13 maýsym. Kazinform kúntizbesi. Tulǵalar týǵan kún

Búgin, 13 maýsym kúni tulǵalardan kimder dúnıege kelgen? Kazinform oqyrmandaryna esimder kúntizbesin usynady.

Kalendar
Foto: Kazinform

ESІMDER

79 jyl buryn (1947) — jazýshy, memleket qaıratkeri, Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń janyndaǵy Senatorlar keńesiniń múshesi Nurlan Myrqasymuly ORAZALIN dúnıege keldi.

Nurlan Myrqasymuly ORAZALIN
Foto: qazaquni.kz

Ol Almaty oblysy, Uıǵyr aýdany, Kókbastaý aýylynda týǵan. 1965 jyly orta mektepti bitirgen soń, Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń fılologııa fakýltetine oqýǵa tústi.

Eńbek jolyn 1970 jyly «Qazaqstan pıoneri» (qazirgi «Ulan») gazetinde ádebı qyzmetker bolyp bastady. 1972-1984 jyldary respýblıka Mádenıet mınıstrliginiń repertýarlyq-redaktsııalyq kollegııasynda redaktor, aǵa redaktor, bas redaktor qyzmetterin atqardy, 1984-1986 jyldary Respýblıkalyq qýyrshaq teatrynyń dırektory boldy.

1986 jyly Qazaqstan teatr qaıratkerleri odaǵynyń birinshi sezinde odaq basqarmasynyń birinshi hatshysy bolyp saılanyp, 1986 jyly ótken KSRO Teatr qaıratkerleri odaǵynyń birinshi sezinde basqarma quramyna endi.

1990-1993 jyldary Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń depýtaty boldy. 1993-1996 jyldary «Egemen Qazaqstan» gazetiniń bas redaktory qyzmetin atqardy. 1996 jyldan Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń birinshi hatshysy, basqarma tóraǵasy boldy.

2013-2016 jyldary QR Parlamenti Senatynyń depýtaty. 2017 jyldyń sáýirinen «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn iske asyrý jónindegi ulttyq komıssııa múshesi.

2018-2019 jyldary QR Tuńǵysh Prezıdentiniń — Elbasynyń Memlekettik beıbitshilik jáne progress syılyǵyn taǵaıyndaý jónindegi komıssııa múshesi.

«Qurmet» (2005), «Parasat» (2010) ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan. Almaty qalasynyń qurmetti azamaty.

71 jyl buryn (1955) kompozıtor, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik syılyǵynyń laýreaty Balnur Balǵabekqyzy QYDYRBEK dúnıege keldi.

Balnur Balǵabekqyzy QYDYRBEK
Foto: wikipedia.org

Almaty qalasynda týǵan. K. Baıseıitova atyndaǵy respýblıkalyq arnaýly mýzyka mektebin, 1978 jyly Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasyn bitirgen. Almaty memlekettik konservatorııasynda, Qazaqstan Kompozıtorlar odaǵynda qyzmet istegen.

2007 jyly «Qazaqstan kompozıtorlar qaýymdastyǵy» qoǵamdyq birlestiginiń tóraıymy, 2010 jyly Eýrazııa kompozıtorlar qaýymdastyǵynyń prezıdenti qyzmetin atqarǵan.

«Qarlyǵashtyń quıryǵy nege aıyr» atty tuńǵysh ulttyq balalar baletiniń, «Qalqaman-Mamyr» opera-baletiniń, «Naýryz meıram hıkaıasy» baletiniń, sondaı-aq kóptegen sımfonııalyq poemalar men ývertıýralardyń, orkestrlik, kameralyq shyǵarmalardyń avtory.

Ol — otandyq mýzyka tarıhynda tuńǵysh ret úrmeli aspaptar orkestrine arnalǵan shyǵarmalar jazǵan kompozıtor.

52 jyl buryn (1974) Soltústik Qazaqstan oblysy boıynsha Memlekettik kiris departamentiniń basshysy Amanjol Jomartuly JAQANOV dúnıege keldi.

Amanjol Jomartuly JAQANOV
Foto: pkzsk.info

Qostanaı oblysynyń Fedorov aýdanynda dúnıege kelgen. Qostanaı aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyn (1995) agroónerkásiptik keshendegi ekonomıka jáne basqarý mamandyǵy boıynsha; jáne Máskeý qalasyndaǵy Qazirgi zamanǵy gýmanıtarlyq ýnıversıtetti (2000) zańtaný mamandyǵy boıynsha bitirgen.

