10 aqpan. QAZAQPARAT KÚNTІZBESІ: ATAÝLY KÚNDER, OQIǴALAR, ESІMDER

10 aqpan DÚISENBІ Orys aqyny A.S.Pýshkındi (1799-1837) eske alý kúni. Reseı Federatsııasynyń Aeroflot kúni. 1979 jyly bekitilgen. Jyl saıyn aqpannyń ekinshi jeksenbisinde atap ótiledi.

ESTE QALAR OQIǴALAR

21 jyl buryn (1993) Qazaqstan Respýblıkasy Mınıstrler Kabınetiniń qaýlysymen Jangeldın aýdanyndaǵy KOKP XXI sezi atyndaǵy sovhoz Abylaı hannyń oń qoly, belgili qolbasshy Shaqshaq Jánibek esimimen ataldy. 21 jyl buryn (1993) Reseıdiń Qorǵan oblysynda turatyn qazaqtardyń quryltaıy ótti. Quryltaıdyń arnaıy sheshimimen «Shańyraq» atty Qorǵan qazaqtarynyń mádenı ortalyǵy quryldy. 19 jyl buryn (1995) Almatyda Ózbekstannyń Qazaqstandaǵy elshiliginiń resmı ashylý saltanaty ótti. 19 jyl buryn (1995) Almatyda ótken TMD elderi Memleket basshylarynyń Keńesi men Úkimet basshylary keńesiniń májilisinde ujymdyq qaýipsizdik, TMD-nyń shekara jáne bitimgershilik kúshterin qurý týraly másele talqylandy. Táýelsiz Memleketter Dostastyǵynda beıbitshilik pen turaqtylyqqa qoldaý kórsetý týraly memorandým qabyldandy. Sol kúni ótken prezıdentter N.Nazarbaev, A.Aqaev jáne I.Karımovtyń kezdesýinde Birtutas ekonomıkalyq keńistik qurý týraly úsh eldiń ýaǵdalastyǵyn júzege asyrý jónindegi istiń jaǵdaıy talqylandy, úsh eldiń Memleketaralyq keńesi atqarý komıtetiniń esebi, Ortalyq Azııalyq yntymaqtastyq jáne Damý banki basqarmasynyń jáne Araldy qutqarý halyqaralyq qory basshylyǵynyń esepteri tyńdaldy. Ortalyq Azııalyq úsh respýblıkanyń basshylary Memleketaralyq keńes jáne onyń ınstıtýttary týraly kelisimge qol qoıyp, Qazaqstannyń, Qyrǵyzstannyń jáne Ózbekstannyń Premer-mınıstrler keńesi jáne Syrtqy ister mınıstrleri keńesi týraly erejeni bekitti. 14 jyl buryn (2000) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaevtyń Jarlyǵymen Qazaqstannyń áskerı doktrınasy bekitildi. 14 jyl buryn (2000) Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti «Astana qalasyn damytýdyń bas jospary týraly» Qaýly qabyldady. 13 jyl buryn (2001) máskeýlik «ıÝnost» jýrnalynyń 2000 jylǵy sońǵy nómiri tolyǵymen Qazaqstanǵa arnalǵan. 8 jyl buryn (2006) Almatyda Muqaǵalı Maqataev atyndaǵy respýblıkalyq qoǵamdyq qor quryldy. Qordyń aldyna qoıǵan negizgi maqsaty - aqyn týraly estelikterdi jaryqqa shyǵaryp, jas muqaǵalıtanýshylardy jurtshylyqqa tanytý. Sondaı-aq, aqyn shyǵarmalaryn shet tilderine aýdarý. 8 jyl buryn (2006) Elordada Basqarý ınstıtýtynyń jańa ǵımaraty ashyldy. Instıtýttyń jańa bes qabatty ǵımaratynda kompıýteri bar oqý zaldary, kitaphana kesheni, keń aýdıtorııalar men májilis zaly ornalasqan. 