15 aqpan. QAZAQPARAT KÚNTІZBESІ: ATAÝLY KÚNDER, OQIǴALAR, ESІMDER

15 aqpan JUMA

Keńes áskerleriniń Aýǵanstannan shyǵarylǵan kúni. Budan 25 jyl buryn (1989) osy kúni keńes áskerleri (40-shy armııa jáne oǵan jiberilgen bólimsheler) Aýǵanstan aýmaǵynan shyǵaryldy. Aýǵanstan jerindegi 9 jylǵy soǵysqa Keńes Odaǵynyń 500 myńnan astam azamattary qatysty. Olardyń arasynda - 22269-y qazaqstandyqtar. 15 myń jaýynger qaza boldy. Qazaqstan bul soǵysta 889 bozdaǵynan aıyryldy.

M.I.Glınkany (1804-1857) eske alý kúni. M.Glınka orystyń klassıkalyq kompozıtorlyq mektebiniń negizin qalaýshy.

ESTE QALAR OQIǴALAR

35 2 jyl buryn (1662) Qazaqstannyń baıyrǵy qalalarynyń biri Atyraý qalasynyń irgesi qalandy. 1640 jyly patsha úkimeti aǵaıyndy Gýrevterge qalashyq salýǵa ruqsat bergen. Qala 1662 jyly salynyp bitip, patsha jarlyǵymen Gýrev atalǵan. Al jergilikti qazaqtar ony Úıshik dep ataǵan. Búgingi tańda qala ónerkásibiniń basty salasy munaı men hımııa óndirisi. Qalada munaı aıyrý, polıetılen, mashına jasaý, metall óńdeý, balyq qutylaý, basqa da tamaq, jeńil ónerkásip oryndary bar. Sondaı-aq munda munaı ónerkásibiniń jobalaý ınstıtýty, munaı jáne tabıǵı tuzdar ınstıtýty, ǵylymı-zertteý ınstıtýty, drama teatry, fılarmonııa, mýzyka, sport mektepteri, mádenıet úıi, kitaphanalar, kınoteatrlar, mádenıet jáne demalys baqtary, qonaq úıler, medıtsınalyq mekemeler jumys isteıdi.

2 5 jyl buryn (1989) Keńes áskerleri Aýǵanstan aýmaǵynan shyǵaryldy. Aýǵanstan jerinde 9 jylǵa sozylǵan soǵysta Keńes Odaǵynyń 500 myńnan astam azamat qatysty. Olardyń arasynda 22269-y qazaqstandyqtar. Bul soǵysta 15 myń jaýynger opat boldy. Onyń 889-y qazaqstandyq.

100 jyl buryn (1914) Imperator Nıkolaı II alkogoldi ishimdikterdi shekten tys paıdalanýǵa qarsy naýqannyń bastalǵanyn málimdedi.

9 5 jyl buryn (1919) Petrogradtyń Úlken drama teatry F.Shıllerdiń «Don Karlos» spektaklimen sahnasyn ashty. Qazir bul teatr Georgıı Tovstogonovtyń esimimen atalady.

1 4 jyl buryn (2000) Qorqyt Ata atyndaǵy Qyzylorda memlekettik ýnıversıtetinde Qorqyt atanyń rýhanı muralaryn zertteý jóninde halyqaralyq ǵylymı-zertteý ortalyǵy uıymdastyryldy.

9 jyl buryn (2005) Qazaqtyń M.Áýezov atyndaǵy memlekettik akademııalyq drama teatrynda ártis, «Daryn» memlekettik syılyǵynyń laýreaty Bekjan Turystyń «Árkimdi jaratpaǵan Táńiri jaıǵa...» shyǵarmashylyq keshi ótti. Kesh Bekjannyń sahnada ár jyldary oınaǵan spektaklderinen, teledıdar arqyly kópshilikke tanymal habarlar úzindisi men onyń ár kezeńde aıtylyp júrgen ánderinen quraldy.

7 jyl buryn (2007) Oralda jergilikti ólketanýshy Ǵadilshe Ótebalıevtiń «Pýgachev tarıhyn» oqı otyryp» atty kitaby jaryq kórdi. Bul ocherkter jınaǵynda avtor orystyń uly aqyny Aleksandr Pýshkınniń Aq Jaıyq óńirine qatysty shyǵarmashylyǵyn zertteýge umtylys jasaǵan.

