10 qazan. QazAqparat kúntizbesi

10 qazan. SÁRSENBІ

Búkilálemdik júıke saýlyǵy kúni

Búkilálemdik densaýlyq saqtaý uıymynyń qoldaýymen Búkilálemdik júıke saýlyǵy federatsııasynyń sheshimimen 1992 jyldan bastap jyl saıyn atap ótiledi.
Kýbanyń Ispanııadan táýelsizdik alý jolyndaǵy kúresti bastaǵan kúni Kýba - Ońtústik jáne Soltústik Amerıka qurlyqtary aralyǵyndaǵy Kýba, Hýventýd jáne olardyń janyndaǵy Úlken Antıl araldar tobynda ornalasqan memleket. Astanasy - Gavana qalasy. Aqsha birligi - Kýba pesosy. Resmı tili - ıspan tili. 1976 jylǵy qabyldanǵan konstıtýtsııa boıynsha memleket bıligi halyqtyq ókimettiń qolynda. Ol óz depýtattary arasynan Memlekettik Keńes saılaıdy jáne Mınıstrler Keńesiniń múshelerin bekitedi. Osy eki Keńestiń tóraǵasy memleket basshysy bolyp esepteledi.
Fıdjı Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1970)

Fıdjı - Tynyq muhıtynyń ońtústik bóliginde ornalasqan memleket. El júzdegen aralda ornalasqan. Astanasy - Sýva qalasy. Memlekettik tili - aǵylshyn tili. Aqsha birligi - fıdjı dollary.

Qytaı Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy

Bul kún 1911 jyly 10 qazanda bolǵan kóterilistiń qurmetine tańdaldy. Ýchan qalasyndaǵy kóterilis Sınhaı revolıýtsııasynyń bastalýyna túrtki boldy. Nátıjesinde Tsın áýletiniń bıligi qulap, Qytaı Respýblıkasy quryldy.

Dúnıejúzilik ólim jazasyna qarsy kúres kún

2003 jyly ólim jazasyna tyıym salý boıynsha dúnıejúzilik koalıtsııa bekitti. Dúnıejúzilik koalıtsııaǵa 120 quqyq qorǵaý uıymy kiredi. Onyń basty maqsaty - álemdegi ólim jazasyn joıý.

Dúnıejúzilik botqa kúni

Bul ataýly kún alǵash ret 2009 jyly atap ótilgen. Ol Shotlandııanyń kedeı elderdegi ashtyqtan zardap shegetin balalarǵa kómektesetin Mary's Meals qaıyrymdylyq qoryna qarjy jınaý maqsatynda uıymdastyryldy.

KHDR-da Koreıa Eńbek partııasy qurylǵan kún

1945 jyly Koreı Halyq Demokratııalyq Respýblıkasynyń bılik basyndaǵy partııasy quryldy. Elde basqa partııalardyń qyzmetine ruqsat berilgenine qaramastan, Soltústik Koreıa qurylǵannan beri KEP qana bılikti óz qolyna shoǵyrlandyryp keledi.

ESTE QALAR OQIǴALAR
1939 jyly Ulytaý aýdany quryldy. Ólkede 600-den astam tarıhı eskertkish bar. Joshy han mazary (XII ǵ), VIII - XIII ǵǵ. Dombaýyl kesenesi, Alashahan mazary, Basqamyr qalashyǵy, Altynshoqy, Han orda (XV ǵ) memlekettik mańyzǵa ıe. Ulytaý aýylynda Memlekettik ulttyq tarıhı-mádenı jáne tabıǵat murajaı-qoryǵy bar. Jezdi kentinde taý-ken jáne balqytý isiniń murajaıy bar. Bul TMD-daǵy jalǵyz murajaı. Qazir aýdan aýmaǵy 12 myń ga jerdi alyp jatyr, munda 12 selolyq okrýg, 3 kent okrýgi jáne 44 sharýa qojalyǵy bar.

1962 jyly Óskemen tıtan-magnıı kombınaty tuńǵysh ónimin shyǵardy.

1997 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstan - 2030» atty el damýynyń strategııalyq jospary bolyp tabylatyn eńbegi jaryq kórdi.

1999 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisine saılaý nátıjesinde depýtattar alǵash ret partııalyq tizim arqyly da saılandy.

2000 jyly Astanada Belarýs, Qazaqstan, Reseı, Tájikstan, Qyrǵyzstan memleketteriniń basshylary Eýrazııalyq ekonomıkalyq qaýymdastyq týraly kelisimshartqa qol qoıdy.

