Ózbekstannyń syrtqy saýdasy: ósý men quldyraý
ASTANA. KAZINFORM — 2025 jyly Ózbekstannyń syrtqy saýda aınalymy 81,2 mıllıard dollardy qurady. Kazinform tilshisi Stat.uz-dyń jyldyq esebine sholý jasady.
Bul 2024 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 13,9 mıllıard dollarǵa nemese 20,7%-ǵa kóp.
Eksport kólemi 33,8 mıllıard dollardy (+24%), al ımport kólemi 47,3 mıllıard dollardy (+18,5%) qurady. Syrtqy saýdanyń teris saldosy 13,5 mıllıard dollardan asty.
Eseptik kezeńde syrtqy saýda aınalymynyń eń úlken úlesi Qytaı (21,2%), Reseı (16%), Qazaqstan (6,1%), Túrkııa (3,7%) jáne Ońtústik Koreıamen (2,1%) tirkeldi.
2025 jyly 2024 jylmen salystyrǵanda 20 negizgi seriktes eldiń ishinde Ońtústik Koreıa (-14%), Túrkııa (-0,4%), AQSh (-2%) jáne Polshamen (-2,3%) saýda aınalymynyń kólemi tómendedi.
Qalǵan 16 elmen jalpy saýda kólemi aıtarlyqtaı ósti. Atap aıtqanda, Shveıtsarııa (+84%), BAÁ (+52,7%), Aýǵanstan (+47,5%), Qyrǵyzstan (+37,1%) jáne Úndistan (+33,3%) sııaqty eldermen jalpy saýda aınalymynyń aıtarlyqtaı ósýi tirkeldi.
Jalpy alǵanda, sońǵy jyldary negizgi seriktes elder — Ońtústik Koreıa jáne Túrkııamen saýda kólemi úzdiksiz tómendep keledi. Mysaly, sońǵy 2 jylda bul kórsetkish 26%-ǵa tómendedi.
Eksport
Ótken jyly 9,9 mıllıard AQSh dollaryna (+32,3%) altyn satyldy. Bul jalpy eksporttyń 29,3%-yn quraıdy. Sońǵy 3 aıda baǵaly metaldar eksporty bolǵan joq.
Sońǵy jyldary altynnyń kelesi kólemi satyldy:
2019 — 4,9 mıllıard AQSh dollary (jalpy eksporttyń 28,2%-y);
2020 — 5,8 mıllıard AQSh dollary (38,3%);
2021 — 4,1 mıllıard AQSh dollary (24,7%);
2022 — 4,1 mıllıard AQSh dollary (21,3%);
2023 — 8,1 mıllıard AQSh dollary (32,8%);
2024 — 7,4 mıllıard AQSh dollary (27,8%).
Ónerkásiptik taýarlar (11,8%), azyq-túlik ónimderi men tiri janýarlar (8,7%), hımııalyq zattar (6,3%), ártúrli daıyn ónimder (5%) jáne mıneraldy otyndar (4,4%) eksport qurylymynda aıtarlyqtaı úleske ıe boldy.
Eseptik kezeńde 628,8 mıllıon AQSh dollaryna gaz satyldy, bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 1,4%-ǵa kóp. Sonymen qatar, 674 mıllıon AQSh dollaryna (+18,6%) munaı jáne munaı ónimderi, 169 mıllıon AQSh dollaryna (+45,6%) elektr energııasy eksporttaldy. Sondaı-aq 357 mıllıon AQSh dollaryna avtomobılder men qosalqy bólshekter satyldy. Bul 2024 jylmen salystyrǵanda 13,8%-ǵa az.
Ózbekstannyń negizgi eksporttyq naryqtary Reseı (12,8%), Qytaı (7,3%), Qazaqstan (4,6%), Aýǵanstan (4,5%), Túrkııa (3,4%), Frantsııa (2,6%), Qyrǵyzstan (2,3%), BAÁ (2,1%), Tájikstan (2%) jáne Pákistan (1%) boldy. Bul elder jalpy eksporttyń 40%-yn qurady.
Import
Import qurylymyndaǵy eń úlken úlesti kólik pen kólik jabdyqtary (33,8%), ónerkásiptik taýarlar (15,3%), hımııalyq zattar men onymen baılanysty ónimder (11,8%) qurady.
2025 jyly 4,5 mıllıard dollarǵa azyq-túlik ónimderi men tiri janýarlar ımporttaldy. Bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 23,5%-ǵa kóp. Eń úlken ósim et jáne et ónimderi ımportynda (869 mıllıon dollar) baıqaldy — 70,6%. Ótken jyly 1 mıllıard 659 mıllıon dollarǵa gaz satyp alyndy, bul 2024 jylǵy kórsetkishtiń 98,8%-yn quraıdy. Sondaı-aq, 1 mıllıard 555 mıllıon dollarǵa (+5,8%) benzın ımporttaldy.
Sońǵy jyldary gaz ımporty kelesideı ózgerdi:
2020 jyl — 50,4 mıllıon dollar;
2021 jyl — 154,5 mıllıon dollar;
2022 jyl — 281,9 mıllıon dollar;
2023 jyl — 694,9 mıllıon dollar;
2024 jyl — 1 mıllıard 679,7 mıllıon dollar.
Jeti el, Qytaı (31,2%), Reseı (18,3%), Qazaqstan (7,2%), Túrkııa (4%), Koreıa (3,5%), Germanııa (2,7%) jáne Úndistan (2,4%) jalpy ımporttyń 60 paıyzynan astamyn qurady.
Eske sala keteıik, Ózbekstan Taıvanmen kelissózden soń DSU-nyń teń quqyly múshesi atanbaq.