8 jyl buryn (2006) Oraldyq jas qalamger, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi Mıra Shúıinshálıevanyń respýblıkalyq «Arys» baspasynan «Shúberek qýyrshaq» atty jańa kitaby jaryq kórdi. Avtordyń «Shúberek qýyrshaq» povesi men áńgimeleri toptastyrylǵan jınaqqa belgili jazýshy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Dýlat Isabekov alǵysóz jazǵan. «Tili shuraıly, oıy salmaqty, oqıǵalary órnekti jas jazýshy Mıra Shúıinshálıevanyń bir top týyndylary - qazirgi zaman kelbetin túsingisi keletin oqýshyǵa bereri mol shyǵarma», delingen onda. Mıra Shúıinshálıevanyń «Mahabbat baǵy» atty tuńǵysh jınaǵy osy «Arys» baspasynan 2003 jyly jaryq kórgen bolatyn, sondaı-aq onyń týyndylary birneshe ujymdyq jınaqqa da engen. 6 jyl buryn (2008) Almatyda tolyq metrajdy «Qara oı» kórkem fılminiń alǵashqy kórsetilimi ótti.

Qazaqstandyq «Sun Production» jáne «Work Station» kınostýdııalary birlesip shyǵarǵan bul kartınanyń qoıýshy-rejısseri Janna Isabaeva. «Osy eńbegim arqyly kórermenderge ózim jaýabyn bilmeıtin jaqsylyq pen zulymdyqtyń máni týraly oı tastaǵym keldi», -dedi Janna Isabaeva.

4 jyl buryn (2010) Pavlodarda «Skvorechnık» ádebı teatry quryldy. Teatrdy qurýshy, ártis Halıma Hazıevanyń aıtýynsha «Spektaklderde áýesqoı ártister oınaıdy. Biz trýppaǵa kim sahnaǵa shyǵyp oınaǵysy keledi, solar shaqyrylady, kári-jasqa qaramaımyz, ónerdi, teatrdy súıip baǵalaı biletin barlyq adamdar qatysa alady». Teatrda akterlik sheberlikke, sahnada sóıleý mánerligine úıretedi. «Skvorechnık» ádebı teatrynyń qoıylymdary Anton Chehov atyndaǵy oblystyq teatrynyń kishi zalynda qoıylady.

4 jyl buryn (2010) Aspan deneleriniń katalogyna Sýquıǵysh shoqjuldyzyndaǵy juldyzǵa qazaqstandyq tanymal ǵalym Mıhaıl Panınniń esimin berý týraly jazba engizildi.

Mıhaıl Panın - professor, bıologııa ǵylymdarynyń doktory, segiz halyqaralyq jáne respýblıkalyq akademııanyń akademıgi, Semeı memlekettik pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń prorektory.

4 jyl buryn (2010) Almatyda «Gúlder» memlekettik ansambliniń ártisteri «Ulan» ulttyq gvardııasynyń áskerı bólimshesinde keńes áskerleriniń Aýǵanstannan shyǵarylýyna 21 jyl tolýyna arnalǵan kontsert qoıdy.

3 jyl buryn (2011) Almatyda Elbasy Nursultan Nazarbaev jedel járdem jańa aýrýhanasynda boldy. Bul jańa nysan qala men el turǵyndaryna Biryńǵaı densaýlyq saqtaý ulttyq júıesi aýqymynda bilikti medıtsınalyq kómek kórsetetin joǵary mamandandyrylǵan kópbeıindi emdeý mekemssi.

ESІMDER

7 6 jyl buryn (1938-1994) sýretshi-keskindemeshi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri, Qazaqstan Komsomol syılyǵynyń laýreaty AITBAEV Salıhıtdın Ábdisadyquly dúnıege keldi.

Qyzylorda qalasynda týǵan. Almaty kórkemsýret ýchılışesin bitirgen. 1969-1971 jyldary atalmysh ýchılışede ustazydyq etken. Onyń «Shopandar demalysy», «Baqyt», «Jas qazaqtar», «Qonaqtar keldi» týyndylary qazaqtyń beıneleý ónerine sony sıpat ákelgen. «Á.Álimjanov», «Ana», «Áke», «Shopan», «Abaı» portretterin salǵan. Qylqalam sheberiniń keskindemelik jáne grafıkalyq týyndylary Qazaqstan Memlkettik beıneleý óneri murajaıynda saqtaýly.