1997 jyly Sáken Seıfýllın atyndaǵy Agrotehnıkalyq ýnıversıtettiń negizinde qurylǵan, onda stýdentter toǵyz mamandyq boıynsha bilim alady. 7 jyl buryn (2007) Atyraýda Dúnıejúzi qazaqtary qaýymdastyǵynyń ókildigi ashyldy. Ókildik jumysynyń basty baǵyttary - tarıhı otanyna qaıtqan oralmandardy ornalastyrý, sheteldegi otandastarmen, sonyń ishinde, kórshiles Astrahan oblysynyń qazaqtarymen baılanysty jolǵa qoıý. Sondaı-aq, ulttyq ádebıetshiler ókilderiniń shyǵarmalaryn nasıhattaý, qazaq tilindegi basylymdardy taratý, kezdesýler, kórmeler jáne basqa da sharalar uıymdastyrý josparlanǵan. 6 jyl buryn (2008) Óskemende Dáýlet Serikbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtetiniń bazasynda nanotehnologııalar men elektrondy mıkroskopııalar jónindegi japon-qazaqstan ǵylymı-zertteý oqý ortalyǵy quryldy. Halyqaralyq ortalyqtyń qurylýy Qazaqstanda eń serpindi jobalardy júzege asyrý úshin ınjenerlik baǵyttaǵy zerthanalar jelisin qurýdyń prezıdenttik baǵdarlamasyn damytýdaǵy mańyzdy qadam bolyp otyr. Ken-metallýrgııalyq ónerkásibi resýrstaryn keshendi paıdalaný negizinde jańa materıaldar alýdyń joǵary tehnologııalar baǵyty boıynsha jumys isteıtin «ІRGETAS» ınjenerlik zerthanasynda zamanaýı jabdyqtardy qurstyrý úshin óńirge japondyq «Interactive Corporation» kompanııasynyń ókilderi keldi. 5 jyl buryn (2009) Qazaqtan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Iordan Hashımıt Koroldiginiń Úkimeti arasyndaǵy Halyqaralyq avtomobıl qatynasy týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly», «Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Ýkraına Mınıstrler Kabınetiniń arasyndaǵy Tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý jáne olardyń zardaptaryn joıý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańdaryna qol qoıdy. 4 jyl buryn (2010) Almatyda «Ryvok» qazaq jastar fıliminiń premeralyq kórsetilimi boldy. Jańa kartınanyń urany - «Tabysty qurastyrýǵa negiz bolatyn - jiger men eńbek». Fılmdegi basty keıipker - aýrýhana tóseginde jatyp qalǵan jáne qaıtadan júrýdi úırenýge májbúr bolǵan sportshy. Ol ańsaǵan armanyna jetý úshin alystaǵy balalyq shaǵyndaǵydaı julqynys jasaıdy. Fılmde reseı artısi Gosha Kýtsenko, Arystan Myrzagereev, Nazım Haırov, Tımýr Balbaev, Ásel Sádýaqasova, Amanjol Aıtýarov, Gúlnara Dosmatova, Saltanat Baqaeva, Altynbek Kúmisbekov, ıAdygar Rozyev, Olga Shıshıgına, Andreı Tsýpıkov, Murat Bısenbın, Qarlyǵash Muhamedjanova jáne Merýert Ótekesheva, taǵy basqalar rolderdi somdaǵan. Stsenarııdyń avtorlary - Qanaǵat Mustafın, Erjan Rústembekov, Erlan Nurmuhambetov, qoıýshy-rejıssery Qanaǵat Mustafın. Fılmniń mýzykasyn jazǵan kompozıtor Armen Martırosıan (DJ Man).

