Shańyraq kúni: Otbasy – adam ómirindegi eń qasterli meken
ASTANA. KAZINFORM – Búgin – «Naýryznama» onkúndigi aıasyndaǵy «Shańyraq kúni». Qazaq mádenıetinde shańyraqtyń qadir-qasıeti aıryqsha. Shańyraq – otbasy belgisi, sondyqtan da qazaq halqy jas jubaılardyń otaý quryp, shańyraq kóterýine erekshe mán bergen.
Qazaq uǵymynda «shańyraq» sóziniń sımvoldyq máni bar. Ata-babalar aınaladaǵy ár zattan pálsapalyq oı izdep, ómir saltymen baılanystyrýǵa kúsh saldy. Shańyraqty da kıeli deńgeıge kóterýi tegin emes. Sebebi qasıetti sóz kóshpendilerdiń turmys-tirshiligi, tanym-túsiniginen týǵan: kıiz úıdiń shańyraǵy irgeni nyǵaıtyp, úı ishine sáýle túsiredi. Oǵan qosa táýelsiz ári derbestiktiń úlgisi retinde qabyldanyp, jeke shyqqan nekeli jastardy «shańyraq kóterdi» dep dáriptedi. Bul eseppen alsaq, shańyraq kók aspan kúmbezi, menshik belgisi, qaýipsizdik kepili ári urpaqtar sabaqtastyǵy retinde qabyldanǵanyn kóremiz. Demek, «Shańyraq kúni» — jekelegen otbasynyń ǵana emes, tutas ultty biriktirý belgisi.
Qazir de otbasynyń belgisi sanalatyn shańyraq sóziniń maǵynasy alasarǵan joq. Tipti, kúni keshe jobasyn daýys berýge quqy bar azamattardyń 87,15 paıyzy qoldaǵan jańa Konstıtýtsııamyzda neke men otbasyǵa arnaıy bap engizilgen. Naqtyraq aıtqanda, 30-baptyń 1 jáne 2-tarmaǵynda «Neke jáne otbasy, ana, áke men bala memleket qorǵaýynda bolady» jáne «Neke — er men áıeldiń memlekettik zańǵa sáıkes tirkegen erikti jáne teń quqyqty odaǵy» dep taıǵa tańba basqandaı jazylǵan.
Ata zańymyzda neke men otbasyǵa basa mán berilýi qoǵam tarapynan da qyzý qoldaýǵa ıe boldy. Máselen, Jetisý oblysy Kerbulaq aýdandyq analar keńesiniń tóraǵasy Ǵalııa Aqbasova otbasyndaǵy basty qundylyq — urpaq tárbıesi, onyń minez-qulqyn qalyptastyrý, qoǵammen qarym-qatynasy men kózqarasyn ornyqtyrý ekenin aıtady.
— Otbasyndaǵy basty qundylyq — bul urpaq tárbıesi, minez-qulqy, qoǵammen qarym-qatynasy men kózqarasyn qalyptastyrý. Ata zańymyzdyń jańa redaktsııasynda neke jáne otbasy ınstıtýtyna qatysty negizgi qaǵıdattar kórinis tapqan. Otbasy adam balasynyń tirshiligindegi eń qasıetti uıa, eń qasterli meken. Er men áıeldiń memleket zańyna sáıkes tirkelgen erikti ári teń quqyqty odaǵy osy uıanyń berik irgetasy. Mundaı neke tek eki jynystyń emes, tutas qoǵamnyń turǵaqtylyǵyna negiz bolady. Sondyqtan zańmen bekitilgen neke tek resmı rásim emes, ol senim men syılastyqqa qurylǵan qasıetti sert der edim, — dedi Ǵalııa Aqbasova.
Májilis depýtaty Natalıa Dementeva Konstıtýtsııada otbasy ınstıtýtyna arnalǵan jeke baptyń engizilýin mańyzdy sheshim dep baǵalaıdy. Onyń pikirinshe, bul norma qoǵamdaǵy jaýapkershilik pen dástúrli qundylyqtardy nyǵaıtýǵa yqpal etedi.
— Jańartylǵan Konstıtýtsııada otbasy ınstıtýtyn qoldaýǵa erekshe mán berilgen. Negizgi zańda otbasy qoǵamnyń mańyzdy tiregi retinde qarastyrylyp, ony qorǵaý men nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan qaǵıdattar bekitilgen. Bul dástúrli otbasylyq qundylyqtardy ilgeriletýge, óskeleń urpaqty sol qundylyqtardy qurmetteý rýhynda tárbıeleýge múmkindik beredi. Buǵan deıin Májiliste LGBT propagandasyna qatysty másele qaralyp, oǵan tyıym salý týraly sheshim qabyldanǵan bolatyn. Bul bastamany Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev ta qoldady, — dedi ol.
Qaraǵandy oblysy QHA Analar keńesiniń tóraǵasy Aıjan Qııasova jańa Konstıtýtsııadaǵy neke, ana bolý jáne balalyq shaqqa qatysty bap erekshe mańyzǵa ıe ekenine nazar aýdartady.
— Sońǵy jyldary Qazaqstan balalar men áıelderdiń quqyqtyq qorǵalýyn kúsheıtip, turmystyq zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý salasynda mańyzdy qadamdar jasady. Endi bul baǵyttar Konstıtýtsııalyq deńgeıde bekitilip otyr. Bul óte mańyzdy. Óıtkeni otbasyǵa, balaǵa jáne anaǵa degen naqty kózqaras árqashan memlekettiń óz azamattaryna degen qamqorlyǵynyń deńgeıin kórsetedi. Otbasy qorǵalǵan jerde qoǵamdaǵy senim de berik bolady, qaýipsizdik sezimi joǵarylaıdy jáne ishki saıası turaqtylyq nyǵaıady, — dedi keńes tóraǵasy.
Aıta keteıik, keshe Ortalyq referendým ortalyq komıssııasy respýblıkalyq referendýmdaǵy daýys berýdiń aldyn ala nátıjelerin jarııalady. Oǵan sáıkes, daýys berýge qatysqan azamattardyń sany — 9 mln 127 myń 197 adamdy nemese referendýmǵa qatysýǵa quqyǵy bar azamattar sanynyń 73,12 paıyzyn qurady. Osylaısha jańa Konstıtýtsııany qabyldaý týraly máseleniń oń sheshimin jaqtap, daýys bergen azamattar sany elimizdiń barlyq óńirinde daýys berýge qatysqan 7 mln 954 myń 667 adam nemese 87,15 paıyz boldy.