1 20 jyl buryn (1894-1966) memleket jáne qoǵam qaıratkeri TOQTYBAEV Isa dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysynyń Tereńózek aýdanynda týǵan. Tashkenttegi muǵalimder semınarııasyn, Orta Azııa memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1917-1919 jyldary -Tashkent qalalyq depýtattar keńesiniń hatshysy, Halyq komıssarıaty alqasynyń múshesi jáne komıssarynyń orynbasary, Túrkistan kompartııasy ortalyq komıtetiniń baspa bóliminiń meńgerýshisi. 1922-1925 jyldary - Syrdarııa oblystyq partııa komıteti úgit-nasıhat bóliminiń meńgerýshisi, «Sholpan», «Sáýle», «Kommýnıst», «Sana», «Shanshar» jýrnaldarynyń jáne «Aq jol» gazetiniń redaktory, Túrkistan Respýblıkasy Ortalyq komıtetiniń úgit-nasıhat bólimi alqasynyń múshesi, Qazaq AKSR-i Halyq aǵartý HKK saıası-aǵartý keńesi basqarmasynyń meńgerýshisi. 1926-1929 jyldary - Aqtóbedegi Jer basqarmasynyń bastyǵy, Semeıdegi «Qazaq tili» gazetiniń redaktory, Orynbordaǵy pedagogıkalyq ınstıtýttyń dırektory jáne jumysshy faqýltetiniń meńgerýshisi. 1929-1930 jyldary - Qazaq AKSR-i Halyq aǵartý komıssarynyń orynbasary. 1930-1932 jyldary - Lenıngrad pedagogıkalyq ınstıtýtynyń aspıranty, Qyzyl professýra kýrsynyń tyńdaýshysy. 1932-1933 jyldary - Lenıngradtaǵy Shyǵys halyqtary kýrsynyń rektory jáne áskerı saıası akademııanyń lektory. 1933-1936 jyldary qýǵyn-súrginge ushyrap, túrmede otyrdy. 1936 jyly V.Kýıbyshevtyń kómegimen bosap shyqty. 1937 jyly Lenıngradtaǵy KSRO halyqtarynyń etnografııalyq murajaıynyń bólim meńgerýshisi qyzmetinde boldy. 1938-1947 jyldary ekinshi ret qamaýǵa alynyp, Komı AKSR-ine, 1949-1957 jyldary úshinshi ret ustalyp, Krasnoıarsk ólkesine jer aýdaryldy. 1957 jyly aqtalyp, elge oraldy. 1958-1964 jyldary Qyzylorda qalasyndaǵy oblystyq ólketaný murajaıynyń uıymdastyrýshysy ári dırektory boldy. I.Toqtybaev Qazaqstanda oqý-aǵartý salasyn órkendetý, ádebı muralardy jınaý isinde qajyrly jumystar atqardy. Qyzylorda qalasyndaǵy bir kóshege esimi berilip, ózi turǵan úıge eskertkish-taqta ornatyldy. 1998 jyldan týǵan aýdanyndaǵy qazaq orta mektebi Toqtybaevtyń esimimen atalady.

100 jyl buryn (1914-1970) akter, kınorejısser, Qazaqstannyń jáne KSRO-nyń halyq ártisi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi AIMANOV Sháken Kenjetaıuly dúnıege keldi.

