Qazaqstanda qustyń 20 jańa túri tabyldy
ALMATY. KAZINFORM – Keıingi jyldary Qazaqstan aýmaǵynda buryn tirkelmegen qustardyń 20-dan astam jańa túri tabyldy. Bul týraly ornıtolog, Qazaqstan bıoalýantúrlilikti saqtaý qaýymdastyǵynyń ǵylym jónindegi dırektory Sergeı Sklıarenko aıtty.
– Qazaqstanda qazir 520-dan astam qus túri bar. Jyl saıyn el aýmaǵyna jańa túrleri ushyp kelip jatyr. Olardy kóbine óz betinshe baqylaý júrgizip, fotosýret arqyly dáleldeıtin áýesqoılar anyqtaıdy, - dedi ol Almaty óńirlik kommýnıkatsııalar qyzmetinde ótken brıfıng kezinde.
Onyń aıtýynsha, áýesqoılardyń ǵylymǵa qosatyn úlesi artyp keledi. Qazaqstan úlken bolǵanymen, bizde kásibı ornıtologtar az, sondyqtan entýzıastardyń bıoalýantúrlilik týraly bilimdi keńeıtýge kóp kómegi tıip jatyr. Olardyń baqylaýy men derekterdi tirkeýi qustardyń kóshi-qony men taralýy týraly jańa ǵylymı málimettiń paıda bolýyna sep bolady.
Spıker ornıtofaýnanyń qazirgi jaǵdaıyna toqtalyp, jekelegen túrlerdiń azaıýy – jahandyq úrdis ekenin aıtty. Qazaqstanda búginde shamamen 60-qa jýyq qus túri ártúrli deńgeıde qaýip-qaterge ushyraǵan.
– Qustardyń tirshiligi árdaıym jaıly emes, basty qaýip – olardyń meken etý ortasynyń joıylýy. Bul ınfraqurylymnyń damýy, paıdaly qazbalardy óndirý, landshafttyń ózgerýi men sýly-batpaqty alqaptardyń qurǵaýymen baılanysty. Sonymen qatar qorshaǵan ortanyń lastanýy men mazalaý faktory da áser etedi. Álemdik derekterge qaraǵanda, bar qustyń sanynyń shamamen jartysy azaıǵan, - dedi Sklıarenko.
Sulý tyrnanyń sany qystaıtyn elderdegi jaǵdaıǵa da baılanysty ózgerip otyrady, bul halyqaralyq yntymaqtastyqtyń mańyzyn kórsetedi. Itelginiń sany zańsyz aýlaý saldarynan aıtarlyqtaı qysqarǵan. Sondaı-aq elektr jelileri de jyl saıyn myńdaǵan jyrtqysh qustyń ólimine sebepshi bolyp jatyr. Jel energetıkasynyń damýy da áserin tıgizip otyr.
Qazaqstan bıoalýantúrlilikti saqtaý qaýymdastyǵynyń ǵylym jónindegi dırektory Sergeı Sklıarenkonyń sózinshe, erekshe alańdaýshylyq týdyratyn máselelerdiń biri – dıklofenak veterınarlyq preparaty. Ol buryn Úndistanda óleksemen qorektenetin qustar sanynyń kúrt azaıýyna ákelgen. Qazirgi ýaqytta ol elde preparatqa tyıym salynǵannan keıin jaǵdaı birtindep jaqsara bastady, alaıda basqa elderde ony qoldaný jańa qaýipter týdyrýy múmkin.
Qalanyń ortalyq bóliginde torǵaılar men qarlyǵashtardyń sany aıtarlyqtaı azaıǵan, bul qalalyq ortanyń ózgerýimen baılanysty. Al sý qustary, kerisinshe, qalada qystap qalýdy jıiletken. Mysaly, barqyldaq úırekter muz qatpaıtyn sý aıdyndarynda mekendep, adamdardan seskenýdi qoıǵan. Sonymen qatar qalada olıapka men sırek kezdesetin kók qus sııaqty túrler jıirek baıqala bastady.
Aıta keteıik, búgin, 1 sáýir – Halyqaralyq qustar kúni. Buǵan deıin «Býrabaı» ulttyq parki mamandary qustar tabıǵattaǵy minsiz júıeni qalaı saqtaıtynyn aıtyp bergen edi.