Eńbek joly: Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Salyq komıtetiniń Qostanaı oblysy boıynsha Salyq komıtetiniń jeke salyq salý bóliminiń 1-sanatty mamany (1997); Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Salyq komıtetiniń Qostanaı oblysy boıynsha Salyq komıtetiniń salyq aýdıti bóliminiń aǵa mamany (1997-1998); Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Salyq komıtetiniń Qostanaı oblysy boıynsha Salyq komıtetiniń iri salyq tóleýshilerdi salyq aýdıti bóliminiń aǵa salyq ınspektory (1998-1999); Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Salyq komıtetiniń Qostanaı oblysy boıynsha Salyq komıtetiniń Syrtqy aýdıt departamentiniń aǵa salyq ınspektory (1999); Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Salyq komıtetiniń Qostanaı oblysy boıynsha Salyq komıtetiniń Syrtqy aýdıt departamentiniń bas salyq ınspektory (1999); Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Salyq komıtetiniń Qostanaı oblysy boıynsha Salyq komıtetiniń óndirip alý bóliminiń bastyǵy (1999-2000); Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Salyq komıtetiniń Qostanaı oblysy boıynsha Salyq komıtetiniń Janama salyqtar departamentiniń bastyǵy (2000-2003); Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Salyq komıtetiniń Qostanaı oblysy boıynsha Salyq komıtetiniń Janama salyqtar departamentiniń bastyǵy (2003); Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Salyq komıtetiniń Qostanaı oblysy boıynsha Salyq komıtetiniń Lısakovsk qalasy boıynsha Salyq komıtetiniń tóraǵasy (2003-2008); Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Salyq komıtetiniń Qostanaı oblysy Lısakovsk qalasy boıynsha salyq departamentiniń tóraǵasy (2008); Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Salyq komıtetiniń Qostanaı oblysy Áýlıekól qalasy boıynsha salyq departamentiniń basshysy (2008-2009); Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Salyq komıtetiniń Qostanaı oblysy boıynsha salyq departamentiniń basshysynyń orynbasary (2009-2012); Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Salyq komıtetiniń Batys Qazaqstan oblysy boıynsha salyq departamentiniń basshysy (2012-2013); Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Salyq komıtetiniń Batys Qazaqstan oblysy boıynsha salyq departamentiniń basshysy (2013-2014); Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Memlekettik kiris komıtetiniń Batys Qazaqstan oblysy boıynsha memlekettik kiris departamentiniń basshysy (2014 jyldyń qarashasy — 2017 jyldyń qazany); Qostanaı oblysy boıynsha Memlekettik kiris departamentiniń basshysy (2017 jyldyń qazanynan 2020 jyldyń tamyzy deıin); Aqtóbe oblysy boıynsha Memlekettik kiris departamentiniń basshysy (2020 jyldyń tamyzy — 2025 jyldyń qazany).

Qazirgi qyzmetin 2025 jyldyń qazan aıynan beri atqaryp keledi.

48 jyl buryn (1978) Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy sotynyń Qylmystyq ister jónindegi sot alqasynyń tóraıymy Nazgúl Máýilhanqyzy RAHMETÝLLINA dúnıege keldi.

Nazgúl Máýilhanqyzy RAHMETÝLLINA
Foto: Soltan Jeksenbekov / Kazinform

Shyǵys Qazaqstan oblysynda týǵan. 2000 jyly Shyǵys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetin támamdaǵan.

Eńbek joly: 2000-2004 jyldary Shyǵys Qazaqstan oblystyq sotynyń mamany, 2004-2015 jyldary Óskemen qalasy № 2 sotynyń sýdıasy, 2015-2020 jyldary Shyǵys Qazaqstan oblystyq sotynyń sýdıasy qyzmetin atqarǵan.

2020 jyldyń shildesinen bastap qazirgi qyzmetinde.

43 jyl buryn (1983) QR Premer-Mınıstriniń orynbasary — Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý mınıstri Jaslan Hasenuly MÁDIEV dúnıege keldi.

Jaslan Hasenuly MÁDIEV
Foto: Agıbaı Aıapberegnov / Kazinform

Almatyda dúnıege kelgen. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin (2000-2004) «Álemdik ekonomıka jáne halyqaralyq qarjy» mamandyǵy boıynsha bitirgen; Kolýmbııa ýnıversıtetiniń Halyqaralyq qatynastar jáne memlekettik basqarý mektebin (2006-2007), memlekettik basqarý magıstri (MPA), ekonomıkalyq saıasatty basqarý («Bolashaq»); Massachýsets tehnologııalyq ınstıtýtynyń (MIT) Sloan Business School mektebin bitirgen (2015-2016), bıznes ákimshiligi magıstri (MBA).