Pavlodar oblysynda týǵan. Semeı muǵalimder tehnıkýmynda oqyp júrgende, Almatydaǵy Qazaq drama teatryna shaqyryldy. Sh.Aımanov 1933 jyldyń maýsym aıynda teatrǵa jumysqa qabyldandy. Ol alǵashynda Gramofonov (K.Pogodın «Meniń dosym»), Qodar, Aldar kóse (Sh.Qusaıynov «Aldar Kóse»), Isataı (I.Jansúgirov «Isataı - Mahambet»), Kassıo (Ý.Shekspır «Otello») rólderin oınady. Kóp uzamaı Tıhon, Velıkanov (A.Ostrovskıı «Talanttar men tabynýshylar», «Naızaǵaı»), Shadrın (K.Pogodın «Myltyqshy adam»), Kıdd (B.Lavrenov «Amerıka daýysy»), Brett (Dj.Goý, A.Dıýsson «Tereń tamyrlar»), Hlestakov (N.Gogol «Revızor»), Kazantsev (M.Áýezov «Túngi saryn») sııaqty klassıkalyq rólderdi somdady. Bul tulǵalar ulttyq sahnamyzdyń súbeli tabystaryna jatady. Onyń akterlik bolmysy tulǵaly, irgeli, kósheli keıipkerlerdi keskindeýge beıim. Ol qazaq sahnasynda romantıkalyq teatr mektebin kalyptastyrdy. Aqan seri, Qobylandy, Satın, Petrýchcho, Otello beınelerin asa zor akterlik mashyqpen zerledi. «Myltyqty adam», «Talanttar men tabynýshylar», «Namys soty» atty aýdarma pesalardy sahnaǵa shyǵaryp, rejısserlyq jasady. 1947-1951 jyldary Qazaq drama teatrynyń bas rejısseri boldy. Sh.Aımanovtyń rejısserlik stılinde ulttyq boıaý, sahnalyq aıshyqty túr izdeýi basym edi. 1949 jyly óz ınstsenırovkasymen qoıǵan «Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ınstıtýty» spektaklinde osy izdenisteri anyq kórindi. Al «Aqan seri - Aqtoqty» tragedııasyndaǵy aqyndyq shabyt, ánshilik tolǵanys, taza mahabbat, móldir súıispenshilik sezim, fılosofııalyq oılar, ulttyq turmys-salt, ádet-ǵuryp dástúrleri Sh.Aımanov rejıssýrasynan ansambl tutastyǵyna qurylǵan akterlik oıyndardan kórkem sheshimin tapty. Akter ǵumyrynyń sońyna deıin tynymsyz shyǵarmashylyq izdeniste júrdi. Óner saparymen álemniń ár qıyrynda bolyp, ózi bolǵan ortanyń bárinde qazaq halqynyń ánimen, ónerimen, dástúrimen tanystyrýdan tanbady. Ár túrli kınofestıvalderde, sımpozıýmdarda Jan Gaben, Jan Mare, Loýrens Olıve, Sofı Loren, Radj Kapýr, Frenk

Kopra sııaqty álemdik kınojuldyzdarmen kezdesip, solarǵa elikteı júrip, ózi sahnada, kınoda oınaǵan rólderin álemdik bıikke kótere bildi. «Abaı áni», «Jambyl» fılmderine túsý arqyly kıno óneriniń de qyr-syryn meńgerip, osy saladaǵy jemisti jolyn bastady. 1953-1970 jyldary «Qazaqfılm» stýdııasynyń kórkemdik jaǵyn basqaryp, qazaq kıno óneriniń órkendeýine úles qosty. 1953-1966 jyldary aralyǵynda ol túsirgen «Mahabbat týraly ańyz», «Aldar kóse», «Atameken», «Naızatas baýraıynda» fılmderdiń bárinen de ulttyq boıaý seziledi. Jurtty qyran-topan kúlkige batyrǵan ánderi, ekiniń biriniń aýzynan túspeıtin «Bizdiń súıikti dáriger», «Taqııaly perishte» fılmderindegi ázil-kúlkili kórinister men qısyndardyń da tabıǵaty ulttyq dástúrlermen tamyrlasyp jatyr. Kóp izdenistiń nátıjesinde Sh.Aımanov qazaq kıno ónerinde de romantıkalyq-patrıottyq mekteptiń negizin qalady. Onyń sońǵy eńbegi «Atamannyń aqyry» fılmi talantynyń sharyqtaý shoqtyǵy boldy. Bul fılm taza iriktelgen akterlik quramy, rejısserlik sapasy, tehnıkalyq oryndalý deńgeıi jaǵynan da álemdik talapqa saı shyqqan týyndy edi.

