Qyzylordada qysta ekzotıkalyq jemister ósip tur
QYZYLORDA. KAZINFORM — Qyzylorda qalasynyń turǵyny Aqerke Tájekeeva 22 jyldan beri jylyjaı sharýashylyǵymen aınalysyp keledi.
Keıipkerimiz — Almaty zootehnıkalyq-maldárigerlik ınstıtýtynyń túlegi. Alaıda mamandyǵy boıynsha jumys tappaı, eńbek jolyn Qorqyt ata atyndaǵy Qyzylorda ýnıversıtetinde agronom bolyp bastaǵan. Talaı jylyn sondaǵy jylyjaıda ótkizdi. Agronomııa mamandyǵy boıynsha ekinshi joǵary bilim alyp, aýyl sharýashylyǵy magıstri dárejesin ıelendi. Al búginde «Bolashaq» ýnıversıtetinde oqytýshy ári jylyjaı meńgerýshisi.
Qala irgesindegi saıajaıda óziniń 3 jylyjaıy bar. Olardy zerthana nemese tájirıbe alańy esebinde paıdalanady. Qandaı da bir jańa jemis kóshetin aldymen osynda synap kóredi, boı alyp ketse, ýnıversıtet bazasynda ósiredi.
— Óńirimiz úshin tańsyq lımon, banan, mango, papaııa, kýmkvat topyraǵymyzǵa birden jersindi. Ekzotıkalyq jemister arasynan áýeli lımon ektim. Ol pisip, eńbegimiz nátıjeli boldy. Sodan keıin basqa túrlerin birtindep baıqap kórdim. Qaı-qaısysy da jaıqalyp óskende kóńilimiz jadyrap sala beredi, — dedi Aqerke Tájekeeva.
Biraq árqaısysyna bala sııaqty bap kerek. Agronom ekzotıkalyq jemisterdiń kútimi jóninde aıtyp berdi.
— Banandy negizi tátti sýmen ósiredi eken. Biraq ózim aýyzsý paıdalanamyn. Banan aǵashy alǵash jemis bergennen keıin jaramaıdy, sondyqtan ony shaýyp tastaımyz. Sosyn túbinen bastap qaıtadan jemis beredi. Basqalary da osylaı birtindep kóbeıedi. Bir túpten bir banan shyǵady, sol kezde bir aǵash 30-40 kelideı ónim beredi. Papaııa tez ósedi eken ári boıshań. Kóptep jemis salady. Qant dıabetimen aýyratyn, qan qysymy bar adamdarǵa túınegi, súti paıdaly eken. Ózi azǵantaı bolǵasyn tek suraǵandarǵa túıirlep ótkizemiz. Bazardaǵy baǵasyn bilmeımin, kelilep satyp kórgen emespin. Maǵan ósip turǵany olja. Satyp paıdaǵa kenelý oıda bolmapty. Lımon apelsınmen býdandastyrylǵan. Ony pisip jatqan kezde sýarýǵa bolmaıdy, áıtpese, jarylady. Mango qııar sııaqty aǵashyna órmelep ósedi. Bular gúldegen kezde jylyjaıdyń ishin hosh ıis jaılaıdy, — dedi keıipkerimiz.
Aqerke Tájekeeva — «Qyzylorda óńirinde jylyjaıda qııar, qyzanaq ósirý tehnologııasy» atty ádistemelik quraldyń avtory. Stýdentter ádistemelikti oqý men tájirıbeni ushtastyrý barysynda qoldanyp júr. Tájirıbeli maman suhbat barysynda jylyjaı isimen aınalysqysy keletinderge keńes berdi.
— Bizdiń jylyjaıdyń klenkasy on jyldan beri sol kúıi tur. Qansha qatty jel, daýyl bolsa da qozǵalmaıdy. Keıbir jylyjaılardyń klenkasy qatty jelge shydamaı jalbyrap, tez jyrtylyp qalady. Buǵan karkastyń durys bekitilmeýi sebep. Jylyjaımen aınalysqysy keletinder sondaı-aq oryndy durys tańdamaý, sý qubyrshegin durys jalǵamaý sııaqty kemshilikterdi jıi jiberedi. Sosyn kún jylyjaıdyń dál tóbesinen túsýi, tuqym egýdi kestemen bekitip qoıý kerek, — dedi ol.
Buǵan deıin Shymkent qalasynda jylyna 155 myń tonna qyzanaq ósirýge eseptelgen elimizdegi eń iri jylyjaı keshenderiniń biri ashyldy.