1 naýryzdan qandaı ózgerister bolady

ASTANA. KAZINFORM — Naýryz aıynda qos merekemen qatar elimizdiń ári turǵynynyń ómirine tikeleı áseri bar birqatar mańyzdy ózgerister bolmaq. Naqty aıtqanda, jańa Konstıtýtsııa mátinine qatysty referendým ótip, dárigerlerge kúsh qoldanǵandarǵa jaza qatańdatylady. Kezekte turǵandar arasynda baspanalar bólinip, jańa áýe reısteri ashylady.

Referendým

Sonymen, 15 naýryzda jańa Konstıtýtsııa mátinine oraı respýblıkalyq referendým ótedi. Referendým bıýlletenine «Jobasy buqaralyq aqparat quraldarynda 2026 jylǵy 12 aqpanda jarııalanǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa Konstıtýtsııasyn qabyldaısyz ba?» degen saýal shyǵarylyp otyr. El turǵyndary saýalǵa «Iá, qabyldaımyn» nemese «Joq, qabyldamaımyn» dep jaýap bere alady.

Daýys berý 10 411 referendým ýchaskesinde ótedi. Shetelde daýys berý Qazaqstan Respýblıkasy ókildikteri janyndaǵy 62 shet memlekettegi 80 ýchaskede júzege asyrylady. 
Oblystardyń, Astana, Almaty, Shymkent qalalary ákimdikteri ókilderiniń esepteri men aqparatyna sáıkes, respýblıkalyq tizimderge jergilikti atqarýshy organdar arqyly 12 461 796 azamat engizilgen. «Respýblıkalyq referendým týraly» Konstıtýtsııalyq zańǵa sáıkes daýys berýge arnalǵan bıýlletender ýchaskelik referendým komıssııalaryna daýys berýge deıin erte degende úsh kún buryn jáne keminde bir kún buryn ýchaskedegi saılaýshylardyń jalpy sanynyń bir paıyzy rezervimen jetkiziledi. Sol sebepti bıýlletender 12 586 413 dana kóleminde daıyndalady.

Dárigerge kúsh qoldanǵandar qatań jazalanady

7 naýryzdan bastap medıtsına qyzmetkerlerine kúsh qoldanǵandarǵa jazany kúsheıtetin zań kúshine enedi. Atalǵan qujatqa sáıkes, , qylmystyq áreketterdi durys saralaý maqsatynda «qorqytý» boıynsha jaza túrleri birshama jeńildetildi:

— aıyppul mólsheri 500 AEK emes, 200 AEK-ten bastalady;

— qoǵamdyq jumystar 600 emes, 300 saǵatqa deıin tómendedi;

— al bas bostandyǵyn shekteý nemese bas bostandyǵynan aıyrý jazasy 3 jyl emes, 2 jylǵa deıin qysqartyldy.

Adam ómiri men densaýlyǵyna qaýipti emes kúsh qoldanǵany úshin nemese kúsh qoldanbaq bolǵany úshin 500-den 1000 AEK-ke deıin aıyppul salý, ne bolmasa sol mólsherde túzetý jumystaryna nemese 600 saǵatqa deıin qoǵamdyq jumystarǵa tartý, 2 jyldan 3 jylǵa deıin bas bostandyǵyn shekteý nemese aıyrý jazasy engizildi. Eger aýyr áreket jasalsa, jaza 3 jyldan 7 jylǵa deıin bas bostandyǵyn shekteý nemese bas bostandyǵynan aıyrý túrinde kúsheıtildi.

Adam ómiri men densaýlyǵyna qaýipti kúsh qoldanýǵa qatysty 5 jyldan 10 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrý jazasy qoldanylady. Aýyr jaǵdaıda jasalǵan bolsa, 7 jyldan 12 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrý jazasy beriledi.

Salyq rejıminiń jańa tártibi

1 naýryzynan bastap Qazaqstanda arnaıy salyq rejımderiniń jańa tártibi kúshine enedi. Endi kásipkerler men ózin-ózi jumyspen qamtyǵan azamattar úsh rejımniń birin tańdaýy kerek.

