15 qarasha. Tulǵalar týǵan kún

Búgin, 15 qarasha kúni tulǵalardan kimder dúnıege kelgen? Kazinform oqyrmandaryna esimder kúntizbesin usynady.

kúntizbe, kalendar
Foto: Freepik

Shaımardan NURYMOV, Qazaqstannyń saıası qaıratkeri

Shaımardan NURYMOV
Foto: assembly.kz

1950 jyly Almaty oblysynda týǵan. 1973 jyly V. I. Lenın atyndaǵy Tashkent memlekettik ýnıversıtetin shyǵystanýshy, qytaı tili muǵalimi mamandyǵy boıynsha bitirgen, professor, fılosofııa ǵylymdarynyń doktory.

Eńbek joly: 1974-1975 jyldary Almaty oblysy, Eńbekshiqazaq aýdany, SPTÝ-22 komsomol uıymynyń hatshysy, 1975-1979 jyldary Almaty oblysy, Uıǵyr aýdany Oktıabr orta mektebinde oqytýshy, áskerı nusqaýshy, dırektordyń oqý isi jónindegi orynbasary qyzmetin atqardy. 2010-2012 jyldary «GRADO» jobalaý kompanııasynyń Memlekettik qupııalardy qorǵaý bóliminiń basshysy, 2012-2016 jyldary «Qazaqstan uıǵyrlarynyń respýblıkalyq etnomádenı ortalyǵy» QB tóraǵasy boldy.

Qazaqstan halqy Assambleıasy Keńesiniń múshesi, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Ulttyq Quryltaıdyń depýtaty. QR Prezıdenti janyndaǵy Ulttyq Quryltaı múshesi.

«Qurmet» ordenimen marapattalǵan.

Erjan MYŃJASAROV, QR Qarjy mınıstrligi Іshki memlekettik aýdıt komıtetiniń tóraǵasy

Erjan MYŃJASAROV
Foto: Qarjy mınıstrligi Іshki memlekettik aýdıt komıteti

1971 jyly Shymkent (qazirgi Túrkistan) oblysynda týǵan. Semeı et jáne sút ónerkásibi tehnologııalyq ınstıtýtyn ınjener-tehnolog mamandyǵy boıynsha (1993), Qazaq memlekettik zań akademııasyn zańger mamandyǵy boıynsha bitirgen (2001).

Eńbek joly: Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Qarjylyq baqylaý komıtetiniń jetekshi maman — jetekshi baqylaýshy-revızor, bólim bastyǵy, respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýyn baqylaý bóliminiń bastyǵy (2000-2010), QR Qarjy mınıstrligi Qarjylyq baqylaý komıteti tóraǵasynyń orynbasary (2010-2012), QR Qarjy mınıstrligi Qarjylyq baqylaý komıtetiniń Almaty qalasy boıynsha Qarjylyq baqylaý ınspektsııasynyń basshysy (2012-2016), QR Qarjy mınıstrligi Іshki memlekettik aýdıt komıtetiniń Almaty qalasy boıynsha Іshki memlekettik aýdıt departamentiniń basshysy (2016-2020), QR Qarjy mınıstrligi Іshki memlekettik aýdıt komıteti tóraǵasynyń orynbasary (2020-2021).

2021 jyldyń jeltoqsan aıynan bastap qazirgi qyzmetinde.

Eldos RAMAZANOV, Aqmola oblysy ákiminiń birinshi orynbasary

Eldos RAMAZANOV
Foto: Aqmola oblysynyń ákimdigi

1971 jyly Qaraǵandy qalasynda týǵan. M. V. Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetin, E.A. Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

