1 qańtar. QAZAQPARAT KÚNTІZBESІ: ATAÝLY KÚNDER, OQIǴALAR, ESІMDER

QURMETTІ JAZYLÝShYLAR!

«QAZAQPARAT» HALYQARALYQ AQPARAT AGENTTІGІ JShS SІZDERDІ JAŃA JYLDARYŃYZBEN QUTTYQTAIDY !

JAŃA 201 4 JYL JAŃA BAQYT ÁKELSІN !

1 qańtar SÁRSENBІ

Jańa jyldyń birinshi kúni. Qazaqstan Respýblıkasynda qańtardyń 1-2-si kúnderi atap ótiledi.

Beıbitshilik kúni. Rım Papasy Pavel VI jarııalaǵan. 1968 jyldan bastap, Rım-katolık shirkeýlerinde atap ótiledi.

Kamerýn Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni. Kamerýn - Ortalyq Afrıkada ornalasqan memleket. Astanasy - ıAýnde qalasy. Aqsha birligi - kamerýn franki. Resmı tilderi - aǵylshyn jáne frantsýz tilderi. Eldi Prezıdent basqarady. Ol 5 jyl saıyn tóte saılaý negizinde saılanyp otyrady jáne úkimet basshysy da bolyp sanalady. Zań shyǵarýshy organy - bir palataly parlament.

Kýba Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Azattyq kúni (1959). Bul kúni úsh jylǵa sozylǵan Kýba tóńkerisi jeńiske jetti. Kýba - Ońtústik jáne Soltústik Amerıka qurlyqtary aralyǵyndaǵy Kýba, Hýventýd jáne olardyń janyndaǵy Úlken Antıl araldar tobynda ornalasqan memleket. Astanasy - Gavana qalasy. Aqsha birligi - Kýba pesosy. Resmı tili - ıspan tili. 1976 jylǵy qabyldanǵan konstıtýtsııa boıynsha memleket bıligi halyqtyq ókimettiń qolynda. Ol óz depýtattary arasynan Memlekettik Keńes saılaıdy jáne Mınıstrler Keńesiniń múshelerin bekitedi. Osy eki Keńestiń tóraǵasy memleket basshysy bolyp esepteledi.

Qazaqstan Respýblıkasy men Kýba Respýblıkasy arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1992 jylǵy naýryzdyń 24-inde ornatyldy.

Ańyzdaǵy batyr Ilıa Mýrometsti eske alý kúni. Ilıa Mýromets - orys ańyzdaryndaǵy basty batyrlardyń biri.

ESTE QALAR OQIǴALAR

14 7 jyl buryn (1867) «Ýralskıe voıskovye vedomostı» gazetiniń alǵashqy sany jaryq kórdi. Gazet 50 jyl boıy jaryq kórip turǵan.

11 7 jyl buryn (1897) Jetisý oblysy boıynsha statıstıkalyq derekter jınaý úshin Jetisý oblystyq statıstıka komıteti quryldy. Uıymnyń alǵashqy atqarǵan is-sharalarynyń biri - Vernyıdyń, Úlken jáne Kishi Almaty stansalary turǵyndarynyń bir kúndik sanaǵyn júrgizý boldy.

2 2 jyl buryn (1992) Elbasy N.Nazarbaevtyń Jarlyǵymen Qazaqstan menedjment, ekonomıka jáne boljaý ınstıtýty quryldy. Instıtýttyń alǵashqy sabaǵy 1992 jylǵy tamyz aıynda bastaldy. Atalmysh bilim ordasy «Platınaly Tarlan» syılyǵynyń laýreaty, Qazaqstandaǵy jáne Orta Azııadaǵy halyqaralyq standartqa saı orta jáne joǵary bilim berý bazasynda mamandar daıarlaıtyn joǵary bilim berý kóshbasshysy bolyp tabylady.

1 9 jyl buryn (1995) Qazaqstanda jańa tólqujat pen jeke kýálik engizildi.

1 6 jyl buryn (1998) Qazaqstanda zeınetaqy reformasy júzege asa bastady. Búgingi tańda respýblıkada 15-ke jýyq jınaqtaýshy zeınetaqy qory jumys isteıdi.

1 2 jyl buryn (2002) Eýropalyq Odaqqa múshe 12 memleket jańa ortaq valıýta - eýroǵa kóshti.

9 jyl buryn (2005) «Qyzyljar nury» atty Petropavl qalalyq gazetiniń alǵashqy sany jaryq kórdi.

3 4 jyl buryn (1980) Búkilálemdik densaýlyq saqtaý uıymy 1980 jyldyń 1 qańtarynan álem sheshek aýrýynan tolyqtaı aryldy dep jarııalady. 1960 jyly atalmysh aýrýdan 2 mıllıonǵa jýyq adam qaza tapqan bolatyn.

3 4 jyl buryn (1980) Almaty sáýlet-qurylys ınstıtýty (qazirgi Qazaq memlekettik sáýlet-qurylys akademııasy) quryldy. Instıtýt Qazaqtyń polıtehnıkalyq ınstıtýtynyń sáýlet jáne ınjenerlik-qurylys fakýltetteriniń jáne Búkilodaqtyq syrttaı ınjenerlik-qurylys ınstıtýtynyń Almaty fılıalynyń negizinde quryldy. 1992 jyldan qazirgi atymen atalady. Otyz jyldan beri ınstıtýtta 10 myńnan asa joǵary dárejeli mamandar daıyndaldy. Búginde akademııada 14 mamandyk boıynsha 4 myńnan asa stýdentter oqıdy. 40 kafedrada 500-ge jýyq oqytýshylar bar. Ony ishinde 30-dan asa ǵylym doktory, professory, 200-ge tarta ǵylym kandıdaty, dotsenti bar.

3 4 jyl buryn (1980) kórkemóner jaıyndaǵy ádebıetter shyǵaratyn «Óner» baspasy ashyldy.

5 jyl buryn (2009) Qazaqstan Respýblıkasy resmı túrde Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy (EQYU) tóraǵalary «Úshtiginiń» quramyna kirdi.

EQYU-nyń Rásimder erejelerine sáıkes «Úshtikti» uıymnyń qazirgi, aldyńǵy jáne keıingi tóraǵalary quraıdy.

«Úshtik» is-qımyldar men ortamerzimdik josparlaýdy úılestirýdiń mańyzdy quraly bolyp tabylady. Ol Uıym qyzmetindegi sabaqtastyqty qamtamasyz etetin jáne Qazirgi tóraǵaǵa keńes beretin organ bolyp tabylady.

Munymen qatar, Qazaqstan Uıymǵa qatysýshy 56 elden basqa quramyna Aljır, Egıpet, Izraıl, Iordanııa, Marokko jáne Týnıs kiretin EQYU-nyń Jerortateńizdik áriptes eldermen yntymaqtastyq jónindegi baılanystary tobyna tóraǵalyq etýge kiristi.

Jerortateńizdik áriptestermen ózara is-qımyl - EQYU qyzmetiniń mańyzdy baǵyttarynyń biri bolyp tabylady jáne de óz arasyndaǵy tıimdi múddeler salalaryn, sondaı-aq qaýipsizdikti qamtamasyz etý men qaýip-qaterlerge qarsy turý áreketterin odan ári úılestirý maqsatyndaǵy múmkindikterdi anyqtaýǵa baǵyttalǵan.

8 3 jyl buryn (1931) uzyndyǵy 1444 shaqyrymǵa sozylǵan Túrkistan-Sibir temir jol magıstrali turaqty paıdalanýǵa berildi. Túrksib Orta Azııa men Sibir aýdandaryn jalǵastyryp, ekonomıkanyń órleýine óz úlesin qosty. Sonymen qatar temir jol boılarynda jańa jumys oryndary ashyldy.

