13 tamyz. QAZAQPARAT KÚNTІZBESІ: ATAÝLY KÚNDER, OQIǴALAR, ESІMDER

13 tamyz, DÚISENBІ

Halyqaralyq solaqaılar kúni. 1984 jyly Halyqaralyq solaqaılar konfederatsııasynyń bastamasymen atap ótiledi. Álem turǵyndarynyń 10 paıyzǵa jýyǵy - solaqaı. Solaqaılardyń qatarynda ıÝlıı Tsezar, Janna d׳Ark, Napoleon, Ýınston Cherchıll, Mıkelandjelo, Rafael, aǵylshyn korolevasy Elızaveta, Bethoven, Merılın Monro, Greta Garbo syndy tanymal tulǵalar bar.

Týnıste áıelder kúni. Týnıste 1956 jylǵy 13 tamyzda áıelder quqyq sýbektileri retinde tanylǵan Manıfest qabyldandy. Bul kúni áıelderdiń táýelsizdigi atap ótiledi.

ESTE QALAR OQIǴALAR

38 jyl buryn (1974) Qazaq KSR-niń «Memlekettik notarıat týraly» Zańy qabyldandy.

9 jyl buryn (2003) Semeı qalasynda akvapark ashyldy. Quny 295 mıllıon teńgege baǵalanǵan bul nysan respýblıkalyq bıýdjettiń esebinen qarjylandyrylǵan. Akvapark iske qosylǵannan keıin «ShAM» respýblıkalyq qazynalyq kásipornynyń balansyna ótti. Jańa akvaparkte sýburqaqtar, plastıkten jasalǵan sý ishindegi qyrattar, sarqyramaly jartasy bar aıdyn, kópirshe, jazǵy kafe, sekirý tramplıni bar basseın jumys isteıdi.

13 jyl buryn (1999) Qazaqstan Respýblıkasynyń «Sertıfıkattaý týraly», «Standarttaý týraly», «Dempıngke qarsy sharalar týraly» jáne «Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń zań kúshi bar «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Memlekettik marapattaýlar týraly» Jarlyǵyna ózgertýler  men tolyqtyrlar engizý týraly» Zańy jarııalandy.

92 jyl buryn (1920) birinshi qazaq aqparat agenttigi, qazirgi «QazAqparat» ulttyq kompanııasy» AQ-y 1920 jyly ROSTA-nyń Orynbor-Torǵaı bólimshesi negizinde quryldy. 1925 jyly - agenttik aty QazROST bolyp ózgertildi. 1937 jyly - QazTAG degen atpen Qazaq KSR Mınıstrler Keńesiniń qaraýyna berildi. 1997 jyly qyrkúıektiń 10-ynda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń №3629 Jarlyǵymen «Qazaq aqparat agenttigi (QazAAG)» respýblıkalyq qazynalyq kásiporny bolyp ózgertildi. 2002 jyly qarashanyń 8-inde, Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń №1186 qaýlysyna sáıkes QazAAG negizinde «Qazaq aqparat agenttigi» Ulttyq kompanııasy («QazAqparat» UK) quryldy. 2008 jyly shildeniń 3-inde Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń №668 qaýlysyna sáıkes «Arna Medıa» Ulttyq aqparattyq holdıngi» aktsıonerlik qoǵamynyń quramyna kirdi.

