126 jas, ondaǵan bastama: Qazaqstanda jańa jastar qozǵalysy paıda bolady

Kezdesýdiń basty taqyryby prezıdenttik reformalar, olardyń jastar áleýetin ashýdaǵy róli jáne jas býynnyń Memleket basshysynyń «Jańa tarıhı kezeńdegi Qazaqstannyń ózekti mindetteri» atty Joldaýyn iske asyrýǵa qatysýy boldy. Soltústik Qazaqstan oblysyna sapary barysynda Halyq Keńesiniń músheleri óńirdegi qoǵam ókilderimen kezdesip, aımaqtyń ǵylymı-bilim berý ınfraqurylymy men Taıynsha qalasyndaǵy jańa IT-ortalyqtyń jumysymen tanysty.

Jastarǵa jańa múmkindikter: bilim, jumys jáne azamattyq jaýapkershilik

Qatysýshylar aldynda sóılegen sózinde Erlan Qoshanov Prezıdent Joldaýy eldi tereń jańǵyrtýǵa, onyń básekege qabilettiligin nyǵaıtýǵa jáne azamattardyń ál-aýqatyn arttyrýǵa baǵyttalǵan baǵdardy aıqyndaıtynyn atap ótti. Bul mindetterdi iske asyrý búkil qoǵamnyń jumylýyn talap etedi. Al bul rette jastarǵa erekshe ról júkteledi.

Halyq Keńesiniń tóraǵasynyń aıtýynsha, Konstıtýtsııanyń qabyldanýymen elimizdiń damýynda jańa kezeń bastaldy. Negizgi Zań qýatty memlekettiń irgetasyn qalap, ekonomıkalyq ósimge, adamı kapıtaldy damytýǵa jáne jas urpaqty qoǵamdyq ómirge tartýǵa qajetti jaǵdaılar jasady. Referendýmnan keıin Prezıdenttiń alǵashqy kezdesýin dál jastarmen ótkizýi Memleket basshysynyń olardyń pikiri men kóńil kúıine erekshe mán beretinin kórsetedi. Óıtkeni iri memlekettik jobalardyń negizgi ıgiligin kóretinder — jas qazaqstandyqtar.

Elimizdiń damý qarqynyna toqtalǵan Erlan Qoshanov negizgi ekonomıkalyq kórsetkishterdi mysalǵa keltirdi. Sońǵy jeti jylda Qazaqstanda jan basyna shaqqandaǵy JІÓ 50 paıyzdan astam ósip, 15 myń dollardan asqan. Sonymen qatar 3,6 mıllıon jańa jumys orny ashylyp, azamattar úshin jańa múmkindikterge jol ashyldy. Bilim berý salasynda da aıtarlyqtaı eleýli nátıjeler bar. Máselen, osy ýaqyt ishinde
650 myńnan astam grant bólindi, stýdentterdiń stıpendııasy — 2,5 esege, al doktoranttardyń stıpendııasy 3 eseden astamǵa ósti. Sondaı-aq 267 jataqhana paıdalanýǵa berildi.

Halyqaralyq bilim berý salasyndaǵy yntymaqtastyq ta nazardan tys qalmady. Buǵan jarqyn mysal retinde Kozybayev University men Arızona ýnıversıtetiniń birlesken qos dıplomdyq baǵdarlamasyn atap ótýge bolady. Osy jyldyń shildesinde alǵashqy 30 túlek qos joǵary oqý ornynyń dıplomyn aldy. Olardyń qatarynda amerıkalyq ýnıversıtette «Jyldyń úzdik túlegi» atanǵan Ámir Aǵzamov ta bar.

Halyq Keńesiniń tóraǵasy jastardyń sheteldegi jetistikteri, olardyń eńbeginiń halyqaralyq deńgeıde moıyndalýy jáne elimizdiń túrli salalaryn damytýǵa qosqan úlesi naǵyz patrıotızm men ulttyq maqtanyshtyń úlgisi ekenin atap ótti.

Onyń aıtýynsha, zamanaýı patrıotızm, eń aldymen, bilimge umtylýdan, jasampaz eńbek etýden, ozyq tehnologııalardy meńgerýden jáne qoǵam ómirine naqty úles qosýdan kórinis tabady. Sonymen qatar ulttyq biregeılikti saqtaý, jahandyq deńgeıde oılaý, tilderdi úırený jáne zamanaýı tsıfrlyq platformalardy paıdalana otyryp, Qazaqstannyń baı rýhanı ári mádenı murasyn álemge tanytý mańyzdy.