21 3 jyl buryn (1801) palermolyq astronom Pıatstsı tuńǵysh asteroıdty ashty. Keıinnen Tserer dep atalǵan bul aspan denesi - eń úlken asteroıd.

6 jyl buryn (2008) Qyrǵyzstanda biraz ýaqyttan keıin qaǵaz aqshalardy tolyǵymen almastyratyn nomınaly 10 jáne 50 tıyndyq, taǵy da 1, 3, jáne 5 somdyq metalldan jasalǵan aqshalar aınalymǵa engizildi.

Aqshalardy kórshi respýblıka úshin Qazaqstandaǵy «Moneta saraıy» atty respýblıkalyq kásiporyn jasap shyǵarǵan.

ESІMDER

10 1 jyl buryn (1913-1998) keskindemeshi, ulttyq kásibı beıneleý óneriniń negizin salýshylardyń biri, Qazaqstannyń halyq sýretshisi YSMAIYLOV Áýbákir dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysynda týǵan. Omby kásiptik kórkemóner tehnıkýmyn, Búkilodaqtyq kınematografııa ınstıtýtyn bitirgen. «Eńbekshi qazaq» gazetiniń, Petropavl ólketaný murajaıynyń sýretshisi, Qazaqstan Sýretshiler odaǵy uıymdastyrý komıtetiniń tóraǵasy, Qazaq akademııalyq drama teatrynyń sýretshisi, rejısseri, Qazaq fılarmonııasy janynan uıymdastyrylǵan alǵashqy halyq bı ansambliniń kórkemdik jetekshisi bolǵan. Ol qazaq ónerin damyta otyryp, beıneleý óneriniń bıik shyńyna kóterile bilgen. Búgingi zaman men ótken tarıhtyń tamyryn jal­ǵastyra otyryp, el basqarǵan qazaq han­darynyń búgingi urpaqqa tek ańyz-áńgimeler arqyly jetken túr-tulǵasyn aq kenepke beınelegen. Áýbákir Ysmaıylov usynǵan Abylaı han beınesi arqyly halqymyz uly tulǵany, uly qaıratkerdi tanyǵan. Qylqalam sheberiniń «Qaraǵandyny salý», «Alataý alaby», «Kórtoǵaı», «Hantáńirindegi jaılaý», «Shalkóde alaby», t.b. shyǵarmalary bar.

9 1 jyl buryn (1923-2000) aktrısa, Qazaqstannyń halyq ártisi, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik syılyǵynyń laýreaty RIMOVA Bıken Yrymqyzy dúnıege keldi.

Almaty oblysynda týǵan. Almaty teatr ýchılışesin bitirgen. 1940 jyldan ómiriniń sońyna deıin M.Áýezov atyndaǵy Qazaq akademııalyq drama teatrynyń trýppasynda óner kórsetken. Aktrısa teatr sahnasynda alǵash Ǵ.Músirepovtiń «Aqan seri - Aqtoqty» tragedııasyndaǵy Márzııa rólin oınaǵan. Ol Sáýle, Janar, Dámesh (Á.Ábishev «Dostyq pen mahabbat», «Bir semıa», «Kúnshildik»), Ǵanı (T.Ahtanov «Kútpegen kezdesý»), Dámetken (E.Dombaev «Bizdiń klastyń qyzdary»), Eńlik, Mórjan (M.Áýezov «Eńlik - Kebek», «Qaragóz»), Zeınep (M.Áýezov, S.Sobolev «Abaı»), Batagóı ana (Á.Kekilbaev «Abylaı han»), Jańyl, Jer - ana (Sh.Aıtmatov «Ańsaǵan meniń ánimsiń», «Ana - Jer ana»), t.b. rólderdi oryndaýymen qazaq sahnasynda zamandastar obrazyn jasaýǵa eleýli úles qosqan. Ol - oınaıtyn róliniń ózine tán oı-minezin, taǵdyr talqysyn tereń ashyp, daralyq sıpat berýdi oryndaýshylyq óneriniń basty maqsaty tutatyn ótkir minezdi aktrısa bolǵan. Sonymen qatar «Ana týraly ańyz», «Tamtam úni», «Uldyń oralýy», «Ójet qyz» fılmderine, otandyq kóp serııaly «Toǵysqan taǵdyrlar» telefılmine túsken. «Abaı - Áıgerim», «Qos muńlyq» dramalyq shyǵarmalardyń jáne «Ónerdegi ónegeli ómirler» atty kitaptyń avtory. Aktrısa esimi Almaty oblystyq qazaq drama teatryna berilgen.

«Qurmet» ordenimen, medaldarmen marapattalǵan.

8 6 jyl buryn (1928) M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri, fılologııa ǵylymynyń doktory, professor, Sh.Ýálıhanov atyndaǵy syılyqtyń laýreaty, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi NARYMBETOV Ábdilhamıt Qýanuly dúnıege keldi.

Batys Qazaqstan oblysynda týǵan. Oral memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtyn, Qazaqstan Ǵylym akademııasy Til jáne ádebıet ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. 1952-1992 jyldary Qazaqstan Ǵylym akademııasy Til jáne ádebıet ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri, aǵa ǵylymı qyzmetkeri, bólim meńgerýshisi bolǵan. Qazirgi qyzmetinde 1995 jyldan bastap isteıdi. Ol qazaq ádebıeti tarıhyna baılanysty ujymdyq eńbekter jazýǵa qatysqan. Ǵ.Músirepovtiń 5 jáne 3 tomdyq shyǵarmalar jınaǵyn baspaǵa daıyndap, ǵylymı túsinikter jazǵan. Sonymen qatar «Qazaq ádebıeti» atty 5 tomdyq bıblıografııalyq kórsetkishtiń avtory.

Birneshe medalmen, Qazaqstan Respýblıkasynyń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

7 6 jyl buryn (1938-2006) aqyn, jazýshy, aýdarmashy ÓTETІLEÝOV Ermek dúnıege keldi.

Aqmola qalasynda týǵan. Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirgen. Eńbek jolyn Aqmola oblysy Qorǵaljyn aýdandyq gazetinen bastaǵan. Keıin respýblıkalyq «Baldyrǵan» jýrnalynyń, «Jazýshy» baspasynyń redaktory bolǵan. 1976 jyldan «Jalyn» baspasynyń aǵa redaktory, bólim meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. Aqynnyń «Alyptyń alyby», «Bos shelek», «Eń kúshti adam», «Ádeptilik - ádemilik», «Ósip kele jatyrmyz», «Bıik úıdiń balalary», «Alaqaı», t.b. shyǵarmalary bar. Onyń jekelegen áńgime, óleńderi orys, bolgar, ýkraın, grýzın, armıan, ázirbaıjan, tatar tilderine aýdarylǵan. Kórkem aýdarma salasynda ózi de L.Tolstoıdyń, D.Ýshınskııdiń balalarǵa arnalǵan áńgimelerin, S.Mıhalkov, O.Drız, ıA.Akım, t.b. aqyndardyń óleńderin qazaq tiline tárjimalaǵan.

7 1 jyl buryn (1943) mádenıettanýshy, ádebıet zertteýshisi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri ÁÝEZOV Murat Muhtaruly dúnıege keldi.

