Saýytbek Abdrahmanov 70 jasta: Aldyńǵy býynnyń aqjarmalary

«Mámileger, memleketshil tulǵa»

Qazaqstan Jýrnalıstıka Akademııasynyń akademıgi, Jazýshylar Odaǵy men Jýrnalıster Odaǵynyń múshesi. QR eńbek sińirgen qaıratkeri Namazaly Omash: Saýytbekti men stýdent kezinen bilem. Ol bizden keıin 1-2 kýrs tómen oqydy. Alǵashynda kınoretsenzııalar jazyp júrdi. Onysy óte shıraq, kisini oılandyratyndaı edi. Sonysymen belgili boldy. Al bylaı jalpy stýdentterdiń arasynda asa belsendi bolǵan joq. Biraq retsenzııalardy ádemi jazyp júrdi.

Saýytbek, bylaısha aıtqanda, aıaq astynan shyǵa kelgen adam emes. Bul – birtindep qalyptasqan jigit. Barlyq satydan ótken. Sheberligi de, azamattyq pozıtsııasy da, memleketshildik qasıeti de birtindep qalyptasqan.

Osy 70 jasqa ol barlyq satydan óte otyryp jetti. Ásirese, Ábish Kekilbaevtyń eskertkishi ashylǵan kezde onyń qanshalyqty kemeline kelgenin kórdik. Qazaq rýhanııatynyń abyzdary áýelgi sózdi soǵan berýi tegin emes edi. Nesin jasyramyz, jasy úlken aqsaqaldar kóbine ózderi sóılep, alda júredi ǵoı. Al endi oryndy jerinde Saýytbektiń Ábish týraly aǵyl-tegil bilimi bar ekenin moıyndap, qatarlaryna qosyp sóıletti. Іle-shala Ábish týraly úlken eńbegi shyǵyp, memlekettik syılyqty aldy. Munyń bári – Saýytbektiń 70-ke deıin júrip ótken joly. Ol joldy biryńǵaı dańǵyl dep aıtýǵa bolmaıdy.

Ol partııa salasynda da jumys istedi. «Egemen Qazaqstandy» basqaryp turǵan kezde qandaı ashyldy?! Kez kelgen taqyrypta, orys ádebıeti bolsyn, shetel máselesi bolsyn, qazaq qoǵamyndaǵy problemalar bolsyn, jýrnalıstıka máseleleri bolsyn, tógiltip, tereń zerttep, óziniń baǵyt-baǵdarymen oı salatyndaı dúnıeler berdi. Myqty uıymdastyrýshy ekenin de dáleldedi. Uıymdastyrýshy bolmasa, ol «Egemen Qazaqstannyń» basynda redaktor bolyp uzaq jyl otyrmas edi. Óıtkeni jýrnalıst bolǵan soń ádildikti jaqtaımyz dep qattyraq ketetin sátterimiz bolady. Keıde emotsııaǵa berilip jatamyz. Al Saýytbek sonyń bárinde ustamdylyq kórsetti. Tipti, kerek deseńiz, bılik pen halyqtyń arasynda altyn kópir boldy - bul azamat. Sony jarastyrdy. Al ol úshin adamnyń boıynda mámilegerlik qasıet bolýy shart. Óziniń bedelin sala otyryp, «Egemen Qazaqstan» gazetiniń abyroıyn kóterdi. Jýrnalıstıkanyń pushpaǵyn ılep júrgenimizge biraz jyldar boldy ǵoı. 40-tan asa kitap zerttep shyǵardym. Al osy Saýytbektiń istegen sharýasy bizdiń qoldan kelmeıdi. Ony moıyndaýymyz kerek. Shyndyqty aıtqannan eshkim kishireıip qalmaıdy. Men Saýytbektiń ósý jolyn da bilemin. Kózge kórinbeıtin qıynshylyqtardyń da bar ekenin bilemin. Keıde ondaı úlken tizgin ustap otyrǵan adamdar bir sát aşy sóıleıtin jýrnalısterdiń sózine iligip, ár túrli bet jyrtysatyn nemese qatty-qatty aıtylatyn dúnıeler, jaǵdaılar bolatyn shyǵar. Biraq negizinen ol búgingi jasyna úlken abyroımen keldi. Onyń tabanynyń búri bar, azamattyq pozıtsııa nyq jýrnalıst ekenine kýá bolyp kelemiz. Tek jýrnalıst emes, mádenıettanýshy, ádebıetten de habary bar, saıasatker de. Keremet memleketshil tulǵa ekenin de dáleldedi. Al ondaı jan-jaqty qyr kez kelgen adamda bola bermeıdi. Sondyqtan biz ony bir jaǵynan joldasymyz retinde maqtanysh etemiz, ekinshi jaǵynan tańdanamyz. Saýytbektiń ornyna ózimdi qoısam, ondaı dúnıeni atqaratynyma kúmánim bar.