— Bıyl salyq salý júıesi ońtaılandyrylyp, burynǵy onǵa jýyq rejımniń ornyna naqty úsh arnaıy salyq rejımi bekitildi. Birinshi rejım — ońaılatylǵan salyq rejımi. Bıyl bul salyq túri keńeıtildi. Endi tabys shegi 2,5 mlrd teńgege deıin ulǵaıdy (buryn 20 000 AEK bolatyn). Osy rejımdi tańdaǵan jeke kásipkerler men zańdy tulǵalar tek tabys salyǵyn tóleıdi. Buryn tabys kólemi 60 mln teńgeden asqan jaǵdaıda qosymsha qun salyǵyn tóleý mindeti týyndaıtyn. Bıyldan bastap arnaıy salyq rejıminde bul shekteý alynyp tastaldy. Ekinshi rejım — fermerlik jáne sharýa qojalyqtaryna arnalǵan. Buryn bólek-bólek tólenetin jer salyǵy, kólik salyǵy jáne jeke tabys salyǵy biriktirilip, bir rettik tólem retinde engizildi. Biryńǵaı tólemniń bazalyq mólsherlemesi — 0,5 paıyz. Osylaısha, birneshe salyq túri bir tólemmen almastyryldy, — dedi Astana qalasy Saraıshyq aýdany boıynsha memlekettik kirister basqarmasy basshynyń orynbasary Darhan Moldajan

Al úshinshi rejım ózin-ózi jumyspen qamtyǵan azamattarǵa arnalǵan. Bul kásipkerler úshin de arnaıy ózgerister engizilgen.

— Úshinshi rejım — ózin-ózi jumyspen qamtyǵan azamattarǵa arnalǵan. Eger jeke tulǵanyń jyldyq tabysy 300 AEK-ten (shamamen 1,2 mln teńge) aspasa, oǵan jeke kásipker retinde tirkelýdiń qajeti joq. Mundaı azamattar «E-Salyq Business» mobıldi qosymshasy arqyly kórsetken qyzmeti boıynsha chek júktep otyrady. Eseptilik tapsyrý talap etilmeıdi jáne olar jeke kásipker retinde tirkelmeıdi. Bul rejım qyryqtan astam qyzmet túrine arnalǵan. Mysaly: taksı júrgizýshileri, jetkizýshiler, shashtarazdar jáne ózge de qyzmet kórsetýshiler, — dedi Darhan Moldajan.

Spıkerdiń aıtýynsha, salyq rejımin kásipkerler telefondaǵy «E-Salyq Business» qosymshasy nemese ekinshi deńgeıli bankter arqyly tańdaı alady. 1 naýryzǵa deıin sanaýly kúnder qaldy, úlgermegen jaǵdaıda ózge tártip qoldanylady.

— Kásipker 1 naýryzǵa deıin salyq rejımin óz erkimen tańdamasa, ol avtomatty túrde jalpyǵa birdeı salyq salý rejımine kóshiriledi. Bul rejım boıynsha tabys salyǵynyń bazalyq mólsherlemesi — 10 paıyz. Sonymen qatar bir jyl ishinde tabys kólemi 10 000 AEK-ten asqan jaǵdaıda qosymsha qun salyǵyn tóleý mindeti týyndaıdy. Bıyl qosymsha qun salyǵynyń mólsherlemesi 16 paıyzǵa deıin ósti, — dedi ol.

UBT ótedi

1 naýryz ben 6 sáýir aralyǵynda Ulttyq biryńǵaı testileý ótedi. Naýryzdaǵy UBT-ǵa shartty túrde aqyly negizde kúndizgi oqý nysany boıynsha joǵary oqý oryndaryna qabyldanǵandar, ótken jylǵy mektep túlekteri, kolledj túlekteri, QR azamaty emes ulty qazaq tulǵalar, shetelde bilim alǵan QR azamattary, sondaı-aq mektep bitiretin túlekter joǵary oqý oryndaryna aqyly negizde túsý úshin qatysady.

Ótinish berý barysynda qatysýshylar testileý ótkiziletin oryndy, kúndi jáne ýaqytty ózderi tańdaıdy. 

2026 jyly Ulttyq biryńǵaı testileýdiń formaty ózgerissiz saqtalady. UBT qurylymy burynǵy qalpynda qalady: talapkerler úsh mindetti pándi jáne tańdaýy boıynsha eki beıindik pándi tapsyrady. UBT tapsyrmalarynyń jalpy sany — 120. Onyń ishinde «Qazaqstan tarıhy» páni boıynsha 20 tapsyrma, «Oqý saýattylyǵy» men «Matematıkalyq saýattylyq» pánderinen 10 tapsyrmadan, sondaı-aq eki beıindik pánniń árqaısysynan 40 tapsyrmadan beriledi. UBT boıynsha eń joǵary ball da ózgermeıdi jáne 140 baldy quraıdy.

