12 aqpan. Tulǵalar týǵan kún
Búgin, 12 aqpan kúni tulǵalardan kimder dúnıege kelgen? Kazinform oqyrmandaryna esimder kúntizbesin usynady.
ESІMDER
75 jyl buryn (1951) Halyqaralyq jyrshy, termeshi jáne aıtys aqyndary odaǵynyń tóraǵasy, aqyn, jýrnalıst, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri Júrsin Moldashuly ERMAN dúnıege keldi.
Qaraǵandy oblysy Ulytaý aýdanynda týǵan. S.M.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti), Almaty joǵary partııa mektebin bitirgen.
1980 jylǵa deıin Jezdi aýdany «Oktıabr týy» gazetiniń ádebı qyzmetkeri, 1971-1978 jyldary Jezqazǵan oblystyq teleradıokomıtetiniń aǵa redaktory, 1978-1980 jyldary Jezqazǵan oblystyq teleradıokomıtetiniń bas redaktory. 1982-1992 jyldary Qazaq respýblıkalyq teledıdarynyń bas redaktory, 1992-1996 jyldary «Qazaq ádebıeti» gazetiniń, «Juldyz» jýrnalynyń bólim meńgerýshisi, «Qazaq memleketi» gazeti bas redaktorynyń birinshi orynbasary, «Qazaqstan qanaty» – «Krylıa Kazahstana» gazetiniń bas redaktory qyzmetterin atqardy. 1997-2003 jylǵa deıin shyǵarmashylyq jumysta boldy. 2003-2006 jyldary L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti gýmanıtarlyq ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri, zerthana meńgerýshisi, 2006-2007 jyldary «Qazaqstan» respýblıkalyq teleradıokorporatsııasy AQ Basqarma tóraǵasynyń orynbasary – Qazaq radıosynyń bas dırektory qyzmetinde boldy. 2007-2009 jyldary «Qazaqstan» respýblıkalyq teleradıokorporatsııasy AQ Basqarma tóraǵasynyń keńesshisi qyzmetin atqarǵan. 2009 jyldan bastap – «Almatyqurylys» Ulttyq holdıng kompanııasy AQ prezıdentiniń keńesshisi. 2006-2010 jyldary Qazaq radıosy men «Qazaqstan» ulttyq telearnasynyń bas dırektory, 2013-2016 jyldary «Qazaqstan» RTRK» AQ basqarma tóraǵasynyń keńesshisi, 2013-2016 jyldary Respýblıkalyq kitap murajaıynyń dırektory bolyp qyzmet atqardy.
Tuńǵysh óleńder jınaǵy – «Janartaý» 1983 jyly jaryq kórdi. «Araıly kún armysyń», «Ulytaýǵa bardyń ba?..», «Qudiretke júginý», «Eki tizgin, bir shylbyr» atty kitaptardyń avtory. Óleńderi men poema, balladalary adam, onyń jan dúnıesi, rýhanı qudylyqtaryn ózek etedi. Júrsin Ermanov qazaqtyń atamura óneri - aqyndar aıtysyn qaıta jańǵyrtý, ony teledıdar men radıoda nasıhattaý isinde aıtarlyqtaı jumystar atqardy. Aqyndardy 1984 jyldan úlken sahnaǵa shyǵaryp, halyq ónerin, ulttyq rýhty kóterýge úles qosty. Aqyndar aıtysyn jınaqtap jarııalaý, zertteý jumystaryn júrgizip, «Qazirgi aıtystar» (2005, Astana, 2 tom) jınaǵyn qurastyrdy. Birneshe beıne, aýdıokasseta, dıskileri jaryqqa shyqqan.
Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń Muqaǵalı Maqataev atyndaǵy syılyǵynyń eki márte ıegeri. Halyqaralyq qazaq tili qoǵamynyń múshesi. Qaraǵandy oblysy Ulytaý aýdanynyń Qurmetti azamaty.