Eńbek joly: 1994-1997 jyldary «Podgornoe» AQ-nyń bas ekonomısi, 1993-1994 jyldary «Aqmola-Altyn-Alma» JShS kommertsııalyq dırektory, 1997-1998 jyldary — «TuranÁlemBanki» JAQ Aqmola fılıalynyń saýdadan tys operatsııalar bóliminiń bastyǵy, ekonomıkalyq taldaý sektorynyń meńgerýshisi, 1998 jyly — «Qazaqstan temir joly» RMK «Astana temir joly» enshiles memlekettik kásiporny bastyǵynyń orynbasary. 1998-2000 jyldary «Astana» qarjy-ekonomıkalyq ortalyǵynyń bastyǵy, «Qazaqstan temir joly» RMK qarjy jáne býhgalterlik esep bas basqarmasy bastyǵynyń orynbasary qyzmetin atqardy. 2000-2002 jyldary «Intertrade GmbH» bas dırektorynyń orynbasary (GFR, Maındaǵy Frankfýrt), 2003-2004 jyldary «Agrohtıtıa» JShS qarjy dırektory, 2004-2006 jyldary QR Mádenıet, aqparat jáne sport mınıstrligi Ekonomıka jáne qarjy departamenti dırektory orynbasary, apparat basshysy, 2006-2007 jyldary «KazEnergy» qoǵamdyq qorynyń atqarýshy dırektory, 2007 jyly «RaýanMedıa Grýpp» AQQ aqparattyq-taldama ortalyǵynyń bas dırektorynyń orynbasary — dırektory, 2007 jyly «QazTransGaz» AQ bas dırektory apparatynyń basshysy, 2007-2009 jyldary «Jetisý» ÁKK» UK» AQ basqarma tóraǵasynyń orynbasary, 2009-2011 jyldary «Búrkit» qarjy-ónerkásiptik korporatsııasy bas dırektorynyń orynbasary, 2011-2012 jyldary QR saýda-ónerkásip palatasynyń vıtse-prezıdenti, 2011-2013 jyldary «Atameken» odaǵy» Qazaqstannyń Ulttyq ekonomıka palatasy basqarma tóraǵasynyń orynbasary, 2013-2016 jyldary «Atameken» QR Ulttyq kásipkerler palatasynyń apparat basshysy, 2016-2018 jyldary «Atameken» QR UKP basqarma tóraǵasynyń orynbasary — basqarma múshesi boldy. 2018 jyly «Sporttyq jekpe-jek jáne kúsh qoldanylatyn sport túrleri konfederatsııasy» FA ZTB tóraǵasynyń keńesshisi qyzmetin atqardy. 2018-2019 jyldary «Sporttyq jekpe-jek jáne kúsh qoldanylatyn sport túrleri konfederatsııasy» FA bas dırektory, 2019-2020 jyldary QR Mádenıet jáne sport vıtse-mınıstri qyzmetin atqardy.

«Qurmet» ordenimen, «Qazaqstan Konstıtýtsııasyna 20 jyl» mereıtoılyq medalimen marapattalǵan.

Erjan BIMOLDANOV, QR ІІM B.Beısenov atyndaǵy Qaraǵandy akademııasynyń bastyǵy

Erjan BIMOLDANOV
Foto: Almaty qalasy ÓKQ

1973 jyly Taldyqorǵan oblysynda týǵan. E.A. Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy ​​memlekettik ýnıversıtetin (1995); Qazaq eńbek jáne áleýmettik qatynastar akademııasyn (2004) bitirgen.

