyǵy jáne veterınarııa ǵylymı-óndiristik ortalyǵynda qyzmet atqarady. Q.Medeýbekovtiń akademık Á.Elamanovpen birge  júrgizgen ǵylymı-zertteý jumystary nátıjesinde respýblıkadaǵy bııazy júndi, joǵary ónimdi qoı tuqymy - soltústik qazaq merınosy shyǵaryldy. Ol akademık V.Bolmonttyń bastamasymen qolǵa alynǵan aǵylshynnyń bııazylaý krossbred júndi qoılaryn jersindirý, sondaı-aq lınkoln, romnı-marsh, border-leıster bitimdes qoılardyń otandyq repodýktorlaryn qurý jumystaryn jalǵastyrdy. Onyń negizgi ǵylymı izdenisteri baǵaly qoı tuqymdarynyń gendik qoryn saqtaýǵa, jetildirý jáne kóbeıtýge, taza tuqymdy avstralııa merınostarynyń reprodýktoryn qurýǵa, soltústik qazaq merınosyn asyldandyrýǵa jáne bııazylaý júndi, tóldi kóp beretin qoı tuqymyn shyǵarýǵa baǵyttalǵan. Ǵalymnyń 500-den astam ǵylymı eńbegi jaryq kórgen.

«Qazan tóńkerisi», «Halyqtar dostyǵy» jáne eki márte  «Eńbek Qyzyl Tý» ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.  

 78 jyl buryn (1934-2001) aqyn QUTTYQOV Meshitbaı  dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysynyń Qazaly aýdanynda týǵan. Qyzylorda pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirgen. 1958-1987 jyldary ishki ister salasynda qyzmet etip, uzaq jyldar boıy Qazaly, Aral aýdandyq memlekettik avtoınspektsııasynyń bastyǵy qyzmetin atqarǵan. 1987 jyldan «Qazaq tili» qoǵamynyń Aral aýdandyq bólimshesi tóraǵasynyń orynbasary bolyp istegen.

Onyń tuńǵysh óleńderi baspasóz betinde 1948 jyly jarııalana bastady. M.Quttyqovtyń  «Qus joly», «Ar-namys», «Mazasyz túnder» jyr kitaptary men «Aıaqtalmaǵan án» atty povester, áńgimeler jınaǵy jaryq kórgen. Aqynnyń «Aıqas» poemasy 1971 jyly respýblıkalyq ádebı baıqaýda birinshi oryn alǵan.

 73 jyl buryn (1939) ánshi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi BAQTAEV Keńes dúnıege keldi.

Almaty oblysynda týǵan. Qurmanǵazy atyndaǵy konservatorııany bitirgen. 1966 jyldan Abaı atyndaǵy opera jáne balet teatrynyń ánshisi boldy. Qazir zeınet demalysynda. Ol  teatr sahnasynda kóptegen róldi somdady.

 68 jyl buryn (1944) aqyn, Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń ıegeri BÓDEShULY Jarken dúnıege keldi.

Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Tarbaǵataı aımaǵynda týǵan. Shyńjań ýnıversıtetin,   Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka fakýltetin bitirgen. 1969 jyly Qazaqstanǵa qonys aýdarǵan. Merzimdik basylymdarda jáne Memlekettik kitap palatasynda jaýapty qyzmetter atqarǵan. Qazir Dúnıejúzi qazaqtary qaýymdastyǵynda bólim meńgerýshisi qyzmetin atqarady. Tuńǵysh jyr jınaǵy «Oraq pen balǵa» 1978 jyly jaryq kórdi. Ár alýan basylymdarda aqynnyń «Ańyraqaı beketindegi oı», «Qaraýyl tóbe», «General Jahar Dýdaev», «Ot pen sý», «Tas besik», «Bostandyq basy» atty dastandary jarııalandy. Ol Túrki tildes elder poezııasy ІІ festıvaliniń laýreaty atanyp, Q.Sátbaevtyń 150 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan halyqaralyq múshaıranyń bas júldesin jeńip aldy. 

«Parasat» ordenimen marapattalǵan.