63 jyl buryn (1963) jazýshy, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi, Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń, T.Aıbergenov atyndaǵy syılyqtyń laýreaty Asqar ALTAI (ALPYSBAI Asqar Qumaruly) dúnıege keldi.
Shyǵys Qazaqstan oblysynda týǵan. Almaty memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.
Almaty oblysy Kúrti aýdandyq «Shuǵyla» gazetiniń tilshisi, S.Muqanov murajaı-úıiniń kishi ǵylymı qyzmetkeri, Qazaq teledıdary «Alataý» baǵdarlamasynyń jaýapty redaktory, «Juldyz» jýrnaly ádebı syn bóliminiń redaktory, bólim meńgerýshisi, «Er Dáýlet» aqparat agenttigi bas redaktorynyń orynbasary, QR Qarjy mınıstrliginiń «Qarjy-qarajat» jýrnaly bas redaktorynyń orynbasary, bas redaktory, «Atamura» baspasynyń jetekshi redaktory, «Arda» baspasynyń bas dırektory bolǵan.
Jazýshynyń «Qyr men qala hıkaıalary» atty povester men áńgimeler jınaǵy, «Altaı novellasy» atty prozalyq jınaǵy jaryq kórgen. «Qyzyl bóltirik» kitaby Halyqaralyq Soros qorynyń bas júldesin alǵan.
60 jyl buryn (1966) Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty Berik Tursynbekuly BEISENǴALIEV dúnıege keldi.
1990 jyly E.A.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetin «Qarjy jáne nesıe» mamandyǵy, 2000 jyly E.A.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetinde «Quqyqtaný» mamandyǵy boıynsha bilim aldy. 2018 jyly Garvard bıznes mektebiniń (Harvard Business School, AQSh) Jalpy basqarý baǵdarlamasyn (General Management Program) támamdady. Ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory.
Eńbek joly: 1990 jyly Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetinde oqytýshy, 1990-1994 jyldary Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetinde aspırant, 1994—1995 jyldary «Kompıýterlik emdeý-dıagnostıkalyq júıeler» KU bas esepshi, 1995 jyly «Kazkommertsbank» AQ, dıleri, 1996-1997 jyldary «Alem Bank Kazakhstan» Qaraǵandy oblystyq basqarmasynyń bastyǵy, 1997 jyly «Turan Álem Banki» JAQ Aqmola fılıaly bastyǵynyń m. a., 1997 jyly «Turan Álem Banki» JAQ Aqmola fılıaly bastyǵy, 1997-1998 jyldary «Turan Álem Banki» JAQ Qaraǵandy basqarmasy bastyǵynyń orynbasary, 1998 jyly «ATF Bank» Aqmola fılıalynyń dırektory, 1998-2001 jyldary «ATF Bank» JAQ Aqmola fılıalynyń dırektory, 2001-2004 jyldary «ATF Bank» AAQ fılıalynyń dırektory-basqarýshy dırektory, 2004-2006 jyldary "ATF Bank" AQ tóraǵasynyń birinshi orynbasary, 2006-2009 jyldary «ASTANA CAPITAL investment Group» JShS Bas dırektory, 2009-2011 jyldary «QazAgro» Ulttyq basqarýshy holdıngi» AQ tóraǵasynyń orynbasary, 2011-2012 jyldary «QazAgro» Ulttyq basqarýshy holdıngi» AQ tóraǵasy, 2012 jyly «Qazaq ekonomıka, qarjy jáne halyqaralyq saýda ýnıversıteti» mekemesi, dotsent, 2012-2018 jyldary «Samruq Qazyna» Ulttyq ál-aýqat qory» AQ basqarýshy dırektory, basqarma dırektory, 2018-2019 jyldary QR Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi vıtse-mınıstri, keıingi jyldary «Qazaq ekonomıka, qarjy jáne halyqaralyq saýda ýnıversıteti» mekemesi, professor, dırektorlar keńesiniń múshesi, dırektorlar keńesiniń tóraǵasy bolyp qyzmet atqarǵan. 2022 jyly «Esil University» mekemesinde professor boldy.