Eńbek joly: Taldyqorǵan qalasyndaǵy Jansúgirov ýnıversıtetinde oqytýshy (1995-1997); Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginiń Kókshetaý joǵary tehnıkalyq mektebinde shtattan tys oqytýshy (1997-1998); vzvod komandıri, 5571 áskerı bóliminiń áskerı jáne áleýmettik qorǵaý jónindegi rota komandıriniń orynbasary, Almaty qalasy (04.2000-02.2002); Іshki ister mınıstrliginiń Almaty akademııasynda kýrs meńgerýshisiniń orynbasary (2002); Іshki ister mınıstrliginiń Almaty akademııasy Zań ınstıtýtynyń kúndizgi oqý fakýltetiniń oqytýshy-ádiskeri (2002-2008); Іshki ister mınıstrliginiń Almaty akademııasy Zań ınstıtýtynyń kúndizgi oqý fakýltetiniń aǵa oqytýshysy-ádiskeri (2008-2010); Іshki ister mınıstrligi Almaty akademııasynyń Zań ınstıtýtynyń bilim berý sapasyn baqylaý jáne monıtorıng kafedrasynyń aǵa oqytýshysy jáne ádiskeri (2010-2012); Іshki ister mınıstrligi Almaty akademııasynyń Zań ınstıtýtynyń kúndizgi oqý fakýlteti meńgerýshisiniń orynbasary (2012-2014); M.Esbolatov atyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Іshki ister mınıstrligi Almaty akademııasynyń qylmystyq quqyq jáne krımınologııa kafedrasynyń meńgerýshisi (2015-2018); M.Esbolatov atyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Іshki ister mınıstrligi Almaty akademııasynyń oqý isi jónindegi orynbasary (2019-2026).

Qazirgi laýazymyn 2026 jyldyń qyrkúıeginen bastap atqaryp keledi.

Beıbitqalı ÁITKEShULY, QR Úkimeti apparatynyń memlekettik qupııalardy saqtaý bóliminiń meńgerýshisi

Beıbitqalı ÁITKEShULY
Foto: primeminister.kz

1977 jyly Qaraǵandy ​​oblysynda týǵan. S. Seıfýllın atyndaǵy Aqmola agrarlyq ýnıversıtetin jáne «Turan-Astana» ýnıversıtetin bitirgen.

Eńbek joly: 1999 jyly QR Memlekettik qupııalardy qorǵaý agenttiginde jumys istegen, 2002-2013 jyldary QR Premer-Mınıstri Keńsesiniń Memlekettik qupııalardy qorǵaý bóliminiń konsýltanty, sektor meńgerýshisi, bas ınspektory, meńgerýshiniń orynbasary, 2013-2017 jyldary QR Prezıdenti Ákimshiliginiń Aqparattandyrý jáne aqparattyq resýrstardy qorǵaý bóliminiń sektor meńgerýshisi, 2017-2018 jyldary QR Premer-Mınıstri Keńsesiniń Baqylaý jáne qujattamalyq qamtamasyz etý bólimi basshysynyń orynbasary qyzmetin atqardy.

2023 jyldyń aqpan aıynan bastap qazirgi qyzmetinde.

Asqar ÁBDІRAHMANOV, Parıjdegi (Frantsııa Respýblıkasy) BUU-nyń bilim, ǵylym jáne mádenıet máseleleri jónindegi uıymy jáne basqa da halyqaralyq uıymdar janyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń turaqty ókili

Asqar ÁBDІRAHMANOV
Foto: inbusiness.kz

1979 jyly Almaty qalasynda týǵan. Qazaq Ulttyq ýnıversıtetiniń Dúnıejúzi tarıhy fakýltetin bitirgen.

Eńbek joly: Tuńǵysh Prezıdent qory janyndaǵy Álemdik ekonomıka jáne saıasat ınstıtýtynyń, Qazaqstan-Amerıka ýnıversıtetiniń Shyǵystaný ınstıtýtynyń, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiliginiń qyzmetkeri; Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrligi Halyqaralyq aqparat komıteti tóraǵasynyń orynbasary (2010-2018), QR Parıjdegi ıÝNESKO janyndaǵy Turaqty ókiliniń orynbasary (2018-2020), QR Syrtqy ister mınıstrligi Halyqaralyq aqparat komıtetiniń tóraǵasy (2020-2022).

2023 jyldyń tamyz aıynan bastap qazirgi qyzmetinde.

Árken ÓTENOV, Alataý qalasynyń ákimi

Árken ÓTENOV
Foto: Alataý qalasy ákimdigi

1983 jyly Almaty qalasynda týǵan. 2006 jyly ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin, 2010 jyly Karnegı Mellon Ýnıversıtetin («Bolashaq» baǵdarlamasynyń túlegi) bitirgen.