Ár jyldary agenttiktiń basshylary bolǵandar: QazTAG-tyń birinshi basshylarynyń biri Vıatıch-Kırıllov Arkadıı Ivanovıch; jýrnalıst, qoǵam qaıratkeri Qasym Sháripov; jazýshy, qoǵam qaıratkeri Kákimjan Qazybaev; jazýshy, fılologııa ǵylymynyń doktory, qoǵam qaıratkeri Jumaǵalı Ysmaǵulov; eńbek sińirgen mádenıet qaıratkeri, qoǵam qaıratkeri, Amangeldi Ahmetálimov; Parlamenttiń aqparattyq-saraptamalyq ortalyǵynyń bastamashysy jáne avtory Murat Árenov; «Mır» memleketaralyq teleradıokompanııasynyń negizin qalaýshy, Halyqaralyq jýrnalıstıka akademıgi, QR Parlamenti Májilisiniń úshinshi shaqyrylym depýtaty Ǵadilbek Shalahmetov; memleket jáne qoǵam qaıratkeri, dotsent, fılosofııa ǵylymdarynyń kandıdaty Omarov Janaı Seıitjanuly. Qazaq aqparat agenttiginde ár jyldary elimizdiń: N.Orazbek, J.Túmenbaev, A.Rotmıstrovskıı, B.Amanǵalıev, N.Ydyrysov, V.Cherkızov, S.Mashakov, O.Erkimbaev, N.Savıtskaıa, T.Dáýletov, T.Esilbaev, A.Shaǵalaqov jáne taǵy basqa tanymal jýrnalısteri, T.Chapala, V.Venglovskıı, G.Koshkıntsev, R.Dúısenǵalıev, I.Býdnevıch sekildi fotoqyzmet sheberleri jumys istedi. «Qazaq aqparat agenttigi (Qazaqparat)» Ulttyq kompanııasy - bul aktsııalar toptamasy 100% memleketke tıesili ashyq aktsıonerlik qoǵam.

Búgingi tańda kompanııanyń 110-ǵa jýyq qyzmetkeri bar. Qazirgi ýaqytta «QazAqparat agenttigi» Ulttyq kompanııasy» Aktsıonerlik qoǵamy basqarmasyn Dııarov Dáýren Keńesuly basqarady. 2005 jyldyń qańtar aıynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev saılaýdan keıin «Qazaqparat» UQ» AQ-nyń keńsesinde boldy. «QazAqparat agenttigi» joǵary bılik býyndaryndaǵy taǵaıyndaýlar men ózgertýler, prezıdent jarlyqtary men úkimet qaýlylary jóninde meılinshe dál resmı aqparat berip, respýblıkanyń barlyq oblystarynyń ekonomıkalyq, mádenı eń sońǵy jańalyqtaryn usynady. Qazaqstan, Ortalyq Azııa, Eýrazııa Ekonomıkalyq qaýymdastyq, TMD jáne Baltyq jaǵalaýy elderi jańalyqtary qazaq, orys tilderinde, Qazaqstan men Ortalyq Azııa jańalyqtary aǵylshyn tilinde jedel taratylyp turady.

QazAqparat - ATAAU (Azııa jáne Tynyq muhıt elderiniń aqparat agenttikteri uıymy), TAAU (Túrki elderi aqparat agenttikteri uıymy) sııaqty halyqaralyq qaýymdastyqtardyń múshesi. QazAqparat - RATA-TASS, «Jańalyqtar» RAA, Sınhýa, Bı-Bı-Sı, Kabar, BelTA, ÝkrInform sııaqty aqparat agenttikterdiń seriktesi. Búginde agenttik TMD aýmaǵynda jumys isteıtin 527 jańalyqtar veb-saıty reıtınginde aldyńǵy qatarlarǵa shyǵyp otyr. «QazAqparat» Qazaqstandaǵy eń iri jáne taralymy joǵary aqparat agenttigi bolyp tabylady. Eldiń barlyq oblystarynda, Astana, Almaty, Aqtaý, Atyraý, Baıqońyr, Qaraǵandy, Qostanaı, Qyzylorda, Pavlodar, Petropavl, Taraz, Taldyqorǵan. Oral, Óskemen, jáne Shymkent qalalarynda menshikti tilshileri bar. Arnaýly tilshiler respýblıkamyzǵa strategııalyq mańyzy bar taıaý jáne alys shetelderdiń astanalary men qalalarynda - Nıý-Iork, Máskeý, Beıjiń, Brıýssel, Tashkent, Bishkek jáne Sankt-Peterbor men Túmende arnaıy tilshiler jumys isteıdi. Agenttik shet elderdegi tilshiler jelisin odan ári keńeıtýdi josparlap otyr. «QazAqparat» jańalyqtary agenttiktiń - www.inform.kz, www.nkkazinform.kz, www.kazinform.kz - veb-saıttary arqyly qazaq, orys, aǵylshyn jáne arab tilderinde taratylady. Sonymen qatar qazaq tilindegi jańalyqtar akademık Á.Qaıdar ádisi nusqasy negizinde latyn qaripterimen de beriledi. Osynyń arqasynda shet elderde turatyn jáne kırıl árpin bilmeıtin qandastarymyz ózderiniń tarıhı otandarynda bolyp jatqan oqıǵalardan habardar bolý múmkindigine ıe. Sonymen qatar aǵylshyn tilindegi saıtty paıdalanýshy elderdiń qatarynda Vengrııa, Belgııa, Frantsııa, Túrkııa, Polsha, Nıderland, Ýkraına, Qyrǵyzstan, Japonııa, Sıngapýr, Izraıl, Avstrııa jáne taǵy da basqa memleketter bar.