 28 jyl buryn (1984) gımnastshy, kórkem gımnastıkadan halyqaralyq dárejedegi sport sheberi, Qazaqstannyń bes dúrkin chempıony, Azııanyń absolıýtti chempıony, álem birinshilikteriniń birneshe dúrkin jeńimpazy, Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Qurmetti azamaty JÚSІPOVA Álııa Maqsutqyzy dúnıege keldi.

Shymkent qalasynda týǵan. 2000-2005 jyldary  halyqaralyq jarystardyń jeńimpazy, álem kýbogy kezeńderiniń birneshe márte júldegeri, komandalyq jáne jekelegen esepte Pýsanda ótken Azııa oıyndarynyń kúmis júldegeri, Dohada alaýy tutanǵan Azııa oıyndarynyń jeńimpazy atanyp, Azııa chempıonatynyń 5 birdeı altyn medalin jeńip alǵan.  Á.Júsipova kópsaıys túrinen álemdegi eń úzdik ondyqtar qataryna engen  alǵashqy qazaq qyzy. 2004-2008 jyldary Afına jáne Beıjińde  ótken Olımpıada oıyndaryna qatysqan. 2001 jyldan beri Álııa Júsipova Máskeýdegi kórkem gımnastıkadan olımpıadashylar daıyndaıtyn ortalyqtyń bas tóreshisi ataqty Irına Vınerdiń táliminde jattyǵady.

«Eren eńbegi úshin» medalimen marapattalǵan.

 92 jyl buryn (1920-1997) qazaqtyń belgili jazýshysy BAQBERGENOV Sáýirbek dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysynda týǵan. Uly Otan soǵysyna qatysyp, Soltústik Batys maıdanda Novgorod, Pskov, Kalının, Holm túbindegi urystarǵa qatysty. 28-panfılovshylar dıvızııasynda vzvod komandıri, keıin dıvızııalyq baılanysshy ofıtser boldy. Soǵystan keıin «Sotsıalıstik Qazaqstan» («Egemen Qazaqstan») gazetinde, «Jazýshy» baspasynda qyzmet atqarǵan.

Alǵashqy jyr shýmaqtary baspasóz betine 1939 jyly shyqty. Keńes Odaǵynyń batyry ataǵyn eki ret alǵan ushqysh T.Bıgeldınovtiń ómirine arnalǵan alǵashqy «Talǵat» povesi 1950 jyly jarııalanǵan. Sonymen qatar Sh.Ýálıhanov, K.Ázirbaev, B.Momyshuly ómirinen eleýli týyndylar jazǵan. Jastardy adamgershilikke, adaldyqqa, otansúıgishtikke baýlıtyn, zamandastar jaıly oı tolǵaıtyn, tarıh qoınaýynan syr shertetin jáne Uly Otan soǵysy taqyrybyn arqaý etken 20-ǵa jýyq romandar men povester jınaǵynyń avtory. Kóptegen shyǵarmalary TMD elderiniń tilderine aýdarylǵan. Kórkem aýdarma salasynda da jemisti eńbek etip, M.Gorkııdiń, Ý.Folknerdiń, V.Korolenkonyń birsypyra shyǵarmalaryn qazaqshaǵa tárjimalaǵan.

 47 jyl buryn (1965) Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri, ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty ÁBDІQALYQOVA Gúlshara Naýshaqyzy dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysynda týǵan. Jambyl jeńil jáne tamaq ónerkásibi tehnologııalyq ınstıtýtyn bitirgen.

1987-1994 jyldary - Qyzylorda oblysynyń halyqty áleýmettik qorǵaý basqarmasynyń aǵa ınspektory, bólim bastyǵy. 1994-1995 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesiniń halyqty áleýmettik qorǵaý jónindegi konsýltanty. 1995-2003 jyldary - Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń bólim bastyǵy, basqarma bastyǵynyń orynbasary, zeınetaqymen qamtamasyz etý basqarmasynyń bastyǵy, áleýmettik qamtamasyz etý departamenti dırektorynyń orynbasary, áleýmettik qamtamasyz etý jáne áleýmettik kómek kórsetý departamentiniń dırektory, zeınetaqymen qamtamasyz etý jáne halyqtyń tabysyn retteý departamentiniń dırektory. 2003-2005 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vıtse-mınıstri. 2005-2006 jyldary - «Memlekettik annýıtettik kompanııa» ómirdi saqtandyrý kompanııasy» AQ basqarmasynyń tóraǵasy. 2006-2007 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vıtse-mınıstri. 2007-2008 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń jaýapty hatshysy. 2008-2009 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń keńesshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııanyń tóraıymy qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2009 jyldyń naýryzynan.