Jambyl oblysynda týǵan. Máskeý memlekettik ýnıversıteti janyndaǵy Shyǵys tilderi ınstıtýtyn, Álem ádebıeti ınstıtýtynyń aspırantýrasyn bitirgen. 1965-1977 jyldary - KSRO Ǵylym akademııasy Azııa jáne Afrıka ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri, Qazaqstan Ǵylym akademııasy Fılosofııa jáne quqyq ınstıtýtynyń kishi, aǵa ǵylymı qyzmetkeri. 1977-1980 jyldary - Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń ádebı keńesshisi. 1980-1982 jyldary - Qazaqstan tarıhı jáne mádenı eskertkishterdi qorǵaý qoǵamynyń bólim meńgerýshisi. 1982-1988 jyldary - «Qazaqfılm» kınostýdııasynyń bas redaktory, kórkemdik jetekshisi. 1988-1990 jyldary - Halyqaralyq «Nevada - Semeı» qozǵalysynyń vıtse-prezıdenti. 1990-1992 jyldary - Qazaqstan Jazýshylar odaǵy janyndaǵy Kórkem aýdarma jáne ádebı baılanystar alqasy bas redaktsııasynyń tóraǵasy. 1992-1995 jyldary - Qazaqstannyń Qytaıdaǵy Elshisi. 1995-1997 jyldary - Mádenı máselelerdi zertteý ǵylymı ortalyǵynyń bólim meńgerýshisi. 1999 jyldan Halyqaralyq «Soros» qory Qazaq bólimshesiniń tóraǵasy bolǵan. 2003-2007 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq kitaphanasynyń dırektory bolǵan. Ol «Úlken jol», «Gúl ispettes jol», t.b. derekti fılmderdiń, «Vremen svıazýıýşaıa nıt», «Ippokrena. Hojdenıe k kolodtsam vremen» atty kitaptardyń avtory.

6 6 jyl buryn (1948) Eýrazııalyq ekonomıkalyq qoǵamdastyqtyń Bas hatshysy, Soltústik Qazaqstan oblysynyń qurmetti azamaty, tarıh ǵylymynyń kandıdaty, saıasattaný ǵylymynyń doktory, Halyqaralyq ınjenerlik akademııanyń, Reseı Federatsııasy Áleýmettaný ǵylymdary akademııasynyń akademıgi, L.Gýmılev atyndaǵy Halyqaralyq óner akademııasy syılyǵynyń laýreaty MANSUROV Taıyr Aımuhametuly dúnıege keldi.

Almaty oblysynda týǵan. Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtyn, KOKP Ortalyq komıteti janyndaǵy Joǵary partııa mektebin bitirgen. Uzaq jyldar boıy aýdandyq, oblystyq partııa qyzmetterinde laýazymdy qyzmetter atqarǵan. 1994-2002 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Reseı Federatsııasyndaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi, 1996-2002 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Fınlıandııadaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi mindetin qosa atqarýshy. 2002-2003 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrliginiń aıryqsha tapsyrmalar jónindegi Elshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń keńesshisi. 2003-2007 jyldary Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi bolǵan. Birneshe monografııalyq eńbekterdiń avtory.

2-shi dárejeli «Dostyq», «Qurmet» ordenderimen, Reseıdiń «Dostyq» ordenimen, medaldarmen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

6 6 jyl buryn (1948) tarıh ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Áleýmettik ǵylymdar akademııasynyń akademıgi JUMAǴULOV Qalqaman Tursynuly dúnıege keldi.

Almaty oblysynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Máskeý memlekettik ýnıversıtetinde, German arheologııalyq ınstıtýtynda eńbek ótilinen ótken. Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń oqytýshysy, aǵa oqytýshysy, dotsenti, tarıh fakýlteti dekanynyń orynbasary, dekany bolǵan. 1997-1999 jyldary Georg Avgýst atyndaǵy Gettıngensk ýnıversıtetinde professor bolyp jumys istep, «Álem tarıhyndaǵy Batys jáne Shyǵys» máselesi boıynsha nemis tilinde dáris oqyǵan. Ǵalymnyń 50-den astam ǵylymı eńbegi jáne 2 monografııasy jaryq kórgen.

6 1 jyl buryn (1953) aqyn, Qazaqstan Jazýshylar jáne Jýrnalıster odaqtarynyń múshesi, Respýblıkalyq shyǵarmashyl jastardyń «Jiger» festıvaliniń dıplomanty, Álemdik Mońǵoltanýshylar qaýymdastyǵynyń múshesi KÓKTÁNDІ Hamza Qalmyrzauly dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysynda týǵan. Shymkent pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirgen. Aýdandyq, oblystyq gazetterde túrli qyzmetter atqaryp, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy Ońtústik Qazaqstan oblysaralyq bólimshesiniń ádebı keńesshisi bolǵan. 1989-1990 jyldary Qazaqstan men Ózbekstan jas aqyn-jazýshylarynyń «Igilik» qaýymdastyǵynyń prezıdenti bolǵan. «Aqtolǵaı», qazaq, ózbek, tájik, qyrǵyz, túrkimen tilderinde 200 myń danamen jaryqqa shyqqan «Naýryz» gazetteriniń ómirge kelý ıdeıasynyń avtory jáne bas redaktory bolǵan. 1991 jyldan beri «Qasıet» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń bas redaktory jáne dırektory qyzmetin atqarady. Ol Qazaqstanda tuńǵysh jekemenshik kitaptar dúkenin ashqan. Aqynnyń «Kún tańy», «Arman qýyp adassam, keshir meni...», «Adýyn aǵystar», «Qubylys» atty jyr jınaqtary, «Men seni kórgeli», «Keremetnama», «On eki tanym», «Týysqan», «Oıdyń kúshi», t.b. prozalyq kitaptary jaryq kórgen.

1 10 jyl buryn (1904-1973) qazaqtyń áıgili keskindemeshisi, grafık-sýretshi, qazaq beıneleý óneriniń negizin salýshylardyń biri, Qazaq KSR-iniń halyq sýretshisi, Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen óner qaıratkeri, Sh.Ýalıhanov atyndaǵy Memlekettik syılyqtyń laýreaty QASTEEV Ábilhan dúnıege keldi.

Almaty oblysynyń Jarkent aýdanynda týǵan. Almaty qalasynda jáne Máskeý qalasynda kórkemsýret stýdııasynda oqydy. 1954-1956 jyldary Qazaq KSR Sýretshiler odaǵy basqarmasynyń tóraǵasy qyzmetin atqardy. Onyń alǵashqy kórmege qoıylǵan týyndylary - «Tigin ústinde», «Mektepke», «Avtoportret», «Kógildir kóılekti qyz», «Qaryndasymnyń portreti». Sýretshiniń «Ǵ.Muratbaev», «A.Qunanbaev», «J.Jabaev», «A.Imanov», «K.Ázirbaev» sııaqty portrettik týyndylary joǵary tanym-talǵamnyń úlgisi. Tarıhı taqyryptaǵy «Túrksib», «Amangeldi sarbazdary», «Kolhoz toıy», «Qalyńdyq», t.b. kórkem týyndylarynan Qasteev qalamyna tán qasıet - epıkalyq aýqymdylyq, ulttyq boıaýdyń aıqyndyǵy kórinedi. Sýretshi halqymyzdyń turmys-tirshiligin dál beınelep, ulttyq dúnıetanym aıasynda tyń kompozıtsııalyq sheshim taba bildi. Onyń «Kıiz úıdiń ishki kórinisi», «Qyz Jibek», «Qyz uzatý», «Qos qurby», «Kelin túsirý» taǵy basqa shyǵarmalary ulttyq qazynamyzǵa aınaldy. Sýretker Qasteev qazaq halqynyń salt-dástúriniń ozyǵy men tozyǵyn ajyratyp, kertartpa kemshilikterdi ashyna beıneledi. Mysaly, «Kedeı men baı qudyq basynda», «Qurǵaqshylyq kezinde moldanyń jylý jınaýy», «Qyz alyp qashý» shyǵarmalary osynyń dáleli. Onyń ultyna, týǵan jerge, otanyna súıispenshiligi shyǵarmalarynda shynaıy kórinis tapty. Qylqalam sheberi sýret órnekteriniń syrly boıaýyn, utymdy qoldanyp, beıneleý ónerinde mádenıet tarıhynyń, respýblıkalyq qoǵamdyq ómirdiń jylnamasyn jasady. Abaı men Qasteev arasyndaǵy názik baılanys dúnıeni estetıkalyq-kórkemdik turǵydan tanýdyń, óner ózektestiginiń, rýhanı sabaqtastyqtyń kórinisi. Abaı tulǵasy Qasteevtiń súıikti keıipkeri boldy. Ol Abaıdyń kelbetin ár qyrynan somdady. Sýretshiniń qylqalamynan týyndaǵan «Abaı kıiz úı aldynda», «Jas Abaı», «Abaı jaz jaılaýda» jáne «Búrkitshi», «Qys», «Jaz», «Kóktem» atty shyǵarmalary osyǵan dálel. Shymkent qalasyndaǵy óner ýchılışesi, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik óner murajaıy Qasteevtiń atymen atalady.