«QazAqparat» UK» AQ-nyń negizgi aqparattyq ónimderi, jańalyqtar taspasy, satyp alýshylarǵa jiberiletin negizgi aqparattyq toptamalar: «Tańǵy jarshy», «Resmı jarshy», «QazAqparat», «Qazaqstan-bıznes», «QazAqparat-anons», «QazAqparat-foto» fotojańalyqtar taspasy, «Ataýly kúnder. Oqıǵalar, Esimder» aqparattyq kúntizbesi.

Qazirgi ýaqytta QazAqparattyń www.foto.inform.kz fotosaıty jumys isteıdi. www.foto.inform.kz qyzmetiniń negizgi baǵyty - fotoónimderdi dıstantsııalyq satý.

QazAqparat búginde On-line rejıminde qazaq, orys, aǵylshyn jáne arab tilindegi qazaqstandyq jáne álemdik jańalyqtardyń shuǵyl, obektıvti jáne eksklıýzıvti taspasy. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdent Ákimshiligi, Úkimet, Májilis, aýmaqtyq memlekettik organdar, ulttyq qarjylyq jáne ónerkásiptik qurylymdar sııaqty - memlekettik qurylymdardyń qyzmeti týraly tolyq jáne naqty aqparat berip otyrady.

Qazaqstannyń barlyq aımaqtarynyń, Ortalyq Azııanyń jáne álemdik qaýymdastyqtyń áleýmettik-ekonomıkalyq jáne qoǵamdyq-saıası ómiriniń barlyq salalary boıynsha anyq ta saraptalǵan naqty aqparattar beredi.

Agenttiktiń ortalyq keńsesi Astana qalasynda ornalasqan.

«QazAqparattyń» Almatydaǵy fılıaly iri megapolıstiń, elimizdiń qarjy jáne mádenı ortalyǵynyń tirshiliginen jedel aqparat beretin tájirıbeli jýrnalıstermen qamtylǵan.

9 jyl buryn (2003) Pavlodarda «Aýtsaıder kúndeligi» atty jastar jýrnalynyń birinshi sany jaryq kórdi.

«Aýtsaıder kúndeliginiń» shyǵarýshysy - aqyndar men ádebıetshilerdi, fotosýretshiler men jýrnalıstterdi, jas sýretshilerdi biriktirgen táýelsiz Birlesken jastar qory.

9 jyl buryn (2003) Batys Qazaqstan oblysy Jańaqala aýdan ortalyǵynan 130 shaqyrym jerdegi Beketaı qumdarynda Isataı-Mahambet kóterilisshileriniń patsha áskerimen shaıqasqanyna arnalǵan eskertkish ornatyldy.

