«12 mıllıon qazaqtyń qunykeri kim?» - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

***

«Aıқyn» gazetiniң beısenbilik nөmerinde «Depýtattar dabyl қaқty» degen taқyryppen maқala jaryқ kөrdi. Maқalanyң өzegi - Үkimet basshysy K.Mәsimovke joldanғan depýtattyқ saýaldaғy jastardyң tүni boıy oıyn-saýyқ otaýlaryn jaғalap, kөңil kөterýlerine tosқaýyl қoıý. Mәjilis depýtaty J.Asanovtyң saýalynda «Әrbir қalamyzdyң tүngi өmiri Amerıkadaғy Las-Vegasқa ұқsaıdy. Tүni boıy jұmys isteıtin kafe-restorandarda, oıyn-saýyқ ortalyқtarynda - tolғan jastar! Mұndaı tүngi ұıқysyz өmir olardyң қalypty saltyna aınalғan. Kөptegen jastarymyz kүndizgi ýaқytyn  bilim alýғa, sportpen aınalysýғa, kәsip үırenýge emes, tәtti ұıқyғa arnaıdy», delingen.

 Osy taқyrypқa oraı «Ekspress K», «Komsomolskaıa pravda Kazahstan» basylymdary da maқala arnaғan.

«Қazaқtildi saıasattanýshylardyң basty mұңy - til». Osy taқyryppen «Aıқyn» gazetinde jarııalanғan maқalada keshe, Almatyda Қazaқstan saıasattanýshylarynyң ekinshi kongresi orys tilinde өtkenine қynjylys bildirilgen. Osyғan oraı basylym tilshisi otandyқ қazaқtildi saıasattaný ғylymynyң өzekti mәseleleri tөңireginde ҚR Prezıdenti Әkimshiligi basshysynyң orynbasary Mәýlen Әshimbaev, ҚR Mәdenıet jәne aқparat vıtse-mınıstri Ғazız Telebaev, saıasattanýshylar Erlan Қarın, Әzimbaı Ғalı, Saıpýlla Sapanov, Nұrlan Erimbetovtermen oı bөlisken.

 Saıasattanýshylardyң ekinshi kongresi «Lıter», «Izvestııa-Kazahstan», «Kazahstanskaıa pravda» basylymdarynyң da nazarynan tys қalmaғan.

Basқa ұlt өkilderi arasynan қazaқtyң қara dombyrasymen halyқ әnderin oryndap, ystyқ yқylasқa, қoshemetke bөlengen Tatıana Býrmıstrova «Aıқyn» basylymyna «Meni «қazaқtyң Tatıanasy» etken - halyқ әnderi» degen taқyryppen sұhbat beripti. Ekeýara әңgime barysynda әnshi «Meni қazaқtyң tiline, mәdenıetine, dәstүri men өmirine құmar etken - aýyl.  Bұryndary қalanyң қazaқtary boıdy jazyp, dem alғysy kelgende, aýylғa baryp қaıtýshy edi. Jalpy, meniң қazirgi bilgenim de, oıyma tүıgenim de aýyldan bastaý alғan», degen pikirin bildirgen.

***

«Tөl oқýlyқtarymyzdyң jaryқ kөrgenine on jyldyң jүzi boldy. 2008-2009 jyly orta mektepti bitirgender  - osy jaңa býyn oқýlyқtarymen bilim alғan alғashқy tүlekter. On jyl ishinde jaңa býynnyң oқýlyқtary men oқý-әdistemelik құraldaryn қosa eseptesek, 2 myңnan asa otandyқ oқýlyқ basylyp shyғypty. Biraқ, mәsele sanda emes, sapada», dep jazady «Nұr Astana» gazeti. Atalғan jaıtқa baılanysty tilshiniң mektep oқýlyқtaryna jasaғan sholýyn basylymynyң bүgingi sanynan oқı alasyzdar. Maқala «Oқýlyқty қalaı  oңaltamyz?» degen taқyryppen berilgen.