ESІMDER

95 jyl buryn (1919-2001) jazýshy ABDÝLLIN Hamza dúnıege keldi. Soltústik Qazaqstan oblysynyń Býlaev aýdanynda týǵan. Omby qalasyndaǵy aýyl sharýashylyǵy jumysshylar fakýltetin, Almatydaǵy Kommýnıstik jýrnalıster ınstıtýtyn bitirgen. «Sotsıalıstik Qazaqstan» gazetinde, Soltústik Qazaqstan oblystyq gazetinde, «Jańa fılm» jýrnalynda qyzmet istegen. 1941 jyly áskerge alynyp, Uly Otan soǵysyna qatysqan. Soǵystyń alǵashqy jyldarynda tutqynǵa túsip, kontslagerdiń taýqymetin basynan ótkerdi. Keıin Mustafa Shoqaı uıymdastyrǵan Túrkistan legıonynyń qatarynda boldy. Jazýshynyń alǵashqy óleńderi, ocherkteri, áńgimeleri men feletondary 1936 jyldan bastap baspasóz betinde jaryq kóre bastady. Jazýshy 1940 jyly Búkilqazaqstandyq ádebı konkýrsqa qatysyp, «Shoıyn jolda» atty dastany birinshi báıgege ıe boldy. X.Abdýllın kórkem aýdarma salasynda da jemisti eńbek etip, grýzınniń uly aqyny Shota Rýstavelıdiń «Jolbarys tondy jıhankez» dastanyn qazaq tiline tárjimalady. 95 jyl buryn (1919-2002) hırýrg, medıtsına ǵylymynyń doktory, professor ÝDOD Vladımır Maksımovıch dúnıege keldi. Chernovtsy medıtsına ınstıtýtyn bitirgen. Ol Tselınograd medıtsınalyq ınstıtýtynda jalpy hırýrgııa kafedrasynyń meńgerýshisi, oqý isi jáne ǵylymı jumystar jónindegi prorektory bolyp jumys istegen. Ǵalymnyń negizgi ǵylymı eńbekteri hırýrgııa máselelerine arnalǵan. Ol qalqansha bez, ishek-qaryn, irińdi jara hırýrgııasymen shuǵyldanǵan. Onyń 4 avtorlyq kýáligi jáne 25 tıimdi usynysy bar. 85 jyl buryn (1929-1996) jazýshy, aýdarmashy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen mádenıet qyzmetkeri MAMAJANOV Muqan dúnıege keldi. Almaty oblysynyń Talǵar aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka fakýltetin bitirgen. Shyǵarmashylyq eńbek jolyn «Qazaqstan pıoneri» gazetiniń ádebı qyzmetkeri bolyp bastady. «Lenınshil jas» gazetiniń bólim meńgerýshisi, «Qazaqstan pıoneri» gazetiniń redaktory, BLKJO Ortalyq Komıteti nasıhat jáne úgit bóliminiń nusqaýshysy, «Sotsıalıstik Qazaqstan» gazetiniń bólim meńgerýshisi, «Qazaqstan» baspasynyń bas redaktory, dırektory, Qazaq KSR Baspa, polıgrafııa jáne kitap saýdasy isteri jónindegi memlekettik komıtetiniń alqa múshesi, bas redaktory, tóraǵanyń birinshi orynbasary, Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq Komıteti nasıhat jáne úgit bólimi meńgerýshisiniń birinshi orynbasary, «Qazaqstan kommýnısi» jýrnalynyń bas redaktory qyzmetterin atqarǵan. Onyń «Sovettik Qazaqstannyń kitaptary», «Lıstovkadan entsıklopedııaǵa deıin», «Dostar arasynda», «Kitaptan túsken shýaq», t.b. eńbekteri jaryq kórdi. Qalamger kórkem aýdarma salasynda da eńbek etip, S.Georgıevanyń povesteri men áńgimelerin, Bonch-Brýevıchtiń Lenın týraly áńgimelerin, S.Zaresnoıdyń «Jeti kún týraly» povesin, V.Peskovtyń «Tańǵy shyq», V.Kotıktiń «Ol pıoner bolǵan edi», Ngýen Dın Thıdiń «Sógilgen kóbe», «Burqanǵan darııa», Petrýs Brovkanyń «Toǵysqan arnalar» atty shyǵarmalaryn qazaq