«Qazan tóńkerisi», 2 márte «Eńbek Qyzyl Tý», «Qurmet Belgisi» ordenderimen marapattalǵan.

1 10 jyl buryn (1904-1970) qobyzshy MYQTYBAEV Dáýlet dúnıege keldi.

Aqmola oblysynyń Qorǵaljyn aýdanynda týǵan. Uly Otan soǵysyna qatysqan. Ol ákesi Áýpik bıdiń yqpalymen Yqylas kúıshiniń qobyzshy balasy Túsipbekten jáne Ábiken Toqtamysulynan Qorqyttyń, Yqylastyń jáne halyq kúılerin úırendi. 1933 jyly Qaraǵandy oblystyq radıo komıtetinde qyzmet etti. 1934 jyly Almaty qalasynda ótken Halyq ónerpazdarynyń búkilqazaqstandyq 1-shi sletine qatysty. 1937-1968 jyldary - Qaraǵandy fılarmonııasynyń, Qazaq fılarmonııasy men «Qazaqkontsert» birlestiginiń qobyzshy-solısi. 1968-1970 jyldary Almaty memlekettik konservatorııasynda ustazdyq etti. Qazaq radıosynyń altyn qoryna, kúıtabaqqa birqatar kúıshi-kompozıtorlardyń «Erden», «Qazaq», «Jolaýshynyń qońyr kúıi», «Qambar», «Kertolǵaý», «Aıraýyqtyń aşy kúıi», «Shyńyraý», «Jalǵyz aıaq», «Saryn», «Sary dala», «Qorqyt», «Aqqý» kúılerin jazdyrdy. Myqtybaevtyń oryndaýyndaǵy bul kúıler halyqtyq únimen, dybys boıaýynyń syrshyldyǵymen, tabıǵılyǵymen erekshelendi. Qobyzshy «Qulager» fılminde qobyzshy rólin oryndady. Al «Qyz - Jibek» fılmindegi qobyz úni Myqtybaevtyń oryndaýynda usynyldy. Ol qobyzshy retinde kásibı oryndaýshylyq dástúrdi búgingi urpaqqa jetkizýge eleýli úles qosty.

10 5 jyl buryn (1909-1993) kórnekti ánshi, kompozıtor, Qazaqstannyń Halyq ártisi, Qazaqstannyń Memlekettik syılyǵynyń laýreaty QURMANǴALIEV Ǵarıfolla dúnıege keldi.

Batys Qazaqstan oblysynyń Qaratóbe aýdanynda týǵan. Ata-anasynan erte aırylǵan bolashaq ánshi nemere aǵalary Ǵubaıdolla men Hamıdollanyń qolynda tárbıelenedi. 10 jasynan dombyra tartyp, án sala bastady. Ózi týyp-ósken óńirdiń maqtanyshy Muhıt Meráliulynyń ónerin boıyna sińirýge nıet qylyp, onyń týystary Shyntas pen Shaıhyǵa jolyǵady, án úırenedi. Aqtóbe, Orynbor, Atyraý, Oral óńirlerine Muhıt ánderin nasıhattaıdy. 1934 jyly Almatyda ótken Búkilqazaqstandyq halyq ónerpazdarynyń 1-shi sletine qatysyp, sol jerde Opera jáne balet teatryna qabyldandy. Ol Elemes, Saqan, Jaras, Shege, Estaı, Narymbet obrazdaryn sheber somdap, ulttyq operanyń negizin qalaǵan kórnekti óner qaıratkerleriniń birine aınaldy. Halyqtyń, ásirese Muhıttyń ánderin naqyshyna keltirip oryndaýy arqyly búkil qazaqqa tanymal boldy. Sondaı-aq ózi de ánder shyǵardy. Olar: «Aqjaıyq», «Súıgen jar», «Nurjamal», «Jan erkem», «Aqqý», «Súıemin, týǵan ólkem», t.b. Qurmanǵalıev ónerpaz jastardy baýlyp, óziniń tamasha mektebin qalyptastyrdy, sóıtip ulttyq kásibı án ónerimizdiń damýyna baǵa jetpes úles qosty. Respýblıkalyq estrada stýdııasynda ustazdyq ete júrip, talantty ánshilerdiń birneshe býynyn tárbıelep shyǵardy. 1967 jyldan bastap ómiriniń sońyna deıin Respýblıkalyq óner jáne tsırk stýdııasynda ustazdyq etti.

«Qyzyl juldyz», «Eńbek Qyzyl Tý» ordenderimen, birneshe medalmen marapattalǵan.

10 5 jyl buryn (1909-1970) qobyzshy-kompozıtor, Súgirdiń shákirti, Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri QALAMBAEV Jappas dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Sozaq aýdanynda týǵan. 1934 jyly Almaty qalasynda ótken Búkilqazaqstandyq halyq ónerpazdarynyń 1-shi sletine qatysty. 1934-1937 jyldary Qazaq halyq aspaptar orkestrinde alt-qobyzshylar tobynyń kontsertmeısteri jáne orkestr solısi boldy. 1968-1970 jyldary Almaty memlekettik konservatorııasynda qyl qobyz klasy boıynsha ustazdyq etti. Onyń repertýarynda negizinen Yqylas Dúkenulynyń «Qazan», «Qasqyrdyń ulyǵany», «Qońyr», «Jez kıik», «Erden», «Aqqý», «Qambar», «Ker tolǵaý», t.b. kúıleri boldy. Sondaı-aq Qurmanǵazy, Táttimbet, Qazanǵap, Dáýletkereı kúılerin, Birjan sal, Aqan seri, Úkili Ybyraı, Balýan Sholaq, Estaı Berkimbaev ánderin oryndaǵan. Qalambaev «Keń ólke», «Kún tolǵaýy», «Juman kúıi», «Qazaq marshy», «Eńbek marshy», «Amangeldi marshy», t.b. kóptegen kúıler men ánderdiń avtory.

«Eńbek Qyzyl Tý» ordenimen, medaldarmen marapattalǵan.