Eńbek joly: 2006-2011 jyldary eldegi bank sektorynyń qyzmetkeri, 2011-2014 jyldary QR Prezıdenti Ákimshiliginiń Áleýmettik-ekonomıkalyq monıtorıng bóliminde ártúrli laýazymdarda jumys istedi, 2014-2015 jyldary QR Qarjy mınıstrligi Memlekettik kirister komıtetiniń beırezıdentterge salyq salý basqarmasynyń bastyǵy, 2015-2016 QR Prezıdenti Ákimshiliginiń Syrtqy saıasat ortalyǵynyń sektor meńgerýshisi, 2016-2019 jyldary QR Prezıdenti Ákimshiliginiń Syrtqy saıasat jáne halyqaralyq baılanystar bólimi meńgerýshisiniń orynbasary qyzmetin atqardy. 2019-2020 jyldary QR Syrtqy ister mınıstrliginiń jaýapty hatshysy.

2024 jyldyń mamyr aıynan bastap qazirgi qyzmetinde.

Ilıa TERENChENKO, Qazaqstan Respýblıkasy Quryltaıynyń І shaqyrylymynyń «Ádilet» partııasynan saılanǵan depýtaty

Ilıa TERENChENKO
Foto: Quryltaı

1983 jyly Pavlodarda týǵan. S. Toraıǵyrov atyndaǵy Pavlodar memlekettik ýnıversıtetin quqyqtaný mamandyǵy boıynsha (2004); Tomsk memlekettik ýnıversıtetin qarjy jáne nesıe mamandyǵy boıynsha (2006); S. Toraıǵyrov atyndaǵy Pavlodar memlekettik ýnıversıtetin saıasattaný mamandyǵy boıynsha (2016).

Eńbek joly: «Rýbej-PV» JShS dırektorynyń orynbasary (2004-2006); «Severnyı mashına jasaý zaýyty» JShS kommertsııalyq dırektory (2009-2010); «PROFIT Imperiya» JShS dırektory (2011-2011); «Germes-Treıd-PV» JShS dırektory (2007-2012); «IP Terenchenko I.S.» dırektory (2007-2012); «Aýyl sharýashylyǵy tehnıkasy zaýyty» JShS kommertsııalyq dırektory (2008-2013); Pavlodar oblysy kásipkerler palatasynyń Pavlodar aýdandyq fılıalynyń dırektory (2014); «Nur Otan» partııasy tóraǵasynyń orynbasary (2014-2016); «Nur Otan» partııasy tóraǵasynyń birinshi orynbasary (2016-11.2018); «Nur Otan» partııasynyń hatshysy (11.2018-08.2019); «Nur Otan» partııasy Pavlodar fılıaly tóraǵasynyń birinshi orynbasary (08.2019-12.2022); «AMANAT» partııasy Pavlodar oblystyq fılıalynyń tóraǵasy (12.2022-03.2023); Pavlodar qalalyq máslıhatynyń IV, V, VI shaqyrylymdarynyń jáne Pavlodar oblystyq máslıhatynyń VI shaqyrylymynyń depýtaty; Pavlodar oblysy máslıhatynyń tóraǵasy (2023-2026).

Qazirgi qyzmetinde 2026 jyldyń tamyz aıynan beri.

«Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdigine 20 jyl», «Atameken», «Pavlodar oblysyna 75 jyl», «Halyqaralyq Nevada-Semeı Antııadrolyq Qozǵalysyna 25 jyl», «Qazaqstan Konstıtýtsııasyna 20 jyl», «Qazaqstan máslıhattaryna 20 jyl», «Atameken» medaldarymen marapattalǵan.

