Irandaǵy narazylyq aktsııasy: qaqtyǵys jalǵasyp jatyr
ASTANA. KAZINFORM – Iran úkimetine qarsy úsh jyldaǵy eń iri jappaı narazylyq eki apta boıy jalǵasyp jatyr. Senbi kúni keshke ınternettiń óshirilýine jáne qatań qaýipsizdik sharalaryna qaramastan, Tegeran men basqa da qalalarda adamdar kóshege qaıtadan shyqty, - dep habarlaıdy VVS.
Sonymen qatar Irannyń sońǵy taqtan taıdyrylǵan shahynyń uly Reza Pehlevı narazylyq bildirýshilerdi qala ortalyqtaryn basyp alyp, ustap turýǵa shaqyrdy.
Amerıkalyq Human Rights Activist News Agency (HRANA) quqyq qorǵaýshylarynyń aıtýynsha, qazirdiń ózinde 50-ge jýyq narazylyq bildirýshi men qaýipsizdik kúshteriniń 15 qyzmetkeri qaza tapqan. HRANA málimeti boıynsha 2311-den astam adam qamaýǵa alyndy.
Norvegııada ornalasqan Iran Human Rights (IHRNGO) uıymy da 50 adamnyń kóz jumǵanyn rastady. Sonymen qatar ol óltirilgenderdiń arasynda toǵyz bala bar dep málimdedi.
Reza Pehlevıdiń málimdemesi jáne Tramptyń qorqytýy
Internet óshkenine qaramastan, BBC alǵan beınejazbada Irannyń Joǵarǵy kósemi aıatolla Hameneıge qarsy urandar aıtyp jatqan adamdar toby kórinedi. Kóptegen narazylyq bildirýshi Irannyń sońǵy shahynyń uly Reza Pehlevıdiń esimin aıtyp jatyr.
Amerıka Qurama Shtattarynda júrgen Pehlevı ırandyqtardy senbi jáne jeksenbi kúnderi narazylyq aktsııalaryn jalǵastyrýǵa jáne qala ortalyqtaryn basyp alyp, ustap turýǵa shaqyrdy.
Ol sondaı-aq «ulttyq revolıýtsııa jeńiske jetken kezde sizdermen, Irannyń uly halqymen birge bolý úshin Iranǵa oralýǵa daıyndalyp jatyrmyn. Men bul kúnniń óte jaqyn ekenine senemin» dep málimdedi.
Iran Amerıka Qurama Shtattaryn tártipsizdikti órshitti dep aıyptady. Irannyń BUU-daǵy turaqty ókili Qaýipsizdik Keńesine joldaǵan hatynda Vashıngton «qaýip-qater, órshitý jáne turaqsyzdyq pen zorlyq-zombylyqty ádeıi nasıhattaý arqyly Irannyń ishki isterine aralasady» dep málimdedi.
Maýsym aıynda Irannyń ıadrolyq nysandaryn bombalaǵan AQSh prezıdenti Donald Tramp juma kúni úkimet narazylyq bildirýshilerdi óltirse, taǵy da shabýyl jasaıtynyn aıtyp, qorqytty.
Senbi kúni tańerteń AQSh Memlekettik hatshysy Marko Rýbıo X jelisinde jazba jarııalady.
— Amerıka Qurama Shtattary Irannyń batyl halqyn qoldaıdy, - dedi ol.
BUU Bas hatshysynyń ókili Stefan Dýjarrık BUU adamdardyń qaza tabýyna qatty alańdaıtynyn jetkizdi.
— Álemniń kez kelgen jerindegi adamdardyń beıbit sherýge quqyǵy bar. Al úkimet bul quqyqty qorǵaýǵa jáne onyń saqtalýyn qamtamasyz etýge mindetti, - dedi ol.
Narazylyq aktsııalary qalaı bastaldy
Irandaǵy narazylyq 28 jeltoqsannan beri 14 kún boıy jalǵasyp keledi.
Jappaı narazylyq baǵanyń kúrt ósýi men Iran rıalynyń AQSh dollaryna shaqqandaǵy kúrt tómendeýinen týyndady: AQSh valıýtasy bir jylda shamamen 80%-ǵa qymbattady.
Biraq ekonomıkalyq urandar tez arada saıası sıpatqa ıe boldy, sonyń ishinde Islam Respýblıkasyn tolyǵymen joıý jáne monarhııany qalpyna keltirý talaptary da bar.
Prezıdent Masýd Pezeshkıan sársenbide beıbit narazylyq bildirýshilerge qarsy «eshqandaı shara qoldanbaý» týraly buıryq bergenimen, bılik keıinirek rıtorıkasyn kúsheıtti. Irannyń Ulttyq qaýipsizdik keńesi narazylyq bildirýshilerge qarsy «sheshýshi jáne qajetti zańdy sharalar» qoldanylatynyn málimdedi, olardy «qarýly vandaldar» jáne «beıbitshilik pen qaýipsizdikti buzýshylar» dep atady.
Islam revolıýtsııalyq gvardııa korpýsynyń barlaý bólimi «terrorıstik áreketter» dep ataǵan iske tózbeıtinin málimdedi jáne «jaýdyń jospary tolyǵymen sátsizdikke ushyraǵansha» operatsııalaryn jalǵastyratynyn atap ótti. Armııa Irannyń ulttyq múddesin, strategııalyq ınfraqurylymyn jáne memlekettik menshigin qorǵaýǵa ant berdi.
Esterińizge sala keteıik, Irannyń Joǵarǵy kósemi aıatolla Alı Hameneı narazylyq aktsııalary jalǵasyp jatqan kezde kóshedegi narazylyq bildirýshiler AQSh prezıdenti Donald Tramptyń múddesi úshin áreket etip jatqanyn málimdedi. Juma kúni teledıdardan qysqasha sóılegen sózinde ol narazylyq bildirýshiler «basqa eldiń prezıdentin qýantý úshin óz kóshelerin qıratyp jatqanyn» aıtty.
Narazylyq aktsııalary Iran provıntsııalaryndaǵy 111 qala men eldi mekenge taraldy.