13 qyrkúıek. Kazinform kúntizbesi. Tulǵalar týǵan kún

Búgin, 13 qyrkúıekte qandaı tanymal tulǵalar dúnıege kelgen? Kazinform oqyrman nazaryna esimder kúntizbesin usynady.

kúntizbe, týǵan kún
Foto: Pixabay

Rahman Alshanuly ALShANOV, ǵalym, qoǵam qaıratkeri, professor, Jaratylystaný ǵylymdary akademııasynyń akademıgi, «Turan» ýnıversıtetiniń rektory

Rahman Alshanuly ALShANOV
Foto: tovievich.ru

1947 jyly Jambyl oblysy Moıynqum aýdany, Birlik aýylynda dúnıege kelgen. S. M. Kırov atyndaǵy QazMÝ fılosofııa-ekonomıka fakýltetin bitirdi, saıası ekonomıka oqytýshysy (1974).

Eńbek jolyn bastaýysh synyp muǵalimi bolyp bastaǵan. Shý qant zaýytynda tsentrıfýga operatory, kassır, «Kókterek» keńshary jumysshy kooperatıvinde nusqaýshy (1965-1966); komsomol komıtetiniń hatshysy, aǵa oqytýshy, partııa komıteti hatshysynyń orynbasary, dotsent, aǵa ǵylymı qyzmetker, Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń fılosofııa jáne ekonomıka fakýltetiniń dekany (1973-1988); Respýblıkalyq mádenıet qyzmetkerleriniń biliktiligin arttyrý ınstıtýtynyń rektory (1988-1992); Qazaqstan mádenıet qyzmetkerleriniń shyǵarmashylyq odaǵynyń tóraǵasy (1991-1994); Qazaqstan Ǵylym akademııasynyń Syrtqy ekonomıka ortalyǵy dırektorynyń orynbasary (1992-1993); «Turan» ýnıversıtetiniń rektory (1992 jyldan bastap); Qazaqstan Respýblıkasy bilim berý mekemeleri qaýymdastyǵynyń prezıdenti (1999-2001).

«Eýrazııa» HEA akademıgi (1998); Qazaqstan Respýblıkasy Injenerler akademııasynyń akademıgi (2000), vıtse-prezıdenti (2015 jyldan bastap); Halyqaralyq ınjenerler akademııasynyń akademıgi (2004).

Amanǵalı Bısenbaıuly BERDALIN, QR Aýyl sharýashylyǵy vıtse-mınıstri

Amanǵalı Bısenbaıuly BERDALIN
Foto: primeminister.kz

1964 jyly Aqtóbe oblysynda týǵan. Saratov memlekettik zootehnıkalyq-mal dárigerlik ınstıtýtyn veterınarııa (1989); L. B. Goncharov atyndaǵy Qazaq avtomobıl-jol ýnıversıtetin ekonomıka (2006) mamandyǵy boıynsha bitirgen.

Eńbek jolyn 1981-1982 jyldary Qarabutaq aýdanynyń T. G. Shevchenko atyndaǵy keńsharynda qurylysshy bolyp bastaǵan. Keńes Armııasy qatarynda áskerı boryshyn ótegen (1983-1985); T.Shevchenko atyndaǵy keńshardyń aǵa mal dárigeri (1989-1990); T.Shevchenko atyndaǵy keńshardyń bas mal dárigeri (1990-1994); «Qarabutaq» ujymdyq kásipornynyń tóraǵasy (1994-1999); «Qarabutaq» JShS dırektory (1999-2011); Áıteke bı aýdany ákiminiń orynbasary (2011-2012); Áıteke bı aýdanynyń ákimi (2012-2016); Aqtóbe oblysy Hromtaý aýdanynyń ákimi (2016-2019); Aqtóbe oblysy ákiminiń orynbasary (2019-2021); VII shaqyrylǵan QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty, Agrarlyq máseleler komıtetiniń múshesi (2021-2023).