Qazirgi laýazymyn 2023 jyldyń naýryz aıynan beri atqaryp keledi.
«Qurmet» (2013) jáne I dárejeli «Barys» (2024) ordenderimen marapattalǵan. «Qazaqstan Respýblıkasynyń táýelsizdigine 10 jyl» (2001), «20 jyl» (2011) jáne «25 jyl» (2016) mereıtoılyq medaldarimen marapattalǵan.
59 jyl buryn (1967) Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty Ulasbek Sádibekuly SÁDІBEKOV dúnıege keldi.
Túrkistan oblysynyń Alǵabas aýdanynda týǵan. 1992 jyly Tselınograd aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyn ınjener-elektrık mamandyǵy, 2001 jyly «Qaınar» ýnıversıtetin ekonomıst mamandyǵy boıynsha támamdady. Ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty ǵylymı dárejesin qorǵaǵan
Eńbek jolyn 1983 jyly bastaǵan. 1985-1987 jyldary Keńes áskeriniń qatarynda merzimdi áskerı qyzmet atqarǵan. Alǵabas aýdandyq ákimshiliginde jastar komıt jónindegi qalalyq komıtettiń tóraǵasy, maman, bas maman, bólim bastyǵy bolyp jumys istedi. Ońtústik Qazaqstan oblysy ákiminiń apparatynda jumys istedi. 2006-2009 jyldary Baıdibek jáne Saryaǵash aýdandaryn basqaryp, óńirlerdiń strategııalyq damýyna jáne memlekettik baǵdarlamalardy iske asyrýǵa yqpal etti. 2016-2023 jyldary óńirdiń atqarýshy organdarynda birqatar mańyzdy qyzmetter atqardy: Ońtústik Qazaqstan jáne Túrkistan oblystary ákimderiniń orynbasary, oblys ákiminiń keńesshisi. 2019-2023 jyldary Saıram aýdany ákimi mindetin atqarýshy boldy.
Qazirgi laýazymyn 2023 jyldyń naýryz aıynan beri atqaryp keledi.
«Qurmet», «Parasat» ordenderimen, TMD PAA Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.
54 jyl buryn (1972) Qazaqstan Respýblıkasy Joǵary esep palatasynyń múshesi Tilegen Tólegenuly KASKIN dúnıege keldi.
Soltústik Qazaqstan oblysy Esil aýdanynda týǵan. 1994 jyly Qorǵan memlekettik aýyl sharýashylyq akademııasynyń ekonomıst-uıymdastyrýshy mamandyǵy boıynsha bitirdi. 2000 jyly QR Prezıdenti janyndaǵy memlekettik qyzmet Akademııasynyń memlekettik qyzmet menedjeri mamandyǵy boıynsha bitirgen.
2015 jyly Sibir aýyl sharýashylyǵy ekonomıkasynyń ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dıssertatsııalyq keńestiń sheshimimen oǵan ekonomıka ǵylymy kandıdatynyń ǵylymı dárejesi berildi. 2018 jyly QR Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń bilim jáne ǵylym salasyndaǵy baqylaý boıynsha Komıtetiniń sheshimimen PhD ekonomıka doktory dárejesi berildi.