  «12 mıllıon қazaқtyң құnykeri kim?»  «Nұr Astana» basylymynda, jýyrda elordadaғy «Amanat» ıntellektýaldyқ klýbynyң otyrysynda  tarıhshy Bүrkit Aıaғan, «Nұr Otan» HDP-nyң hatshysy Erlan Қarın, jazýshy Smaғұl Elýbaı, ғalym-jazýshy Tұrsyn Jұrtbaıdyң қazaқ halқy basynan өtkergen zұlmat jyldarғa қatysty oılaryn jarııalaғan. Otyrysta negizgi baıandama jasaғan S.Elýbaı «1897 jyly Reseı ımperııasy tұsynda alғashқy sanaқ jүrgizilgen-di. Sonyң deregine jүginsek, өzbekter 726 myң, tүrikmender - 280 myң, «қara қyrғyzdar» dep atalғan қyrғyzdardyң sany 201 myң adamdy құrapty. Al қyrғyz-қaısaқtar, ıaғnı қazaқtardyң sany sol kezdiң өzinde 4 mln. 84 myң adam bolғan. Bүkil tүrki halyқtaryn қosқanda қazaқtardyң jartysyna ғana jetken», deıdi.

***

«Astana aқshamy» basylymynyң bүgingi sany Elbasy N.Nazarbaevtyң «Interfaks» agenttigi men «Izvestııa» gazetine HHІ ғasyr basyndaғy өrkenıettik daғdarysқa arnalғan  «Besinshi jol» atty maқalasynyң қazaқsha nұsқasyn oқyrman nazaryna ұsynғan.

 Osy basylymnyң 4-shi betinde қala әkimi I.Tasmaғambetov қala tұrғyndarynyң saýaldaryna jaýap bergen.

***

«Esteriңizde bolsa, Keңes Үkimeti jyldary balabaқshaғa mұқtajdyқ onsha baıқalmaıtyn. Өtinishiңdi jazyp қoıyp, kezegiңdi kүtip jүrgeniңde kөp ұzamaı oryn da bұıyryp қalatyn. Keıin elde alasapyran kezeң bastalғanda өzge baılyқtarymyz sııaқty balabaқsha ғımarattary da «ұstaғannyң ýysynda, tistegenniң aýzynda» ketti. Sөıtip, sol jyldary 7 myңnan astam balabaқsha satylyp ketken-di. Osylaısha үlkender kishkentaılardyң қyzyғyn «tartyp» aldy. Al қazir ony қaıtarғylary kelmeı, «talasyp» jatyr», dep jazady «Alash aınasy» basylymy. Bұl týraly «Mәsele» aıdarymen jarııalanғan Lәzzat Bılannyң «Eresekter men balalar balabaқshalarғa «talasyp» jatyr» atty maқalasynan keңirek oқyp-bile alasyzdar.

 Osy basylymnyң «Құmsharyқ» aıdarynda  «Jүzi қaraıғan kөk jәshik... қalyң kөrermendi қaıda bastamaқ?» atty maқala jaryқ kөrdi. «Reseıdiң Memlekettik Dýmasy osydan biraz ýaқyt bұryn balalardyң densaýlyғy men өsip-jetilýine zııanyn tıgizetindeı kez kelgen nәrseni taңғy 6.00 men tүngi 23.00 aralyғynda kөgildir ekrannan translıatsııa jasaýғa tyıym salýdy ұıғardy. Sөıtip, boқtyқ sөzder, қatygezdik, zorlyқ-zombylyқ stsenalary, balalardy құmar oıyndarymen әýestený, shylym shegý, ishimdik pen esirtkige қyzyғýshylyқ sııaқty jaman әdetterge ıtermeleıtindeı aқparattarғa tosқaýyl қoıýғa қadam jasaldy. ıAғnı «balalar kөretin ýaқytta ekranda tek mýltıkter men «beıkүnә» melodramalar ғana қalady. Al boevık pen fentezı janryndaғy dүnıeler, araқ-sharap sýsha aғatyn өreskel fılmder, tipti mentter týraly serıaldardyң өzi de tүngi efırge oıysady» dep kүtilýde.  «Ұlttyң erteңi ­­- bүgingi jas ұrpaқ». Bolashaғyn oılaғan elder soғan bүginnen қam jasaýғa kөshti. Biz bolsaқ, әli de alaңsyzbyz» dep jazady «Alash aınasy» gazeti.