 111 jyl buryn (1901-1991) qoǵam qaıratkeri, ekonomıka ǵylymynyń kandıdaty TAIBEKOV Elýbaı Bázimuly dúnıege keldi.

Aqmola oblysynyń Qorǵaljyn aýdanynda týǵan. Orynbordaǵy zootehnıkalyq-maldárigerlik tehnıkýmynyń daıarlaý bólimin, mılıtsııa mektebin jáne Máskeýdegi Tımırıazev atyndaǵy aýyl sharýashylyǵy akademııasyn bitirgen. 1935-1951 jyldary aralyǵynda Qazaq aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtynda, Qazaq KSR Jer sharýashylyǵy halyq komıssarıatynda, Qazaqstan Kompartııasynyń Aqtóbe oblystyq komıtetinde túrli laýazymdy qyzmetter atqarǵan. 1951-1955 jyldary Qazaq KSR Mınıstrler Keńesiniń tóraǵasy, 1955-1957 jyldary Shyǵys Qazaqstan oblystyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy, 1957-1961 jyldary Qazaq aýyl sharýashylyǵy akademııasynyń akademık-hatshysy, bólim meńgerýshisi, 1961-1963 jyldary Qazaq aýyl sharýashylyq ınstıtýtynyń rektory, 1963-1977 jyldary osy ınstıtýttyń aýyl sharýashylyǵy ekonomıkasy kafedrasynyń meńgerýshisi bolǵan. 1977 jyly zeınet demalysyna shyqqan.

Eki márte Eńbek Qyzyl Tý ordenimen, 1-shi dárejeli Otan soǵysy, «Qurmet belgisi», Qazan revolıýtsııasy ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.

 111 jyl buryn (1901-1988) ánshi (tenor), Qazaqstannyń halyq ártisi, Búkilqazaqstandyq halyq ónerpazdary sletiniń júldegeri ÁBІShEV Nuǵyman dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysynyń Egindibulaq aýdanynda týǵan. 1935-1960 jyldary Qazaq memlekettik fılarmonııasynda, 1960-1970 jyldary «Qazaqkontsertte» ánshi bolǵan. Ol Abaı, Birjan sal, Aqan seri, Jaıaý Musa jáne basqa da halyq kompozıtorlarynyń ánderin nasıhattaýda eleýli eńbek etti.

«Qurmet belgisi» ordenimen marapattalǵan.

 86 jyl buryn (1926) ekonomıka ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan joǵary mektebiniń eńbek sińirgen qyzmetkeri QABDIEV Dúısenhan Qabdıuly dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Jarma aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirip, osy ýnıversıtettiń saıası ekonomıka kafedrasynyń oqytýshysy, Almaty halyq sharýashylyǵy ınstıtýtynyń dotsenti, kafedra meńgerýshisi bolǵan. Qazir T.Rysqulov atyndaǵy Qazaq ekonomıka ýnıversıteti ekonomıkalyq teorııa kafedrasynyń professory. Ol revolıýtsııaǵa deıingi Qazaqstandaǵy ekonomıkalyq oı-pikirdiń damýyn zerttedi. 1991 jyly Qazaqstan Táýelsizdik alǵannan keıingi ótpeli kezeńde onyń ǵylymı-zertteý jumystary negizinen egemendi Qazaqstanda naryqtyq qatynastardyń qalyptasý barysyna, ekonomıkanyń transformatsııalyq quldyraýyn eńserý, ony turaqtandyrý jáne damytý, ekonomıkalyq ıntegrtsııa máselelerine arnalǵan.

Eńbek Qyzyl Tý, Parasat ordenderimen marapattalǵan.

 86 jyl buryn (1926-1994) aqyn, sazger TÁJІBAEV Bákir dúnıege keldi.