100 jyl buryn (1914-1995) aktrısa, Qazaqstan jáne KSRO halyq ártisi, Qazaq KSR Memlekettik syılyǵynyń laýraty MAIQANOVA Sábıra dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysynyń Syrdarııa aýdanynda týǵan. 1932 jyly Qazaq memlekettik akademııalyq drama teatrynyń quramyna qabyldandy. Shyǵarmashylyq joly osy teatrdyń tarıhymen, ósý jolymen tyǵyz baılanysty. Teatr sahnasynda somdaǵan tuńǵysh róli - B.Maılınniń «Maıdan» dramasyndaǵy Altynaı. Budan keıin ol zamandas qurbylarynyń sahnalyq beınesin jasady. Roza (D.Rahmanqulov, «Dokýment»), Zotova (V. Kırshon, «Astyq»), Raıa (M.Áýezov, «Alma baq»), Gúljámıla (M.Áýezov, Á.Tájibaev, «Aq qaıyń»), Lıýbov ıArovaıa (K.Trenev, osy attas pesa), Áljan (M.Áýezov, «Abaı»), Zeınep (S.Muqanov, «Shoqan Ýálıhanov»), Maqpal (Ǵ.Músirepov, «Qozy Kórpesh - Baıan sulý»), Tolǵanaı (Sh.Aıtmatov, «Ana - Jer-Ana»,), Kesarııa (O.Ioselıanı, «Arbań aman bolsyn»), Than (I. Kýprııanov, «Vetnam juldyzy») sııaqty aıaýly analar obrazyn músindep, sahna sýretkeri retinde tanyldy. Akterlik óneri qyzýqandylyǵymen, qarapaıymdylyǵymen ári turmystyq boıaýynyń qanyqtyǵymen erekshelendi. Maıqanova klassıkalyq týyndylar boıynsha J.Frozına (Moler, «Sarań»), Marııa Antonovna (N.Gogol, «Revızor»), Kabanıha, Galchıha (A.Ostrovskıı «Naızaǵaı», «Jazyqsyz japa shekkender»), t.b. rólderin oınady. 1936 jáne 1958 jyly Máskeý qalasynda ótken qazaq ádebıeti men óneriniń onkúndigine qatysty. 1954 jyldan kınoǵa túsken: Maqpal («Mahabbat dastany»), Gúlbarsha («Qyz ben jigit»), Torǵyn («Biz osynda turamyz»), Dámetken («Quıma»), t.b. Jazýshy D.Isabekov aktrısaǵa «Muragerler» dramasyn arnaǵan, osy pesa boıynsha qoıylǵan spektaklde Maıqanova 1983 jyly basty ról - Salıqany oınady.

«Eńbek Qyzyl Tý» ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

8 5 jyl buryn (1929-1974) jazýshy, aýdarmashy MÁMBETOV Іztaı dúnıege keldi.

Aqtóbe oblysynyń Alǵa aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. «Juldyz» jýrnaly, «Qazaq ádebıeti» gazeti redaktsııalarynda, Qazaq memlekettik kórkem ádebıet baspasynda, Qazaq KSR Televızııa jáne radıohabaryn taratý jónindegi memlekettik komıtetinde, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy poezııa sektsııasynda qyzmet istegen. Aqynnyń alǵashqy jyr jınaǵy «Tuńǵysh» degen atpen 1955 jyly jaryq kórdi. Odan keıin «Baqytty balalyq», «Syr», «Tabantal», «Ósıet», «Jalyn», «Tarlanboz», «Jyly jel», «Uzaq jyl», t.b. óleń kitaptary, birneshe dúrkin tańdamalysy jaryq kórgen. Birqatar shyǵarmalary týysqan halyqtar tiline tárjimalanǵan. Kórkem aýdarma salasynda Lermontov, Pýshkın, Baıron, Blok, Brıýsov, t.b. jyrlaryn qazaq tiline tárjimalaǵan.

80 jyl buryn (1934) dombyrashy, kúıshi, kompozıtor, Qazaqstannyń halyq ártisi ESQALIEV Ázıdolla dúnıege keldi.

Atyraý oblysynyń Qurmanǵazy aýdanynda týǵan. Almaty konservatorııasyn (qazirgi Qazaq ulttyq konservatorııasy) bitirgen. 1955-1960 jyldary Qazaq fılarmonııasynyń, 1960 jyldan «Qazaqkontsertte» dombyrashy, sonymen birge 1962 jyldan Almaty konservatorııasynda oqytýshy bolǵan. Esqalıev 1957 jyly Máskeýde ótken Búkilodaqtyq jáne 6-shy Dúnıejúzilik jastar men stýdentter festıvaliniń laýreaty atanǵan. Repertýarynda Qurmanǵazy, Dına, Mámen, Seıtek, Dáýletkereı, t.b. halyq kompozıtorlarynyń kúıleri, qazirgi qazaq kompozıtorlarynyń jáne orys, sondaı-aq, shet el kompozıtorlarynyń klassıkalyq shyǵarmalary bar. Gastroldik saparmen TMD elderiniń kóptegen qalalarynda, Mońǵolııa, Frantsııa, AQSh, Germanııa, t.b. shet elderde boldy. Kúıshiniń «Jastar», «Shattyq» kúıleri bar.

9 4 jyl buryn (1920-1991) geologııa-mıneralogııa ǵylymdarynyń doktory ataǵyn alǵan alǵashqy qazaq áıeli, geolog, professor, Qazaqstan Ǵylym akademııasynyń korrespondent múshesi TÁJІBAEVA Patshaıym Tájibaıqyzy dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysy Tóle bı aýdanynda týǵan.

Tashkenttegi Orta Azııa ýnıversıtetin bitirgen.

1947-1991 jyldary Qazaqstan Ǵylym akademııasynyń Geologııa ǵylymdary ınstıtýtynda aǵa ǵylymı qyzmetker, zerthana meńgerýshisi, bólim bastyǵy qyzmetterin atqarǵan.

Onyń basshylyǵymen shógindi jynystar men rýdalardy zertteýde jańa fızıkalyq ádister kesheni qoldanyla bastady. P.Tájibaeva Qazaqstanda lıtologııa jáne shógindi paıdaly qazbalar jónindegi ilimniń damýyna úlken úles qosty. Ortalyq Qazaqstannyń shógindi jynystary men rýdalaryn zerttedi.

Eki márte Halyqtar dostyǵy ordenimen, medaldarmen marapattalǵan.

9 3 jyl buryn (1921-1970) kompozıtor, Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen óner qaıratkeri, KSRO Kompozıtorlar odaǵynyń múshesi MÝSIN Qapan Áýbákiruly dúnıege keldi.

Batys Qazaqstan oblysy Jánibek aýdanynda týǵan. Almaty mýzyka ýchılışesin, Máskeý konservatorııasy janyndaǵy qazaq stýdııasyn, Almaty konservatorııasyn bitirgen. Uly Otan soǵysyna qatysqan. 1943-1953 jyldary - Qazaq halyq aspaptary orkestriniń dırıjeri bolǵan. 1954 jyldan ómiriniń sońyna deıin Almaty memlekettik konservatorııasynda ustazdyq etken. Onyń shyǵarmalarynyń kópshiligi sımfonııalyq týyndylar, taqyrybynyń negizgi arqaýy - Otan, eńbek adamdary. «Jaılaýda», «Halyqtar baqyty», «Merekelik» atty sımfonııalyq poemalary, 3 sımfonııasy, mýzykalyq-horegrafııalyq kompozıtsııasy, ult aspaptary orkestrine arnalǵan poemasy, shekti aspaptarǵa arnalǵan 2-i kvarteti, skrıpka men fortepıano úshin I.V.Panfılovqa arnalyp jazylǵan sonatasy, t.b. kameralyq, dramalyq qoıylymdarǵa jazǵan mýzykalary qazaq mýzykasynyń ozyq úlgileri bolyp tabylady. Sonymen qatar, onyń kameralyq, vokaldyq-hor, án-romans janrlaryna jazylǵan shyǵarmalary el ishine, kásibı mýzykanttar arasyna keńinen taraǵan. Onyń «Saıra, bulbul», «Qyz ázili», «Jas túlek», «Jeńeshe» sııaqty án muralary da bar. Olardyń qataryna aıaqtalmaı qalǵan «Tań sholpany», «Jaıaý Musa» operalaryn qosýǵa bolady.