tiline aýdardy. «Eńbek Qyzyl Tý», «Halyqtar Dostyǵy» ordenderimen, «Eńbektegi erligi úshin», «Tyń ıgergeni úshin» medaldarymen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan. 76 jyl buryn (1938-2004) ádebıet synshysy, fılologııa ǵylymynyń kandıdaty, Qorqyt ata atyndaǵy Qyzylorda memlekettik ýnıversıtetiniń qurmetti professory, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri QR Memlekettik syılyǵynyń, Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty, Shyǵys Qazaqstan oblysy Abaı aýdanynyń qurmetti azamaty SERІKQALIULY Zeınolla dúnıege keldi. Atyraý oblysynyń Qurmanǵazy aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin jáne Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. «Pıoner», «Juldyz» jýrnaldarynda Qazaqstan Jazýshylar odaǵynda, qazirgi «Egemen Qazaqstan» gazetinde, M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynda jaýapty qyzmetter atqarǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń arnaýly kýrstaryn júrgizgen. «Qazaqstan» baspasynyń, Qazaq KSR Baspa, polıgrafııa jáne kitap saýdasy isteri jónindegi memlekettik komıtetiniń bas redaktory, Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń bólim meńgerýshisi bolyp istegen. 2001 jyldan «Rarıtet» baspa kompanııasynyń bas redaktory bolǵan. Ǵalymnyń jaryq kórgen negizgi ǵylymı-zertteý, syn kitaptarynda qazaq ádebıeti, kórkemóneri, mádenıeti máseleleri, ǵylymı jáne kórkemdik dúnıetanym erekshelikteri taldanǵan. Jekelegen maqalalary nemis, tatar, orys, túrik tilderinde jaryq kórgen.R.Rollannyń «14 shilde», A.Shteınniń «Tolas», N.Mıroshnıchenko men E.Bobrovtyń «Qara marjan» pesalaryn, V.Korolenkonyń áńgimelerin aýdarǵan, kóp tomdyq «Ónerdiń yqsham tarıhyn», «Mádenıet jáne óner» sózdigi termınderin qazaq tiline aýdarýshylardyń biri bolǵan. 75 jyl buryn (1939-1984) grafık-sýretshi, Qazaqstan Sýretshiler odaǵynyń múshesi, Qazaqstan Lenın komsomoly syılyǵynyń laýreaty, Jastar odaǵy syılyǵynyń ıegeri, semserlesýden KSRO sport sheberi QISAMEDINOV Maqum Mustahuly dúnıege keldi. Reseıdiń Volgograd oblysynda týǵan. Almaty kórkemsýret ýchılışesin, V.Sýrıkov atyndaǵy Máskeý memlekettik kórkemsýret ınstıtýtyn bitirgen. Birneshe halyqaralyq, respýblıkalyq konkýrsqa qatysqan. Onyń 1968 jyly salynǵan «Kún shyǵyp keledi» (lınogravıýra) grafık freskalar toptamasynda halyq ómirin, tabıǵat sulýlyǵyn, mahabbat, otbasy tirshiligin jyly beıneleıdi. Ol M.Áýezovtiń «Abaı joly» romanyna baılanysty ıllıýstratsııalar toptamasyn, «Abaı», «Jas Abaı» lınogravıýralar toptamasyn saldy. Qylqalam sheberiniń «Jyl mezgilderi» (gravıýra), t.b. serııalary 20-shy ǵasyrdyń 60-70-shi jyldaryndaǵy beıneleý ónerindegi eleýli qubylys sanaldy. Sýretshiniń Geteniń «Faýst» tragedııasyna salǵan ıllıýstratsııalary 1981 jyly Búkilodaqtyq kitap bezendirý óneri konkýrsynda 1-shi dárejeli dıplommen marapattaldy. Onyń Mahambettiń tulǵasyn somdaıtyn lınogravıýralar toptamasy, «Ómir órnekteri» atty portrettik lıtografııa janryndaǵy shyǵarmalary bar. 75 jyl buryn (1939-2006) kompozıtor, Qazaqstan Kompozıtorlar odaǵynyń múshesi MOLDAǴAIYNOV Áshir dúnıege keldi. Jambyl oblysynyń Jambyl aýdanynda týǵan. Jambyl qalasyndaǵy mádenı-aǵartý ýchılışesin bitirgen. 