15 mamyr — qazaqtan shyqqan tuńǵysh ushqysh qyz Hıýaz Dospanovanyń týǵan kúni
ASTANA. KAZINFORM – Qazaqstan Qorǵanys mınıstrligi Ekinshi dúnıejúzilik soǵys batyrlary týraly tarıhı jadyny saqtaýǵa erekshe mán beredi. Solardyń ishinde erligi, qaısarlyǵy jáne Otanǵa adal qyzmet etýdiń sımvolyna aınalǵan qazaqtyń tuńǵysh ushqysh qyzy Hıýaz Dospanovanyń esimi erekshe oryn alady.
Aty ańyzǵa aınalǵan Hıýaz Dospanovanyń esimi eldiń qaharmandyq shejiresimen tyǵyz baılanysty.
Ol 1922 jylǵy 15 mamyrda Gýrev (qazirgi Atyraý) oblysynda dúnıege kelgen. Jastaıynan Hıýaz aspandy arman etken. Ol Oral qalasyndaǵy №1 orta mektepti úzdik támamdap, jergilikti aeroklýbtan zapastaǵy ushqysh kýáligin qatar alyp shyqqan ójet qyz. Osylaısha onyń armanyna bastar alǵashqy qadamy jasaldy.
Ushqysh bolýdy maqsat etken Hıýaz Dospanova Máskeýdegi N.E.Jýkovskıı atyndaǵy Áskerı-áýe akademııasyna túsýge talpyndy. Alaıda taǵdyr ony Birinshi Máskeý medıtsına ınstıtýtyna alyp keledi. Ol oqýǵa úzdik túlekterdiń biri retinde emtıhansyz qabyldandy.
Ekinshi dúnıejúzilik soǵysy bastalǵannan keıin Hıýaz Dospanova 588-shi túngi bombalaýshy áýe polkynyń shtýrmany bolyp qabyldandy. Ol Ońtústik maıdanda, Soltústik Kavkazda, Zakavkazede, Ýkraına men Belarýs aýmaǵynda jaýyngerlik tapsyrmalar oryndady. Soǵys jyldarynda batyr ushqysh úsh júzden astam jaýyngerlik ushý jasady. Eki ret aýyr jaralanǵanyna qaramastan, qaıtadan sapqa oralyp otyrdy. Jeńis kúnin Berlın túbinde qarsy aldy.
Onyń erligi men batyldyǵy Qyzyl Juldyz, II dárejeli Otan soǵysy, Qyzyl tý ordenderimen, «Kavkazdy qorǵaǵany úshin», «Varshavany azat etkeni úshin», «Germanııany jeńgeni úshin» medaldarymen jáne basqa da memlekettik nagradalarmen marapattaldy. 2004 jyly oǵan «Halyq qaharmany» ataǵy berildi.
Soǵystan keıin Hıýaz Qaıyrqyzy qoǵamdyq qyzmetin belsendi jalǵastyryp, azamattyq avıatsııany damytýǵa jáne jastardy patrıottyq rýhta tárbıeleýge zor úles qosty. Ol qaısar erik-jiger men boryshqa adaldyqtyń sımvolyna aınaldy.
Hıýaz Qaıyrqyzy 2008 jylǵy 20 mamyrda dúnıeden ótip, Almatydaǵy Keńsaı zıratyna jerlendi. Onyń ómir joly ulttyq tarıhı jadynyń bir bóligine aınalyp, Uly Jeńiske ólsheýsiz úles qosqan qazaqstandyq áıelderdiń janqııarlyǵynyń jarqyn úlgisi bolyp saqtalady.
Qazaqtan shyqqan tuńǵysh ushqysh qyz, Halyq qaharmany Hıýaz Dospanovanyń uly Erbolat Ámirov pen nemere inisi Baqytjan Dospanov batyr jaıly estelikterin bólisken edi.
