Ormýz buǵazy arqyly munaı tasymaldaý pandemııadaǵy deńgeıden de tómen

ASTANA. KAZINFORM –AQSh pen Izraıldiń 28 aqpanda bastalǵan shabýyldarynan keıin Iran is júzinde japqan Ormýz buǵazy arqyly tasymaldaýdaǵy úzilisterge baılanysty naýryz aıynda munaıdy teńiz arqyly tasymaldaý COVID-19 pandemııasy kezindegi deńgeıden tómen tústi, dep habarlaıdy Anadolu.

Qaqtyǵystyń ýshyǵýyna deıin jahandyq munaı men tabıǵı gaz tasymaldaýdyń mańyzdy ortalyǵy bolǵan Ormýz buǵazy arqyly kúnine orta eseppen 130 keme ótse, qaqtyǵys bastalǵannan beri olardyń sany bir tańbaly sandarǵa deıin qysqarǵan.

- 8 sáýirde Izraıldi qosa alǵanda AQSh pen Iran arasynda shabýyldardy toqtatý jáne Ormýz buǵazyn ashý shartymen qol jetkizilgen atysty eki aptaǵa ýaqytsha toqtatý týraly kelisim taraptar arasynda kelissóz júrgiziletinine úmit uıalatqanymen, Izraıl basshylyǵy kelisimge Lıvan máselesi kirmeıdi dep málimdep, Lıvanǵa shabýyldaryn jalǵastyryp keledi, al Irannyń atysty toqtatý kelisimin buzý týraly málimdemeleri buǵaz arqyly ótýde shıelenis týdyryp otyr, - delingen jarııalanymda.

«Ormýz táýekelderiniń» álemdik munaı logıstıkasyna áseri týraly

Buǵazdyń is júzinde jabylýy tasymaldanatyn júk massasyna da, ony tasymaldaý qashyqtyǵyna da, kórsetetin júk kóleminiń negizgi ólshemi tonna-mıl kórsetkishine aıtarlyqtaı áser etti.

Teńiz baǵdarlamalyq jasaqtamasy men derekterdi taldaýǵa mamandanǵan amerıkalyq Veson Nautical kompanııasynyń derekterine sáıkes, buǵazdyń jabylýynan eń kóp zardap shekken kemeler toby Parsy shyǵanaǵynan munaı tasymaldaýdyń negizgi quraly – shıki munaı tasymaldaýshy sýpertankerleri (VLCC) boldy.

Naýryz aıynda bul sýpertankerlerdiń «tonna-mıli» ótken jylmen salystyrǵanda 20%-ǵa, al bir kemege tıesili kólemi 27%-ǵa tómendedi. Bul kóptegen VLCC kemeleriniń is júzinde júksiz qalyp otyrǵanyn kórsetedi.

8 sáýirdegi jaǵdaı boıynsha Parsy shyǵanaǵynyń ishki bóliginde 73 VLCC boldy, olardyń 58-i aımaqtaǵy porttarǵa toqtaǵannan keıin shyǵanaqtan shyǵa almaǵandyqtan, «turyp qalǵan» dep jikteldi. Dúnıe júzinde 911 VLCC jumys isteıtinin eskergende, álemdik flottyń 6,3%-y Parsy shyǵanaǵynda tur.

- VLCC flotynyń jalpy kólemi 280,9 mln tonna. Onyń 17,9 mıllıony Parsy shyǵanaǵynda bos tur. Bul «Ormýz táýekelderiniń» jahandyq munaı logıstıkasyna áserin aıqyn tanytyp otyr, - dep atap ótti basylym.

Parsy shyǵanaǵynan tys saýda joldary úlken kólemde jumys istep jatyr

Sýpertankerlerge qaraǵanda Ormýz buǵazyna tikeleı táýeldi emes balama qysqa jáne orta baǵyttarda jumys isteıtin Aframax jáne Suezmax orta jáne iri tankerleri bul protsesten az zardap shekti, dep atap ótti basylym.