9 3 jyl buryn (1921-1990) Keńes Odaǵynyń Batyry GOLOVChENKO Vasılıı Evstafevıch dúnıege keldi.

Zaısan qalasynda týǵan. Uly Otan soǵysyna qatysqan. Almaty áskerı ýchılışesin bitirgennen keıin Soltústik-Batys maıdanǵa attanyp, Máskeýdi qorǵaýǵa qatysqan. 1943 jyly áskerı is-qımyldardy jaqsy meńgergen maıor Golovchenko batalon shtabynyń bastyǵy, atqyshtar batalonynyń komandıri bolyp taǵaıyndaldy. 1944 jyly qyrkúıekte, ol basqarǵan batalon basshylyqtyń buıryǵymen Lıtva KSR-iniń ıÝrtbýrg qalasy mańynda jaýdyń tý syrtyna shyǵyp, Neman ózenin kesip ótti. Eki kún boıy negizgi kúsh kelip jetkenshe basyp alǵan platsdarmdy ustap turdy. Osy operatsııany tyńǵylyqty oryndaǵany úshin Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵy berildi. Soǵystan keıingi jyldary Qostanaı qalasynda turyp, jumys istegen.

Qyzyl Juldyz, I-II-shi dárejeli Otan soǵysy ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

5 2 jyl buryn (1962) QR Birikken Arab Ámirlikterindegi Tótenshe jáne Ókiletti elshisi LAMA ShARIF Qaırat Qaıyrbekuly dúnıege keldi.

Pavlodar oblysynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq Ulttyq ýnıversıtetiniń shyǵystaný fakýltetin bitirgen (1990). Fılolog-arabıst, shyǵystanýshy. 1993 jyldan bastap Dıplomatııalyq qyzmette - Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrliginiń Konsýldyq basqarmasynyń úshinshi hatshysy (1993), Qazaqstan Respýblıkasynyń Egıpet Arab Respýblıkasyndaǵy Elshiliginiń úshinshi, keıin ekinshi hatshysy (1993-1996), Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrliginiń Mádenı baılanystar, gýmanıtarlyq yntymaqtastyq jáne ıÝNESKO isteri jónindegi basqarmanyń ekinshi hatshysy (1996-1997), Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrliginiń Taıaý jáne Orta Shyǵys, Afrıka basqarmasynyń ekinshi, keıin birinshi hatshysy (1997-1998), Qazaqstan Respýblıkasynyń Egıpet Arab Respýblıkasyndaǵy Elshiliginiń birinshi hatshysy, keıin Keńesshisi (1998-2002), Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrliginiń Azııa, Taıaý Shyǵys jáne Afrıka departamentiniń bólim bastyǵy, keıin basqarma bastyǵy (2002-2003), Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrliginiń Azııa jáne Afrıka departamenti dırektorynyń orynbasary (2003-2004), Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Ákimshiligi janyndaǵy Syrtqy saıasat ortalyǵynyń Bas ınspektory (2004-2006), Qazaqstan Respýblıkasynyń Dýbaı qalasyndaǵy Bas konsýly (2006). 2006 jyldyń shilde aıynan bastap Qazaqstan Respýblıkasynyń Saýd Arabııasy ‎Koroldigindegi Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi. Ol Qazaqstan Respýblıkasynyń Islam Konferentsııasy Uıymdaǵy Turaqty ókili (2006-2010), Qazaqstan Respýblıkasynyń Oman Sultanatyndaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi qyzmetin qosa atqarýshy (2008-2010) bolǵan. 2007 jylǵy mamyr aıynan bastap Kýveıt Memleketindegi jáne 2009 jylǵy naýryz aıynan bastap Bahreın Koroldigindegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi qyzmetin qosa atqarýshy.2011 jylǵy maýsymnan QR Din isteri agenttiginiń tóraǵasy. Qaırat Lama Sharıf «Arab tiliniń hrestomatııasy» (2004), «Qazaqsha-arabsha tilashar» (2005), «Qazaqstan jáne álem elderi» (2005), ‎«Qajylyq» (2010) jáne arab tilindegi «Qazaqstan - Ortalyq Azııanyń injý-marjany», ‎‎«Ekonomıkalyq damýdyń qazaqstandyq modeli», «Qazaqstan faktiler men ‎sandarda», «Qazaqstan - kópultty el» jáne «Kıiz úı - kóshpendi ‎qazaqtardyń úıi» atty kitaptardyń avtory. Sonymen qatar, onyń jalpy redaktorlyǵymen ‎Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna jylsaıynǵy joldaýlary, Prezıdent N.Á.Nazarbaevtyń «Qazaqstandyq jol» jáne ‎«Ǵalamdyq qoǵamdastyqty ‎túbegeıli jańartý ‎‎strategııasy jáne órkenıetter ‎seriktestigi» kitaptary, «Daǵdarystan shyǵý kilti», «Besinshi jol» jáne «Eýropadaǵy qaýipsizdik pen qaýipsizdik uıymynyń taǵdyry men ‎bolashaǵy» maqalalary, Qazaqstan ‎Respýblıkasynyń Atazańy, «Nursultan Nazarbaev - ultaralyq jáne ‎dinaralyq tatýlyqtyń qazaqstandyq úlgisiniń negizin qalaýshy» kitaby, ‎Q.Toqaevtyń «Qazaqstan Respýblıkasy dıplomatııasy» jáne «Nur men ‎kóleńke» kitaptary arab tilinde jáne ‎«Qazaqstan men Saýd Arabııasy: strategııalyq ‎áriptestik jolynda», «Qazaqstannyń Islam Konferentsııasy Uıymyna tóraǵalyǵy jolynda» atty kitaptar orys tilinde jaryq kórdi. Birinshi klasty Keńesshi dıplomatııalyq dárejesi bar. «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ata Zańyna 10 jyl» (2005), «Astananyń 10 jyldyǵy» (2008) jáne «Eren eńbegi úshin» (2008), «Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdigine 20 jyl» (2011) medaldarymen marapattalǵan.

7 3 jyl buryn (1941) Qazaqstan Respýblıkasynyń ınfektsıonıst-dárigerler qaýymdastyǵynyń prezıdenti, ǵalym, medıtsına ǵylymdarynyń doktory, professor, densaýlyq saqtaý isiniń úzdigi QURMANOVA Kúlásh Baıseıhanqyzy dúnıege keldi.

Almaty oblysy Qapal aýdanynda týǵan. Almaty memlekettik medıtsına ınstıtýtyn (qazirgi Qazaq Ulttyq medıtsına ýnıversıteti) bitirgen.