1957 jyly Máskeýde stýdentter men jastardyń respýblıkalyq jáne dúnıejúzilik festıvaline qatysyp, ánshi retinde óner kórsetken. Sol jyly Qurmanǵazy atyndaǵy memlekettik konservatorııanyń ánshiler daıarlaıtyn bólimine oqýǵa qabyldandy. Konservatorııada oqyp júrgende 1960 jyly Abaı atyndaǵy akademııalyq opera jáne balet teatryna jumysqa ornalasty. Osy teatr qabyrǵasynda Á.Moldaǵaıynov ánshilik ónerimen qatar kompozıtorlyq qabiletimen tanyla bastady. «Ustazym», «Saǵyndym, saǵyndym, sáýleshim», «Aıaýlym, armanymdaı asylym eń», «Alǵashqy ustazym», t.b. án-romanstary jurtshylyq arasyna keń taraldy. Bul kúnderi kompozıtor 300-den asa án-romanstardyń, horǵa arnalǵan jáne sımfonııalyq shyǵarmalardyń avtory. Onyń «Týǵan el, týǵan jer áýenderi» jınaǵy jaryq kórgen. 68 jyl buryn (1946) kompozıtor, Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri DÚISEKEEV Keńes Dúısekeuly dúnıege keldi. Qyzylorda oblysy Qazaly aýdanynda týǵan. Almaty konservatorııasyn bitirgen. 1974-1976 jyldary - «Gúlder» ansambliniń bas dırıjeri jáne mýzykalyq jetekshisi. 1976-1979 jyldary - «Qazaqkontsert» gastroldik-kontsert birestiginiń mýzykalyq jetekshisi. 1975-1984 jyldary - Qazaq teledıdary mýzykalyq redaktsııasynyń bas redaktory bolyp qyzmet atqarǵan. Onyń jetekshiligimen «Tamasha», «Halyq - talant qaınary», «Shabyt», «Jastarǵa arnalǵan mýzykalyq keshter», «Mýzyka áleminde», t.b. teledıdarlyq baǵdarlamalar shyǵaryldy. 1984-1997 jyldary - Qazaqstan memlekettik teleradıo komıteti estradalyq-sımfonııalyq orkestriniń kórkemdik jetekshisi jáne bas dırıjeri. 1997 jyldan «Qazaqkontsert» gastroldik-kontsert birlestiginiń kórkemdik jetekshisi. Ol «Tolǵaý» sımfonııasynyń, «Jalańtós batyr» sımfonııalyq poema-kartınasynyń, «O, dúnıe» kantantasynyń, «Jyl mezgilderi» romanstar tsıkliniń, «Mádı», «Aqqý Jibek» mıýzıkliniń, «Aldar kóse» operettasynyń, sımfonııa-kontsertter, aspaptarǵa arnalǵan kontsertter, kameralyq orkestrge shyǵarmalar, sonata, rapsodııa, varıatsııalar jáne 200-den astam ánderdiń avtory. Keńes Dúısekeevtiń mýzykasynda qazaqtyń ulttyq dástúri qazirgi zamandyq mýzyka tilimen úndesip, jańa sıpatqa ıe bolady. Kompozıtor qoltańbasynyń aıryqsha qasıetteri kóńilge qonymdylyǵynda, mýzyka tiliniń mánerliliginde. Onyń shyǵarmashylyǵynyń bul erekshelikteri myna dúnıelerinde anyq belgi beredi: Kameralyq orkestrge arnalǵan «Jaılaýdaǵy tań», «Kóshý», hor kapellasyna arnalǵan «O, týǵan jer». Dúısekeev án janrynda da óz baǵyn synap, halyq júreginen jol»tapty. Onyń ánderin jas ta, kári de yqylaspen tyńdaıdy. Onyń «Sálem saǵan, týǵan el» áni estrada juldyzdary KSRO jáne Qazaqstannyń halyq ártisi Roza Rymbaeva men Qazaqstannyń eńbegi sińirgen ártisi Naǵıma Esqalıevanyń repertýarynan beldi oryn alǵan. «Qurmet» ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan. 64 jyl buryn (1950) professor, tehnıka ǵylymdarynyń doktory, Qazaqstan Respýblıkasy Joǵary mektebiniń Ǵylym Akademııasynyń, Injenerlik Akademııasynyń akademıgi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri ÁBJAPPAROV Ábdimútálip Ábjapparuly dúnıege keldi. Qyrǵyzstan Respýblıkasynda týǵan. Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtyn (Q.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıteti), Tómengi-Sakson nemis basqarý akademııasyn (Germanııa), Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtynyń jáne Sankt-Peterbor taý-ken ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri, zerthana meńgerýshisi, dekan orynbasary, dotsenti qyzmetterin atqarǵan. 1991-2001 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Bilim mınıstrliginiń bas mamany, bólim basshysy, joǵary bilim jáne ǵylym bas basqarmasy basshysynyń orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Premer-mınıstr Keńsesiniń konsýltanty, Qazaqstan Respýblıkasy Joǵary bilim jáne ǵylym mınıstrligi joǵary jáne orta kásibı bilim departamentiniń dırektory. 2001-2005 jyldary - Shyǵys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń rektory. 2005 jyldan - Sh.Esenov atyndaǵy Kaspıı memlekettik tehnologııalyq jáne ınjınırıng ýnıversıtetiniń rektory. 3 monografııa, 55 ǵylymı maqalalardyń avtory. Tórt avtorlyq kýáligi, úsh patenti bar. «Stýdenttik kontıngentti qalyptastyrýdyń jańa úlgisin» engizý avtorlarynyń biri. «Bilim týraly», «Joǵarǵy bilim týraly», «Bilim týraly» zańdaryn jasaýǵa qatysqan. 60 jyl buryn (1954-2013) aqyn, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi Prezıdent stıpendııasynyń laýreaty, «Eńbektegi erligi úshin» medaliniń ıegeri JAQYPBEKOV Esenqul dúnıege keldi. Almaty oblysynyń Jambyl aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka fakýltetin bitirgen. «Bastaý», «Aǵymnan jarylamyn», «Biz ekeýmiz», «Jerińe tabyn», «Bizdiń eldiń jigitteri», «Esil dúnıe-aı!», «Ar men jar», «Jan qıssa» atty shyǵarmalary jaryq kórgen. Ol televızııalyq aqyndar aıtysynyń tuńǵysh laýreaty atanǵan. 53 jyl buryn (1961) Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saılaý komıssııasynyń múshesi SÚLEIMEN Lázzat Jańylysqyzy dúnıege keldi. Almaty oblysy Aqsý aýdanynda týǵan. Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtyn (Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıteti), Reseı memlekettik áleýmettik ýnıversıtetin bitirgen. Eńbek jolyn 1977 jyly Taldyqorǵan oblysy Aqsý tájirıbe sharýashylyǵynyń jumysshysy bolyp bastaǵan. 1983-1985 jyldary - Taldyqorǵan oblysy Chapaev orta mektebiniń muǵalimi, dırektordyń orynbasary. 1986-1990 jyldary - Taldyqorǵan oblysy Aqsý aýdandyq komsomol komıtetiniń birinshi hatshysy. 1990-1992 jyldary - Reseı memlekettik áleýmettik ınstıtýtynyń stýdenti, Máskeý qalasy. 1992-1994 jyldary - Taldyqorǵan oblystyq Jastar isteri jónindegi komıtetiniń tóraǵasy. 