Eńbek jolyn 1987 jyly Soltústik Qazaqstan oblysynyń Sokolovka selosynda aýdandyq azyq-túlik kombınatynyń slesary bolyp bastady.1994-1995 jyldary Soltústik Qazaqstan oblysynyń Sokolovka selosynda «IGІLІKBANK» KAB Sokolovka fılıalynyń aǵa mamanyny bolyp qyzmet atqardy. 1995-1998 jyldary Soltústik Qazaqstan oblysy Qyzyljar aýdany ákimi apparatynyń kishi jáne orta bıznes komıtetin basqardy, 1998-2000 jyldary QR Prezıdenti janyndaǵy memlekettik qyzmet Akademııasynyń tyńdaýshysy, 2000-2001 jyldary Soltústik Qazaqstan oblysy ákimi apparatynyń bas ınspektory qyzmetin atqardy. 2001-2003 jylary QR memlekettik qyzmet isteri jónindegi agenttiginiń Soltústik Qazaqstan oblysy boıynsha basqarma bastyǵynyń orynbasary boldy. 2003-2004 jyldary QR memlekettik qyzmet isteri jónindegi agenttiginiń Soltústik Qazaqstan oblysy boıynsha basqarmasyn basqardy. 2004-2006 jyldary Soltústik Qazaqstan oblysy Aqqaıyń aýdanynyń ákimi bolyp qyzmet istedi. 2006-2008 jyldary Soltústik Qazaqstan oblysy ákimi apparatynyń basshysy, 2008-2013 jyldary QR memlekettik qyzmet isteri jónindegi agenttiginiń Soltústik Qazaqstan oblysy boıynsha basqarma bastyǵy — Tártiptik Keńestiń tóraǵasy boldy. 2013-2014 jyldary QR memlekettik qyzmet isteri jónindegi agenttiginiń Astana qalasy boıynsha departamentiniń Tártiptik Keńestiń tóraǵasy boldy. 2014-2016 jyldary QR memlekettik qyzmet isteri jónindegi agenttiginiń Astana qalasy boıynsha departament basshysynyń orynbasary — departamenttiń Tártiptik Keńesiniń tóraǵasy boldy. 2016-2018 jyldary QR memlekettik qyzmet isteri jónindegi agenttiginiń Astana qalasy boıynsha departament basshysy, Ádep boıynsha Keńestiń tóraǵasy qyzmetin atqardy. Soltústik Qazaqstan oblysy boıynsha tekserý komıssııasynyń tóraǵasy boldy.
Qazirgi qyzmetinde 2022 jyldyń qarashasynan bastap.
49 jyl buryn (1977) QR Qorǵanys mınıstriniń birinshi orynbasary – QR Qarýly kúshteri Bas shtabynyń bastyǵy Qanysh Asanhanuly ÁBÝBÁKІROV dúnıege kelgen.
Túrkistan oblysynda týǵan. QR Qarýly Kúshteri Áskerı akademııasyn, Ulttyq qorǵanys, áskerı jáne memlekettik basqarý ýnıversıtetin bitirgen.
Eńbek joly: 1998-1999 jyldary №32363 áskerı bóliminiń desant-shabýyldaý batalony barlaý rotasynyń barlaý tobynyń komandıri, 1999-2001 jyldary №32363 áskerı bóliminiń aýyr zeńbirekter rotasynyń komandıri, 2001-2006 jyldary №32363 áskerı bóliminiń desant-shabýyldaý batalony komandıriniń orynbasary, №61993 áskerı bólimi komandıriniń orynbasary – shtab bastyǵy, 2006-2009 jyldary №22750 áskerı bóliminiń komandıri, 2009-2012 jyldary №25744 áskerı bóliminiń komandıri, 2012-2015 jyldary №61993 áskerı bóliminiń komandıri, 2015-2016 jyldary QR Qarýly Kúshteri Aeromobıldi ásker qolbasshysy basqarmasynyń áskerı daıyndyq basqarmasynyń bastyǵy - Aeromobıldi ásker qolbasshysynyń áskerı daıyndyq jónindegi orynbasary, 2016-2017 jyldary QR Qarýly Kúshteri Qurlyqtaǵy áskerler desant-shabýyldaý áskerleri qolbasshysynyń birinshi orynbasary – shtab bastyǵy, 2017-2019 jyldary «Batys» óńirlik qolbasshylyǵy áskerleriniń qolbasshysy, 2019-2021 jyldary QR Qarýly kúshteri Qurlyq áskerleriniń Desanttyq-shabýyldaý áskerleriniń qolbasshysy qyzmetinde boldy. 2021-2024 jyldary Bas shtab bastyǵy – QR Qarýly kúshteri Qurlyq áskerlerii Bas qolbasshysynyń birinshi orynbasary, 2024-2026 jyldary QR Qorǵanys mınıstriniń orynbasary boldy.
