1,15 trln teńgelik naryq: Ómirdi saqtandyrýda ne ózgerdi
ASTANA. KAZINFORM – Qazaqstandaǵy ómirdi saqtandyrý naryǵy bıylǵy toǵyz aıda 52,15 paıyz ósip, 1,15 trln teńgege jetti. Bul týraly Ulttyq Bank derekteri negizinde Memlekettik annýıtettik kompanııanyń taldaý toby ázirlegen naryq sholýynda aıtylǵan. Ósimniń negizgi bóligi zeınetaqy annýıtetterine tıesili – jınalǵan syılyqaqy bir jylda 130,5 paıyz artqan. Al 3 qarashada Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi annýıtet shartyn aýystyrǵan jaǵdaıda ınvestıtsııalyq kiristi esepteý tártibi ózgeretinin habarlady.
Naryqtaǵy ósimniń basym bóligi annýıtetke tıesili
2026 jyldyń 1 qazanyndaǵy jaǵdaı boıynsha, Qazaqstandaǵy ómirdi saqtandyrýmen aınalysatyn on kompanııa 1 trln 154,5 mlrd teńge saqtandyrý syılyqaqysyn jınaǵan. Byltyrǵy toǵyz aıda bul kórsetkish 758,8 mlrd teńge boldy. Bir jylda naryq kólemi 395,7 mlrd teńgege nemese 52,15 paıyz ulǵaıǵan.
Alaıda ósimniń qaıdan kelgenin qarasaq, negizgi qozǵaýshy kúsh birden baıqalady. Zeınetaqy annýıtetteri boıynsha jınalǵan syılyqaqy 757,6 mlrd teńgege jetip, bir jylda 130,5 paıyz artqan. Bul – búkil ómirdi saqtandyrý naryǵyndaǵy túsimniń 65,6 paıyzy.
Bir jyl buryn annýıtettiń úlesi 43,3 paıyz shamasynda bolǵan. Demek, nebári on eki aı ishinde osy ónimniń naryqtaǵy salmaǵy aıtarlyqtaı artqan.
2026 jyldyń 9 aıynda zeınetaqy annýıteti boıynsha 79 763 shart jasalǵan. Byltyr osy kezeńde 37 930 shart rásimdelgen. Shart sany eki eseden astam ósken. Bir kelisimshartqa shaqqandaǵy ortasha soma da 8,7 mln teńgeden 9,5 mln teńgege deıin kóterilgen.
Annýıtet naryǵynyń ósimi búkil saqtandyrý naryǵynyń ósiminen de asyp tústi. Osy kezeńde annýıtet boıynsha syılyqaqy 429 mlrd teńgege kóbeıgen. Al ómirdi saqtandyrý naryǵynyń jalpy ósimi 395,7 mlrd teńge boldy, ıaǵnı ózge baǵyttardaǵy tómendeý men baıaý ósimdi annýıtet segmenti tolyq ótep, naryqtyń jalpy kórsetkishin joǵary tartqan.
Annýıtet jarnamasy nege kóbeıdi?
Zeınetaqy annýıtetine qyzyǵýshylyqtyń kúrt artýy 2026 jylǵy maýsymdaǵy ózgeristermen tuspa-tus keldi. Sol kezde BJZQ-dan turǵyn úı jaǵdaıyn jaqsartýǵa jáne emdelýge aqsha alý úshin zeınetaqy shotynda qalýǵa tıis eń tómengi jetkiliktilik shegi aıtarlyqtaı kóterildi. Keıbir jas sanattarynda ol eki eseden astam ósti.
Munyń saldarynan buryn jınaǵynyń bir bóligin paıdalanýdy josparlaǵan azamattardyń edáýir bóligi múmkindikten aıyryldy. Al ómirdi saqtandyrý kompanııalary annýıtetti basqa jol retinde usyna bastady.
Áıgerim Іlııasova sııaqty qarjy sarapshylary BAQ arqyly maýsym-shilde aılarynda saqtandyrý kompanııalaryna buryn-sońdy bolmaǵan klıentter aǵyny kelgenin, áleýmettik jelilerde annýıtet jarnamasynyń kóbeıgenin aıtqan.