1970-1991 jyldary - Epıdomıologııa, mıkrobıologııa jáne juqpaly aýrýlar ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda kishi, aǵa ǵylymı qyzmetkeri, brýtsellez klınıkasynyń meńgerýshisi. 1991-2002 jyldary - Sanjar Asfendııarov atyndaǵy Qazaq memlekettik medıtsına ýnıversıteti kafedrasynyń meńgerýshisi qyzmetin atqarǵan. 2002 jyldan bastap - Almaty memlekettik dárigerler bilimin jetildirý ınstıtýtynyń juqpaly aýrýlar kafedrasynyń professory.

11 ǵylym kandıdatyn, 3 ǵylym doktoryn daıarlaǵan. 277-den asa ǵylymı eńbektiń, onyń ishinde 4 monografııanyń jáne 2 avtorlyq kýáliktiń ıegeri.

Negizgi ǵylymı baǵyty saryp aýrýynyń belgisin anyqtaý jáne ony emdeý ádisterin jetildirýge arnalǵan. Ol klınıkalyq jáne teorııalyq ınfektologııanyń damýyna úlken úles qosty. Saryp, leptospıroz, oba aýrýlarynyń klınıkalyq-epıdemıologııalyq sıpattaryn zerttedi. Sondaı-aq juqpaly aýrýlardy emdeý ádisterin jetildirý máseleleri boıynsha doktorlyq dıssertatsııa qorǵaǵan tuńǵysh qazaq ǵalymy.

55 jyl buryn (1959) QR Premer-Mınıstri Keńsesi basshysynyń orynbasary Q ADYRBAEVA Álııa Kenjebekqyzy dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysynda týǵan. S.M.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin, Qazaq memlekettik basqarý akademııasyn bitirgen.

1981-1991 jyldary - Qazaq KSR Memlekettik josparlaý komıtetiniń janyndaǵy ǴZI kishi ǵylymı qyzmetkeri. ǴZI matematıkalyq qamtamasyz etý bóliminiń top meńgerýshisi, agroónerkásiptik keshen bóliminiń jınaqtaý bóliminiń bas mamany. 1991-1995 jyldary - Qazaq KSR Ekonomıka jónindegi Memlekettik komıtetiniń bas mamany, QR Ekonomıka mınıstrliginiń aımaqtyq saıasat basqarmasynyń bólim bastyǵy. 1995-1996 jyldary - Memlekettik damý bankiniń basqarma bastyǵy, QR Eksımbanki bas mamany. 1996-2012 jyldary - QR Premer -Mınıstri Keńsesinde konsýltant, sektor meńgerýshisi, bas ınspektor, uıymdastyrý jáne aýmaqtyq damý bóliminiń meńgerýshisi. 2012 jylǵy qańtar-qazan aılarynda - QR Parlamenti Májilis Apparaty basshysynyń orynbasary. Qazirgi qyzmetinde - 2012 jylǵy qazannan beri.

«Qurmet» (2010) ordenimen, «Eren eńbegi úshin» (2003) medalimen marapattalǵan. .

63 jyl buryn (1951) QR Premer-Mınıstriniń Keńsesi basshysynyń orynbasary RA IY MBEKOV Saılaýhan Ǵazızuly dúnıege keldi.

Semeı oblysynda týǵan. N.K.Krýpskaıa atyndaǵy Semeı pedagogıkalyq ınstıtýtyn, Qazaqstandyq menedjment, ekonomıka jáne boljaý ınstıtýtyn, M.V.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetin, London ekonomıka jáne saıası ǵylymdar mektebin bitirgen.

1968 jylodan - «Altaıaltyn» kombınaty «Boko» rýdnıginiń jerasty prohodchıgi. 1977-1979 jyldary - Qazaqstan LKJO Semeı qalalyq komıtetiniń hatshysy. 1979-1984 jyldary - QLKJO Semeı oblystyq komıtetiniń bólim meńgerýshisi. 1984-1991 jyldary - Semeı oblystyq partııa komıtetinde nusqaýshy, birinshi hatshynyń kómekshisi.1991-1992 jyldary - Semeı oblystyq keńesi apparatynyń jetekshisi. 1992-1994 jyldary - Semeı qalalyq ákimshiligi ákiminiń orynbasary. 1994-1997 jyldary - «Alteba» Almaty qalalyq telekommýnıkatsııalyq kásiporny bas dırektorynyń birinshi orynbasary. 1997-2004 jyldary - «Alteba» Almaty qalalyq telekommýnıkatsııa kásipornynda bas ınspektory. 2004-2012 jyldary - QR Premer-Mınıstri Keńsesiniń uıymdastyrý-ınspektorlyq jumys jáne aýmaqtyq damý bóliminiń meńgerýshisi. Qazirgi qyzmetinde - 2012 jylǵy aqpannan beri.

«Eren eńbegi úshin» (12.2006), «Qazaqstan Respýblıkasynyń táýelsizdigine 10 jyl» (2001), «Qazaqstan Konstıtýtsııasyna 10 jyl» (2005) medaldarymen marapattalǵan. .

42 jyl buryn 1972) QR Densaýlyq saqtaý vıtse-mınıstri T Ó KEJANOV Bolat Turǵanuly dúnıege keldi.

1972 jyly Shyǵys Qazaqstan oblysynda týǵan.

1994 jyly Qazaq memlekettik basqarý akademııasyn «qarjy jáne kredıt» mamandyǵy boıynsha bitirgen.

1994-1995 jyldary Shyǵys Qazaqstan oblysy salyq ınspektsııasynyń syrtqy ekonomıkalyq qyzmetterge salyq salý bóliminiń aǵa salyq ınspektory bolyp qyzmet atqardy.

1996 - 1998 jyldary Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti janyndaǵy Mindetti medıtsınalyq saqtandyrý qorynyń Shyǵys Qazaqstan oblystyq bólimshesinde jetekshi maman, qarjy basqarmasynyń bastyǵy, dırektordyń orynbasary bolyp qyzmet aqtardy.

1999 - 2000 jyldary - Medıtsınalyq qyzmetke aqy tóleý ortalyǵynyń Shyǵys Qazaqstan oblystyq bólimshesi dırektorynyń orynbasary, dırektory, 2001 jyldan bastap - Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń «Densaýlyq» RMK-niń Shyǵys Qazaqstan oblystyq fılıalynyń dırektory.

2000 jyly Ulybrıtanııanyń Iork ýnıversıtetindegi Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy ekonomıka ortalyǵynda halyqaralyq baǵdarlama boıynsha tálimdemeden ótken.

2009-2010 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy memlekettik basqarý akademııasynyń Ulttyq memlekettik saıasat mektebinde jáne Sıngapýrdyń Ulttyq ýnıversıtetiniń Lı Hýan ıÝ atyndaǵy memlekettik saıasat mektebinde oqyǵan. Memlekettik jáne jergilikti basqarý magıstri.

2001 jyldyń qańtarynan 2003 jyldyń qarashasyna deıin Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Aqparattyq-medıtsınalyq ortalyǵyn basqarǵan.

Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginde 2003 jyldyń qarasha aıynan beri jumys isteıdi, bastapqyda medıtsınany jáne halyqaralyq qatynastardy damytý bóliminiń bastyǵy, keıin 2005 jyldyń aqpanynan 2007 jyldyń qańtaryna deıin - startegııalyq damý jáne halyqaralyq qatynastar basqarmasynyń bastyǵy boldy. 2007 jyldyń qańtarynan 2010 jyldyń tamyz aıyna deıin - Strategııalyq damý jáne halyqaralyq qatynastar departamenti dırektorynyń orynbasary, Qarjy jáne ekonomıka departamenti dırektorynyń orynbasary laýazymdarynda qyzmet atqardy. 2010 jyldyń qyrkúıek aıynda QR Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Strategııalyq damý departamentiniń dırektory bolyp taǵaıyndaldy. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń №95 qaýlysymen 2013 jylǵy 6 aqpanda Qazaqstan Respýblıkasynyń Densaýlyq saqtaý vıtse-mınıstri bolyp taǵaıyndaldy.