***

 «Altyn orda» basylymynyң beısenbilik nөmirinde Қyzyljұldyz aýylynyң әkimi Әbdihamıt Tөleýbaevpen aradaғy sұhbat jarııalanғan. «Aýyldyң soғymyn emes, soıylyn soқ!» degen taқyryppen berilgen ekeýara әңgimege bүgingi aýyl kelbeti men tynys-tirshiligi arқaý bolғan.

 «Shalaғaı sheshim shý shyғardy». Osy taқyryppen «Altyn orda» gazetinde jarııalanғan maқalada Bөrili aýdandyқ әkimdiginiң jәne aýdandyқ mәslıhattyң sheshimimen Aқsaı қalasyndaғy bir kөshege Қarashyғanaқ kenishin 1999 jyldan beri ıgerip jatқan әlemdegi iri kompanııa - KPO-nyң bas dırektory, aғylshyn azamaty Rodjer Fokstyң esimi berilgeni ashyna aıtylғan.    

***

«Nұr Otan» partııasynyң janynan құrylғan ınnovatsııalyқ komıtet respýblıkamyzdyң 2010-2014 jyldarғa arnalғan ındýstrıaldyқ-ınnovatsııalyқ damý baғdarlamasynyң tұjyrymdamasyn jasaý үshin Қazaқstan, Reseı, Fınlıandııa, Izraıl, AҚSh, Anglııa memleketterinen halyқaralyқ deңgeıdegi maman-sarapshylar tobyn құrғan bolatyn. Osyғan oraı «Ekonomıka» basylymy  atalғan halyқaralyқ sarapshylar tobynyң jetekshisi Aleksandr Ydyrysovtan sұhbat alғan.

  Osy basylymda «Ekibastұz GRES-2 stantsııasynyң өndirisi artady» degen taқyryppen maқala jarııalandy. Maқalada өtken aptada Elbasy N.Nazarbaevtyң Ekibastұz қalasynda «Kegok» ұlttyқ kompanııasy salғan «Soltүstik-Oңtүstik» elektr tasymaldaý jelisin iske қosқany, atalғan jeliniң Reseı memleketimen birlesip salynғany jәne ekonomıkalyқ maңyzy jazylғan. Sonymen қatar jarııalanymda  «Biz үshin bұl - үlken jeңis. Қazaқstandy ındýstrııalandyrý, onyң ekonomıkasyn damytý elektr қýatynsyz mүmkin emes. Elimizdegi elektr қýatynyң 40 paıyzy Pavlodar oblysynda өndiriledi. Biz bұryndary oңtүstik elektr қýatymen қamtamasyz ete almaıtynbyz. Endi biz sheteldik energııa jetkizýshilerge tәýeldi emespiz. Endi bұl mүmkindik bizde bar», degen Memleket basshysynyң sөzin keltirgen.

***

«Batys Eýropa-Batys Қytaı» avtobany құrylysy barysynda aralas salalardy esepke alғanda 160 myң adam jұmyspen қamtylady», dep jazady «Kazahstanskaıa pravda».

Basylymnyң jazýynsha, bұl týraly keshe Mәjilistiң jalpy otyrysynda depýtattardyң Oңtүstik Қazaқstan men Taraz қalasynyң shekarasyn қosatyn jol telimin қalpyna keltirý týraly el Үkimeti men Islam damý banki arasyndaғy kelisimdi maқұldaý barysynda  Kөlik jәne kommýnıkatsııa mınıstri Ә. Құsaıynov mәlimdegen. 

  «Қazaқstanғa soңғy orys patshasynyң týysy saparlap keldi», dep jazady «Lıter» gazeti. Basymnyң jazýynsha, joғary mәrtebeli hanzada Maıkl Kentskıı  elimizde osy aptanyң soңyna deıin bolmaқ. Ұlybrıtanııadan kelgen delegatsııa Astana men Almaty қalalarynda bolyp, elimizdiң joғary deңgeıli resmı tұlғalarymen birқatar kezdesýler өtkizedi. Қazaқstan-Brıtan tehnıkalyқ ýnıversıtetinde, «Heılıberrı» mektebinde bolyp, «Dala қyrany» birlesken oқý-jattyғýdyң jabylý saltanatyna қatysady.

 Mәrtebeli hanzadanyң elimizge sapar jaıynda tolyғymen «Kazahstanskaıa pravda» gazetinen de tanysýyңyzғa bolady.