Sh.Aımanov Qazaqstan Kınematografıster odaǵyn uıymdastyrýǵa qatysyp, odaq basqarmasynyń birinshi hatshysy qyzmetin atqardy. 1963 jyly Kaır qalasyndaǵy Azııa men Afrıka elderi Halyqaralyq jáne Máskeý qalasynda ótken úshinshi halyqaralyq kınofestıvalderdiń qazylar alqasy múshesi boldy. Onyń esimi Almatynyń bir kóshesine, «Qazaqfılm» stýdııasyna berildi. Ol turǵan úı men stýdııa ǵımaratyna memorıaldyq taqta ornatylyp, murajaı kabıneti uıymdastyryldy.

«Lenın», «Eńbek Qyzyl Tý», t.b. ordendermen marapattalǵan.

4 50 jyl buryn (1564-1642) ıtalıandyq fızık, mehanık, astronom, tabıǵattaný ǵylymdarynyń negizin salýshy GALILEI Galıleo dúnıege keldi.

Italııanyń Pıza qalasynda kedeılengen aqsúıek otbasynda týǵan. Ákesi Vınchentso belgili mýzykant edi. Galıleıdiń úlken oqymysty bolýyna ákesiniń yqpaly tıdi. 1581 jyly Pıza ýnıversıtetine túsip, medıtsınany oqyp úırenedi. Munda ol Arıstotel, Evklıd, Arhımed eńbekterimen tanysty. Sóıtip, geometrııa men mehanıkaǵa áýestengen Galıleı medıtsınany tastaıdy. Florentsııaǵa oralyp, tórt jyl boıy matematıkany zertteıdi. Arıstotelge qarsy «Qozǵalys týraly suhbat» degen eńbek jazdy. 1592-1610 jyldary Galıleı shyǵarmashylyǵynyń kemeline kelgen shaǵy bolatyn. Tepe-teńdik prıntsıpine negizdelgen mashına jaıly zertteýi, deneniń erkin túsýi, deneniń kólbeý jazyqtyqtaǵy qozǵalysy, kókjıekke (gorızontqa) burysh jasaı laqtyrylǵan deneniń qozǵalysy, maıatnık terbelisiniń ızohrondyǵy týraly jańalyqtary osy kezeńge jatady. 1609 jyly Galıleı óziniń alǵashqy teleskopyn qurastyrdy. Ol osy teleskoptyń kómegimen Sholpan planetasynyń fazasyn, Kúndegi daqty, ıÝpıterdiń 4 serigin, Satýrnnyń saqınasyn ashty. 1916 jyly Din basylary N.Kopernık ilimine tyıym salǵan soń, Galıleı uzaq ýaqyt úı tutqynda ustaldy. 1630 jyly «Álemniń eki negizgi júıesi týraly suhbat» degen eńbegin Rımge alyp keldi. Munda Kopernık pen Evklıdtiń dúnıe júıeleri qaralǵan edi. 1637 jyly Galıleı eki kózinen aıyrylady. Galıleı 17 ǵasyrdaǵy mehanıka, optıka jáne astronomııa ǵylymdarynyń damýyna eleýli úles qosty. Ol ashqan jańalyqtar dúnıeniń gelıotsentrlik júıesi týraly ilimniń jeńip shyǵýyna yqpal etti. Statıka tarıhy Arhımedten bastalsa, dınamıka tarıhy Galıleıden bastalady. Ol uly ǵalym bolýymen birge, mýzykant, sýretshi, aqyn, ádebıetshi de boldy.

10 4 jyl buryn (1910-1996) ǵalym, bıologııa ǵylymdarynyń doktory, Qazaqstannyń eńbek sińirgen zootehnıgi, KSRO Memlekettik syılyǵynyń ıegeri ESENJOLOV Ándijan dúnıege keldi.

Batys Qazaqstan oblysynda týǵan.

Almaty zootehnıkalyq-maldárigerlik ınstıtýtyn bitirgen.

KSRO Ǵylym Akademııasy Qazaq fılıalynyń kishi, aǵa ǵylymı qyzmetkeri, Eksperımenttik bıologııa ınstıtýtynyń zerthana meńgerýshisi, Qazaq mal sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri boldy.

Qazaq qoıynyń arharmerınos tuqymyn engizdi.

Eńbek Qyzyl Tý, eki ret «Qurmet Belgisi» ordenderimen marapattalǵan.