Dál osy jerde 1837 jylǵy qarashanyń 15-inde kúreskerler bostandyq úshin patsha áskerine qarsy turǵan tarıhı Tastóbe shaıqasy boldy.

Kóterilisshilerdi Isataı Taımanov pen Mahambet Ótemisuly basqardy.

Eskertkishtiń bıiktigi 5 metr, al salmaǵy 3 tonna. Isataı men Mahambettiń basyp alýshylarǵa qarsy shyqqan shaıqasy týraly málimetter qabyrǵaǵa qashalanǵan.

5 jyl buryn (2007) Batys Qazaqstan oblysynyń Aqjaıyq aýdany Bazartóbe aýylynyń ákimi Amanjol Sálimov basqarǵan arheologııalyq jáne ólketanýshylyq jumystary nátıjesinde uly aqyn ári batyr Mahambet otyrǵan zyndannyń esigi tabyldy.

Tóbesi dóńgelenip órilgen, tik tórt buryshty qabyrǵalary qysh-tastan qalanǵan bul zyndannyń bıiktigi 3, eni 4 metrdeı bolǵan. Іshine kirgende, tastan trapetsııa etip órilgen baspaldaqpen 1-1,5 metrdeı tómen túsýge týra keledi. Joǵary jaǵynda eki torly tereze bolǵan. Qabyrǵalaryna tutqynnyń qolyn baılaıtyn temir shyǵyrshyqtar bekitilipti. Esiktiń jasalýy erekshe, eshqandaı dánekerleýshi quralsyz temirden túrli oıý-órnekter salyp, ony myqtap bekitken.

Mahambet Ótemisovti (1804-1846) Orynbor gýbernatorynyń buıryǵy boıynsha 1841 jyly Jylyoı jaǵynda kazak-orys áskeri tutqynǵa alady. Sodan ony aldymen Gýrevke (Atyraý) ákelgen, sosyn Kalmykovqa (Taıpaq) jetkizgen. Kalmykovtan Oralǵa apara jatqanda Anton aýylyndaǵy (qazirgi Atameken aýyly) zyndanǵa salyp, bir tún «túnetken».

5 jyl buryn (2007) Qytaıda qazaq jazýshysy jáne dramatýrgi, Atyraý oblysynyń týmasy Rahymjan Otarbaevtyń tóte jazýmen jáne qytaı tilinde jaryq kórgen «Soǵystyń sońǵy bombasy» (qytaı aýdarmasy - «Heı Sıýanfen») kitabynyń tanystyrylymy ótti.

Jınaqqa «Báıterek», «Amerıkanyń ulttyq baılyǵy», «Jalǵyzdyq», «Jaıyq týraly ańyz» jáne t.b. povesteri men tarıhı áńgimeleri kirdi. Kitap Qytaıda turatyn qazaqtar qoǵamynyń bastamasymen aýdarylyp otyr.

3 jyl buryn (2009) Óskemende tamyzdyń 13-i men 15-i aralyǵynda Qazaqstandaǵy belarýstardyń mádenıeti men tarıhynyń kúnderi ótti.

Bul shara belarýstardyń Qazaqstan jerine qonystana bastaýynyń 100 jyldyǵyna arnalyp otyr.

Belarýstar XIX ǵasyrdyń sońy men XX ǵasyrdyń bas kezinde Qazaqstanǵa qonys aýdarýy 1861 jyly krepostnoılyq quqyqtyń joıylýymen jáne «Selo turǵyndary men meşandardy qazyna jerlerine óz erikterimen qonys aýdarý» týraly zańnyń qabyldanýymen baılanysty. Kóshi-qon úderisi stolypındik agrarlyq reformadan keıin jáne 1849 jyly Sibir temir joly ashylǵannan keıin kúsheıe túsken.