Beıimbet (Bımuhamed) Jarmaǵambetuly MAILIN, aqyn, jazýshy, dramatýrg

Beıimbet MAILIN
Foto: adebiportal.kz

1894 jyly Qostanaı oblysynda týǵan. Arǵynbaı qajynyń medresesinde, Qostanaıdaǵy orys-qazaq mektebinde, Ýfadaǵy Ǵalııa medresesinde, Troıtsk qalasyndaǵy Ýázıfa medresesinde oqyǵan.

1923-1925 jyldary Qostanaı gýbernııalyq «Aýyl» gazetinde, 1925-1928 jyldary «Eńbekshi qazaq» gazetinde, 1928-1932 jyldary respýblıkalyq «Aýyl tili» gazetinde ádebı qyzmetker, redaktor boldy. 1932-1937 jyldary — «Sotsıalıstik Qazaqstan» gazetiniń bólim meńgerýshisi, redaktordyń orynbasary, «Qazaq ádebıeti» gazetiniń bas redaktory qyzmetterin atqarǵan. Ýfadaǵy Ǵalııa medresesinde oqyǵan jyldary tatardyń Ǵ. Ibragımov, M. Ǵafýrı syndy aqyn-jazýshylarymen shyǵarmashylyq baılanysta boldy. Osy oqý ornyndaǵy «Sadaq» qoljazba jýrnalynda «Musylmandyq belgisi» atty tuńǵysh óleńi jaryq kórdi. Onyń alǵashqy shyǵarmalary — «Qostanaı ýezi, Dambar bolysy» ocherki, «Muqtajdyq», «Kóńilime» atty óleńi, «Mal», «Shuǵanyń belgisi» povesi, «Bolǵan is» áńgimesi «Aıqap» jýrnalynda, «Qazaq» gazetinde jarııalandy. «Kedeıge», «Gúldense aýyl — gúldenemiz bárimiz», «Jazǵy jaılaýda», «Naýryz túlegi», «Kók sıyr», «Bizdiń jastar», «Myrqymbaı», «Áıt, shý… ala atym», «Qarasor», «Ber, Myrqymbaı, qolyńdy!», «Áı, Myrqymbaı», «Baıdyń qyzy», «Rázııa qyz», «Qashqyn kelinshek», «Zaıkúl», «Marjan», «Qandy kek», «Seksen som», «Kúlpash», «Talaq», «Qara shelek», «Aqtalǵan eńbek», «Sary ala ton», «Shapaıdyń haty», «Arystanbaıdyń Muqyshy», «Daýdyń basy — Daırabaıdyń kók sıyry», «Bıǵaıshanyń haty», «Ashtyq qurbany», «Soıqandy sodyrlar», «Kesindiler», «Alyptardy aralaǵanda», «Shuǵanyń belgisi», «Raýshan — kommýnıst», «Azamat Azamatych», «Qyzyl jalaý», «Qońsylar», «Tartys» atty poemalar, feletondar, ocherkter, povester men romandardyń, 25 pesanyń, lıbretto men stsenarıılerdiń avtory.

Málik ǴABDÝLLIN, pedagog-ǵalym, Keńes Odaǵynyń Batyry, Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri, Qazaq KSR Ǵylym akademııasynyń Sh. Ýálıhanov atyndaǵy syılyǵynyń laýreaty

