10 maýsym - el ordasy Astananyń resmı tanystyrylǵan kúni
ASTANA. QazAqparat - Osydan 18 jyl buryn Astana qalasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa astanasyn resmı tanystyrýǵa arnalǵan saltanatty májilis ótti. Elordany Almatydan Aqmolaǵa aýystyrý týraly sheshimdi
Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesi 1994 jyly 6 shildede qabyldady. Astanany resmı kóshirý 1997 jylǵy 10 jeltoqsanda júzege asty. Prezıdenttiń 1998 jylǵy 6 mamyrdaǵy Jarlyǵymen Aqmolanyń ataýy Astana bolyp ózgertildi. Jańa astananyń halyqaralyq tusaýkeseri 1998 jylǵy 10 maýsymda ótti. 1999 jyly Astana ıÝNESKO sheshimimen «álem qalasy» ataǵyn aldy. Qazaqstannyń bas qalasy 2000 jyldan bastap Astanalar men iri qalalardyń halyqaralyq assambleıasynyń múshesi.
Qazaqstannyń zamanǵa laıyq jańa astanasyn salý ıdeıasy Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevqa tıesili.
Astana - Azııanyń eń soltústiginde ornalasqan elorda. Qazirgi ýaqytta Astananyń aýmaǵy 722 sharshy shaqyrymnan asady, turǵyndar sany - 853 myńǵa jýyq. Qala úsh aýdannan - «Almaty», «Saryarqa» jáne «Esil» aýdanynan turady.
Astana Qazaqstannyń ortalyǵynan soltústikke qaraı qurǵaq dalalyq ólkede, qurǵaq bozdy-betegeli dala aımaǵynda ornalasqan. Qala aýmaǵy alasa terrasa - jaıylma jer bederi túrinde keledi. Esil ózeni elordanyń basty sý kózi sanalady. Aýa raıy kúrt kontınentaldy - qysy sýyq ári uzaq, jaz mezgili ystyq jáne birqalypty qýań.
Eýrazııa qurlyǵynyń ortasynda qolaıly ornalasýy Astanany ekonomıkalyq turǵydan tıimdi kólik, qatynas jáne logıstıka ortalyǵyna, Eýropa men Azııa arasyndaǵy ózindik tranzıttik kópirge aınaldyrdy.
El astanasyn aýystyrý Astananyń ekonomıkalyq damýyna qýatty serpin berdi. Qala ekonomıkasynyń qarqyndy damýy kóptegen ınvestorlar úshin tartymdy bolyp otyr. Astananyń elge tartylǵan ınvestıtsııalardyń respýblıkalyq kólemindegi úlesi 10 paıyzǵa, al respýblıka ekonomıkasyndaǵy óńirlik jalpy óniminiń úlesi 10,2 paıyzǵa teń.
Qala ekonomıkasynyń negizi - saýda, ónerkásip óndirisi, kólik, baılanys jáne qurylys salalary.
Shahardyń ónerkásip óndirisi negizinen qurylys zattaryn, azyq-túlik ónimderin shyǵarý men mashına jasaý isi tóńiregine shoǵyrlandyrylǵan. Astana Qazaqstanda qurylys metall buıymdaryn, paıdalanýǵa daıyn beton jáne betonnan jasalǵan qurylys zattaryn shyǵarý jóninen aldyńǵy oryndy ıelenedi.
Qalanyń iri kásiporyndary qatarynda Tselınograd vagon jóndeý zaýytyn, «Tsesna-Astyq» kontsernin, «Tulpar-Talgo» JShS jolaýshylar vagonyn qurastyrý zaýytyn, «Evrokopter Kazahstan ınjınırıng» JShS tikushaq qurastyrý zaýytyn aıtýǵa bolady.
Astananyń sáýletkerlik tujyrymdamasyn jasaý barysynda Nursultan Nazarbaevtyń elordada Batys pen Shyǵystyń mádenı dástúrleri úılesim tapqan erekshe eýrazııalyq stıl qalyptastyrý ıdeıasy negizge alyndy. Astanalyq bas jospardyń avtory belgili japon sáýletkeri Kıse Kýrokava boldy.
«Báıterek» kesheni jańa elordanyń basty sımvolyna, onyń ózindik boıtumaryna aınaldy. Ózge de biregeı sáýletkerlik ǵımarattar qatarynda belgili brıtandyq arhıtektor Norman Fosterdiń jobasy boıynsha pıramıda úlgisinde salynǵan «Beıbitshilik jáne kelisim» saraıyn, álemdegi eń bıik shatyr úlgisindegi ǵımarat - «Han Shatyr» saýda-oıyn-saýyq ortalyǵyn, teńizden alys ornalasqan okeanarıým - «Dýman» ortalyǵyn, «Astana opera» memlekettik opera jáne balet teatryn, Ortalyq Azııadaǵy iri meshit - «Áziret Sultan» meshitin, Áýlıe Úspen Bogorodıtsa kafedraldyq soboryn, Áýlıe Marııa Arhıeparhııasy rım-katolıktik kafedraldyq soboryn, «Beıt Rahel Habad Lıýbavıch» sınagogasyn, «Qazaqstan» ortalyq kontsert zalyn, «Qazaq Eli» monýmentin, Qazirgi zamanǵy óner mýzeıi men Prezıdenttik mádenı ortalyq ǵımarattaryn ataýǵa bolady.
Jańa sporttyq nysandar arasynda 30 myń kórermenge arnalǵan «Astana-Arena» jabyq stadıony, 2011 jyly álemde úzdik dep tanylǵan, 10 myń orynǵa arnalǵan «Saryarqa» biregeı velotregi bar. Taǵy bir mańyzdy sporttyq keshen - eń joǵary halyqaralyq standarttarǵa saı keletin «Alaý» muz aıdyny.
Astananyń aınalasynda biregeı «jasyl beldeý» jasalyp, qala ulanǵaıyn dalalyq ólkeniń ortasyndaǵy shuratqa (oazıs) aınalyp keledi.
Búginde Astana halyqaralyq mańyzy bar túrli forýmdar, kongrester men ózge de is-sharalar ótetin Eýrazııa keńistiginiń ortalyǵyna aınaldy. Elordada Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleriniń sezderi, Astana ekonomıkalyq forýmy jáne ózge de mańyzdy halyqaralyq oqıǵalar turaqty túrde ótip keledi. Astanada EQYU-nyń tarıhı sammıti, ShYU men IYU-nyń mereıtoılyq sammıtteri bolyp ótti. 2011 jyldyń basynda respýblıkanyń elordasy VII Qysqy Azııa oıyndarynyń qatysýshylary men qonaqtaryn qabyldady. Endi 2017 jyly Astanada «Expo-2017» halyqaralyq kórmesi ótedi.
Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdentiniń ıdeıasymen irgesi qalanǵan jańa elorda qysqa merzim ishinde jalpyulttyq ıdeıa mártebesine ıe bolyp, jas memlekettiń táýelsizdiginiń sımvolyna jáne jahandyq tabysyna aınaldy.