2023 jyldyń shilde aıynan bastap qazirgi qyzmetinde.

«Qurmet» ordenimen (2009); «Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdigine 10 jyl» (2001), «Tyńǵa 50 jyl» (2005), «Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdigine 20 jyl» (2011), «Qazaqstan Konstıtýtsııasyna 20 jyl» (2015), «Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdigine 25 jyl» (2020) mereıtoı medaldarymen marapattalǵan.

Arman Qaıratuly ISAǴALIEV, Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary

Arman Qaıratuly ISAǴALIEV
Foto: QR Qatar Memleketindegi Elshiligi

1972 jyly Almaty qalasynda dúnıege kelgen. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin; Marokkonyń Fes qalasyndaǵy Sıdı Muhammed bın Abdýlla ýnıversıtetin; Egıpet Arab Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrligi janyndaǵy Dıplomatııa ınstıtýtyn bitirgen (1996).

Eńbek joly: Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde oqytýshy (1994-1995); Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasynyń Shyǵystaný ınstıtýtynda ǵylymı qyzmetker (1995-1999); Egıpet Arab Respýblıkasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Elshiliginiń birinshi hatshysy (2000-2004); Saýd Arabııasy Koroldigindegi Qazaqstan Respýblıkasy Elshiliginiń keńesshisi (2008-2011); Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiliginiń Syrtqy saıasat ortalyǵynyń sektor meńgerýshisi (2010-2014); Dýbaıdaǵy jáne Birikken Arab Ámirlikterindegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas konsýly (2014-2017); Qazaqstan Respýblıkasynyń Egıpet Arab Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi (2017-2020); Qazaqstan Respýblıkasynyń Aljır Halyq Demokratııalyq Respýblıkasyndaǵy jáne Týnıs Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi (2019-2020); Qazaqstan Respýblıkasynyń Katar Memleketindegi Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi (2020-2026).

Qazirgi qyzmetin 2026 jyldyń shildesinen beri atqaryp keledi.

Asqar Serikjanuly JÁKENOV, QR Úkimeti Apparaty basshysynyń birinshi orynbasary

Asqar Serikjanuly JÁKENOV
Foto: primeminister.kz

1975 jyly Qaraǵandy qalasynda dúnıege kelgen. Qaraǵandy memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtetin jáne «Qaınar» ýnıversıtetin bitirgen.

Eńbek joly: «Kargormash-ITEKS» JTAQ-ynda syrtqy ekonomıkalyq baılanystar, keden jáne bank isi boıynsha jetekshi maman, zań keńesshisi (1998-1999); QR Ádilet mınıstrliginde jetekshi maman, bas maman, bólim basshysy (1999-2002); QR Ádilet mınıstrliginde basqarma basshysynyń orynbasary (2002-2003); QR Ádilet mınıstrliginde basqarma basshysy (2003-2004); QR Premer-Mınıstri Keńsesiniń zań bólimi meńgerýshisiniń orynbasary (2004-2012); QR Premer-Mınıstri Keńsesiniń zańnama, qorǵanys jáne quqyqtyq tártip bólimi meńgerýshisiniń orynbasary, QR Premer-Mınıstri Keńsesiniń zań bólimi meńgerýshisiniń orynbasary (2012-2013); QR Premer-Mınıstri Keńsesiniń baqylaý jáne qujattamalyq qamtamasyz etý bóliminiń meńgerýshisi (2013-2019); QR Premer-Mınıstriniń Keńsesi basshysynyń orynbasary, QR Úkimeti Apparaty basshysynyń orynbasary (2019-2023); QR Prezıdenti Ákimshiliginiń basshysy hatshylyǵynyń meńgerýshisi (2023-2024).

Qazirgi laýazymyna 2024 jyldyń aqpanynda taǵaıyndaldy.

