Qazaqstan bankterindegi úlesti satý sharttary ózgerýi múmkin
ASTANA. KAZINFORM – Qazaqstanda memleket tarapynan qoldaý alǵan bankterdegi úlesterdi satý boıynsha jańa sharttar engizý josparlanyp otyr. Tıisti qaýly jobasyn Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi jarııalady.
Áńgime qarjylyq esebinde memleket qarjysy saqtalyp otyrǵan ekinshi deńgeıli bankter týraly bolyp otyr. Qaýlyny agenttik basqarmasy «Bankter jáne bank qyzmeti týraly» zań aıasynda qabyldaǵan jáne 2023 jylǵy sáýirden beri qoldanysta bolǵan erejelerdiń ornyn basýy múmkin.
Jańa talaptar kimge qatysty
Bul sharttar qarjylyq turaqtylyǵyn qalpyna keltirý nemese saýyqtyrý maqsatynda memlekettik bıýdjetten, Ulttyq qordan, Ulttyq bankten nemese onyń enshiles uıymdarynan qarajat tartqan ekinshi deńgeıli bankterge qoldanylady. Sonymen birge, bul talaptar bıznesti qoldaý jáne ıpotekalyq kredıtteý baǵdarlamalaryna qoldanylmaıdy.
Qandaı kiristi dıvıdendterge jiberýge bolmaıdy
Qaýly jobasyna sáıkes, memlekettik qarajat esebinen alynǵan kirister dıvıdendterge aýdarylmaıdy jáne aktsııalardy keri satyp alý úshin paıdalanylmaıdy. Olardyń qataryna mynalar jatady:
* osyndaı qarajattar boıynsha amortızatsııalanbaǵan jeńildikter;
* buryn memlekettik qoldaý esebinen qurylǵan, keıin taratylǵan rezervter (provızııalar);
* aktıvterdiń qunsyzdanýynyń ornyn toltyrý memlekettik qarajat esebinen júrgizilgen jaǵdaıda, buryn qunsyzdanǵan aktıvterdi qaıta baǵalaý nátıjesinde paıda bolǵan oń aıyrma;
* sondaı-aq memlekettik qoldaý alǵan basqa bankti satyp alý nemese qaıta uıymdastyrý nátıjesinde alynǵan qarjylyq áser.
Qandaı jaǵdaılarda dıvıdendter tólenýi múmkin
Bank dıvıdendter tóleý nemese aktsııalardy keri satyp alý týraly sheshimdi tek menshikti kapıtaly oń bolǵan jaǵdaıda ǵana qabyldaı alady. Sonymen birge, ol bólinetin paıda somasynyń nemese keri satyp alynatyn aktsııalar qunynyń keminde 66%-y kóleminde memlekettik qarjyny merziminen buryn qaıtarýǵa mindetti.
Qaıtarý merzimderi memlekettik qoldaý kórsetý sharttaryna baılanysty jáne tıisti sheshim qabyldanǵan sátten bastap bir aıdan úsh aıǵa deıingi kezeńdi quraýy múmkin.
Mindetti aýdıt
Esepterdiń durystyǵyn rastaý úshin bank táýelsiz aýdıtorlyq uıymnan jeke esep (qorytyndy) alýǵa tıis. Bul esepte paıdanyń mólsheri, memlekettik qoldaýdyń kólemi, dıskonttar, rezervter jáne memlekettik qarajatty merziminen buryn qaıtarý somalary týraly málimet kórsetilýi qajet.
Sonymen birge, aýdıtorlyq uıymmen jasalatyn shartta bankti usynylǵan derekterdiń durystyǵy men tolyqtyǵy úshin jaýapkershilikten bosatatyn erejeler bolmaýy kerek.
Іri aktsıonerler úlesiniń azaıýy
Joba banktiń iri qatysýshylaryna nemese bank holdıngterine ózderiniń qatysý úlesin qandaı jaǵdaılarda azaıta alatynyn da aıqyndaıdy. Bul memlekettik qarajat tolyq kólemde merziminen buryn qaıtarylǵanda nemese ony qaıtarýdyń bekitilgen jospary bolǵanda ǵana múmkin bolady.
Buǵan deıin Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi ekinshi deńgeıdegi bankterdegi nesıelerdiń keshiriletini týraly aqparatty teriske shyǵarǵan edi.