14 jastan bastap jumys isteýge bolady: jasóspirim neni bilý kerek
ASTANA. KAZINFORM – Jaz mezgili kóptegen oqýshy úshin demalys qana emes, alǵashqy tabys tabatyn kezeńge aınalyp otyr. Alaıda eńbekpen birge jaýapkershilik, qaýip qatar júredi. Sondyqtan mamandar jasóspirimderge jumys tańdaýda eń aldymen zań talaptaryn bilý mańyzdy ekenin eskertedi.
Zań qandaı shekteý qoıady?
QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi Halyqty jumyspen qamtý departamentiniń dırektory Muhtar Tóleýdiń aıtýynsha, Enbek.kz portalyndaǵy «Meniń jazǵy kanıkýlym» bólimi arqyly oqýshylarǵa arnalǵan bos jumys oryndaryn tabýǵa bolady. Olarǵa teatr, kıno, tsırk sııaqty shyǵarmashylyq salalarda jumystar usynylady. Sondaı-aq saýda, tamaqtaný jáne SMM, marketıng sekildi digital baǵyttar bar.
– 14 jastan bastap tek jeńil eńbek túrlerine, oqý ýaqytynan bos kezde jumys isteýge ruqsat etiledi. Zańda kórsetilgen talapqa sáıkes, 14-16 jas aralyǵyndaǵy oqýshylar aptasyna 24 saǵat jumys isteı alady. ıAǵnı kúnine 4,5 saǵattan aspaýy kerek. Al 16-18 jas aralyǵyndaǵy jasóspirimderdiń aptasyna 36 saǵat jumys isteýine ruqsat berilgen, – deıdi spıker.
Sondaı-aq 14 jasta eńbek shartyna jasóspirimniń ózi ǵana emes, onyń zańdy ókili – ata-anasy nemese qamqorshysy da qol qoıýy mindetti. 15 jasta negizgi orta bilim alǵan jasóspirimder resmı jumys isteı alady. 16 jastan bastap eńbek shartyn óz betinshe jasaýǵa quqyq beriledi. Degenmen, zań boıynsha jasóspirimderdi aýyr fızıkalyq eńbekke, zııandy ári qaýipti jumysqa, sondaı-aq túngi aýysymǵa tartýǵa tyıym salynǵan. Materıaldyq jaýapkershilik júkteletin qyzmetterge de qabyldaýǵa bolmaıdy.
Búginde aýyzsha kelisimge senetin ýaqyt ótken. Resmı jumystyń basty kepili – Eńbek sharttaryn esepke alýdyń biryńǵaı júıesinde tirkelgen kelisimshart. Ony eGov.kz portalyndaǵy «Eńbek qyzmeti týraly málimetter» bóliminen tekserýge bolady. Eger shart júıede tirkelse, jasóspirimniń eńbek ótili resmı eseptelip, quqyǵy zańmen qorǵalady.
– Jalaqy naqty jumys istegen saǵatqa proportsıonaldy túrde tólenedi. Qoǵamdyq jumystarǵa 24 aılyq eseptik kórsetkishten tómen emes, ıaǵnı ol 100 myńnyń kóleminde, – dep naqtylady Muhtar Tóleý.
Mınıstrlik dereginshe, byltyr Qazaqstanda 14-18 jas aralyǵyndaǵy 15 myńnan astam jasóspirim resmı túrde eńbek etken. Qazir Eńbek sharttaryn esepke alýdyń biryńǵaı júıesinde 6294 elektrondy eńbek sharty tirkelgen. Bul áli de beıresmı eńbek naryǵynda júrgen jasóspirimderdiń baryn kórsetedi.
Kúmándi vakansııadan qalaı saqtaný qajet?
Sondyqtan mamandar kúmándi vakansııalardan saq bolýǵa shaqyrady. Sebebi keı jaǵdaıda jumys berýshiler jalaqy tólemeı nemese resmı rásimdeýden bas tartýy múmkin. Mundaı jaǵdaıda eńbek ınspektsııasyna nemese «E-ótinish» júıesine júginý qajet.
Osyǵan oraı jumys izdeýge arnalǵan platformalar qaýipsizdik tetikterin kúsheıtken. Máselen, hh.kz saıtynda jasóspirimderge arnalǵan arnaıy súzgi qarastyrylǵan.
– HeadHunter platformasynda «14 jastan bastap qoljetimdi» súzgisi bar. Ol kámeletke tolmaǵandarǵa zańdy vakansııalardy birden tańdaýǵa múmkindik beredi. Jumys berýshiler JSN/BSN arqyly tekseriledi, al vakansııada jumys kestesi men sharttary tolyq kórsetiledi. Eger kúmándi habarlandyrý kezdesse, qoldanýshylar «Kómek» bólimi arqyly shaǵym qaldyra alady, – deıdi HeadHunter Ortalyq Azııa kompanııasynyń marketıng jáne PR menedjeri Muhamed Baǵdatuly.
Sońǵy jyldary jasóspirimderge arnalǵan jumys túrleri ózgergen. Buryn oqýshylar kóbine habarlandyrý taratý nemese kitaphanaǵa kómektesý sııaqty jumystardy tańdasa, qazir digital baǵytqa suranys artqan.
– Qazir kafe men dúkendegi kómekshilik, qaptaý, merchendaızıng, kýrerlik qyzmet, áleýmettik jeli moderatory, onlaın-kómekshi jáne promoýter sekildi jumystar trendte, – deıdi maman.
«Jasyl eldiń» múmkindigi
Jasóspirimderdi jumyspen qamtýdyń taǵy bir baǵyty – memlekettik baǵdarlamalar. Sonyń biri – «Jasyl el» jastar eńbek jasaǵy. Jaqynda jobanyń XXII eńbek maýsymy ashyldy. Derek boıynsha, bıyl 34 myńnan astam jasty jumyspen qamtý josparlanyp otyr.
Jastar eńbek jasaqtary respýblıkalyq shtabynyń basshysy Nurasyl Bekmatovtyń aıtýynsha, joba jastardy eńbekke baýlyp qana qoımaı, ekologııalyq bastamalar men azamattyq jaýapkershilikke úndeıdi.
– Baǵdarlama arqyly 14-35 jas aralyǵyndaǵy jastar ýaqytsha jumyspen qamtylady. Olar qurylys nysandarynda, «jasyl beldeýde», áleýmettik jáne bilim berý mekemeleri aýmaǵynda, saıabaqtar men kógaldandyrý jumystaryna tartylady. Oqýshylar mektep aýmaǵynda eńbek ete alady, – deıdi ol.
Eńbek kodeksine sáıkes, kámeletke tolmaǵandar kúnine 4 saǵattan, aptasyna 5 kún jumys isteı alady. Oqýshylarǵa shamamen 85 myń teńge kóleminde jalaqy tólenip, arnaıy forma beriledi. Al 16-35 jas aralyǵyndaǵy jastardyń jalaqysy óńirge baılanysty 127 500 teńgege deıin jetýi múmkin.
«Jasyl el» jasaǵyna qatysý úshin onlaın-ótinish, jeke kýálik nemese týý týraly kýálik kóshirmesi, ata-ananyń ruqsat haty jáne medıtsınalyq anyqtama qajet.
Buǵan deıin belgili psıholog jastardyń bir jumysta nege uzaq turaqtamaıtynyn aıtqan edi.
