Jańa Salyq kodeksi: kásipkerler men memlekettik organdar ashyq dıalog alańynda ózekti máselelerdi talqylady

Ashyq dıalog formatynda ótken jıynǵa 100-den astam qatysýshy jınaldy. Olardyń qatarynda otandyq kásiporyn basshylary, ortalyq memlekettik organdardyń ókilderi, «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy men salalyq sarapshylar boldy. Kóshpeli otyrystyń basty maqsaty — jańa Salyq kodeksin is júzinde júzege asyrý joldaryn talqylaý, salyq júıesin jańǵyrtý máselelerin qarastyrý jáne otandyq óndirýshilerdi qoldaýdyń tıimdi tetikterin birlese aıqyndaý.

Paneldik sessııany salyq konsýltanty Dmıtrıı Kazantsev júrgizdi. Kezdesý barysynda kásipkerler kókeıindegi saýaldaryn ashyq qoıyp, memlekettik organdardyń basshylary men salalyq mamandarynan birden jaýap alý múmkindigi berildi. Olardyń qatarynda Ulttyq ekonomıka, Qarjy, Saýda jáne ıntegratsııa, Aýyl sharýashylyǵy, Ónerkásip jáne qurylys, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrlikteri, Memlekettik kirister komıteti men «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasynyń ókilderi boldy.

Jıyndy asha otyryp, Qazaqstan Respýblıkasynyń ulttyq ekonomıka birinshi vıtse-mınıstri Azamat Ámrın kóshpeli otyrysty kórme alańynda ótkizý — elimizdiń túkpir-túkpirinen jınalǵan 600-den astam kásipkerdi qamtyp, bıznes qaýymdastyǵymen barynsha keń baılanys ornatýǵa, naqty sektordyń ortaq pikirin estýge jáne kásipkerlerdiń suranystaryna jedel áreket etýge múmkindik beretinin atap ótti.

200-nysan jáne jaldamaly jumyskerdiń áleýmettik qorǵalýy

Talqylaýdaǵy ózekti máselelerdiń biri — jeńildetilgen rejımdegi eseptilik, atap aıtqanda 200-nysan boldy. Ulttyq ekonomıka jáne Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrlikteriniń ókilderi bul nysandy saqtaý nege mańyzdy ekenin túsindirdi. Bul eseptilik qyzmetker úshin tólenetin negizgi aýdarymdardy biriktiredi: áleýmettik jáne medıtsınalyq saqtandyrý jarnalary, zeınetaqy aýdarymdary, jeke tabys salyǵy jáne áleýmettik salyq. Osy tólemderdiń turaqty ári ýaqtyly júrgizilýi Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan tólenetin járdemaqylardyń mólsherine tikeleı áser etedi. Atap aıtqanda, júktilik pen bosaný boıynsha, bala kútimi kezinde, asyraýshysynan aıyrylǵanda, eńbekke qabilettiligin joǵaltqanda jáne jumyssyz qalǵan jaǵdaıda beriletin tólemder osy aýdarymdarǵa baılanysty qalyptasady. Azamat Ámrın keltirgen derekterge sáıkes, byltyr elimizdegi ortasha jalaqy 435 myń teńgeni quraǵan. Al kásipkerlerdiń 54%-y jaldamaly qyzmetkerleri úshin eń tómengi jalaqy retinde 85 myń teńge kórsetedi.

— Kásipkerler jalaqyny eń tómengi mólsherde kórsetip, «konvertpen» tólegen jaǵdaıda, qyzmetkerlerdiń áleýmettik qorǵalýy qamtamasyz etilmeıdi. Sondyqtan bul mindetti memleket atqarýǵa májbúr, sebebi bul onyń negizgi fýnktsııalarynyń biri. Elimizde 1 mln 300 myń jeke kásipker jáne 9 mln jaldamaly qyzmetker bar. Biz qabyldaıtyn sheshimder keshendi túrde jasalady, tek bıznes múddesin emes, qarapaıym azamattardyń da jaǵdaıyn eskeremiz. Eger jalaqy 300 myń teńge bolsa, barlyq qorǵa aýdarymdar dál osy somadan júrgizilýi tıis. Bul memleketke tólenetin aqsha emes — bul adamnyń ózine aýdarylatyn qarajat. ıAǵnı ol emhanaǵa baryp, medıtsınalyq qyzmet ala alady. Al eger siz ony erteń jumystan bosatsańyz, ol alty aı boıy 50–60 myń emes, shamamen 120 myń teńge kóleminde járdemaqy alyp, otbasyn asyraýǵa múmkindik alady, — dep túıindedi Azamat Ámrın.