9 9 jyl buryn (1915-1966) qazaq tarıhshysy, tarıh ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń korrespondent múshesi BEKMAHANOV Ermuhan Bekmahanuly dúnıege keldi.

Pavlodar oblysynyń Baıanaýyl aýdanynda týǵan.

Voronej pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirgen.

Ol XVIII-HІH ǵasyrlarda Qazaqstanda áleýmettik-ekonomıkalyq jáne saıası damý problemalaryna, sondaı-aq Qazaqstannyń Reseıge qosylý máselesine, qazaq ádebıeti men mádenıeti tarıhyna úlken nazar aýdarǵan. Kenesary Qasymulynyń kóterilisine «ult-azattyq qozǵalysy» dep aıyp taǵylyp, 1952 jyly 25 jylǵa bas bostandyǵynan aıyrylǵan. 1954 jyly aqtalyp shyqqan.

100-den astam ǵylymı eńbekterdiń avtory.

Qyzyl juldyz ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

10 8 jyl buryn (1906-1974) selektsıoner-genetık ǵalym, aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaq aýylsharýashylyq akademııasynyń akademıgi, Qazaq KSR Ǵylym Akademııasynyń korrespondent múshesi ÚZENBAEV Eshtaı Qolbekeıuly dúnıege keldi.

Ózbekstanda týǵan. Tashkent aýylsharýashylyq ınstıtýtyn bitirgen.

1936-1938 jyldary - Qazaqtyń maqta-jońyshqa ósirý tájirıbe stantsııasynyń dırektory, 1938-1946 jyldary - Tashkent aýylsharýashylyq ırrıgatsııa jáne mehanıkalandyrý ınstıtýtynyń dotsenti, aǵa agronomy, 1946-1960 jyldary - Ózbek KSR Ǵylym Akademııasynyń Botanıka jáne zoologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty dırektorynyń orynbasary, 1960-1965 jyldary - Qazaqtyń maqta sharýashylyǵy tájirıbe stantsııasynyń dırektory, osynda genetıka jáne selektsııa bóliminiń meńgerýshisi, 1965-1974 jyldary - Qazaq KSR Ǵylym Akademııasynyń Ortalyq Botanıka baǵynyń dırektory jáne genetıka zerthanasynyń meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan.

Ol maqta jóninde 50-den astam ǵylymı eńbek jarııalady.

«Qurmet belgisi» ordenimen jáne birneshe medaldarmen marapattalǵan.

5 8 jyl buryn (1956) Qazaqstan Sáýletshiler odaǵynyń prezıdenti, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Qazaqstannyń Qurmetti sáýletshisi, Qazaq bas sáýlet-qurylys akademııasynyń Qurmetti professory, Shyǵys elderi Halyqaralyq sáýlet akademııasynyń korrespondent múshesi RÚSTEMBEKOV Aqmyrza Isauly dúnıege keldi.

Aqmola oblysynda týǵan. Almaty sáýlet-qurylys ınstıtýtyn (qazirgi Qazaq bas sáýlet-qurylys akademııasy) bitirgen.

1980-1990 jyldary - «Gıprovýz» Búkilodaqtyq memlekettik jobalaý ınstıtýty Almaty fılıalynyń sáýletshisi, aǵa sáýletshisi, top jetekshisi, jobalar bas sáýletshisi, dırektordyń orynbasary. 1990-1996 jyldary - shyǵarmashylyq-óndiristik sheberhananyń jetekshisi. 1996-2000 jyldary - Qazaqstan Sáýletshiler odaǵynyń vıtse-prezıdenti qyzmetterin atqarǵan. 2000 jyldyń naýryz aıynan - qazirgi qyzmetinde.

«Qurmet» ordenimen marapattalǵan.

5 7 jyl buryn (1957) QR parlamenti Májilisiniń depýtaty SEIDÝMANOV Serik Turaruly dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Máskeý hımııalyq mashına jasaý ınstıtýtyn, BLKJO OK janyndaǵy Joǵary komsomol mektebin, SOKP OK janyndaǵy Qoǵamdyq ǵylymdar akademııasyn bitirgen.