Málik ǴABDÝLLIN
Foto: اااپپرپ

1915 jyly Qazirgi Aqmola oblysy Zerendi aýdanynda týǵan. 14 jasynan bastap jazýshy Sábıt Muqanovtyń tárbıesin alǵan. Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirgen. Instıtýttan keıin 1935-1937 jyldary áskerı boryshyn ótegen. 1937-1938 jyldary «Sotsıalıstik Qazaqstan» gazetiniń ádebı qyzmetkeri, «Qazaqstan pıoneri» gazeti redaktorynyń orynbasary, KSRO Ǵylym Akademııasynyń qazaqstandyq fılıalyndaǵy Til jáne ádebıet ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri qyzmetterin atqarǵan. 1938-1946 jyldary Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtynyń aspıranty bolǵan. 1941-1945 jyldary General I. V. Panfılov bastaǵan dańqty gvardııalyq dıvızııasy quramynda Ekinshi dúnıejúzilik soǵysqa bastan-aıaq qatysqan. 1942 jyly Novgorod oblysyna qarasty Holm qalasynyń mańynda bolǵan urysta Málik soldattarǵa basshylyq etedi. Ol basqarǵan sarbazdar fashısterdiń qarýlanǵan áskerine toıtara soqqy beredi. Keskilesken urystyń nátıjesinde jaýdyń eki tankisin granatamen jaryp, 12 soldatyn tutqynǵa alady. Urys kezinde Málik Ǵabdýllın jaraqat alady. alaıda oǵan qaramastan jaýǵa qarsy oq boratady. Osy erligi úshin KSRO Joǵarǵy Keńesi Prezıdıýmynyń Jarlyǵymen (№ 1035) Málik Ǵabdýllınge 1943 jyldyń 30 qańtarynda Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵy berilip, Lenın ordeni jáne «Altyn juldyz» medalimen marapattalǵan. Soǵystan keıingi jyldary ǵylymı-pedagogıkalyq salada qyzmet atqarǵan. 1946-1951 jyldary Qazaq KSR Ǵylym akademııasynyń Til jáne ádebıet ınstıtýty dırektorynyń orynbasary, dırektory. 1951-1963 jyldary Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtynyń rektory, 1963 jyldan ómiriniń sońǵy kúnine deıin Qazaq KSR ǴA-nyń M.O. Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýty folklor bóliminiń meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. 1947 jyly «Qobylandy batyr» jyryn ǵylymı zertteýdiń problemalary» degen taqyrypta kandıdattyq dıssertatsııa qorǵady. «Qazaq halqynyń aýyz ádebıeti» degen monografııasynda halqymyzdyń lıro-eposy, batyrlyq jyrlary, ertegi-ańyzdary, turmys-salt óleńderi, jumbaqtar, maqal-mátelder, jańyltpashtar, sýyryp salma óneri týraly ǵylymı zertteýler men qorytyndylar jasady. Onyń qazaq folklory men ádebıeti týraly jazǵan 100-den astam maqalalary respýblıkamyzdyń gazet, jýrnaldarynda jarııalandy.

Málik Ǵabdýllınniń zerttegen negizgi eńbekteri — qazaq halqynyń batyrlyq epostary, maqal-mátelderi, aıtystary, ertegileri men halyq ánderi. Qazaq ádebıetiniń kóptomdyq tarıhyn shyǵarýǵa at salysady. Onyń «Qazaqtyń batyrlyq epostary» zertteý eńbegi 1972 jyly Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy syılyqqa ıe boldy. KSRO Joǵarǵy Keńesiniń 2-4-shaqyrylymdarynyń depýtaty. «Meniń maıdandas dostarym», «Altyn Juldyz», «Maıdandyq ocherkter (Frontovye ocherkı)», «Býdnı voıny», «Dostar, joldastar jaıly», «Yzǵarly jyldar (Groznye gody)» atty kórkem ádebı shyǵarmalardyń avtory. Ádebı týyndylary I. P. Şegolıhın kómegimen orys tiline aýdarylǵan. Málik Ǵabdýllınniń Almatyda turǵan úıi men qyzmet atqarǵan Instıtýtynda batyrǵa arnap memorıaldy taqta ornatylǵan. Ózi týyp-ósken aýdandaǵy mektep pen kóshe attary Málik Ǵabdýllınniń esimimen atalady. Kókshetaýda batyrǵa arnalyp arnaıy murajaı ashylǵan. Almaty, Astana jáne Kókshetaý qalalaryndaǵy kóshelerge esimi berilgen. Lenın ordenimen, «Qyzyl Tý» ordenimen, І dárejeli Otan soǵysy ordenimen jáne eki ret «Qyzyl juldyz» ordenimen, kóptegen medaldarmen marapattalǵan.