Ózin-ózi jumyspen qamtyǵandar: rejım eńbek qatynastaryn almastyrmaýy tıis

Talqylaýdaǵy mańyzdy taqyryptardyń biri — ózin-ózi jumyspen qamtyǵandarǵa arnalǵan arnaıy salyq rejımin durys qoldaný máselesi boldy. Salyq keńesshisi Dmıtrıı Kazantsev qazaqstandyq kásipkerlerge ashyq eskertý jasady: salyqty ońtaılandyrý maqsatynda qyzmetkerlerdi ózin-ózi jumyspen qamtyǵandar qataryna aýystyrý tájirıbesi, túptep kelgende, ári bızneske, ári osy rejımniń ózine keri áser etýi múmkin.

— Keıbir kásipkerler qyzmetkerlerin jumystan shyǵaryp, olardy ózin-ózi jumyspen qamtyǵan retinde rásimdegende, memleket te, Memlekettik kirister komıteti de bul adamdardyń burynǵydaı tańǵy 9-dan keshki 6-ǵa deıin jumys istep, aı saıyn turaqty tabys alyp júrgenin kórmeı qalady dep oılaıdy. Tek endi ol resmı túrde ózin-ózi jumyspen qamtyǵan retinde tirkeledi. Biz keıde bızneste shekten shyǵyp ketip, sonyń saldarynan osy sanatqa berilgen múmkindikterdiń ózi qysqaryp qalýyna sebep bolýymyz múmkin. Máselen, B2B formatyndaǵy jumysty shekteý nemese tabys shegin tómendetý sııaqty ózgerister engizilýi yqtımal, — dedi D. Kazantsev.

Kásipkerler tarapynan aıtylǵan bul alańdaýshylyqty Qazaqstan Respýblıkasy ulttyq ekonomıka birinshi vıtse-mınıstri Azamat Ámrın de rastady. Ol ýákiletti organdar bul rejımniń qoldanylýyn júıeli túrde baqylap otyrǵanyn atap ótti jáne eger mundaı buzýshylyqtar keń kólemde qaıtalansa, memleket ózin-ózi jumyspen qamtyǵandarǵa ruqsat etilgen qyzmet túrleriniń tizimin qaıta qaraýǵa daıyn ekenin jetkizdi.

— Eger mundaı zańbuzýshylyqtar jappaı sıpat alsa, biz bul qyzmet túrlerin tizimnen alyp tastaımyz. Bul normany engizgen kezde-aq biz onyń mundaı qaýpi bar ekenin aıtqanbyz. Bul — ekijaqty jol: jumys isteńizder, tirkelińizder, barlyq salyq óz paıdańyzǵa tólenedi. Biraq eger bul rejım salyqtan jaltarý quralyna aınalsa, biz tıisti sharalar qabyldaımyz, — dedi Azamat Ámrın.

Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Memlekettik kirister komıtetiniń málimetinshe, búginde ózin-ózi jumyspen qamtyǵandarǵa arnalǵan arnaıy salyq rejımin 521 myń adam paıdalanady. Olardyń ishinde shamamen 125 myń adam aı saıyn turaqty túrde túbirtek rásimdep otyrady.

Salyqtyq ákimshilendirýdiń biriktirilgen júıesi jáne «Taza paraq»

Talqylaýdyń jeke bóligi Salyqtyq ákimshilendirýdiń aqparattyq júıesi — SÁBJ jáne biryńǵaı salyq tóleýshi kabıneti jumysyna arnaldy. Qazaqstan Respýblıkasy qarjy vıtse-mınıstri Áset Turysovtyń aıtýynsha, bul júıe buryn bólek jumys istegen jeti túrli júıeniń ornyn basyp, ótken jyly-aq tolyqqandy iske qosylǵan.

Jyldyń alǵashqy toqsanynda eski jáne jańa kabınetti qatar paıdalaný bıznes qaýymdastyqtar men «Atameken» UKP-nyń ótinishi boıynsha saqtalǵan. Bul kásipkerlerge jańa Salyq kodeksi aıasyndaǵy eseptilikti burynǵyǵa úırenshikti formatta tapsyrýǵa múmkindik berý úshin jasaldy. Vıtse-mınıstrdiń aıtýynsha, dál osy ótpeli kezeń derekterdiń sáıkes kelmeýine jáne paıdalanýshylardan kelip túsken ótinishterdiń kóbeıýine negizgi sebep bolǵan.