1979-1981 jyldary - Jańajambyl fosfor zaýytynda azot-ottegi tsehynyń masteri, komsomol komıtetiniń hatshysy. 1981-1982 jyldary Qazaqstan LKJO Jambyl oblystyq komıtetiniń sektor meńgerýshisi, Jambyl qalalyq komıtetiniń ekinshi hatshysy. 1984-1986 jyldary Qazaqstan LKJO OK jaýapty uıymdastyrýshysy, bólim meńgerýshisiniń orynbasary, bólim meńgerýshisi. 1986-1988 jyldary Qazaqstan LKJO Taldyqorǵan oblystyq komıtetiniń birinshi hatshysy. 1991 jylǵy naýryz-qyrkúıek aılarynda - Qazaqstan KP OK konsýltanty. 1991-1992 jyldary - Qazaqstan Sotsıalıstik partııasy Almaty oblystyq komıtetiniń hatshysy. 1992-1995 jyldary QR Prezıdenti Ákimshiliginiń aqparattyq-taldaý ortalyǵynda aǵa referent, sektor meńgerýshisi, jetekshniń orynbasary. 1995-1996 jyldary Qazaqstan halqy Assambleıasy atqarýshy hatshylyǵynyń meńgerýshisi. 1997 jyldyń qańtar-sáýir aılarynda - QR Jastar isi, týrızm jáne sport mınıstriniń orynbasary. 1997 jylǵy sáýir-jeltoqsan aılarynda - QR Bilim jáne mádenıet mınıstrliginiń úılestirý jáne baqylaý departamentiniń dırektory. 1997-1998 jyldary - «Kraý» birlesken kásipornynyń bas dırektory. 1998-2002 jyldary - QR Parlamenti aqparattyq-taldaý ortalyǵynyń dırektory. 2002-2004 jyldary - QR Prezıdenti Ákimshiliginiń ishki saıasat bólimi meńgerýshisiniń orynbasary. 2004-2005 jyldary - QR Prezıdenti Ákimshiliginiń Іshki saıasat basqarmasynyń áleýmettik-saıası bóliminiń bas ınspektory, jurtshylyqpen jáne baspasózben baılanys bóliminiń meńgerýshisi. 2005-2006 jyldary - QR Prezıdenti Ákimshiligi áleýmettik-saıası bólimi meńgerýshisiniń birinshi orynbasary. 2006-2013 jyldary - almaty qalasy ákiminiń orynbasary. 2013 jylǵy aqpannan - qazirgi qyzmetinde. 45 jyl buryn (1969) Túrkitiles memleketter Parlamenttik Assambleıasynyń bas hatshysy ASANOV Jandos Ánýaruly dúnıege keldi.

QazKSR-da týǵan. Almaty pedagogıkalyq shet tilderi ınstıtýtyn bitirgen.

2004-2006 jyldary - QR SІM referenti, QR Pákistandaǵy elshiliginiń attashesi, úshinshi, ekinshi hatshysy, QR SІM-be birinshi hatshy, baspasóz qyzmetiniń jetekshisi, QR Prezıdentiniń hattama konsýltanty, QR prember-mınıstriniń hattama qyzmetiniń jetekshisi - hatshylyq meńgerýshisiniń orynbasary, QR-nyń ulybrıtanııadaǵy elshiliginiń birinshi hatshysy, QR SІM Eýropa jáne Amerıka departamentiniń dırektory. 2006-2008 jyldary - AÓІSShK hatshylyǵynyń atqarýshy dırektory. 2008-2009 jyldary - QR-nyń EQYU janyndaǵy turaqty ókildiginiń keńesshi-elshisi. 2009-2012 jyldary - EQYU Mınısk qalasyndaǵvy keńsesi basshysynyń orynbasary, QR-nyń Belgııadaǵy elshiliginiń keńesshi-elshisi. 2012-2013 jyldary - QR Parlamenti Senaty apparaty jetekshisiniń orynbasary. 2013 jyldan qazirgi qyzmetinde.

41 jyl buryn (1973) QR Ádilet mınıstriniń orynbasary rodılas AZIMOVA Elvıra Ábilqasymqyzy dúnıege keldi.

Jambyl qalasynda dúnıege kelgen, zańger - 1996 jyly Q.A. ıAssaýı atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıtetin bitirgen, halyqaralyq zańger biliktiligi berildi.

Eńbek jolyn 1996 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde bastady.