Shyǵys Qazaqstan oblysy ákiminiń (2002), QR Densaýlyq saqtaý mınıstriniń (2004) qurmetti gramatolarymen, «Qazaqstan Konstıtýtsııasyna 10 jyl» (2005), «Astanaǵa 10 jyl» (2008) mereıtoılyq medaldarimen marapattalǵan.

Densaýlyq saqtaý isiniń úzdigi (2006).

46 jyl buryn (1968) Soltústik Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Q ÝAN Ǵ ANOV Farhad Shaımuratuly dúnıege keldi.

Pavlodar oblysy Baıanaýyl aýdanynda týǵan. V. I. Lenın atyndaǵy Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtyn, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy memleket basqarýdyń Ulttyq joǵary mektebin bitirgen. Injener-sıstemotehnık, memlekettik basqarýdyń magıstri.

Eńbek jolyn Almaty q. «Kazgıproselhoz» aýmaqtyq memlekettik jobalaý ınstıtýtynda tehnık bolyp bastady QR UǴA Aqparat jáne basqarý problemaalary ınstıtýtynda, bank salasynda istegen. 1996 j. QR Prezıdenti janyndaǵy Joǵary ekonomıkalyq Keńes Hatshylyǵynyń aǵa sarapshysy bolyp taǵaıyndaldy. 1997-2003 jj. deıin QR Strategııalyq josparlaý jáne reformalaý jónindegi agenttikte, QR Memlekettik qyzmet isteri jónidegi agenttikte, QR Prezıdenti Ákimshiliginde basshylyq laýazymdarda jumys istedi. 2003 j. QR Premer-Mınıstriniń keńesshisi bolyp taǵaıyndaldy. 2005-2007 jj. QR Premer-Mınıstri Keńsesiniń bólim meńgerýshisi, keıin basshysynyń orynbasary bolyp istedi. 2007-2008 jj. - QR Bilim jáne ǵylym vıtse-mınıstri. 2008 jyldan 2010 jylǵy sáýirge deıin QR Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń jaýapty hatshysy. 2010 jyldyń sáýirinen - Soltústik Qazaqstan oblysy ákiminiń áleýmettik máseleler jónindegi orynbasary.

46 jyl buryn (1968) QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vıtse-mınıstri JA QY POVA Svetlana Qabykenqyzy dúnıege keldi.

Qaraǵandy qalasynda týǵan 1991 jyly Tselınograd Memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtyn, 2006 jyly Almaty Ekonomıka jáne statıstıka akademııasyn aıaqtady. 1984 - 1986 jyldary Qaroı bastaýysh mektebinde uzartylǵan kún tobynyń tárbıeshisi, bastaýysh synyptardyń muǵalimi bolyp jumys istedi; 1986 - 1991 jyldary - Tselınograd Memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtynyń stýdenti; 1991 - 1995 jyldary - № 16 orta mektebinde, № 36 bastaýysh orta mektebinde matematıka pániniń muǵalimi bolyp; 1997 - 1998 jyldary «Zeınetaqy tóleý jónindegi memlekettik ortalyq» RMKQ Aqmola qalalyq bólimshesi operatsııalyq esep júrgizý bóliminiń aǵa mamany, bas mamany; 1998 - 2001 jyldary «Zeınetaqy tóleý jónindegi memlekettik ortalyq» RMKQ Aqmola (Astana) qalalyq fılıalynyń ekonomıkalyq taldaý bóliminiń bas mamany, bastyǵy, fılıal dırektorynyń orynbasary; 2001 - 2008 jyldary «Zeınetaqy tóleý jónindegi memlekettik ortalyq» RMKQ Aqmola oblystyq fılıalynyń dırektory; 2008 - 2011 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi Áleýmettik qamsyzdandyrý jáne áleýmettik saqtandyrý departamenti dırektorynyń mindetin atqarýshy, dırektory; 2011 - 2013 jyldary - «Ulttyq aqparattyq tehnologııalar» AQ Jobalaý ofısi baǵdarlamalar basshysy bolyp qyzmet atqardy. 2013 jylǵy 19 tamyzdan bastap - Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vıtse-mınıstri. «Qurmet» ordenimen marapattaldy.

58 jyl buryn (1956-2006) 1-shi dárejeli maman-fotograf NURJANOV Erkebulan Qurmashuly dúnıege keldi.

Soltústik Qazaqstan oblysy Maǵjan Jumabaev atyndaǵy aýdanynda týǵan. Tselınograd aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyn (qazirgi Saken Seıfýllın atyndaǵy Qazaq agrotehnıkalyq ýnıversıteti) bitirgen.

Joǵary oqý ornynda oqı júrip «Tselınogradskaıa pravda», «Kommýnızm nury», «Froındshaft» jáne basqa da gazetterde fototilshi bolyp istegen. 1977-1978 jyldary Soltústik Qazaqstan oblysy Taman dıvızııasy atyndaǵy keńshardyń agronomy. 1978-1990 jyldary - Soltústik Qazaqstan aýdandyq «Sovhoznaıa jızn», oblystyq «Lenın týy» gazetteriniń fototilshisi boldy. 1980 jyly Máskeý Olımpıadasyna issaparǵa jiberilgen. 1990-1997 jyldary - QazTAG-tyń Soltústik Qazaqstan jáne Qostanaı oblystary boıynsha fototilshisi. 1998-2002 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Premer-mınıstrleri Nurlan Balǵynbaevtyń, Qasym-Jomart Toqaevtyń, Imanǵalı Tasmaǵambetovtyń jeke fotografy. 2003-2006 jyldary - «QazAqparat» Ulttyq kompanııasy» aktsıonerlik qoǵamynyń fototilshisi qyzmetterin atqarǵan.

Shveıtsarııanyń Davos qalasynda ótken Halyqaralyq fotokórmede «Qazaqstan týraly» sýretterin kópshilik nazaryna usynǵan.

2005 jyly 26 jeltoqsanda Astana qalasyndaǵy «Interkontınental» qonaq úıinde tanymal fototilshi Erkebulan Nurjanovtyń avtorlyq kórmesi ótti. Kórme avtordyń 50 jyldyq mereıtoıy men kásibı shyǵarmashylyǵynyń 30 jyldyǵyna oraılastyrylyp uıymdastyryldy. Onyń jeke muraǵatynda 25 myńǵa jýyq fotosýret bar. Bul kórmege qoıylǵan eń tańdaýly sýretter Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdentiniń murajaıyna syılyq retinde tartý etilgen.

«Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııasyna 10 jyl» mereıtoılyq medalimen, BLKJO Ortalyq Komıtetiniń «Úzdik oqyǵany úshin» belgisimen jáne Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń úsh dúrkin Qurmet gramotalarymen marapattalǵan.

7 2 jyl buryn (1942) Reseı halyq ártisi, KSRO Memlekettik syılyǵynyń laýkreaty, Ulttyq «TEFI» televızııalyq syılyǵynyń laýreaty, Máskeý beıbitshilik qorynyń vıtse-prezıdenti ShAKÝROV Sergeı Kaıýmovıch dúnıege keldi.

70 jyl buryn (1944) Sýdannyń 1989 jyldan bergi dara bıleýshisi, 1993 jyldan el prezıdenti jáne premer-mınıstri Omar Hasan Ahmed al-Bashır dúnıege keldi.