Eńbek joly: «Alıans Bank» AQ-nyń mamany, jetekshi mamany, bas mamany, boryshtyq baǵaly qaǵazdar bóliminiń basshysy (2004-2006); Londondaǵy Morgan Stanley ınvestıtsııalyq bankiniń Baǵaly qaǵazdar jáne oblıgatsııalar saýdasy departamentiniń jetekshi treıderi (2007); «Qazyna» turaqty damý qory» AQ korporatıvtik qarjy departamentiniń bas menedjeri (2007-2008); Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiliginiń Strategııalyq zertteýler jáne taldaý ortalyǵynyń sarapshysy (2008); «Samuryq-Qazyna» Ulttyq ál-aýqat qory» AQ Qazynashylyq departamentiniń dırektory (2008-2009); «Qazyna Kapıtal Menedjment» AQ Basqarma tóraǵasynyń orynbasary (2009-2010); «Ular-Úmit» UÁQ» AQ, «Jetisý» HQP» JShS Dırektorlar keńesiniń múshesi, táýelsiz dırektor (2010-2011); «Qazaqstannyń Damý Banki» AQ Basqarma tóraǵasynyń orynbasary (2010-2014); Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń Monetarlyq operatsııalar jáne aktıvterdi basqarý jónindegi dırektorynyń orynbasary (2014-2015); «Ulttyq ınvestıtsııalyq korporatsııa» AQ Dırektorlar keńesiniń múshesi (2014-2015); Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń keńesshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń keńsesi (2016); «Qazaqstan temir joly» UK» AQ qarjy jónindegi vıtse-prezıdenti (2017-2019); Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka vıtse-mınıstri (2019-2020); Qazaqstan Respýblıkasy Strategııalyq josparlaý jáne reformalar agenttigi tóraǵasynyń orynbasary (2020-2022); Qazaqstan Respýblıkasy Tsıfrlyq damý, ınnovatsııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibiniń birinshi vıtse-mınıstri (2022); Binance Kazakhstan kompanııasynyń bas menedjeri (2022-2024); Qazaqstan Respýblıkasy Tsıfrlyq damý, ınnovatsııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri (2024-025).

2025 jyldyń qyrkúıek aıynan bastap qazirgi qyzmetinde.

33 jyl buryn (1993-2018) qazaqstandyq mánerlep syrǵanaýshy, olımpıada júldegeri Denıs TEN dúnıege kelgen.

Foto: Denıs Ten. Ashyq derekkóz
Foto: Denıs Ten. Ashyq derekkóz

Almaty qalasynda týǵan. Denıs — Koreı ımperııasy kezinde dańqty qolbasshy bolǵan general Mın Gynhonyń urpaǵy.

Mánerlep syrǵanaýdan bólek, tennıs, akrobatıka, taekvondo, karate, júzýmen aınalysyp, bı jáne sýret salý mektebine barǵan.

Mýzyka mektebinde 5 synypty támamdap, horǵa qatysqan. 2002 jyly Denıs Ten qatysqan hor ujymy Pýsandaǵy Hor Olımpıadasynda kúmis medal ıelendi. Keıinnen mánerlep syrǵanaýmen aınalysýǵa birjola den qoıdy.

2003 jyly «Hrýstalnyı konek» týrnırinde ony Elena Býıanova (Vodorezova) baıqap, Máskeýge óziniń qol astynda jattyǵýǵa shaqyrady. Ten eresek sportshylarmen jarysyp, 2006 jylǵy Qazaqstan chempıonatyn jeńedi.

Biraq halyqaralyq deńgeıde tek kelesi jyldan bastap kórine bastady, oǵan Halyqaralyq konkımen syrǵanaýshylar odaǵynyń jas shekteýleri (13 jas) sebep boldy.

Sporttaǵy jetistikteri: Ol — 2014 jyly mánerlep syrǵanaýdan Sochı Olımpıadasynyń qola júldegeri, 2013 jylǵy álem chempıonatynyń kúmis júldegeri, VІІ qysqy Azııa oıyndarynyń chempıony, 28-shi qysqy Ýnıversıadanyń (Almaty-2017) chempıony, Qazaqstannyń úsh dúrkin chempıony.

QR halyqaralyq dárejedegi sport sheberi.