Aqtóbe oblysynyń Baıǵanın aýdanynda týǵan. 1941 jyldan bastap Temir pedagogıka ýchılışesinde oqyp, Juryn (qazirgi Muǵaljar) aýdandyq gazetinde, aýdandyq komsomol komıtetinde istegen. 1950 jyly Almaty teatr-sýret ýchılışesi janyndaǵy kıno-akterik bólimin bitirgennen keıin, birtalaı jyl Jambyl, Shymkent oblystyq teatrlarynda akterlikpen shuǵyldanǵan. 1958 jyldan Abaı atyndaǵy Qazaq opera jáne balet teatry ádebı bóliminiń meńgerýshisi bolǵan. Keıin Almaty oblystyq Halyq shyǵarmashylyǵy úıinde, Qazaq KSR Teatr qoǵamynda jumys jasaǵan. 1974 jyldan bastap biryńǵaı shyǵarmashylyq jumyspen aınalysqan. Onyń birneshe jyr jınaqtary, keń taraǵan ánderi men án sózderi, dramalyq shyǵarmalary bar. «Jas Dáýren», «Aqbulaq», «Áppaǵym-aý, Áppaǵym», «Gúlsiń-aý» ánderi bar. Onyń óz oryndaýyndaǵy ánderi «Melodııa» fırmasynan kúıtabaq bolyp shyqqan. «Qamar sulý» operasy lıbrettosynyń avtory.

81 jyl buryn (1931-1989) akter, Qazaqstannnyń halyq ártisi, KSRO Memlekettik syılyǵynyń laýreaty NOǴAIBAEV Ydyrys dúnıege keldi.

Almaty oblysynyń Talǵar qalasynda týǵan. Máskeýdegi A.V.Lýnacharskıı atyndaǵy Memlekettik teatr óneri ınstıtýty janyndaǵy qazaq stýdııasyn bitirgen. 1954 jyldan bastap Qazaq drama teatrynyń quramynda qyzmet etip, 1970 jyldan bastap Almaty memlekettik óner ınstıtýtynyń akterler fakýlteti men respýblıkalyq estrada stýdııasynda pedagogıkalyq qyzmetpen shuǵyldanǵan. Ol «Abaı», «Qara Qypshaq Qobylandy», «Qozy Kórpesh-Baıan sulý», «Asaýǵa tusaý», «Qan men ter», t.b. qoıylymdarda oınaǵan. 1955 jyldan bastap «Mazasyz kóktem», «Asý», «Botakóz», «Alǵashqy muǵalim», «Shyńdaǵy shynar», «Qyz Jibek», «Qıly kezeń», t.b. kórkem fılmderge túsip, ulttyq kıno óneriniń damýyna eleýli úles qosty. Gostroldik saparmen Qazan, Ýfa, Núkis, Shıraz (Iran) qalalarynda óner kórsetken.

«Qurmet belgisi» ordenimen, medaldarmen marapattalǵan.

 76 jyl buryn (1936) qoǵam qaıratkeri, ǵalym-agronom SAǴYNTAEV Sapar Saǵyntaıuly dúnıege keldi.

Aqtóbe qalasynda týǵan. A.S.Pýshkın atyndaǵy Oral pedagogıkalyq ınstıtýtynyń fızıka-matematıka fakýltetin, Máskeýdegi K.A.Tımırıazov atyndaǵy aýyl sharýashylyq akademııasyn, KOKP OK janyndaǵy Joǵary partııa mektebin bitirgen. 1959-1966 jyldary - Aqtóbe oblysy Qarǵaly aýdandyq komsomol komıtetiniń birinshi, oblystyq komsomol komıtetiniń ekinshi hatshysy. 1966-1984 jyldary - Qarǵaly aýdandyq partııa komıtetiniń ekinshi, Oıyl, Muǵaljar aýdandyq partııa komıtetteriniń birinshi hatshysy. 1984-1992 jyldary - Aqtóbe oblystyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy. 1992 jyldan bastap zeınet demalysyna shyqqan.

Qazan revolıýtsııasy, eki márte Eńbek Qyzyl Tý, eki márte «Qurmet belgisi» ordenderimen, medaldarmen jáne Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

 71 jyl buryn (1941) aqyn, sazger, Respýblıkalyq «Jalyn» báıgesiniń júldegeri, Platınaly Tarlan syılyǵynyń laýreaty, Túrki poezııasy halyqaralyq festıvaliniń, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń І.Jansúgirov atyndaǵy syılyǵynyń laýreaty SAPARBAI Israıl dúnıege keldi.