Qarapaıymdap aıtsaq, annýıtetti nasıhattaýda onyń ómir boıy tólem jasaý múmkindiginen góri, zeınetaqy jınaǵynyń bir bóligin sheship alatyn tetik retindegi fýnktsııasy aldyńǵy orynǵa shyqty.
Sarapshy, ómirdi saqtandyrý jónindegi agent Medet Turanov muny naqty mysalmen túsindirdi.
- Zeınetaqy annýıteti degen tetiktiń jumys istep kele jatqanyna 20 jyldan asqan shyǵar. Biraq sońǵy 2-3 jylda qazaqstandyqtar arasynda qatty tanymal bolyp tur. Bul zeınetaqy qorynyń salymshylaryna burynǵydaı jınaqtyń bir bóligin emdelý men baspana shyǵyndaryna dep shyǵaryp alý múmkindigi toqtaǵandyqtan bolýy da múmkin. 2 jyldaı buryn salymshylardyń keıbireýi «kómekteskish pysyqaılardyń» kómegimen jınaǵynyń bir bóligin tis jáne kóz emhanalary arqyly shyǵaryp alǵany úshin sotqa tartylǵanyn bárimiz bilemiz.
Tipti «Otbasy bank» tóraıymy óz júıelerinde bir páterdiń 30 ret «satylǵanyn» aıtqan. Endi bul jol jabylǵannan keıin zeınetaqy annýıteti jınaqtyń tym bolmasa 11 paıyzyn dıvıdend retinde qazir alýǵa bolatyn jalǵyz tetik bolyp tur. Ókinishke qaraı, bul – durys emes. Bizdiń halyqtyń kóbi bolashaqqa arnalǵan aqshasyn qazir sheship alýǵa asyǵady. Al erteńgi zeınetaqysy ne bolatynyn oılaıtyndar az, - deıdi sarapshy.
Birden aıtý kerek, zeınetaqy annýıtetinde de jetkiliktilik shegi bar. Biraq bul birjolǵy tólem alatyn shekten áldeqaıda tómen. 45-53 jas aralyǵyndaǵy salymshylarǵa 9,5 mln teńgeden bastalady.
Bir rettik paıda bolashaq zeınetaqyny azaıtýy múmkin
Zeınetaqy annýıteti boıynsha sheshim qabyldaǵanda azamat saqtandyrý kompanııasyna jınaǵynyń bir bóligin aýdaryp, onyń ornyna ómir boıy tólem alý quqyǵyna ıe bolady. Saqtandyrýshy adamnyń jınaǵy taýsylýy múmkin kezeńnen uzaq ómir súrgen jaǵdaıda da tólem jasaýdy jalǵastyrady. Bul ónimniń negizgi mindeti – bolashaqtaǵy turaqty kiristi qamtamasyz etý.
Alaıda áleýmettik jelidegi jarnamalarda osy uzaq merzimdi mindettemelerdiń ornyna birden paıdalanýǵa bolatyn aqshaǵa basymdyq berilse, azamat sheshimniń ekinshi jaǵyn elemeýi múmkin. Eń bastysy, annýıtetke aýdarylǵan aqshany keıin BJZQ-ǵa qaıtarý múmkin emes. Saqtandyrý kompanııasynyń jumysy unamasa, tek basqa saqtandyrý kompanııasyna ǵana óte alasyz. Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi osy «kósh» kezinde burynǵy kompanııanyń ınvestıtsııalyq tabysynan salymshyǵa tıesili ótem beretin tetikti engizbek.
Ulttyq bank derekteri
2026 jyldyń alǵashqy tórt aıynda saqtandyrý kompanııalaryna zeınetaqy jınaqtarynan 213 mlrd teńge aýdarylǵan. Bul - byltyrǵy sáıkes kezeńnen 72 paıyz kóp. Sol ýaqytta saqtandyrý uıymdaryna shamamen 23 myń jańa klıent kelgen. Bul málimetter maýsymdaǵy jetkiliktilik shegi ózgergenge deıin-aq annýıtet naryǵynda ósim bolǵanyn kórsetedi.