Otbasy bank jańalyǵy

2 naýryzdan bastap Otbasy bank turǵyn úıdi tek túgendeýden ótkennen keıin ǵana úlestiretin bolady. Osy sátten bastap ınventarızatsııa turǵyn úı bólý aldyndaǵy alǵashqy ári mindetti qadamǵa aınalady.

Eger kezekte turǵan azamat túgendeýden ótpese, ony kezekten shyǵarmaıdy. Alaıda ol qansha ýaqyt kezekte tursa da, turǵyn úıdi bólý protsesine qatysa almaıdy. Túgendeýden ótpegen jaǵdaıda bank oǵan jaldamaly turǵyn úıdi de, sondaı-aq 2% jáne 5% mólsherlemesimen jeńildetilgen nesıe arqyly páter satyp alý múmkindigin de usyna almaıdy. Qazirgi tańda kezekte turǵan azamattardyń ishinde 257 000 adam túgendeýden ótti.

Jańa áýe reısteri ashylady

Centrum Air áýe kompanııasynyń ushaqtary 29 naýryzdan «Tashkent — Astana» baǵyty boıynsha reıs oryndaı bastaıdy. Kompanııa málimetinshe, atalǵan baǵytta aptasyna úsh reıs josparlanǵan. ıAǵnı, ushaqtar dúısenbi, juma jáne jeksenbi kúnderi jolaýshylar tasymaldaıdy. Bılet quny 2,2 mln sýmnan (shamamen 90 myń teńge) bastalady. Olardy kompanııanyń resmı saıtynan jáne arnaıy satý keńselerinen alýǵa bolady.

Sonymen qatar ózbekstandyq Uzbekistan Airways áýe kompanııasynyń ushaqtary 30 naýryzdan «Tashkent — Atyraý — Tashkent» baǵyty boıynsha reıs oryndaı bastaıdy. Kompanııadan málim etkendeı, atalǵan baǵytta aptasyna eki reıs josparlanǵan. ıAǵnı, ushaqtar dúısenbide — kúndiz, al juma kúni keshke jolaýshylar tasymaldaıdy.

Bılet quny 1,9 mln sýmnan (shamamen 81 myń teńge) bastalady. Olardy kompanııanyń resmı saıtynan, mobıldi qosymsha arqyly jáne arnaıy satý keńselerinen alýǵa bolady.
Al otandyq SCAT áýekompanııasy Shymkent qalasynan Bishkekke (Qyrǵyzstan) 29 naýryzdan, Air Astana Almatydan Shanhaıǵa (Qytaı) 29 naýryzdan, Almatydan Salalaǵa (Iordanııa) 9 naýryzdan, FlyArystan Almatydan Samarqandqa (Ózbekstan) 17 naýryzdan tikeleı reıs ashýdy josparlap otyr.

Mysyr vıza alymyn arttyrady

2026 jyldyń 1 naýryzynan bastap Mysyr týrıstik vızalar úshin vızalyq alymdy 25 dollardan 30 dollarǵa deıin kóteredi. https://kaz.inform.kz/news/misirda-1-naurizdan-bastap-sheteldkter-ushn-viza-akisi-koterled-e88d17/Jańa tólem barlyq shekara ótkelinde qoldanylady. 

Mysyr týrıstik kompanııalar men agenttikter palatasy óz múshelerin sheshim týraly habardar etti. Týroperatorlar men olardyń zańdy ókilderine joldanǵan resmı hatta bul ósim elge kirý rásimderin ońtaılandyrýǵa baılanysty ekeni atap ótilgen. 

Palatanyń atqarýshy dırektory Osama Amara jańa mólsherleme bekitilgenin jáne kórsetilgen kúnnen bastap barlyq baqylaý-ótkizý pýnktterinde mindetti túrde qoldanylýyn atap ótti. 

Aıta keterligi, Japonııada da týrıster jańa alymdar men salyqtar tóleıtýn bolady. naqtyraq aıtqanda, 2026 jylǵy 1 naýryzdan bastap turýǵa qatysty alymdar ósedi: bıýdjettik qonaqúılerde bir túnge 200 ıenadan (shamamen 1 eýro) bastap, lıýks sanatyndaǵy qonaqúılerde 10 000 ıenaǵa (56 eýro) deıin jáne odan da joǵary bolýy múmkin. Sondaı-aq vızalyq alymdar men halyqaralyq shyǵý salyǵyn arttyrý josparlanyp otyr.