Jetpis jasy qutty bolsyn! El alǵysyn arqalaı bersin!

«Sherhan men Ábishtiń izin jalǵap keledi»

Saıasatker, memleket qaıratkeri Qýanysh Sultanov: Saýytbek Abdrahmanov – kóz aldymyzda ósken baýyrymyz. Táýelsizdiktiń qarsańynan beri birge qyzmettes boldyq. Ásirese onyń rýhanııat salasyndaǵy eńbegi qoǵamda óte joǵary baǵalanǵanyna kýá boldyq. Saýytbek óte bilimdi jigit bolyp qalyptasty ári bilimi jan-jaqty da. Óte tııanaqty, tyńǵylyqty, ne jumys jasasa da, asyqpaı, saspaı, aldy-artyn túgel qamtyp, dálelderin, derek kózderin túgel anyqtap, jeke shyǵarmashylyq qyzmetine zor jaýapkershilikpen qaraıtyn azamat.

Saýytbek zertteý salasynda kóp jetistikterge qol jetkizdi. Munyń ádebıet salasynda zertteýshilik eńbekteri kóp. Pýshkınniń shyǵarmashylyǵyn zertteýge, álem ádebıetindegi kórnekti-kórnekti tulǵalardyń eńbekterin zertteýde orasan eńbek etti. Bizdiń memlekettik qurylysymyzǵa baılanysty Elbasy-Tuńǵysh Prezıdent Nursultan Ábishulymen suhbat túrinde jazǵan «Ómir ótkelderi» degen aýqymdy eńbegi, sol sııaqty memleket qaıratkerleri týraly, solardyń ishinde ásirese Ábish Kekilbaevtyń qaıratkerligi men shyǵarmashylyǵyn zerttegen «Abyz Ábish» degen monografııasy memlekettik syılyqqa laıyq enıtsıklopedııalyq týyndy boldy.

«Egemen Qazaqstan» gazetin 20 jylǵa jýyq basqaryp, taralymyn keńitti. Qoǵam úshin «Egemen Qazaqstan» orny bólek trıbýna desek, sonyń mártebesin odan ári kóterip, Sherhan Murtaza, Ábish Kekilbaev, Nurlan Orazalınderdiń dástúrin ári qaraı jalǵastyryp, damytty. Gazettiń sapasyn zaman talabyna saı dárejege kótergeni de abyroıly eńbek boldy. Keıingi jyldary Saýytbek Qazaqstan halqy Assambleıasynyń atynan eń joǵarǵy zań shyǵarýshy organ – Parlamenttiń Májilisinde depýtat bolyp júr. Osy qyzmetterdiń bárinde Saýytbek aqyryn júrip, ańdap basyp, óte nátıjeli eńbek etken azamattarymyzdyń biri. Saýytbektiń eńbegine de, onyń qoǵamdaǵy ornyna da sondaı rızashylyqpen tilektespin. Ol óziniń eńbegine qaraı Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń da, ekinshi Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaevtyń da rızashylyǵyna ıe bolǵan tulǵa. Denine saýlyq, ómirine uzaq shyǵarmashylyq tileımin.