Ózbekstan Respýblıkasynyń Samarqand oblysynda týǵan. Shymkent pedagogıka ınstıtýtyn bitirip, osy oblystyń «Ońtústik Qazaqstan» gazetinde istegen. 1973-1975 jyldary Almaty joǵary partııa mektebin bitirgen. Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń Shymkent oblysaralyq bólimshesinde, «Jalyn» baspasynda, «Qazaq ádebıeti» gazetinde, «Jazýshy» baspasynda, «Qazaqfılm» telestýdııasynda, Syrtqy ister mınstrligi TMD elderi departamentinde jaýapty qyzmetter atqarǵan. 1998-1999 jyldary Ózbekstan Respýblıkasyndaǵy Qazaqstan elshiliginde 2-shi hatshy bolǵan. Ol 70-ke jýyq ánder men 150-ge tarta án mátinderiniń avtory. «Aýyldan kelgen arý», «Ámir-Temir», «Abaı-Toǵjan», «Syǵan serenadasy», «Mahabbat meıramy» atty pesalary teatr sahnasynda qoıylyp keledi.

 65 jyl buryn (1947) QR Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy, memleket qaıratkeri, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory general-maıor ÁBІQAEV Nurtaı Abyqaıuly dúnıege keldi. Almaty oblysy Jambyl aýdany Jambyl aýylynda týǵan.

S.M. Kırov atyndaǵy Oral polıtehnıkalyq ınstıtýtyn (1970) ınjener-mehanık mamandyǵy boıynsha; Almaty joǵary partııa mektebin (1985), RF Prezıdentiniń janyndaǵy Reseı memlekettik qyzmet akademııasyn bitirgen. Reseı Jaratylystaný ǵylymdary akademııasynyń akademıgi. KOKP múshesi (1991 jylǵa deıin).

Eńbek jolyn 1972 jyldan - Almaty aýyr mashına jasaý zaýytynyń aǵa ınjeneri, ınjener-konstrýktory jumysynan bastady. 1984 jyldyń tamyz aıynan - QazKSR Mınıstrler keńesi tóraǵasynyń kómekshisi. 1985 jyldan - Qazaqstan Kompartııasy Almaty qalasy Frýnze aýdandyq komıtetiniń birinshi hatshysy. 1988 jyldan - QazKSR Mınıstrler keńesi tóraǵasynyń kómekshisi. 1989 jyldan - Qazaqstan Kompartııasy OK birinshi hatshysynyń kómekshisi. 1990 jyldyń mamyr aıynan - QazKSR Prezıdenti Keńsesiniń bastyǵy. 1990 jyldyń jeltoqsan aıynan - QazKSR Prezıdenti Apparatynyń basshysy. 1991 jyldan - QR Prezıdenti men Mınıstrler kabıneti Apparatynyń basshysy. 1994 jyldan - QR Prezıdenti Apparatynyń basshysy. 1995 jyldan - Qazaqstan Respýblıkasynyń Birikken Ulybrıtanııa Koroldigi men Soltústik Irlandııadaǵy jáne qosymsha qyzmet retinde Shvetsııa Koroldigi, Norvegııa Irlandııa Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi. 1996 jyldan - QR Prezıdentiniń birinshi kómekshisi» 1998 jyldan - QR UQK tóraǵasy. 2000 jyldan - QR Syrtqy isteriniń birinshi vıtse-mınıstri; QR Prezıdenti Ákimshiliginiń basshysy. 2004 jyldan - QR Parlamenti Senatynyń 2-shi shaqyrylym depýtaty, QR Parlamenti Senatynyń tóraǵasy. 2005 jyldyń qarasha aıynan - QR Parlamenti Senatynyń 3-shi shaqyrylym depýtaty, QR Parlamenti Senatynyń tóraǵasy. 2007 jyldyń aqpan aıynan - QR- nyń Reseı Federatsııasyndaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi. 2008 jyldyń qazan aıynan QR Syrtqy ister mınıstriniń birinshi orynbasary.

2010 jyldyń tamyz aıynan beri - QR Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy.

 «Qazaqstan Respýblıkasynyń Tunǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaev», «Parasat», «Dostyq» (RF), «Qurmet» (RF) ordenderimen; 6 medalmen marapattalǵan.