3 jyl buryn (2009) Oralda aqyn Saǵat Ábdiǵalıevtiń (1948-1984) «Janymnyń jalǵyz bulbuly» atty jańa óleńder jınaǵy jaryq kórdi.

Kitap «Aq Jaıyq qalamgerleriniń kitaphanasy» toptamasy sheńberinde «Aǵartýshy» baspasynan basylyp shyqty. Jınaqtyń tırajy - myń dana.

Kitapty baspaǵa daıyndaǵan jáne qurastyrǵan jýrnalıst, aqyndar Ǵaısaǵalı Seıtaq jáne Qazybek Quttymuratuly. Jınaqqa aqynnyń burynǵy jáne sońǵy óleńderi endi.

ESІMDER

74 jyl buryn (1938) medıtsına ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Memlekettik syılyǵynyń laýreaty JUMABEKOV Tólegen Altaıuly dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysynda týǵan. Almaty memlekettik medıtsına ınstıtýtyn, Máskeý pedıatrııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. 1964-1967 jyldary Ońtústik Qazaqstan oblysy Sozaq aýdandyq aýrýhanasynyń bas dárigeri, bas hırýrgi bolyp istegen. 1970-1988 jyldary Almaty memlekettik medıtsına ınstıtýty balalar hırýrgııasy kafedrasynyń assıstenti, dotsenti bolǵan. 1988 jyldan Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Dárigerler bilimin jetildirý ınstıtýty kafedrasynyń meńgerýshisi qyzmetin atqarady. Ǵalymnyń negizgi ǵylymı eńbekteri balalar anestezıologııasy men reanımatologııasyn zertteýge arnalǵan. Ol balalardyń basy jarylyp, mıy zaqymdanǵan kezde jáne  aýyr jaraqattan keıin búırektiń qalypty jaǵdaıda qyzmet atqarýyn ıntensıvti terapııamen emdeýdiń utymdy tásilderin usyndy.  Balalardyń ókpe aýyrýyn emdegende, olardyń qanyn ýltrakúlgin sáýleden ótkizip, ózderine qaıta quıýdyń tıimdi ekenin dáleldedi. Jumabekov respýblıkadaǵy balalar anestezıologııasy men reanımatologııasy damýyna eleýli úles qosty.

74 jyl buryn (1938) aýyl sharýashylyǵy ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Joǵary mektep ǵylym akademııasynyń, Jaratylystaný ǵylymdary akademııasynyń akademıgi ÁTKEShOV Jumaǵalı Sáıdenuly dúnıege keldi.

Batys Qazaqstan oblysynda týǵan. K.Tımırıazev atyndaǵy Máskeý aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyn bitirgen. 1971-1973 jyldary - Qazaq mal sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri. 1973-1975 jáne 1981-1986 jyldary - Tselınograd aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtynyń dotsenti, kafedra meńgerýshisi. 1975-1981 jyldary - Soltústik mal sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń bólim meńgerýshisi. 1986-1994 jyldary - Qazaq mal sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýty dırektorynyń orynbasary. 1994-1995 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń orynbasary. 1995-2000 jyldary - «Jaıyq» agrofırmasynyń keńesshisi. 2000 jyldan «QazAgroFınans» jabyq aktsıonerlik qoǵamynyń keńesshi-konsýltanty, basqarýshy dırektory bolǵan. Qazir «QazAgroFınans» aktsıonerlik qoǵamynyń basqarma tóraǵasynyń keńesshisi.  Birneshe kitaptyń jáne 100-den astam ǵylymı jarııalanymnyń avtory.

Medalmen marapattalǵan.

123 jyl buryn (1889-1982) keńes geology jáne paleontology, geologııa-mıneralogııa ǵylymdarynyń doktory, professor, KSRO Ǵylym akademııasynyń korrespondent-múshesi, KSRO Memlekettik syılyǵynyń, Lenındik syılyǵynyń laýreaty, Sotsıalıstik Eńbek Eri, RKFSR-diń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri NALIVKIN Dmıtrıı Vasılevıch dúnıege keldi.