Bul oıdy lagerge jınalǵan jastar da jalǵastyryp, jas býyndy Memleket basshysynyń baǵytyn iske asyrýǵa belsendi tartý jóninde óz ıdeıalary men usynystaryn ortaǵa saldy. Qazaqstan Halyq Keńesi atalǵan bastamalarǵa qoldaý bildirdi.

«Jastar» ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń dırektory Naıla Muhtarova jas urpaqtyń boıynda ádildik, zańdylyq jáne sybaılas jemqorlyqqa tózbeýshilik qaǵıdattaryna negizdelgen belsendi azamattyq ustanymdy qalyptastyrýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Onyń pikirinshe, tsıfrlyq tehnologııalar qoǵamdyq baqylaýdy júzege asyrýǵa, ashyqtyqty arttyrýǵa jáne ózekti áleýmettik máselelerdi sheshýge qosymsha múmkindikter beredi. Sondyqtan jastar bul quraldardy belsendi paıdalanýy qajet.

M.Qozybaev atyndaǵy Soltústik Qazaqstan ýnıversıteti basqarma múshesi Ádilhan Tólepbergen jaýapty kóshbasshylyqtyń mańyzdylyǵyna nazar aýdardy. Ol jas basshylardyń óz betinshe sheshim qabyldaı bilýi, komandamen tıimdi jumys isteýi jáne nátıjege jaýapkershilikpen qaraýy kerektigin atap ótti. Sonymen qatar popýlızm men basqarýdaǵy álsizdikke jol bermeý qajettigin aıtty. Mundaı ustanym Memleket basshysy dáriptep júrgen «Adal azamat» qundylyqtaryna sáıkes keledi.

126 jas azamat jáne «keri tálimgerlik»: jańa jastar qozǵalysy qandaı mindetter atqarady?

Kezdesý barysynda «Halyq Keńesi» Jastar qozǵalysyn qurý jóninde mańyzdy bastama kóterildi. Bul ıdeıany qoldaǵan Erlan Qoshanov jańa qurylym resmı esep úshin ǵana jumys isteıtin kezekti uıymǵa aınalmaýy tıis ekenin eskertti. Onyń paıymdaýynsha, birlestik jastardyń tyń ıdeıalaryna jan bitiretin shynaıy is-qımyl alańy bolýy qajet. Osy oraıda Tóraǵa Memleket basshysynyń: «Jastar saıasaty jastar úshin emes, jastarmen birge qurylýy kerek», — degen qaǵıdaly ustanymyn eske saldy.

Jańa qozǵalystyń alǵashqy kezeńinde onyń quramyna elimizdiń barlyq aımaǵynan 126 jasty qosý usynylady. Bul kórsetkish Halyq Keńesi músheleriniń sanyna sáıkes keledi. Osylaısha Keńestiń ár múshesi óziniń jas seriktesimen «keri tálimgerlik» qaǵıdaty boıynsha baılanys ornata alady. Bul urpaqtar arasyndaǵy júıeli baılanysty jolǵa qoıýǵa múmkindik beredi.

Basym baǵyttardyń qatarynda NEET sanatyndaǵy jastardy qoldaý, olardyń kásibı bilim alýyna jáne jumysqa ornalasýyna járdemdesý kózdelgen. Bul rette Astanada tabysty júzege asyrylyp jatqan JOLTAP jobasyn elimizdiń barlyq óńirine taratý josparlanyp otyr. Ózindik derbestik pen jasampaz eńbek qundylyqtaryn dáripteý, belsendi azamattyq ustanymdy qalyptastyrý, masyldyq kóńil kúıge jol bermeý, sondaı-aq jastardy ómirlik maqsattaryna qol jetkizýde jeke jaýapkershilik pen óz kúshine súıenýge baǵyttaý mańyzdy mindetterdiń biri bolmaq. Sonymen qatar sybaılas jemqorlyqqa qarsy mádenıetti qalyptastyrýǵa, adaldyq pen ádildik qaǵıdattaryn ornyqtyrýǵa jáne sybaılas jemqorlyqtyń kez kelgen kórinisine tózbeýshilik kózqarasyn qalyptastyrýǵa erekshe nazar aýdarylady.