Qazirgi qyzmetin 2026 jyldyń qańtar aıynan beri atqaryp keledi.
ІІ dárejeli «Aıbyn» ordenimen, «Jaýyngerlik erligi úshin» medalimen marapattalǵan.
47 jyl buryn (1979) tanymal qazaqstandyq jýrnalıst, júzden astam derekti fılmniń avtory jáne prodıýseri Maııa Tólegenqyzy BEKBAEVA dúnıege keldi.
Shyǵys Qazaqstan oblysy, Semeı qalasynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka fakýltetin bitirgen.
Eńbek joly: televızııa salasyna 2000 jyly kelgen, aldymen Almatynyń «Shahar» telearnasynda jýrnalıst, keıinnen jańalyqtar qyzmetiniń júrgizýshisi qyzmetin atqardy. 2005-2009 jyldary Almatyda qalalyq «Tań» telearnasynyń jýrnalısti boldy, keıinnen shef-redaktor qyzmetine aýysty. 2009 «Qazaqstan» telekorporatsııasynyń shaqyrtýymen Astana qalasyna kóship, «Qazaqstan» telekorporatsııasynda 2011 jyldyń maýsym aıyna deıin qyzmet etti. 2012-2016 jyldary «Jetinshi arnada» jańalyqtar jáne «Drýgımı slovamı» baǵdarlamasy, sonymen qatar áleýmettik taqyryptaǵy «JOLY bar!» tok-shoýynyń júrgizýshisi retinde qyzmet etti. 2016-2019 jyldary «Habar» agenttiginde birqatar baǵdarlamalardy júrgizdi. 2020-2022 jyldary Qazaqstan halqy Assambleıasy tóraǵasynyń orynbasary, 2019-2022 jyldary «Qazaq TV» telearnasynyń dırektory boldy. Jibek Joly telearnasyndaǵy «Nasha ıstorııa» jobasynyń avtory.
78 jyl buryn (1948-2007) QR Prezıdentiniń buqaralyq aqparat quraldary salasyndaǵy syılyǵynyń, Qazaqstan Jýrnalıster odaǵy syılyǵynyń laýreaty Oleg Vadımovıch KVıATKOVSKII dúnıege keldi.
Reseıde týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.
«Sovetskaıa Chýkotka», «Lenınskaıa smena», «Kazahstanskaıa pravda» gazetteriniń tilshisi, «Stroıtelnoı gazety» gazetiniń Qıyr Shyǵys boıynsha, menshikti tilshisi, «Trýd» gazetiniń Túrikmenstan boıynsha, Qazaqstan boıynsha menshikti tilshisi qyzmetterin atqarǵan. 1993-1996 jyldary «Karavan-Edvertaızıng» jarnama agenttiginiń bas dırektory. 1999-2001 jyldary «Karavan» gazetiniń bas redaktory, «Trýd-Kazahstan» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń dırektory. 2001-2002 jyldary «31 kanal» teleradıo kompanııasynyń atqarýshy dırektory. 2002-2005 jyldary «Stolıchnaıa jızn» gazetiniń bas redaktory. 2005-2007 jyldary «Kazahstanskaıa pravda» Respýblıkalyq gazeti» aktsıonerlik qoǵamynyń prezıdenti qyzmetin atqarǵan.
«Qurmet» ordenimen (2006), «Eńbek ardageri», «Qazaqstan Respýblıkasynyń táýelsizdigine 10 jyl» medaldarymen; I, II dárejeli «KSRO KSRO shekara áskerleriniń úzdigi» belgisimen, BLKJO OK Qurmet belgisimen marapattalǵan.