Peterbor qalasynda týǵan.  Petrogradtyń taý-ken ınstıtýtyn bitirgen. 1924 jyldan osy ınstıtýtta professor bolyp, fatsııalar týraly ilimnen alǵashqy lektsııalar oqydy. 1946-1952 jyldary KSRO Ǵylym akademııasynyń kóltaný zerthanasynyń dırektory qyzmetin atqardy. 1956 jyldan Mekemearalyq stratıgrafııalyq komıtettiń tuńǵysh tóraǵasy bolyp, Ortalyq Qazaqstanda joǵary devon men tómengi karbonnyń stratıgrafııalyq shemasynyń negizin qurdy.

Ol - KSRO-nyń usaq masshtabty geologııalyq kartalarynyń bas redaktory. Geologııadaǵy jańa sala - fatsııa týraly ilimniń negizin qalady. Negizgi ǵylymı eńbekteri Oraldyń boksıt kenderi men Oral aldynyń munaı ken oryndaryn zertteýge arnalǵan. Geologtardyń ulttyq komıtetiniń tóraǵasy, Halyqaralyq geologııalyq kongrestiń 21-sessııasynda, onyń stratıgrafııalyq komıssııasynyń vıtse-prezıdenti boldy.

4 ret «Lenın»ordenimen, basqa da ordendermen, birneshe medalmen marapattalǵan.

198 jyl buryn (1814-1874) shved fızıgi jáne astronomy ANGSTREM Anders Ionas Angstrem dúnıege keldi.

Shvetsııanyń Legde qalasynda týǵan. Ýpsala qalasynda ýnıversıtetti bitirgen. 1858 jyldan Ýpsala ýnıversıtetiniń professory, fızıka kafedrasynyń meńgerýshisi, rektory qyzmetterin atqarǵan. Ǵalymnyń negizgi ǵylymı eńbekteri spektrlik analızge arnalǵan. 1861 jyly kún sáýlesiniń spektrin zertteýmen turaqty aınalysyp, Kún aýasynda sýteginiń bar ekendigi týraly qorytyndy shyǵardy. 1867 jyly alǵashqylardyń biri bolyp soltústi shuǵyla pektrin zerttedi. 1868 jyly uzaq jyldar boıy bedeldi derek kózi bolǵan kún sáýlesiniń spektrlik jelisiniń  alǵashqy tolyq atlasyn jarııalady. Ǵalymnyń esimimen negizinde optıkada, atom fızıkasy men molekýlalyq fızıkada qoldanylatyn ólshem birligi atalady. Angstrem 1870 jyly  London koroldik ǵylymı qoǵamnyń múshesi bolyp saılanǵan. 1872 jyly Rýmford medalimen marapattalǵan.

113 jyl buryn (1899-1980) aǵylshyn jáne amerıkan kınorejısseri, stsenarıst HIChKOK, Hıtchkok (Hitchock) Alfred dúnıege keldi.

Londonda týǵan. Londonda ıezýıtter kolledjin bitirgen. Kınodaǵy debıýtin 1920 jyly bastady. 1923 jyldan aǵylshynnyń «Geınsboro» kınostýdııasynda qyzmet etti. 1926 jyly «Pátershi» fılmin qoıdy. Osydan keıin ol negizinen psıhologııalyq shyrǵalań oqıǵaly «Ýsoıqylyq», «Ólsheýsiz bilgish», «39 qadam» atty fılmderin qoıýmen shuǵyldandy. 1940 jyly AQSh-qa qonys aýdaryp, Gollıvýdte «Rebekka», «Shúbálylyq», «Kúdik belgisi», taǵy basqa shyrǵalań oqıǵaly fılmderdi qoıýdy odan ári jalǵastyrdy. Sońǵy qoıǵan «Jip», «Psıhoz», «Qustar» atty kórinisterinde esi aýysqan syrqat jandardyń patologııasyn tápishtep kórsetýimen erekshelenedi.