Budan bólek, tsıfrlyq daǵdylardy damytý jáne daryndy oqýshylarmen jumys júrgizý, sonyń ishinde «Tomorrow School» túlekteriniń aýyldyq IT-ortalyqtarǵa tálimgerlik jasaýy kózdeledi. Sonymen qatar jastar nashaqorlyqtyń, qumar oıyndarǵa táýeldiliktiń jáne ınternet-alaıaqtyqtyń aldyn alý jumystaryna, óńirlik qoǵamdyq keńesterdiń qyzmetine, kitap oqý mádenıetin jáne qazaqstandyqtardyń jetistik tarıhtaryn nasıhattaýǵa tartylatyn bolady. Patrıottyq tárbıe, volonterlik qyzmet, áleýmettik jáne ekologııalyq jobalar da mańyzdy baǵyttarǵa aınalady.

Erlan Qoshanov bul iste naqty nátıjege qol jetkizý kerek ekenin atap ótti. Onyń sózinshe, qozǵalystyń basty maqsaty — forýmdar men sezder ótkizý emes, adamdardyń ómirin jaqsartatyn naqty ister atqarý.

Qorytyndylaı kele, tóraǵa qurylatyn jastar qozǵalysy konstıtýtsııalyq jaǵdaıda memleketke senimdi tirek bolatynyn atap ótti. Halyq Keńesi óziniń zań shyǵarý bastamasy quqyǵy aıasynda jastardyń eń mańyzdy usynystaryn saraptamadan ótkizip, zań jobalaryna engize alady.

Aýyldaǵy tsıfrlandyrý: Soltústik Qazaqstanda 14 IT-ortalyq ashyldy

Baǵdarlamanyń bir bóligi óńirdiń tsıfrlyq jetistikterimen tanysýǵa arnaldy. Lager aıasynda uıymdastyrylǵan «Digital Aimaq» kórmesinde Halyq Keńesiniń múshelerine Memleket basshysy qoıǵan tsıfrlandyrý mindetteriniń oblysta tek qalalarda ǵana emes, aýyldyq jerlerde de qalaı júzege asyrylyp jatqany tanystyryldy.

Búginde oblysta aýdandyq jáne aýyldyq deńgeıde 14 IT-ortalyq ashylǵan. Mysaly, Smırnovo aýylynyń turǵyndary zamanaýı tsıfrlyq platformalar men jasandy ıntellektini kúndelikti mindetterdi sheshý jáne tabys tabý úshin paıdalanýdy úırenýde. Bul — Prezıdent Joldaýynda aıtylǵan halyqtyq tsıfrlyq ekonomıka tujyrymdamasynyń naqty istegi úlgisi.

Jastar lageriniń jumysyna, sondaı-aq Soltústik Qazaqstan oblysynyń qoǵam ókilderimen jáne etnomádenı birlestikterimen ótken kezdesýlerge Qazaqstan Halyq Keńesiniń basshylyǵy men músheleri Lázzat Shyńǵysbaeva, Jandos Aqtaev, Naıla Muhtarova, Aqnur Turdalıeva, Islam Baıramýkov, Rýfına Ýsanova, Gennadıı Zenchenko, Irına Ektova jáne Sáýle Málikova qatysty. Sondaı-aq sharaǵa Quryltaı depýtaty Aqerke Eskendirova, QR Qarýly Kúshteri Ulttyq áskerı-patrıottyq ortalyǵynyń basshysy Rınat Zaıytov, «Astana Hub» bas dırektory Maǵjan Mádıev jáne «JOLTAP» jobasynyń jetekshisi Dana Júnisova qatysty.

Jumys sapary aıasynda Halyq Keńesiniń músheleri «Maǵjan ortalyǵyna», «Botaı» eskertkishine baryp, sondaı-aq el Táýelsizdiginiń
35 jylynda Soltústik Qazaqstan oblysynyń qol jetkizgen negizgi jetistikterin kórsetetin ekspozıtsııamen tanysty.

Osyǵan deıin Halyq keńesi óńirlerdegi máselelerdi sheshýge usynystar ázirleıtinin jazǵanbyz.