1996 jyldan 1999 jylǵa deıin Halyqaralyq quqyqtyq qamtamasyz etý basqarmasynyń jetekshi, bas keńesshisi bolyp istedi.

1999 jyldan bastap 2005 jylǵa deıin Zańnama, halyqaralyq quqyq jáne hattama departamentteri basqarmalary bastyǵynyń orynbasary, bastyǵy qyzmetterin atqardy.

2005 jyldan bastap 2010 jyldar aralyǵynda Zańǵa táýeldi aktiler jáne halyqaralyq quqyq, memlekettiń múliktik quqyqtaryn qorǵaý, kelisim-sharttar jáne talap-aryz jumystary departamentteriniń dırektory laýazymdarynda jumys istedi.

2010 jyldan bastap 2013 jylǵa deıin Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń Halyqaralyq sharttardy saraptaý departamentiniń dırektory laýazymynda boldy.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Qurmet gramotasymen (2007), «Qazaqstan Konstıtýtsııasyna 10 jyl» (2005), «Qazaqstan Respýblıkasynyń táýelsizdigine 20 jyl» (2012) mereıtoılyq medaldarmen marapattalǵan

50 jyl buryn (1964) «KEGOC» AQ Quqyqtyq qamtamasyz etý jónindegi basqarýshy dırektory JAQYPBAEV Qaırat Tólegenuly dúnıege keldi. Shymkent qalasynda týǵan. 1985 jyly S.M.Kırov atyndaǵy Qazaq Memlekettik ýnıversıtetin quqyqtaný mamandyǵy boıynsha bitirgen, zańger. TMD-nyń eńbek sińirgen energetıgi. 1985 j. - 1988 j. Shymkent qalasy Abaı aýdany Prokýratýrasynyń tergeýshisi. 1988 j. - 1991 j. OQO Prokýratýrasy, bólim bastyǵynyń orynbasary, tergeý basqarmasynyń prokýrory.1991 j. - 1993 j. Arys aýdanaralyq prokýratýrasynyń prokýrory. 1993 j. - 1995 j. QR Bas Prokýratýrasy Asa qaýipti qylmystardy tergeý jónindegi basqarma bastyǵy. 1995 j. - 1997 j. QR ІІM Memlekettik tergeý basqarmasy bastyǵynyń orynbasary, jalpy qylmystyq tergeýler bas basqarmasy bastyǵynyń birinshi orynbasary, Memlekettik tergeý departamentiniń bastyǵy. 1997 j. - 2000 j. QR ІІM Áskerı-tergeý departamentiniń bastyǵy.2000 j. - 2002 j. QR Parlamenti Zań shyǵarmashylyǵy jáne monıtorıng ortalyǵynyń dırektory. 2002 j. - 2004 j. QR Parlamenti Májilis apparaty zańnama bóliminiń meńgerýshisi. 2004 j. - 2006 j. QR Qarjy mınıstrligi Qarjylyq baqylaý jáne memlekettik satyp alý komıteti tóraǵasynyń orynbasary.2006 j. - 2008 j. QR Parlamenti Májilis tóraǵasynyń keńesshisi. 2008 jyldan «KEGOC» AQ-nyń Quqyqtyq qamtamasyz etý jáne qaýipsizdik jónindegi Basqarýshy dırektory. Birneshe medaldarmen marapattalǵan. 19 1 jyl buryn (1823-1901) qytaılyq dinbasy Lı Hýnchjan dúnıege keldi.. 15 2 jyl buryn (1862-1905) reseılik kásipker jáne metsenat MOROZOV Savva Tımofeevıch dúnıege keldi. 10 8 jyl buryn (1906-1944) tatar keńestik aqyny, Lenındik syılyqtyń laýreaty Musa Mustafauly JÁLIL (ZALILOV) dúnıege keldi.

217 jyl buryn (1797-1871) fortepıano sheberi, Steinway & Sons fırmasynyń negizin qalaýshy ShTAINVEG Genrıh Engelgard - fortepıannyı master, osnovatel fırmy

91 jyl buryn (1923-2011) keńestik jáne reseılik qoǵam qaıratkeri, quqyqqorǵaýshy, dıssıdent, kósemsózshi BONNER Georgıevna Elena dúnıege keldi.