Degenmen maýsym-shildedegi klıentter aǵyny men jarnamanyń kóbeıýi naryqtaǵy ózgeristiń sıpatyn túsinýge kómektesedi. Bir jaǵynan, azamattar ómir boıǵy zeınetaqy tólemin qamtamasyz etetin ónimge qyzyǵýshylyq tanytty. Ekinshi jaǵynan, jarnamada jınaqtyń bir bóligin «sheship alý múmkindigi» erekshelep kórsetildi.
Agenttik sheshimi
Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi 3 qarashada zeınetaqy annýıteti sharttary boıynsha satyp alý somasyn esepteý tártibin ózgertetinin habarlady. Buǵan deıin saqtandyrý kompanııasyn aýystyrǵan kezde ınvestıtsııalyq kiris satyp alý somasyna qosylmaıtyn. Sonyń saldarynan keıbir kompanııalar klıentti ózine tartý úshin sol kiristiń bir bóligin birjolǵy tólem retinde kelisimshart rásimdelgen kezeńde-aq aýdaryp beretin. Medet Turanov aıtyp otyrǵan 11 paıyz tólem osy.
Agenttik mundaı tájirıbeniń keri saldaryn túsindirdi. Sarapshy ınvestıtsııalyq kiristiń bir bóligin aldyn ala aýdartqan soń, keıin basqa saqtandyrý kompanııasyna aýysqanda jańa shartqa aýdarylatyn aqsha azaıady. Saldarynan ómir boıy alatyn tóleminiń mólsheri de tómendeýi múmkin.
Endi satyp alý somasyn eseptegende shart boıynsha qalyptasqan ınvestıtsııalyq kiris te eskeriledi. Ol jańa saqtandyrýshyǵa aýdarylatyn qarajat quramynda qalýy kerek, ıaǵnı ınvestıtsııalyq kiristi klıentti basqa kompanııaǵa tartý úshin bólek tóleý tájirıbesi toqtaıdy. Agenttik bul ózgeristi bolashaq zeınetaqy tólemderiniń mólsherin saqtaýǵa baǵyttalǵan shara retinde túsindiredi.
Sonymen qatar 30 qazanda qabyldanǵan №156 qaýly saqtandyrý agentteriniń komıssııalyq syıaqysyn polıste teńgemen jáne saqtandyrý syılyqaqysynyń paıyzy túrinde kórsetý talabyn engizdi. Bul klıentke ónimdi rásimdeýge baılanysty shyǵyndardy aldyn ala bilýge múmkindik beredi. Qaýly alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin on kún ótken soń kúshine enedi.
Jalpy 2026 jylǵy 1 qazandaǵy jaǵdaı boıynsha, ómirdi saqtandyrý naryǵyndaǵy on kompanııanyń jıyntyq aktıvteri 3 trln 52,3 mlrd teńgege jetken. Bul - jyl basyndaǵy kórsetkishten 36 paıyz, al byltyrǵy qazanmen salystyrǵanda 45 paıyz kóp. Saqtandyrý rezervteri de jyl basynan beri eki eselenip, 2 trln 513,1 mlrd teńge bolǵan. Bul qarajat kompanııalardyń bolashaqta klıentter aldyndaǵy mindettemelerin oryndaýy úshin saqtalady.
Alaıda aktıvter men saqtandyrý syılyqaqylarynyń ósýi kompanııalardyń taza paıdasynyń artýyna ulaspaǵan. Kerisinshe, 2026 jyldyń toǵyz aıynda ómirdi saqtandyrý kompanııalarynyń jıyntyq taza paıdasy 6,3 mlrd teńge bolǵan. Byltyr osy kezeńde olar 90,8 mlrd teńge paıda tapqan edi.
Ómirdi erikti saqtandyrý segmentinde keri úrdis baıqalady. Toǵyz aıda bul ónim boıynsha jınalǵan syılyqaqy 18,3 paıyz azaıyp, 183,3 mlrd teńgege túsken. Kerisinshe, jumyskerlerdi jazataıym oqıǵalardan mindetti saqtandyrý boıynsha túsim 52,1 paıyz ósip, 168,6 mlrd teńgege jetken.