2006 jyly Zaporojede (Ýkraına) Qazaqstan Respýblıkasynyń qurmetti konsýldyǵy ashyldy.

2008 jyly Máskeýde Reseı ǵylym akademııasynyń «Shyǵys ádebıeti» baspasynan «Qazaq tili» kitaby jaryq kórdi. Oqýlyq M.V.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıteti Azııa jáne Afrıka elderi ınstıtýtynyń Kavkaz jáne Ortalyq Azııa oqý-ǵylymı ortalyǵynda daıyndalǵan. Oqý quraly Reseı ǵylym akademııasy Tiltaný ınstıtýtynyń bas ǵylymı qyzmetkeri, MMÝ professory Keńesbaı Musaevtyń orys tildi oqýshylarǵa qazaq tilin úıretý jónindegi kópjyldyq tájirıbesine negizdelgen. Ol - «Qazaq tili oqýlyǵy» men «Fonetıkalyq kýrstan» turatyn oqý-ádistemelik toptama. Munda tildi bastapqy úırenýge qajetti formalar, ıaǵnı grammatıkalyq, qoǵamdyq-saıası, kórkem ádebıetter men kúndelikti turmysta jıi qoldanylatyn sózder berilgen.

2011 jyly Qaraǵandyda Qazybek bı eskertkishi ashyldy. Eskertkish avtory - astanalyq músinshi Murat Mansurov. Qoladan jasalǵan músinniń bıiktigi 6 metr. Ol 8 metrlik tuǵyrǵa qoıyldy.  
2012 jyly Shymkentte múmkindigi shekteýli sýretshiniń «Ómirdi súıgender» kórmesi ótti. Anatolıı Baýer qolsyz, boıaý jaqqyshty (qylqalamdy) tisimen tistep  sýret salady. 

2013 jyly Parıjde ıÝNESKO-nyń shtab-páterinde ıÝNESKO atqarýshy keńesiniń 192-sessııasynyń aıasynda Qazaqstannyń halyq sýretshisi Áýbákir Ysmaıylovtyń mereıtoılyq kórmesiniń ashylý saltanaty ótti. Á.Ysmaıylovtyń shyǵarmashylyq murasy qazaq beıneleý óneriniń «altyn qoryna» engizilgen.

2013 jyly Pavlodarda aqyn jáne dramatýrg Qalıjan Bekhojınge eskertkish ornatyldy. Músinniń salmaǵy - 3,2 t, bıiktigi - 2,6 metr. Ol bıiktigi 195 sm tuǵyrdyń ústine qoıyldy.

2014 jyly QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaev TMD Memleket basshylary keńesiniń, Eýrazııalyq ekonomıkalyq qoǵamdastyqtyń Memleketaralyq keńesiniń jáne Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńestiń memleket basshylary deńgeıindegi otyrystaryna qatysý úshin Belarýs Respýblıkasyna jumys saparymen bardy.

2015 jyly Almaty oblysy Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵyna oraı Jambyl oblysynyń Taraz qalasyna 50 metrlik barelefti syıǵa tartyp, qazaqtyń belgili aqyny Jambyl Jabaevtyń eskertkishin kúrdeli jóndeýden ótkizdi.

2016 jyly Qazaqstan, Ázerbaıjan jáne Grýzııa Transkaspıı halyqaralyq kólik marshrýtynyń halyqaralyq qaýymdastyǵyn qurdy. Uıymnyń keńsesi Astana qalasynda ornalasty.

2016 jyly Qazaqstanda «Turǵyn úı qurylysyna qatysý týraly» Zań kúshine endi. Jańa zań úleskerlerdiń qarajatyn qorǵaý tetikterin qamtydy.

2016 jyly Iordanııa koroli ІІ Abdalla Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń «ıAdrolyq qarýsyzdaný men qaýipsizdikke qosqan úlesi úshin» halyqaralyq syılyǵynyń tuńǵysh ıegeri atandy.

2017 jyly Shymbulaq 2017-2018 jylǵy qys maýsymynda TMD-daǵy eń tanymal taý-shańǵy kýrorty atandy.

1911 jyly Qytaıda monarhııa qulap, Sýn ıAt Sen Qytaı Respýblıkasyn jarııalady.

1933 jyly Amerıka Qurama Shtattarynda álemdegi birinshi kir jýǵysh untaq satylymǵa shyqty.

1963 jyly ıadrolyq qarýdy aýada, ǵarysh keńistigi men sý astynda synaýǵa tyıym salý týraly kelisim kúshine endi.