Naýryz aıynda Aframax tankeriniń tonna-mıli jyldyq mánde 7%-ǵa, al bir kemege shaqqandaǵy kólem 10%-ǵa ósti. Bul ósim Parsy shyǵanaǵynan tys saýda joldarynyń negizinen jumys istep turǵanyn kórsetedi. Aframax-tyń Meksıka shyǵanaǵyndaǵy eksportynyń ósimi ótken jylmen salystyrǵanda 23%-ǵa ósýi tonna-mıldi 15%-ǵa arttyrdy. Ońtústik-Shyǵys Azııada eksport kóleminiń 28,5%-ǵa tómendeýine, kemeler qashyqtyǵynyń artýyna qaramastan tonna-mıl shamamen 50%-ǵa ósti.

Suezmax tankerlerine keletin bolsaq, tonna-mıl is júzinde ózgerissiz qaldy, jyldyq kórsetkish 1%-ǵa, al kemege shaqqandaǵy kólem 5%-ǵa tómendedi. Basylymnyń atap ótýinshe, bul Ormýz buǵazy arqyly ótýge táýeldi emes baǵyttardyń jalpy jumys istep turǵanyn kórsetedi.

VLCC, Aframax jáne Suezmax tankerlerin qosa alǵanda jalpy tonna-mıl kólemi naýryz aıynda jyldyq kórsetkishten 13,7%-ǵa qysqardy. Osy tómendeýdiń nátıjesinde teńiz arqyly munaı tasymaldaý COVID-19 pandemııasy kezinde baıqalǵan eń tómengi aılyq kólemnen de az boldy.

Teńiz arqyly tasymaldanatyn munaı kólemi naýryz aıynda ótken jylmen salystyrǵanda 17,9%-ǵa qysqardy

Veson Nautical saýda analıtıkasy bóliminiń basshysy Grem Kloýz Anadoly agenttigine aqpan aıynda kúntizbelik erekshelikterge baılanysty álsiz derekter kórsetilgenin jáne salystyrý úshin qoldanylmaıtynyn, al naýryz aıyndaǵy derekter naryqtaǵy shokty anyq kórsetip otyrǵanyn málimdedi.

Kloýz atap ótkendeı, naýryz aıynda teńiz arqyly tasymaldanatyn munaı kólemi jyldyq kórsetkishpen salystyrǵanda 17,9%-ǵa qysqardy.

- Naqty kólem sál joǵary bolýy múmkin, sebebi Parsy shyǵanaǵynda kútip turǵan júk tıelgen kemeler áli de teńizde dep sanalyp otyr. Aqpan aıyndaǵy tómendeýdi eseptemegende, bul 2020 jyldyń qyrkúıeginen beri eń tómengi aılyq kólem, - dep atap ótti ol.

Taldaýshy Azııadaǵy munaı óńdeý zaýyttary qaqtyǵys bastalǵanǵa deıin de Atlant basseıninen shıki munaıyn satyp alýdy arttyra bastaǵanyn túsindirdi.

- Sáýir aıy óte kúrdeli bolady. Eger azııalyq munaı óńdeý zaýyttary Parsy shyǵanaǵynan joǵalǵan jetkizilimderdi shynymen Atlant basseınindegi jetkizilimder esebinen ótese, VLCC tonna-mıli qalpyna kele bastap, júzýdiń ortasha qashyqtyǵy qaqtyǵysqa deıingi deńgeımen salystyrǵanda artýy tıis, - dep qosty ol.

Eske sala ketsek, amerıkalyq áskerı kúshter 13 sáýirde Iran mańyndaǵy teńiz qatynasyn shekteý sharalaryn engizedi. 

Sondaı-aq Iran men AQSh Pákistandaǵy kelissózderde soǵysty toqtatý týraly kelisimge kele almaǵanyn jazdyq.

Sońǵy 24 saǵat ishinde kelissózder Ormýz buǵazy, ıadrolyq baǵdarlama, áskerı ótemaqylar, sanktsııalardy joıý jáne Iranǵa jáne óńirdegi soǵysty tolyq toqtatý sııaqty negizgi taqyryptardyń ártúrli aspektilerin taldaýǵa arnaldy.