«Men oǵan qııanat jasaǵan sııaqtymyn»

M emleket qaıratkeri, fılologııa ǵylymynyń doktory , professor Myrzataı Joldasbekov :

Men biletin Saýytbek Abdrahmanov – bilimi qandaı bıik bolsa, kishipeıildigi sonshalyq tereń, aıtsa aıta da alatyn, jazsa, jaza da alatyn, óte bilimdi azamat. Maǵan onyń sabyrly, baısaldy qasıetteri unaıdy. Biz bir kezderi Ortalyq partııa komıtetinde birge qyzmet istedik. Ideologııa bólimin basqaryp turǵan shaǵym. Qaramaǵymda qaıran Ábish, Tólen, Seıit, osy Saýytbek birge qyzmet istedi. Jasyratyny joq, aǵa-ini bolyp syılasa bildik. Keıde partııany emes, sol birge júrgen kúnderimizdi, syılastyǵymyzdy ańsaımyn...

Qandaı tapsyrma bersem de, Saýytbek meniń janymdy tyndyryp otyratyn. Kez kelgen tapsyrmany ábden ornyqty qylyp, tereń yntamen oryndaýshy edi.

Byltyr Ábish jaıynda jazǵan monografııasyna memlekettik syılyq berildi ǵoı. Bárimiz qatty qýandyq.

Qysqasy, Saýytbek – maqtaýǵa da, onymen maqtanýǵa da turatyn azamat. Keshe ǵana «Saýytbek, Saýytbek» dep jumsap otyratyn inimizdiń búgin jetpiske kelgenin estip, ań-tań bolyp otyrmyn.

Mundaı azamattar elge kerek. Aıqaıy joq, ár nársege tereń túsinikpen baǵa berip otyratyn qasıeti bar. Jurt bile bermeıtin qasıeti de bar. Saýytbek bir jaǵynan aqyn. Qolma-qol qıystyryp, sýyryp salyp aıta da salady.

«Júk aýyryn nar kóteredi» deıdi ǵoı, kezinde ıdeologııa bólimin basqaryp júgende júktiń aýyryn kóbinde Saýytbekke artatyn edim. Sonyń bárin kóterip ketetin. Kelgen jasy qutty bolsyn. El-jurty, otbasy aman bolsyn.

Toqsanynshy jyldardyń qıyn kezeńinde birge aqyldasyp qyzmet isteıtin senimdi serik boldy bul Saýytbek. Álibek Asqarov bar, Saýytbek bar, shuǵyl sharýa shyǵa qalsa, lezde jınalyp, ońtaıly sheshimin birge tabýshy edik. Sondaı jaýapty shaqtarda naǵyz tereń oıdy Saýytbek aıtatyn. Aǵa retinde sonysyna áli rızamyn. Sodan keıin de bolar, keıde ókinem. Bir jaǵy qııanat sııaqty boldy. Ortalyq partııa komıtetiniń ıdeologııa bólimin basqaryp turǵanda rýhanııat salasyndaǵy qyzmettiń bári qolymyzda boldy. Saýytbekti sol kezde-aq, qazirgi «Egemen Qazaqstan» gazetine bas redaktor qylyp qoıýǵa bolatyn edi. Kerek bolsa, Mádenıet mınıstriniń de qyzmetin erterek berip jiberýge bolatyn edi. Ol kezde Saýytbekke qyzmetti qımaǵannan bermeı qoıǵan joqpyn. Ózim qınalyp qalam ba dep, janymnan jibermedim. Shynymdy aıtaıyn, aqyldasatyn adam kerek edi. Órtenip turǵan zamanda partııa degen «shash al dese, bas alatyn» júıe ǵoı. Saýytbek barda birdeńege urynarmyn dep qoryqpadyq. Óıtkeni ol múlde qatelespeıtin azamat.