1994-1997 jyldary - Taldyqorǵan oblystyq Jastar isteri, sport jáne týrızm jónindegi basqarma bastyǵynyń birinshi orynbasary. Taldyqorǵan qalasy ákimi apparatynyń Іshki jáne áleýmettik saıasat bóliminiń meńgerýshisi. 1997-1998 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Aqparat jáne qoǵamdyq kelisim mınıstrliginiń bas mamany. 1998-2003 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saılaý komıssııasy aqparattyq-taldaý bóliminiń konsýltanty, Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saılaý komıssııasy aqparattyq-taldaý bóliminiń meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. 2003 jyldan Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saılaý komıssııasynyń múshesi qyzmetin atqarady. 2010 jylǵy 9 sáýir kúni Parlament Senatynyń plenarlyq otyrysynda Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saılaý komıssııasynyń múshesi laýazymyna jańa bes jyldyq merzimge taǵaıyndaldy. Eki medalmen marapattalǵan. 44 jyl buryn (1970) Sh.Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» AQ qoıýshy-rejısseri sýretshi, stsenarıst ÁBDІRAShEV Rústem Jarasqanuly dúnıege keldi. Almaty qalasynda týǵan. Ol Almatydaǵy kórkemsýret ýchılışesin «teatr sýretshisi» mamandyǵy boıynsha támamdap, kıno salasyndaǵy jumysyn da sýretshilikten bastady. Rústemniń sýretshi retinde eńbegi sińgen «Otyrardyń kúıreýi», «Kózimniń qarasy» fılmderi - Memlekettik syılyq alǵan kartınalar. Tipti kınorejısser Satybaldy Narymbetov «Kózimniń qarasy» fılmine qoıýshy-sýretshi etip Rústemdi sonaý Máskeýden, VGIK-te oqyp jatqan jerinen arnaıy shaqyrtyp alypty. VGIK-tiń rejıssýrasyn oqyp kelgen soń Rústem Ábdirashev óziniń jańa kásibine kirisip, alǵashqy kartınasyn túsiredi. «Qaladan kelgen qyz» 2004 jyly Reseıdiń Anapa qalasynda ótken TMD jáne Baltyq elderiniń halyqaralyq kınofestıvalinde bas júldeni jeńip alady. Nebári úsh-tórt jyldyń ishinde rejısser «Sháken juldyzdarynyń» bas júldesin de, «Eń úzdik rejıssýra» nomınatsııasyn da («Zolotoı vıtıaz» halyqaralyq kınofestıvali, Chelıabınsk), «Tarlandy» da, t.b. talaı festıvalderde talaı júldelerdi qanjyǵasyna baılap úlgerdi. Al onyń «Quraq kórpe» fılmi byltyr dál osy «Sınemas Azııa» festıvaline shaqyrtý alypty. 2009 jyly «Quraq kórpeniń» kebin qushpaı, der kezinde jolǵa shyqqan «Stalınge syılyq» oljaly oraldy. «Stalınge syılyq» týyndysy Frantsııada ótken 15-halyqaralyq Azııa fılmderiniń «Sınemas Azııa» festıvalinde Gran-prıdi jeńip aldy. Prezıdent stıpendııasyna ıe bolǵan. QR jastar syılyǵynyń, «Tarlan» syılyǵynyń, Kınosynshylardyń halyqaralyq «FIPRESSI» syılyǵynyń laýreaty, kóptegen kınofılmderi festıvaldarda júldeger boldy. 124 jyl buryn (1890-1960) orys aqyny jáne jazýshysy, ádebıet boıynsha 1958 jylǵy Nobel syılyǵynyń laýreaty PASTERNAK Borıs Leonıdovıch dúnıege keldi. 99 jyl buryn (1915) keńestik jáne reseılik teatr jáne kıno akteri, KSRO halyq ártisi ZELЬDIN Vladımır Mıhaılovıch dúnıege keldi.