102 jyl buryn (1910-1987) ǵalym, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor DAÝYLBAEV Nábı Nuǵymanuly dúnıege keldi.

Aqmola oblysynyń Tselınograd aýdanynynda týǵan. Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtyn (Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedogogıkalyq ınstıtýt) bitirgen.

Aqmola qalasynda pedagogıkalyq tehnıkýmnyń oqytýshysy, mektep dırektory, Qazaq KSR Oqý halyq komıssarıatynyń bólim meńgerýshisi, Qazaq memlekettik ýnıversıtetinde dotsent, dekan, kafedra meńgerýshisi, professor-konsýltant qyzmetterin atqarǵan.

Ǵylymı jumysynyń negizigi baǵyty - Qazaqstan kómir ónerkásibiniń damý tarıhy, osy salada jumysshy taby kadrlarynyń qalyptasýy.

77 jyl buryn (1935-1978) jazýshy, aýdarmashy, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi JANUZAQOV Telman dúnıege keldi.

Almaty oblysy Raıymbek aýdany Narynqol aýylynda týǵan. S.M.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin) bitirgen.

Eńbek jolyn 1965 jyly «Lenınshil jas» (qazirgi «Jas Alash) gazetiniń ádebı qyzmetkeri bolyp bastady. Osy gazette bólim meńgerýshisi, bas redaktordyń orynbasary, 1967-1971 jyldary «Pravda» gazetiniń Qazaqstandaǵy tilshisi, 1972-1974 jyldary eki tilde shyǵatyn «Ara» jýrnalynyń bas redaktory, 1974 jyldan ómiriniń sońǵy kúnderine deıin «Qazaqfılm» kınostýdııasy dırektorynyń orynbasary, dırektory, Qazaqstan Kınematografıster odaǵynyń ekinshi hatshysy qyzmetterin atqarǵan.

«Radı jıznı na zemle», «Olımpııskıı fakel», «Azamattar» atty kitaptardyń avtory. Shveıtsar jazýshysy F.Dıýremattyń «Sot pen jendet» povesin, Amerıka jazýshysy F.Kýperdiń «Mogıkannyń sońǵy tuıaǵy», A.Tolstoıdyń «Injener Garınniń gıperbloıdy» romandaryn qazaq tiline tárjimalady.

Onyń esimi Almaty oblysy Raıymbek aýdanynyń Narynqol aýylyndaǵy orta mektepke berilgen.

71 jyl buryn (1941) belgili fılolog-ǵalym, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty, qoǵamdyq qaıratker, «Memlekettik tilge qurmet» qoǵamdyq birlestiginiń tóraıymy, «Memlekettik til» respýblıkalyq qozǵalysy tóraǵasynyń orynbasary, Almaty oblystyq ázirbaıjan mádenıet ortalyǵynyń tóraıymy, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń múshesi, Almaty oblysynyń jáne Ońtústik Qazaqstan oblysyndaǵy Túlkibas aýdannyń qurmetti azamaty OSMAN Asyly Álıqyzy dúnıege keldi.

Grýzııada týǵan. Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ınstıtýtyn, QazKSR Ǵylym akademııasy Til bilimi ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. 1969-1993 jyldary - QazKSR Ǵylym Akademııasy Til bilimi ınstıtýtynyń aspıranty, kishi, aǵa ǵylymı qyzmetkeri. 1993-1997 jyldary - QR Til komıtetiniń, QR ult saıasaty jónindegi memlekettik komıtetiniń bólim bastyǵy, basqarma bastyǵy. «Turan» Ázirbaıjan mádenı ortalyǵynyń vıtse-prezıdenti boldy. 1997 jyldan zeınet demalysynda.

«Parasat», ekinshi dárejeli «Dostyq» ordenderimen marapattalǵan.