 — Eski salyq tóleýshi kabıneti (KNP) tarıh qoınaýynda qalýy tıis. Biz ony baǵalaımyz, biraq jańa tehnologııalar tek jańa kabınette ǵana damıdy. Eski júıeden bas tartý ári bizge, ári bızneske jeńildik ákeledi. Birinshi toqsanda eki júıeni qatar ustaý — bızneske jasalǵan qoldaý. Alaıda bul qosymsha qaýipterde týyndatady. Birinshi toqsan qorytyndysy boıynsha SÁBJ barlyq eseptilik nysandaryn qabyldady, — dedi Áset Turysov.

Sondaı-aq vıtse-mınıstr Qarjy mınıstrliginde salyq máseleleri men aqparattyq júıeler boıynsha keńes beretin biryńǵaı koll-ortalyq iske qosylatynyn, al habarlamalardy ortalyqtandyrý máselesi bıznes qaýymdastyqtarmen birlesken jedel shtabta qaralyp jatqanyn jetkizdi.

Salyqtyq ákimshilendirý taqyrybyn jalǵastyra otyryp, qatysýshylar mıkro jáne shaǵyn bıznestiń salyq bereshegin retteýge baǵyttalǵan «Taza paraq» baǵdarlamasynyń qorytyndylaryn da talqylady. Memlekettik kirister komıtetiniń derekterine sáıkes, bul baǵdarlamany 19 myńǵa jýyq mıkro jáne shaǵyn bıznes sýbektisi paıdalanǵan. Nátıjesinde 13 mlrd teńge kólemindegi negizgi bereshek ótelip, 9,3 mlrd teńge aıyppul men ósimpul esepten shyǵarylǵan. Onyń ishinde 4,4 mlrd teńge ósimpulǵa, al 4,9 mlrd teńge aıyppulǵa tıesili. Aýqymdy túsiný úshin aıta ketsek, 2026 jylǵy 1 qańtardaǵy jaǵdaı boıynsha Qazaqstanda salyq bereshegi bar 157 myńnan astam tulǵa tirkelgen, olardyń jalpy qaryzy 1,1 trln teńgeni quraǵan. Sonyń ishinde 101 myńnan astamy — mıkro jáne shaǵyn bıznes sýbektileri, olardyń jıyntyq bereshegi 801 mlrd teńge bolǵan.

Bıznes-model ózgerýi tıis

Bıznes qaýymdastyq atynan sóz sóılegen «Atameken» UKP ShOB damytý komıtetiniń tóraıymy, «LANZHOU COMPANY» JShS-niń bas dırektory Gúlbaný Maıǵarına salyqtyq ákimshilendirýdegi ózgeristermen qatar, kásipkerlerge ózderiniń bıznes-modelin de qaıta qaraý mańyzdy ekenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, buryn dúken ashý nemese ónimdi sórege qoıýdyń ózi turaqty tabysqa jetkizetin ýaqyt artta qaldy.

— Búginde eń aldymen bizge qarjylyq bilim jetispeıdi. Bizdiń saýalnama nátıjesine sáıkes, mıkro jáne shaǵyn bıznes ókilderiniń 68 paıyzy marketıngsiz jumys isteıdi. Qazirgi tańda tutynýshyny tartý tásilderi túbegeıli ózgerdi. Eger kásipker zamanaýı quraldardy qoldanbasa, tsıfrlyq ortada jumys isteýdi bilmese, klıentiniń qaıdan keletinin túsinbese, muny bıznes basqarý dep aıtý qıyn. Búgin bıznesti tek naqty derekterge súıene otyryp basqarý qajet. Barlyq sheshimder derekter negizinde qabyldanýy tıis. Osy kezeńde naǵyz myqtylar — óz bıznesin shynaıy basqaratyndar, al ony tek kórinis úshin júrgizip júrgender emes, — dep atap ótti Gúlbaný Maıǵarına.

Sóz sońynda ol memlekettik organdar men «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasyna ashyq dıalog alańyn usynǵany úshin alǵys bildirip, jańa salyqtyq ózgeristerge beıimdelý baǵytyndaǵy birlesken jumystyń mańyzdylyǵyn erekshe atady.

Kóshpeli otyrys qorytyndysy boıynsha kásipkerlerden túsken barlyq usynystar men júıeli máseleler Salyq kodeksin engizý boıynsha Jobalyq keńse aıasynda tıisti salalyq memlekettik organdardyń, Memlekettik kirister komıtetiniń jáne «Atameken» UKP-nyń qatysýymen jan-jaqty qaralatyn bolady.

Aıta ketelik Astanada otandyq óndirýshilerge qoldaý kúsheıetini týraly jazǵan edik.