Nurlan KÁRІBAEV, «Batys» óńirlik qolbasshylyǵy áskerleriniń qolbasshysy

Nurlan KÁRІBAEV
Foto: Qorǵanys mınıstrligi

1978 jyly Qyzylorda qalasynda dúnıege kelgen. Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly Kúshteriniń Áskerı akademııasyn «Motoatqyshtar áskeriniń komandalyq taktıkasy» mamandyǵy boıynsha; QR Ulttyq qorǵanys ýnıversıtetin «Áskerı jáne ákimshilik basqarý» mamandyǵy boıynsha; Reseı Federatsııasy Qarýly Kúshteri Bas shtabynyń Áskerı akademııasyn bitirgen.

Eńbek jolyn motoatqyshtar vzvodynyń komandıri bolyp bastaǵan. Sondaı-aq ártúrli garnızondaǵy áskerı bólimshelerdiń komandıri, «Ońtústik» óńirlik qolbasshylyǵy áskerleri qolbasshysynyń birinshi orynbasary — shtab bastyǵy laýazymynda boldy.

Qazirgi qyzmetin 2026 jyldyń sáýirinen beri atqaryp keledi.

Erkebulan Saǵıtdınuly BAıAZITOV, Qostanaı oblysy ákimdiginiń densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy

Erkebulan Saǵıtdınuly BAıAZITOV
Foto: Gov.kz

1989 jyly Batys Qazaqstan oblysy, Janǵala aýdanynda dúnıege kelgen. M.Ótemisov atyndaǵy Batys Qazaqstan ýnıversıtetin «Pedagogıka jáne psıhologııa» (2014); H. A. ıAssaýı atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıtetin «Densaýlyq saqtaý menedjeri» (2021); QR Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasyn «Memlekettik saıasat» (2024) mamandyǵy boıynsha bitirgen.

Eńbek joly: «Oblystyq salaýatty ómir saltyn qalyptastyrý ortalyǵy» Batys Qazaqstan oblystyq fılıalynyń tamaqtaný jónindegi mamany (2011-2012); Janǵala ortalyq aýdandyq aýrýhanasynyń epıdemıolog assıstenti, uıymdastyrý-ádistemelik bóliminiń meńgerýshisi (2012-2017); «Respýblıkalyq elektrondy densaýlyq saqtaý ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásiporny Batys Qazaqstan oblystyq fılıalynyń statısti, basqarma basshysy (2017); Túrkistan oblysy densaýlyq saqtaý basqarmasynyń bas mamany, bólim basshysy (2017-2019); Soltústik Qazaqstan oblysy Taıynsha aýdandyq aýrýhanasynyń ishki aýdıt mamany, emhana meńgerýshisi (2019-2020); Soltústik Qazaqstan oblysynyń densaýlyq saqtaý basqarmasynyń bas mamany, basshynyń orynbasary (2020-2025); QR Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Ǵylym jáne adamı resýrstar departamenti dırektorynyń orynbasary (2025).

2025 jyldyń shilde aıynan bastap qazirgi qyzmetinde.

Ramazan TOQTAROV, jýrnalıst, jazýshy

Ramazan TOQTAROV
Foto: adebiportal.kz

1935 jyly Pavlodar qalasynda týǵan. Almaty shet tilder ınstıtýtynyń frantsýz tili fakýltetin, Máskeý ádebıet ınstıtýtynyń joǵary kýrsyn bitirgen.

Pavlodar oblystyq gazetinde, «Lenınshil jas» (qazirgi «Jas alash»), «Qazaq ádebıeti» gazetterinde, «Mádenıet jáne turmys» jýrnalynda, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń proza sektsııasynyń keńesshisi, «Juldyz» jýrnaly redaktorynyń orynbasary qyzmetterin atqarǵan. «Ertis perzenti», «Teristik shuǵylasy», «Baqyt», «Ertis muhıtqa quıady», «Tulpardyń syny», «Jerdiń úlgisi», «Sýsamyr», «Tańbaly jarǵaqtyń qupııasy», «Abaıdyń jumbaǵy» kitaptarynyń avtory.

Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik syılyǵynyń ıegeri.

Bolat Ǵazızuly AıÝHANOV (QÝATOV), balet ártisi, baletmeıster, pedagog

Bolat Ǵazızuly AıÝHANOV
Foto: Facebook.com/gattrk

1938 jyly Semeı qalasynda týǵan. Almaty horeografııa ýchılışesin (1955); Sankt-Peterbýrg qalasyndaǵy A.Vaganov atyndaǵy bı akademııasyn (1957) támamdaǵan.

1957-1959 jyldary Qazaq opera jáne balet teatrynyń bıshisi boldy. 1967 jyly «Almatynyń jas baleti» ansamblin qurǵan. Sol jyldan bastap osy ansamblde bıler men horeografııalyq mınıatıýralardy, kompozıtsııalardy («Aqqý», «Aıtys», «Ańshylar bıi», «Jaıdarman»), bir, eki aktili baletterdi (M.Raveldiń «Bolerosy», V.Býlgarovskııdiń «Qazaq sývenıri», A.Isakovanyń «Gamlet», «Jarys», «Batyrlary», T.Qajyǵalıevtiń «Kerýeni», N.Zakırovtyń «Máńgúrti», Bıze-Şedrınniń «Karmen-sıýıtasy») qoıdy. Sondaı-aq E.Brýsılovskııdiń «Qyz Jibek» (Sh.Jıenqulovamen birge), D. Shostakovıchtiń 4-shi sımfonııasy boıynsha «Qylmys pen jaza», P.Chaıkovskıı men M. Pletnevtiń «Evgenıı Onegın», F.Shopenniń «Shopenıana», «Pahıta» baleti negizinde qoıylǵan gran pa (jeke óziniń horeografııalyq boljamdary) tárizdi jumystary qazaq baletiniń ǵana emes, dúnıe júzilik balet tarıhyna engen jańalyqtar boldy. 1997-1998 jyldary A. Melodı-Kýzmınniń mýzykasyna «Áli ymyrt emes», frantsýz kompozıtorlarynyń áýenderine «Edıt Pıaf — Frantsııanyń rýhy», A.Bestibaevtyń «Azııa daýysy» baletterin jurtshylyq nazaryna usyndy. Ásirese, «Edıt Pıaf — frantsýz rýhy» spektakli synshylardyń, mamandardyń joǵary baǵasyn aldy. Horeografııalyq sheshimi asa sátti bul spektakl ansambldiń joǵary kásiptik deńgeıin kórsetti. «Almatynyń jas baletiniń» shyn máninde Memlekettik akademııalyq klassıkalyq bı ansambline aınalyp, repertýarynyń baı, sheberlikteriniń joǵary bolýynda Aıýhanovtyń úlesi erekshe. Onyń qoltańbasyna izdenis, mýzykalyq bıik mádenıet, klassıkalyq kórkem bı tásilderiniń taýsylmaıtyn qazynasyn meńgerýge umtylys, jańalyqqa qushtarlyq tán. Otyz jyldan astam Aıýhanov jetekshilik etip kele jatqan ansambl dúnıe júzine keńinen tanymal bolyp, horeografııalyq ónerdi ıgerýi jóninen álemdik balet ujymdarynyń eń úzdigi sanalatyn alǵashqy ondyǵyna engen. Onyń «Meniń baletim», «Sezimder ómirbaıany» atty kitaptary bar. Eýropa mádenıetiniń HH ǵasyrdaǵy 60 jaryq juldyzy týraly shyǵatyn 25 kitaptyń bireýi Aıýhanovtyń ómiri men ónerine arnalǵan (avtory — avstralııalyq óner zertteýshisi ıÝrı Rıýntıý). Ol otandyq balet ártisterin tárbıelep shyǵarýǵa da kóp úles qosty. Aıýhanov arnaıy shaqyrýmen Túrkııada «Mahabbat ańyzy», Tashkentte «Aldar Kóse» baletterin qoıdy.